Inleiding

Welkom bij Klussen voor Dummies, dé reparatiehandleiding voor huis en haard! Als je het boek al hebt doorgebladerd, zal je zijn opgevallen dat het niet bol staat van de technische details, en dat er een schrijnend gebrek is aan van die obscure weetjes waar ambachtelijke vaklui zo dol op zijn, maar waar de gemiddelde sterveling niets aan heeft. En dat was ook precies de bedoeling. We wilden een boek schrijven dat op een luchtige en simpele manier uitlegt hoe je tal van klusjes en klussen in en om het huis doet. We proberen met deze ‘jij-kunt-het-ook’-aanpak echter niet alleen de beginnende doe-het-zelver aan te spreken, maar ook de al wat gevorderde klusser. Hopelijk brengt dit boek je zover dat je de gereedschapskist onder het stof vandaan haalt en aan de hand van onze oersimpele aanwijzingen alle nodige (en misschien onnodige) klussen in en om het huis uitvoert.

Dit boek bevat behalve de echt onmisbare informatie ook allerlei handige wetenswaardigheden. Met de stap-voor-stapuitleg en de illustraties wordt het onderhouden en verbeteren van je huis een makkie. We hebben hier de beste ideeën en tips gebundeld van zowel experts op dit gebied als de bezoekers van HouseNet. Het resultaat is een boek vol met de handigste technieken en oplossingen voor klussen in en om het huis.

Klussen voor Dummies is een zwaargewicht klushandleiding, met een lichtvoetige aanpak.

Hoe gebruik je dit boek?

Je kunt Klussen voor Dummies op twee manieren gebruiken:

Als je iets wilt weten over een bepaald onderwerp, bijvoorbeeld het aanbrengen van tochtstrippen of het schoonmaken van een dakgoot, kun je in de inhoudsopgave zoeken naar het betreffende hoofdstuk, zodat je direct vindt wat je wilt weten. We beloven dat je in minder dan geen tijd weer met de afstandsbediening op de bank kunt neerploffen.

Misschien wil je je ook wel opwerken tot een echte klusgoeroe. In dit geval raden we je aan het boek van begin tot einde door te lezen, waarna je een bijna eindeloze hoeveelheid kennis tentoon kunt spreiden zodra in jouw nabijheid het woord ‘klussen’ valt. Hopelijk heb je veel vrije tijd, want je zult vaker om raad en daad worden gevraagd dan je lief is.

Het boek is onderverdeeld in zes delen. In elk van deze delen komt een bepaald onderwerp uitgebreid aan bod. De hoofdstukken zijn zo opgezet dat je ieder hoofdstuk apart kunt lezen zonder dat je de voorgaande hoofdstukken hoeft te kennen. Zo verspil je geen tijd met dingen die je niet nodig hebt. Wel kun je soms verwijzingen tegenkomen naar andere hoofdstukken in het boek als daar meer informatie over een bepaald onderwerp is te vinden.

Deel I: Aan de slag

Toegegeven, doe-het-zelven kost onvermijdelijk tijd, geld en moeite. De grootste belemmering voor het uitvoeren van die klussen die je al zo lang van plan was, zit echter vaak in je hoofd. Misschien weet je gewoonweg niet hoe je moet beginnen, waardoor je lange tijd in een oncomfortabele of zelfs onveilige situatie blijft zitten. Misschien ook durf je iets niet aan te pakken omdat het wel erg lastig lijkt. De eerste paar hoofdstukken van dit boek zijn bedoeld om deze frisse tegenzin te overwinnen; dit gebeurt aan de hand van enkele eenvoudige projecten die je ook zonder enige ervaring zelf kunt uitvoeren. Verder leggen we uit welke klussen je zelf kunt aanpakken en welke je beter aan vaklui kunt overlaten. Bovendien geven we je allerlei tips om vakkundige hulp te krijgen, de kosten te drukken en de gereedschapskist te vullen met alles wat je nodig hebt.

Deel II: Schilderen en behangen: geen kunst

‘Even een verfje erover, en het ziet er weer uit als nieuw!’

Met deze toverformule worden jaarlijks talloze zaken aan de man gebracht, variërend van vervallen huizen en extreem barokke meubelstukjes van de rommelmarkt, tot een kamer met behang in zodanig schreeuwende kleuren dat onmiddellijke doofheid een reëel risico is. ‘Even een verfje erover’ is vaak echter gemakkelijker gezegd dan gedaan.

Hoe moet de oude verf worden verwijderd? Of het oude behang? En wat doe ik met vlekken? Wat voor verf moet ik eigenlijk gebruiken? En hoe moet ik een patroontje aanbrengen, of een scheur in het behang repareren? Waar en hoe moet ik beginnen als ik een grote kamer in één keer wil behangen? Door dit soort vragen komen allerlei projecten het stadium van lelijk eendje niet voorbij, in plaats van zich te ontwikkelen tot de sierlijke zwaan die je in gedachten hebt. Met de informatie in deze hoofdstukken kun je dergelijke klussen niet alleen vlot beginnen, maar ook tot een goed einde brengen.

Deel III: Timmer er maar op los

Krakende vloeren, klemmende deuren en kapotte ramen zijn de kleine, maar o zo irritante plaaggeesten van iedere huiseigenaar. Gelukkig hoef je er niet mee te leren leven. Het verhelpen van dergelijke problemen is soms slechts een kwestie van een tientje aan kosten en een uurtje vrije tijd.

De hoofdstukken in dit deel geven alle nodige informatie over het ontkraken van vloeren, het ontklemmen van deuren en het ontsluiten, pardon, plaatsen van sloten en nog veel meer van die klusjes waar de timmerkist aan te pas moet komen.

Deel IV: Leiding geven aan stroom en water

Veel mensen geven kapitalen uit aan de loodgieter en de elektra-installateur. Het jammere is dat ze veel van de problemen op dit gebied zelf hadden kunnen oplossen, als ze maar hadden geweten hoe. Aan de hand van dit hoofdstuk leer je hoe je baas over eigen buis wordt. Je leest hier echter niet alleen hoe je problemen met de afvoer, de wc, de verlichting, stopcontacten enzovoort oplost, maar ook hoe je al deze installaties en apparaten onderhoudt, zodat ze minder snel kapotgaan.

Deel V: Klussen in en om het huis zelf doen

Dit hoofdstuk behandelt de vele diverse klussen die niet in een van de andere delen konden worden ondergebracht. Zo gaan we bij de afdeling binnenklussen in op reparaties aan wanden en het aanbrengen van plinten en andere verfraaiingen, het aanbrengen van planken, het zetten en repareren van keramische tegels en het isoleren van de woning. Wat betreft het buitengebeuren kijken we naar scheuren in pleisterwerk (en ja, we zullen meer doen dan alleen kijken), maken we de dakgoten schoon en lekvrij, en gaan we de bestrating schoonmaken.

Deel VI: Het deel van de tientallen

Geen Voor Dummies-boek zou compleet zijn zonder het deel van de tientallen, en dit boek is geen uitzondering. In dit zesde en laatste deel vind je allerlei bijzonder handige informatie overzichtelijk bij elkaar in groepjes van (je raadt het al) tien. Je leest hier onder meer op welke manieren je de woning tegen ongewenste bezoekers kunt beveiligen, hoe je de energierekening omlaag kunt brengen, hoe je een betrouwbare aannemer kunt vinden en hoe je je huis veiliger en toegankelijker kunt maken. De hoofdstukken in dit deel helpen je van je huis een thuis te maken.

Daar zijn ze weer: die handige wegwijzertjes

Ook in dit Voor Dummies-boek vind je de bekende pictogrammen die je in één oogwenk de weg wijzen:

Bespaar tijd, geld en moeite met deze handige tips!

Deze stukjes informatie zullen nog vaak van pas komen, en zijn dus zeker de moeite van het onthouden waard!

We willen je niet afschrikken, maar diverse projecten die in dit boek aan de orde komen, brengen ernstige en soms zelfs dodelijke risico’s met zich mee als ze niet op de juiste manier worden uitgevoerd. Veiligheid gaat voor alles en een gewaarschuwd mens telt voor twee!

Sommige fouten liggen zo voor de hand dat je ze al van mijlenver ziet aankomen. Dit pictogram waarschuwt voor dergelijke valkuilen en andere gevaren. Waarom zou je immers van je eigen fouten leren als je ook van die van een ander kunt leren?

Af en toe komen we producten tegen die zó goed zijn dat we het niet kunnen nalaten ze speciaal aan te prijzen. Dit pictogram richt de aandacht op producten en technieken waarvan je vrijwel zeker veel plezier zult hebben.

Er zijn veel redenen om klussen in huis te doen: het verbeteren van comfort en veiligheid, het plezier van iets eigenhandig maken, het verhogen van de waarde van je huis ... en natuurlijk het spelen met al die leuke gereedschappen. Iedereen die zich in zijn kindertijd kan terugverplaatsen, weet het: gereedschap is gewoon fun! En het mooie is: nu, op latere leeftijd, mag je er ook daadwerkelijk iets mee doen. Dit pictogram is voor al die mensen die dol zijn op alles wat draait, klikt, zoemt, tikt en de buren jaloers maakt (en hopelijk het werk vereenvoudigt, maar dat is slechts bijzaak).

De meeste mensen willen alleen maar dat een wc gewoon doorspoelt. Sommigen zijn echter pas tevreden als ze precies weten hoe een wc doorspoelt. Nu is dit boek juist niet opgezet om je te te begraven onder de technische details, maar sommige weetjes zijn gewoon te nuttig om achterwege te laten. Als jij er ook zo een bent die niet rust alvorens het naadje van de kous te weten, let dan op deze pictogrammen. Mocht je er alleen in zijn geïnteresseerd dat iets werkt, maar laat het je Siberisch koud hoe, sla deze stukjes dan gerust over.

Geef een paar mensen een reparatieklus en een berg gereedschap, en je weet bijna zeker dat er vroeg of laat hilarische taferelen ontstaan. Je zou er bijna een tv-serie van kunnen maken (oeps, te laat, iemand had dit al bedacht: Home Improvement). Dit pictogram is de wegwijzer naar verhalen die zo waargebeurd zijn dat niemand ze had kunnen verzinnen.

Nou, waar wacht je nog op?

Het maakt ons niet uit of je begint bij de inhoudsopgave, hoofdstuk 12, de index, of misschien zelfs hoofdstuk 1 (het idee alleen al!), zolang je maar aan de slag gaat. Je geheel vernieuwde huis wacht erop om onder die oude verflaag, die kapotte vloertegel of die lekkende dakgoot vandaan te worden gehaald.

Deel I

Aan de slag

In dit deel...

Er kan ongetwijfeld het nodige worden aangepakt en verbeterd in huis, maar waar te beginnen? Welke materialen heb je nodig, wat voor gereedschap, en hoe moet je het aanpakken? Kun je die ene klus eigenlijk wel zelf doen, of is het toch maar beter professionele hulp in te roepen? Deze brandende vragen komen in de volgende hoofdstukken aan de orde.

Het aanleggen van een verzameling eenvoudige, alledaagse gereedschappen en enkele benodigdheden voor specifieke klussen is niet echt moeilijk. Een trip naar de bouwmarkt of de lokale ijzerwinkel is echt geen Grote Expeditie – hoewel het gezien de grootte van hedendaagse bouwmarkten misschien wel een goed idee is om een kompas en een lunchpakket mee te nemen.

Of je nu wilt inschatten hoeveel tijd en geld een bepaalde klus gaat kosten, of benieuwd bent naar hoe je je wooncomfort kunt verbeteren, de hoofdstukken in dit deel helpen je het nodige zelfvertrouwen te kweken om deze zaken aan te pakken.

Hoofdstuk 1: De grootste ruimte in je huis

In dit hoofdstuk:

De voordelen van klussen in huis

Enkele bemoedigende woorden voor aarzelende aspirant-klussers

Tips voor de beginnende doe-het-zelver

Probeer eens antwoord te geven op de volgende vraag: wat is de grootste ruimte in je huis? De woonkamer? De slaapkamer? Of de garage? Waarschijnlijk is het antwoord niet wat je verwacht: ruimte voor verbetering.

Er bestaat niet zoiets als een perfect huis. Ook als je geen last hebt van krakende vloeren, klemmende deuren, lekkende kranen of verstopte afvoerbuizen zijn er ongetwijfeld dingen te verbeteren. Zou de woonkamer niet opfrissen van een nieuw verfje? Hoeveel zou je besparen door de zolder te isoleren? En is het niet eens tijd dat behangetje uit de kinderkamer te vervangen door iets wat beter past bij je inmiddels twaalfjarige dochter?

Waarom zou ik al die moeite doen?

We kunnen een flinke waslijst met redenen verzinnen om aan de slag te gaan. Zo stijgt de waarde van een goed onderhouden woning, bespaar je energie, nemen veiligheid en comfort toe en krijgen kleine gebreken geen kans zich te ontwikkelen tot grote (en kostbare!) problemen.

Een handelaar in onroerend goed zal zelf ook structurele en cosmetische reparaties en verbeteringen laten aanbrengen, omdat deze de waarde van een pand verhogen. Als je zelf ook aan de slag wilt, heb je vaak nog een andere reden: je wilt het woonplezier verhogen. Met andere woorden: je wilt van je huis een thuis maken. Het uitvoeren van klussen is dus niet alleen een kwestie van geld, maar ook van persoonlijke expressie, en het creëren van een prettige omgeving waar jij en je gezin in leven, spelen en werken.

Verbeteringen aan de eigen woning kunnen de waarde soms aanzienlijk verhogen, al is dit natuurlijk ook afhankelijk van de buurt. Neem contact op met een makelaar voor een taxatie. Een makelaar kan niet alleen de huidige waarde van de woning inschatten, maar ook wat bepaalde aanpassingen of verbeteringen opleveren. Een dergelijke taxatie wordt vaak gratis aangeboden als je toch al van plan bent de woning op niet al te lange termijn te verkopen. Gewapend met deze informatie kun je bijvoorbeeld vaststellen of een nieuwe keukenvloer of een fraaiere afwerking van een zolder financieel voordelig is. Laat je echter niet alleen leiden door winstbejag. Het is natuurlijk leuk als je de kosten van een doe-het-zelfproject ooit terugverdient, maar de echte verbeteringen zijn vooral merkbaar in het woonplezier, zowel dat van jezelf als dat van je gezinsleden.

Wie tegenwoordig kostenbesparing zegt, zegt bijna automatisch ook energiebesparing. Zo kost het aanbrengen van tochtstrips en het dichtkitten van spleten weinig geld of moeite, terwijl de besparingen flink kunnen oplopen (zie ook de hoofdstukken 5 en 19). Een andere maatregel die zichzelf in het eerstvolgende stookseizoen zeker terugbetaalt, is de installatie van een klokthermostaat voor de centrale verwarming (zie hoofdstuk 14). En al zal niemand bij het betreden van je huis zeggen ‘wat een te gekke tochtstrip!’, je zult het merken aan je energierekening. En misschien kun je van de besparing uiteindelijk zelfs een leuk kunstwerkje kopen, waarvan bezoekers wel onder de indruk zijn. Hoe dan ook, bij dit soort klussen heb je altijd eer van je werk.

Een andere ‘onzichtbare’ besparing is preventief onderhoud. Het schoonmaken van dakgoten is misschien een paar uur werk, maar kan waterschade voorkomen die misschien wel dagen kost om op te ruimen en te herstellen. Een loszittend stopcontact is niet alleen hinderlijk, maar soms levensgevaarlijk – en vaak is een paar minuten met een schroevendraaier al voldoende om heel veel narigheid te voorkomen. Je zult zien, als je je eenmaal ertoe hebt gezet om onderhoud en reparaties zelf uit te voeren, gaat het bijna vanzelf. Bovendien ontwikkel je allerlei vaardigheden die misschien zelfs in je werk van pas komen.

Er is nog een belangrijke reden waarom er zo veel ‘klusverslaafden’ bestaan: een goed uitgevoerd project kan veel voldoening en een prettig gevoel van zelfstandigheid geven. Dit geldt natuurlijk helemaal als je een beginnende doe-het-zelver bent en bijna als vanzelf allemaal dingen leert die je nooit achter jezelf had gezocht. En het leuke is: naarmate je meer verschillende dingen doet, zal het zelfvertrouwen alleen maar toenemen. De eerste keer dat de buurjongen het voetbaldoel miste, maar helaas niet jouw keukenraam, zul je je misschien vertwijfeld afvragen of en hoe je dat ooit zelf in orde krijgt. De tweede keer (en die zal zich zeker voordoen) ben je er klaar voor, en pak je de klus bijna zonder nadenken aan.

Ja, je kunt het!

Mensen zijn tegenwoordig snel onzeker en geïntimideerd door alles wat maar enigszins technisch of specialistisch lijkt. Ze krijgen met de paplepel ingegoten dat ze nergens aan moeten beginnen als ze er niets vanaf weten of er geen opleiding voor hebben gevolgd. Toch is bij doe-het-zelven de beste aanpak er gewoon mee beginnen. Natuurlijk zijn bepaalde klussen lastiger dan andere, en kun je grote, ingewikkelde projecten beter laten liggen totdat je meer ervaring hebt opgedaan met kleine klusjes. Je wilt niet gelijk een hele badkamer betegelen, maar je kunt bijvoorbeeld wel beginnen met oude boorgaten netjes weg te werken. Ga niet gelijk aan de slag met het compleet opnieuw schuren en lakken van die peperdure eethoek, maar begin bijvoorbeeld met dat oude, kleine tafeltje dat toch maar op zolder stond weg te stoffen. De verleiding is soms groot om direct met een fors project aan de slag te gaan, zeker als de eerste kleine klusjes goed verlopen. Pas echter op dat je in je enthousiasme niet te veel hooi op je vork neemt. Begin klein en probeer telkens iets grotere en ingewikkelder klussen aan te pakken. Je zult zien dat bijna alles dan telkens in één keer lukt en dat grote teleurstellingen uitblijven.

Een andere reden waarom bijna iedereen aan het klussen kan gaan, is dat moderne materialen en gereedschappen het werk erg gemakkelijk maken. Vroeger kostten allerlei dingen veel kracht en/of geduld, zoals zagen, boren, schuren enzovoort. Alleen al het optillen van de soms loodzware gereedschappen kon je je rug kosten, om maar te zwijgen van het werken ermee. Tegenwoordig zijn veel gereedschappen licht, gemakkelijk te bedienen en elektrisch aangedreven. Combineer dit met moderne, lichte materialen, zoals kunststof en aluminium, en allerlei soorten werkjes zijn een fluitje van een cent geworden. Grotere voorwerpen voor in en om het huis zijn tegenwoordig verkrijgbaar in losse onderdelen, die gemakkelijk zijn te vervoeren. Zo hoef je voor een nieuwe kast niet meer over een complete vrachtwagen te beschikken; zo lang je een stapeltje platte planken kunt vervoeren, kun je een kast vervoeren. Bovendien kunnen de meeste echt grote zaken tegen een klein extra bedrag bij de voordeur worden afgeleverd.

Ook de industrie heeft al langere tijd geleden de doe-het-zelver ontdekt en allerlei kant-en-klare oplossingen ontwikkeld voor taken die vroeger veel vakmanschap, kracht en/of handigheid vergden. Zo kun je voor het stukadoren van een wandje kant-en-klare kalkmortel kopen, zodat je niet meer zelf in de weer moet met zand en cement. Er zijn bijna meer soorten gatenvullers in tubes, potjes en zakken te koop dan cosmeticaproducten (tip: verwar deze twee soorten producten nooit – al is dat aan het uiteindelijke resultaat niet altijd te merken). Veel specialistische gereedschappen, die vroeger zo ongeveer onder het beroepsgeheim van vaklui vielen, zijn tegenwoordig gewoon in bouwmarkten te koop. Complete apparaten zijn speciaal zo ontworpen dat ze ook door onervaren knutselaars probleemloos kunnen worden geïnstalleerd.

Veel bouwmarkten bieden op diverse manieren klushulp aan, bijvoorbeeld in de vorm van doorlopende demonstratievideo’s in de winkel. Mocht een dergelijke demonstratie toevallig betrekking hebben op een van jouw projecten, neem dan de tijd om ter plekke op het tv-toestel te kijken hoe de werking van een bepaald gereedschap of materiaal wordt uitgelegd. Soms kun je deze videobanden ook kopen, en vaak zijn op allerlei plaatsen gratis foldertjes en boekjes met tips en aanwijzingen te vinden. Een enkele keer ook worden er livedemonstraties van producten gegeven. Hoe dan ook, aarzel niet en vraag het personeel van de winkel wat je wilt weten.

Een goed begin...

In dit boek maak je kennis met heel veel verschillende klusprojecten. Als je in de inhoudsopgave kijkt, zie je dat we ingaan op schilderen, behangen, timmerwerk, loodgieterswerk, installatiewerk, tegelzetten en nog diverse andere klussen in en om het huis. Dit is natuurlijk wel erg veel om in korte tijd te behappen. Als we je wat goede raad mogen geven (en we hebben het al eerder gezegd): begin klein, en pak één ding tegelijk aan. Denk hierbij aan het ontkalken van de straalbreker (het ‘gaasje’) van de badkamerkraan, of het vervangen van een beschadigde drempel. Een goed begin is eigenlijk altijd een simpel begin, en dat is niets om je voor te schamen.

Waar je ook mee begint, hou het bij één project tegelijk, en maak het af. Pas als je de nodige ervaring hebt opgedaan, kun je enigszins inschatten hoe lang iets duurt en wat je er zoal voor nodig hebt. En pas dan kun je voorzichtig gaan denken over het gelijktijdig werken aan meerdere dingen. Talloze huizen over de hele wereld zijn de stille getuigen van al die projecten die halverwege zijn gestrand, zoals de nieuwe keukenvloer waaraan de plinten ontbreken, of glad afgewerkte muren die ook na jaren nog niet zijn geschilderd, een stopcontact waar nog nog steeds geen elektriciteit op is aangesloten enzovoort. Wij kunnen het weten, want we spreken uit ervaring.

De timing van een project hangt soms ook af van dingen als het weer of het seizoen. Als je een flinke lijst met klussen en projecten hebt aangelegd, probeer dan voor elk daarvan het beste moment te kiezen. Zorg ervoor dat de omstandigheden je helpen in plaats van tegenwerken. Zo zul je niet snel een dakgoot willen schoonmaken in hartje winter; dat seizoen is veel geschikter voor klussen binnenshuis, zoals behangen. Als je van plan bent het dakbeschot op de zolder te isoleren, wacht dan niet tot het hoogzomer is en de zolder meer op een oven lijkt. De lente of de herfst zijn daarvoor veel betere tijdstippen. Onderhoud aan de verwarming (of je het nu zelf doet of laat doen) kan het best wel in de zomer plaatsvinden; er is niets vervelender dan in een kil huis tot de ontdekking komen dat de verwarming niet functioneert.