Inleiding

Welkom, beste lezer. Ik heb goed nieuws voor je. Door dit boek ter hand te nemen en te erkennen dat je een spirituele dummie bent, ben je al halverwege je spirituele reis. Door een blik te werpen in dit boek heb je je de spirituele eigenschappen van nederigheid, openheid, oprechtheid en eenvoud al eigen gemaakt.

Eigenlijk is iedereen een spirituele dummie, want de essentie van God en spiritualiteit is niet kenbaar voor de geest. Er zijn spirituele dummies die weten dat ze dummies zijn, en spirituele dummies die niet weten dat ze dummies zijn. Zij die weten dat ze spirituele dummies zijn, zijn de slimmeriken.

Aan de andere kant is niemand een spirituele dummie. Per slot van rekening is het hele universum, dus ook jij, doordrongen van de geest. Zeggen dat je de geest niet kent, zou hetzelfde zijn als een zee die beweert dat hij geen water kan bevatten. De geest bestaat in en als alles, maar de ene keer in een duidelijkere vorm dan de andere. Deze visie wil ik in dit boek met je delen, niet om je van iets in het bijzonder te overtuigen, maar vooral om jouw eigen grote spirituele wijsheid op jouw eigen perfecte wijze tot ontsteking te brengen.

In de wereld van spiritualiteit wordt gezegd dat we slechts de pen zijn waarmee God zich uitdrukt. Dat is me bij het schrijven van dit boek wel duidelijk geworden. Ik ben dankbaar dat ik de kans heb gekregen om aan dit project te werken, en de werking ervan op mijzelf te ervaren.

Over dit boek

Spiritualiteit voor Dummies biedt elementaire spirituele concepten uit verschillende teksten en geschriften, in combinatie met relevant psychologisch en wetenschappelijk onderzoek en mijn eigen inzichten, begrip, ervaring en mening. Het was mijn streven een boek te maken dat toegankelijk is voor zoekers op allerlei paden en in allerlei geloven, met inbegrip van hen die niet religieus zijn ingesteld. Dit boek richt zich op spiritualiteit zonder een bepaalde naam, en kan daarom resoneren met alle leren en paden.

In dit boek laat ik je kennismaken met de nuttigste woorden, concepten, vergelijkingen en inzichten die ik op mijn reis ben tegengekomen. Ik weet nog dat ik op de universiteit een natuurkundecursus volgde omdat ik belangstelling had voor die nieuwe theorie holografie. Maar ik merkte dat je eerst drie maanden les kreeg in de saaie basisstof van de natuurkunde. Pas daarna kon je beginnen met dat nieuwe, interessante gebied. Hetzelfde zou gebeuren als je naar een kunstcursus zou gaan. Eerst zou je moeten leren om rechte lijnen te tekenen, en als je creatieve geest dat zou overleven kon je doorgaan naar de echte kunstbeoefening. Maar zo gaat het hier niet.

In dit boek reik ik je van alles aan. Ik ben niet politiek correct en probeer niet om alle geloofssystemen te integreren. Ik laat niet na om aan de hand van mijn inzichten uit te wijden en dat met jou te delen. Ik propageer niet bewust een bepaald gezichtspunt, enkel de waarde die ik dat gezichtspunt toeken als trap naar een hoger bewustzijn. Je hoeft nergens lid van te worden, je hoeft niets te geloven en je hoeft niets te ondertekenen. Dit is een gift uit liefde en dienstbaarheid van de God in jou, in mij en in alles en iedereen, aan de God in jou.

Conventies in dit boek

In de wetenschap dat dit boek niet aan een bepaalde leer is gebonden kun je bij het lezen over onderwerpen als reïncarnatie en karma opmerken dat er ‘wel veel oosterse filosofie ter sprake komt’. En daar zou je gelijk in hebben. Er zijn verschillende redenen waarom ik me wat meer hebt gericht op oosterse dan op westerse filosofie.

Ik heb tien jaar in een op Indiase leest geschoeide ashram met twee Indiase goeroes geleefd. Ik heb gechant in het Sanskriet en voornamelijk oosterse geschriften bestudeerd. Daarom ben ik met de termen en concepten daarvan het meest vertrouwd. Maar ik heb ontdekt dat dezelfde basisconcepten ook in het westen bestaan, zij het in andere bewoordingen en culturele contexten. Ik heb mijn best gedaan om het gebruik van onbekende oosterse termen tot een minimum te beperken, maar af en toe gebruik ik wel een Sanskriet term, omdat alleen al de geluidstrillingen van die oude woorden ook een spirituele kracht hebben. (Meer hierover in hoofdstuk zeven.)

Ik besteed wat meer aandacht aan oosterse filosofie omdat die vaak niet zo bekend en uitgebreid beschreven is als westerse tradities, hoewel sommigen van de meest geïnspireerde westerse kunstenaars, schrijvers en leraren enige tijd oosterse filosofie hebben bestudeerd.

Ik richt me op oosterse filosofie omdat daarin spirituele onderwerpen op een wonderlijke manier worden behandeld. Spiritualiteit was een Aziatische specialiteit. In India bijvoorbeeld wordt een bestaan als rondtrekkende monnik, die de hele dag mediteert en tot God bidt, gezien als een goede beroepskeuze. Wijzen komen bij elkaar en discussiëren dagen, weken, maanden en jaren lang over de aard van de werkelijkheid, God en de geest. Devotiezangers chanten de hele dag Gods naam, waarbij ze de spirituele passie en liefde in hun harten de vrije loop laten. Voorbijgangers geven hen voedsel. Heiligen en wijzen hebben in afzondering geleefd en de diepste lagen van hun zielen onderzocht.

Dwaze veronderstellingen

Een dwaze veronderstelling van jouw kant is dat je denkt dat ik verwacht dat jij het met al mijn ideeën en overwegingen eens bent. Na jaren van persoonlijk en spiritueel onderzoek maak ik van de gelegenheid en deze mooie … voor Dummies-opzet gebruik om anderen deelgenoot te maken van de interessante en nuttige denkbeelden en inzichten die ik onderweg ben tegengekomen en heb ontwikkeld.

Als ik elke zin zou beginnen met ‘Ik ben van mening dat…’, dan zou jij al snel verveeld zijn, en mijn uitgever boos. Dus ik plak hier en nu één groot MNM (mijn nederige mening) op heel dit boek. Verder zal ik mijn best doen om de informatie en ideeën zo duidelijk mogelijk te presenteren.

Een andere dwaze veronderstelling zou ik willen beantwoorden met een gebed dat honderden jaren geleden door een Indiase wijze (Pushpadanta) werd geschreven. In dit gebed verwoordt hij hoe zinloos het is om te denken dat die grootse, glorieuze, creatieve, spirituele veelomvattendheid volledig in woorden kan worden uitgedrukt:

O Heer. Als de Godin der wijsheid tot in de eeuwigheid zou schrijven, met een pen die gemaakt was van de beste tak van alle hemelse bomen, en de aarde als haar papier; en als de blauwe bergen de inkt zouden zijn, en de zee haar inktpot, dan nog zou het onmogelijk zijn om de ware volheid van Uw attributen uit te drukken.

En wat mijn veronderstellingen over jou betreft: ik ga ervan uit dat je een menselijke ziel bent, naar Gods evenbeeld gemaakt en van zuivere geest. Ik veronderstel dat je openstaat voor ideeën en je eigen beoordelingsvermogen gebruikt om uit te maken wat voor jou werkt. Misschien ben je al een tijd onderweg op het spirituele pad, misschien is dit een eerste verkenning. Wat het ook zij, ik veronderstel en hoop dat je deze woorden met een open geest en hart leest, en dat ze een katalysator zijn voor je eigen begrip, samen met waardering, ontzag en een buiging voor je eigen grote geest, wijze ziel en verbazingwekkende reis.

Hoe dit boek is opgebouwd

Dit boek begint met een overzicht van spirituele kennis, wijsheid en bewustzijn. In deel II worden je oefeningen aangeboden om je lichaam meer energie te geven, je geest sterker te maken en je ziel te voeden. De delen III, IV en V gaan over de directe toepassing van spirituele oefeningen op je leven. Deel VI is het standaarddeel van de tientallen, met een paar nuttige lijsten om je te prikkelen en je spirituele leven te vitaliseren.

Deel I: Kennismaken met spiritualiteit

Dit deel is een inleiding in de spiritualiteit en het onderzoekt wat het voor jou kan betekenen. Wat is het verschil tussen religie en spiritualiteit? Wie ben je echt? Waarom ben je hier en waar ga je heen? In dit deel worden veel vragen over spiritualiteit behandeld en wordt aan de hand van vergelijkingen en verhalen duidelijk gemaakt dat je al spiritueel bent.

Deel II: Spirituele oefeningen ter lering en vermaak

Dit deel gaat dieper in op spirituele oefeningen voor je lichaam, geest en ziel. Het omvat oefeningen, contemplaties, meditaties, spirituele studie, gebeden, affirmaties en devotioneel zingen. Als je nu op dit moment al iets spiritueels wilt doen, ga dan naar dit deel.

Deel III: Spiritualiteit zoals het is

In dit deel worden spirituele deugden zoals oprechtheid, compassie en nederigheid vanuit een filosofisch gezichtspunt onderzocht, en er wordt uitgelegd hoe de wetten van karma – oorzaak en gevolg – in je leven werken.

Deel IV: Alles spiritualiseren

In dit deel zie je hoe je je leven op verschillende punten kunt verheffen, van hebzucht tot overvloed, van gehechtheid tot vrijheid, van genoegen tot zegening, van beproeving tot transcendentie, en van relaties tot goddelijke liefde.

Deel V: Spiritualiteit op elk moment

In dit deel word je uitgenodigd om mee te gaan in de stroom van de geest, en het laat je zien hoe je je dromen manifesteert en een grotere waardering krijgt voor de diepere betekenis van alles.

Deel VI: Het deel van de tientallen

Dit deel biedt je enkele snelle spirituele opkikkertjes, met tien dingen die je kunt doen om meer geest in je leven te brengen, tien spiritueel klinkende zinnen en de eigenlijke betekenis ervan, tien nieuwe geboden, en tien voorbeelden hoe je je leven met spirituele ogen kunt bekijken.

Pictogrammen in dit boek

In de paginakantlijnen van dit boek staan kleine plaatjes, pictogrammen genaamd, die je door de gepresenteerde ideeën leiden. Dit zijn ze:

Dit zijn tips om je te helpen bij de toepassing op je leven van alle spirituele ideeën.

Dit pictogram waarschuwt voor een mogelijke valkuil op je spirituele pad.

Ben je op zoek naar oefeningen die je meteen bij het lezen kunt doen? Deze pictogrammen wijzen je de weg.

Dit zijn wijze woorden van mensen die het kunnen weten en het mooi geformuleerd hebben.

Dit pictogram wijst je op iets dat je moet onthouden!

Hierdoor weet je dat er een relevante track op de download Spiritualiteit voor Dummies staat, die is bedoeld om je beleving en begrip van het besproken onderwerp te stimuleren. Als het uitkomt, kun je een paar minuutjes inruimen om even naar de betreffende track te luisteren.

Hoe nu verder?

Net als de andere boeken uit de … voor Dummies-serie is dit boek bedoeld om van begin tot einde te lezen, erin te bladeren of bepaalde onderwerpen te onderzoeken.

Bladeren: het is mijn bedoeling dat iedere bladzijde, ieder deel en ieder hoofdstuk een op zichzelf staand geheel is. Mijn favoriete manier om een boek te lezen is namelijk dat ik het vasthoud, mijn ogen sluit, God en de Geest vraag mij te openbaren wat ik moet weten, en het vervolgens ergens open te slaan. Dat werkt!

Van begin tot einde: als je bent geïnteresseerd in alle facetten van spiritualiteit, dan raad ik je aan om bij het begin te beginnen en door te lezen tot het einde. Ik heb dit boek namelijk bewust in een bepaalde volgorde geschreven, voor het geval je bij het begin begint en op de laatste bladzijde stopt.

Specifieke onderwerpen: dit boek behandelt een heel scala spirituele onderwerpen, die in de inhoudsopgave en het register zijn opgenomen. Ben je geïnteresseerd in de dagelijkse praktijk, ga dan naar de hoofdstukken vijf, zes en zeven. Heb je je altijd al afgevraagd waarom je hier bent en waar je ziel later heen gaat, dan vind je in hoofdstuk drie een aantal boeiende ideeën. Wil je weten hoe je je leven verheft, dan vind je in de hoofdstukken van de delen IV en V praktische leiding.

Ik raad je aan om het boek op alledrie de manieren te lezen. Sla het op een willekeurige bladzijde open, zoek specifieke onderwerpen op en lees het van begin tot eind.

Hoofdstuk 1

Wat betekent spiritualiteit?

In dit hoofdstuk:

De betekenis van spiritualiteit onderzoeken

De essentie van spiritualiteit en de relatie met georganiseerde godsdienst ontdekken

Die verbazingwekkende, opmerkelijke, wonderlijke God aanschouwen

Jezelf voorbereiden op alle grote voordelen van spiritualiteit

De studie van spiritualiteit gaat diep in op de kern van alle zaken en strekt zich ver uit voorbij de fysieke wereld van de materie. Spiritualiteit verbindt de mens met de sterke en goddelijke kracht van dit universum. Of je nu op zoek bent naar wereldlijk succes, innerlijke vrede of verlichting, er is geen betere stimulans om je doelen te bereiken en geen effectiever levensplan dan spirituele kennis.

Noch financiële noch sociale status helpen je in het leven meer vooruit dan spirituele wijsheid.

Geen uiterlijke inspanning levert zoveel op als het begrijpen van en het meegaan met de spirituele wetten van dit universum.

Niemand van alle sterke mensen die je kent kan je ‘verbinden’ zoals de kracht van zelfkennis dat kan.

Geen vriend houdt meer van je en kan je beter leiden dan die ene echte vriend achter alle vrienden en achter alle vijanden, dan je eigen ziel.

Spiritualiteit: het uitgangspunt

Spiritualiteit is een uniek onderzoeksveld. Per slot van rekening is de kern van spiritualiteit dat het boven de materie uit stijgt en daarom niet goed kan worden gevat of volledig worden uitgedrukt in woord en vorm. Omdat de essentie van spiritualiteit al in jezelf aanwezig is, kan het horen van de juiste woorden je doen ontwaken en op een hoger plan brengen. De beste manier om een spirituele benadering van de wereld te bespreken is misschien wel door die tegenover een meer alledaagse materialistische benadering te stellen.

De materialistische benadering: deze benadering steunt in de eerste plaats op empirisch bewijs dat wordt geleverd door de vijf zintuigen, dus wat kan worden gezien, gehoord, geproefd, aangeraakt of geroken. In deze benadering is hoe en wat je denkt en voelt afhankelijk van de uiterlijke verschijningsvorm van dingen. Een materialistisch persoon herstelt alles wat verkeerd is of wringt in zijn of haar leven door het te verplaatsen en uiterlijke veranderingen te bewerkstelligen.

De spirituele benadering: de spirituele weg daarentegen gaat verder dan de uiterlijke verschijningsvorm en de vijf zintuigen, en leidt naar een intuïtieve perceptie van de oorzaken achter uiterlijke omstandigheden. Iemand die een spirituele benadering volgt, kan zijn wereld veranderen en op een hoger plan brengen door eerst zijn of haar manier van kijken te transformeren en te verbeteren.

Inspanningen volgens de spirituele benadering kunnen bijzonder krachtig zijn, omdat de spirituele wetten van dit universum je persoonlijke visie verbinden met de wereld om je heen op een manier waaraan je misschien nooit hebt gedacht. Meer hierover in hoofdstuk 16.

Luister naar track 1, ‘Something Turned Me Around’ van het Agape International Choir over de vervoering die het besef van onze spirituele aard met zich meebrengt.

Een van de grote giften van spiritualiteit is dat ze je zelfbewustzijn in één lijn brengt met iets waarvan je niet eens wist dat je het in je had. Ook al denk je dat je beperkt en klein bent, spiritualiteit zegt dat dat niet zo is. Je bent groter en krachtiger dan je ooit voor mogelijk had gehouden. Er bestaat een groot, goddelijk licht in jezelf. En dat licht is ook aanwezig in de mensen die je al kent en in de toekomst nog leert kennen. Je denkt misschien dat je niet meer bent dan je stoffelijke lichaam en andere uiterlijke kenmerken waaronder geslacht, ras, familie, werk en status, maar spiritualiteit zegt: ‘er is meer’.

Het woord spiritualiteit is nauw verbonden met de woorden inspireren en expireren (een duur woord voor ‘aflopen’): wanneer je vol spirituele energie zit, voel je een enorme inspiratie, en als de spirituele kracht je lichaam verlaat, expireert je tijd op deze aarde. Dit zijn twee hoofdthema’s van de spirituele reis:

Sta jezelf toe om vol van inspiratie te zijn, iets wat je kunt vertalen met liefde, vreugde, wijsheid, vrede en dienstbaarheid.

Besef dat een onontkoombare expiratie op je wacht om je weg te voeren van de omstandigheden die nu misschien zo belangrijk voor je zijn.

Het leeuwenjong dat dacht dat het een geit was

Op een dag tijdens een wandeling door het oerwoud raakte een leeuwenwelp zijn moeder kwijt. Alleen en hongerig kwam het leeuwenjong een geitenfamilie tegen die hem opnam en als een van de hunne opvoedde. Na een paar maanden begon het welpje zelfs al te mekkeren als de andere geiten, hoewel hij het nooit helemaal onder de knie kreeg.

Op een dag waren de geiten op een grasveld aan het grazen toen er een leeuw voorbijkwam. Alle jonge geitjes verstopten zich achter de bomen voor het geval de leeuw op zoek was naar een lunchhapje. De grote leeuw had al gegeten, maar hij was verbaasd toen hij een leeuwenwelp samen met de geitjes zag wegrennen. Hij ging naar de welp toe en vroeg: ‘Wat doe jij hier bij deze geitjes?’

De welp keek de leeuw nerveus aan en antwoordde: ‘Dat zijn mijn broertjes en zusjes, meneer, en ik ben ook een geit.’

De oude leeuw besefte dat er een probleem was. ‘Hoe in hemelsnaam kom je erbij dat je een geit bent?’

Door deze vraag raakte de welp in de war. Zag die leeuw dan niet dat hij een geit was? Niemand had zijn geit-zijn ooit eerder in twijfel getrokken. De welp werd achterdochtig. Misschien wilde de leeuw

hem wel in een of ander twijfelachtig plan betrekken. ‘Alstublieft, laat u ons toch gewoon met rust,’ antwoordde het welpje, ‘alles is hier bij ons prima in orde.’

Maar de leeuw kon het arme welpje eenvoudigweg niet in de waan laten. Hij was per slot van rekening de koning van het woud, niet zo’n armzalige geit. ‘Kom eens mee,’ zei de leeuw en bracht het welpje naar een beekje dichtbij. ‘Kijk in het water en zie je echte gedaante.’

Het welpje liep naar de rand van het water. Hij had al vaak van dit water gedronken, maar nog nooit de moeite genomen om naar zijn spiegelbeeld te kijken voordat hij het wateroppervlak brak. Toen hij in het water staarde, zag de welp zijn majestueuze gezicht en begon van verbazing en vreugde te brullen.

Dit is een prachtige analogie voor de situatie waarin veel mensen zich bevinden. Zich niet bewust van hun ware identiteit, baseren zij hun zelfbeeld op de meningen van anderen. In de delen II en III van dit boek zal ik je krachtige spirituele oefeningen en principes laten zien waarmee je het wateroppervlak van het leven kalm kunt laten worden opdat je je eigen majestueuze gezicht kunt aanschouwen, misschien voor de eerste keer.

Je openstellen voor een spirituele kijk op het leven

Een belangrijke spirituele oefening is jezelf afvragen wat je echt gelooft en dat vervolgens toepassen op je leven. Hier zijn alvast een paar vragen:

Wat zou er gebeuren als de wereld een school voor de ziel is, een plaats om te leren en te groeien?

Wat zou er gebeuren als de ervaringen die de meeste mensen slecht noemen kostbare transformatie-instrumenten zouden blijken te zijn?

Wat zou er gebeuren als echte rijkdom heel anders gemeten zou worden dan de belastingdienst je doet geloven?

Wat zou er gebeuren als het er in dit leven om zou gaan om je bewustzijn op het hoogst mogelijke niveau te brengen?

Wat betekent spiritualiteit?

De woorden spiritueel en spiritualiteit verwezen oorspronkelijk naar lucht en wind en werden in de veertiende en vijftiende eeuw voor het eerst gebruikt. Dit betekent dat deze termen in de oudheid, toen veel wereldreligies ontstonden, nog niet eens bestonden. Maar in culturen en tradities hebben altijd en overal woorden bestaan die verwezen naar wat we tegenwoordig spiritualiteit en spirituele energie noemen. Soms verwijzen woorden naar de Heilige Geest, Chi,

Tao, Sefirah, Prana, Ki, en voor tenminste een bosjesmannenstam in Afrika betekent het ‘een klikgeluid maken met je tong’.

Bijvoorbeeld, wat nu in de bijbel de Heilige Geest is, werd voor de twintigste eeuw vertaald als de Heilige Ziel. Het woord ziel betekende oorspronkelijk ‘zetel van het leven, het principe van het leven’, en wanneer iemand stierf, ‘verliet de ziel zijn lichaam’.

Veronderstellingen over het leven

Oké, ik zal de eerste zijn om toe te geven dat niemand echt weet waarom we op aarde zijn en waar dit levensspel om gaat. We kunnen er hooguit naar raden. Kies je ervoor om je tijd en energie te besteden aan het verwerven van meer geld, macht, schoonheid, liefde, bewondering, succes, een mooi huis, een goed gezin en toegewijde vrienden? Prima ambities, maar ik vind dat spiritualiteit een bijzonder goede aanvulling op dat lijstje zou zijn. Het belang van spiritualiteit stijgt uit boven alle aardse verrichtingen. Spiritualiteit reikt naar de diepten van de schepping, naar een deel van jouw ziel dat groter is dan je lichaam en tijdelijke omstandigheden.

Een van de hoofdzaken die spiritualiteit je leert, is naar binnen te kijken en te vinden wat je in jezelf zoekt. De buitenwereld is slechts kortstondig, tijdelijk en veranderlijk: op een dag sterft je lichaam en worden al die uiterlijke zaken weggevaagd. Je innerlijke wereld is echter tijdloos, eeuwig en diep.

Spiritualiteit: ware rijkdom

De meeste mensen leven zonder zich ervan bewust te zijn dat ze spirituele wezens zijn.

– Søren Kierkegaard

Met rijkdom wordt vaak financieel succes bedoeld, maar rijkdom kent vele gedaanten. In een Indiaas gebed wordt Lakshmi, godin van de rijkdom, gevraagd om zegeningen in de vorm van intelligentie, vreugde, succes, wereldlijke positie, welvaart, bevrijding en – het allerbelangrijkste – het vrijzijn van de vijand ego, dat beperkte zelf. Meer over ego in hoofdstuk 2.

Mensen zeggen dat ‘gezondheid het grootste goed is’ of dat ‘een goed verstand het voornaamste is’ of dat ‘het hebben van liefdevolle relaties het allerbelangrijkste is’. Maar er bestaat nog een vorm van welvaart die slechts weinig mensen bereiken. Hun rijkdom is een groot bewustzijn, innerlijke vrede en sereniteit die voortkomen uit een spiritueel besef.

Hier is een vergelijking die duidelijk maakt hoe spiritualiteit een extra dimensie toevoegt aan al het goede dat je tot dusverre hebt bereikt. Stel je alle vreugde en alle resultaten in jouw leven voor als een reeks nullen:

000.000.000.000.000.000.000.000.000

Alleen wanneer je er het getal een voor zet, wordt elke nul meer waard:

1.000.000.000.000.000.000.000.000.000

Een groot verschil in waarde, nietwaar? Het toevoegen van een spiritueel perspectief aan het leven is als het toevoegen van die een. Spirituele wijsheid voegt waarde toe aan alle elementen in je leven. Als je aan het begin staat van de spirituele weg, zul je uiterlijk misschien nog wel dezelfde lijken, met dezelfde reeks nullen voor alles wat je hebt bereikt. Maar innerlijk zul je een grotere rijkdom hebben vergaard, die van vrede, vertrouwen, liefde en spirituele visie.

Spiritualiteit gaat over het volgen van je hart

Je visie wordt alleen duidelijk als je in je hart kijkt. Wie naar buiten kijkt, droomt. Wie naar binnen kijkt, ontwaakt.

– Carl Jung

De spirituele reis kan in twee zinnetjes worden samengevat:

Zuiver je hart.

Volg je hart.

Spirituele oefeningen zoals gebed, meditatie, contemplatie, yoga, studie van geschriften en godsdienstoefeningen (zie deel II van dit boek) maken evenals spirituele kwaliteiten als compassie, eerlijkheid, standvastigheid en onvoorwaardelijke liefde (zie deel III) deel uit van het zuiveringsproces van het hart. Met een zuiver hart kun je de zachte stem van God, het fluisteren van je eigen wijze ziel en het universele geluid dat op elk moment zachtjes spreekt, beter horen, vertrouwen en volgen – als je tenminste de oren hebt om het te horen.

Zuiver je hart voordat je het volgt, anders zijn sommige innerlijke stemmen misschien gewoon nog oude gedachten en verlangens vermomd als innerlijke inspiratie en goddelijke leiding! Zorg ervoor dat je bedoelingen zuiver zijn. Zo weet je zeker dat je, ook al is je innerlijke leiding niet altijd goed gericht, voortgaat op de spirituele weg omdat je wordt beschermd door je eigen zuivere bedoelingen.

Je hart zuiveren en volgen zijn eigenlijk geen twee verschillende dingen. Het een ondersteunt en versterkt het ander. Naarmate je vordert met je spirituele inspanningen, vloeien je eigen persoonlijke wil en de goddelijke wil samen tot een harmonieus geheel.

Ervaar meer zelfbewustzijn, hier en nu

Een belangrijk onderdeel van spirituele groei is meer zelfbewustzijn te krijgen, iets wat je altijd en overal kunt oefenen. Probeer het onderstaande eens uit:

Neem even de tijd om naar jezelf te kijken.

Hoe voel je je? Is je ademhaling regelmatig? Is je houding licht maar toch stevig? Ben je in staat om je te concentreren op de woorden die je leest of flitst je geest van uiterlijke afleidingen naar innerlijke zorgen en losse gedachten?

Bekijk jezelf met mildheid.

Als je niet zo vredig en geconcentreerd bent als je zou willen, raak dan niet geïrriteerd. Irritatie helpt niet om je harmonieus en vredig te voelen. Wees je enkel bewust van je innerlijke staat zonder die goed of fout te noemen.

Breng jezelf kalm in één lijn, pas eventueel je houding aan, en doe je best om je te concentreren op wat je leest.

Wanneer je in gedachten verzonken bent, kunnen soms niet zo spirituele gedachten opkomen. Als dat gebeurt, is je geest een beetje aan het huishouden: gewoon wat oude rommel opruimen. Stel je open voor je eigen sublieme kennis en laat die door spirituele contemplatie boven komen. Als het inzicht tot je komt, neem er dan de tijd voor.

Haal diep adem en vul je lichaam met zuurstof en energie.

Door te ademen bedrijf je de liefde met het universum om je heen. Elke keer dat je inademt, stroomt een levenschenkende kracht je lichaam, geest en ziel in en als je uitademt gaat hij weer op in de buitenlucht. Sluit je ogen voor een vredige pauze en geniet van een paar diepe, langzame ademhalingen.

Je spirituele hart leren kennen

Spiritualiteit is kennis hebben van het hart. Niet van het fysieke hart, maar van het symbolische hart dat alle niet-rationele kennis vertegenwoordigt: intuïtie, emotie en goddelijk bewustzijn kunnen je wereld transformeren in een hemels bestaan. Je spirituele hart is een niet-fysieke ruimte waarin een eenheid bestaat. Tegelijkertijd is je spirituele hart het onderstaande:

Zetel van intuïtie: intuïtie komt voort uit een manier van weten die dieper is dan wetenschappers en psychologen kunnen vatten. Je spirituele hart brengt je in harmonie met de universele scheppingsenergie.

Wereld van onvoorwaardelijke liefde: voor het spirituele hart is elke persoon een broer, zus, moeder en vader. Maar anders dan bij veel aardse relaties is het een liefdesstroom die niet kan worden gestopt, zelfs niet als iemand je iets vervelends aandoet. Als je de ware onvoorwaardelijke liefde bezit, worden jouw liefde en Gods liefde één, want Gods liefde is altijd onvoorwaardelijk.

Huis van innerlijke vrede: wanneer vrede zich in je vestigt, is dat als een meer na een storm: kalm, maar vibrerend en fris. Ook al ben je gehavend door de eisen die het leven aan je stelt, je vindt altijd de weg terug naar het meer van innerlijke vrede. Je kunt een duik nemen in het verfrissende water dat door je eigen hart stroomt.

Oceaan van voldoening: echt geluk komt niet van dingen, mensen of gebeurtenissen van buiten. Van mensen en dingen kun je wel een gelukkig gevoel krijgen maar ware voldoening is iets totaal anders. Innerlijke voldoening is niet altijd even sensationeel als het in vervulling zien gaan van een wens, maar hij bestaat, is echt en houdt je gezelschap in moeilijke en makkelijke tijden, in regen en zonneschijn.

Ontdek je lachende geest

Het geheim van de goddelijke almacht is gelegen in de eeuwige lach.

– Eliphas Levi

Wanneer je een spiritueel bewustzijn hebt, lijkt het alsof je hetzelfde leven leidt als voorheen, met dezelfde ambities, vreugden en zorgen. Maar je ontdekt dat je een lach in je draagt die wel of niet zichtbaar is voor de wereld. Je stralende spirituele geest lacht in goede en slechte tijden. Terwijl jouw ziel steeds meer de wereld toelacht, lacht de wereld jou ook toe.

Lach je wel eens terwijl er niemand in de buurt is? Nee? Probeer het dan eens. Lach naar jezelf. Lach naar God. Hij is altijd bij je, nog dichter dan je eigen adem.

O, die tegenstrijdigheden toch!

Er zijn twee waarheden: een kleine en een grote waarheid. Een kleine waarheid kun je herkennen doordat het tegenovergestelde een onwaarheid is. Het tegenovergestelde van een grote waarheid is een andere grote waarheid.

– Niels Bohr

Spiritualiteit geeft je de moed om het leven serieuzer te nemen en meer respect te hebben voor de diepere betekenis en de symbolische aard van zelfs de kleinste details. Tegelijkertijd maakt spiritualiteit je ervan bewust dat alles prima verloopt zonder dat jij je er zorgen over hoeft te maken of je er verantwoordelijk voor hoeft te voelen. De spirituele reis zit vol van dit soort tegenstrijdigheden en tegenstellingen. Hier zijn er nog een paar:

Inspanning is heel belangrijk, maar je moet niet meer je best doen. Spiritualiteit komt je niet zomaar aanwaaien, je moet je er wel voor inspannen. Maar er komt een moment waarop je best doen, je wil en je streven naar dingen die je niet hebt, geen zin meer hebben. Het is eerder zo dat je innerlijke voldoening groeit wanneer je begint te handelen, niet vanuit een gemis, ongeduld of wanhoop, maar vanuit de vreugde die de ontwikkeling van je eigen bewustzijn, je goedheid, liefde en wijsheid je op elk moment kan brengen.

Werk in uitvoering dat al af is. Je kunt aan spiritualiteit beginnen met een hele waslijst van dingen die je aan jezelf wilt verbeteren. Misschien ben je niet blij met hoe je soms doet of met bepaalde gewoonten of denkpatronen. Je bent dus een werk in uitvoering, met veel ruimte en potentie voor verandering, groei en verbeteringen. Maar aan de andere kant – en dit is spiritueel –, wanneer je een glimp hebt opgevangen van de schoonheid en perfectie van het eeuwige universum, zul je ook inzien dat je in je spirituele kern altijd al helemaal compleet, eeuwig en perfect bent geweest.

Bemin je naaste, maar niet te veel! Liefde voor mensen is essentieel voor spirituele groei, maar dit betekent niet dat je veel tijd moet doorbrengen met Jan en alleman. Het gezelschap waarin je verkeert heeft meer invloed op je gedachten en leven dan je voor mogelijk houdt. Het kan geen kwaad om selectief te zijn in met wie je je tijd doorbrengt, zeker aan het begin van je spirituele reis. Sommige zoekenden vinden een zekere mate van eenzaamheid prettig om te ontdekken wat ze nou echt voelen en geloven. Wanneer je je overtuigingen niet hoeft af te stemmen op wat te veel andere mensen geloven, levert dat je een waardevolle vrijheid op.

Je moet goed voor je lichaam zorgen, ook al ben je je lichaam niet. Je kent ze vast wel, al die spirituele leraren die zeggen dat je niet je lichaam bent, maar enkel geest en zo. Maar je kunt er gif op innemen dat ze net zo kreunen en steunen als iedereen wanneer ze pijn hebben. Maar dit wil nog niet zeggen dat ze liegen als ze het over ‘geen lichaam, enkel geest’ hebben. Dit is slechts weer een van die tegenstrijdigheden op het spirituele pad. Je hebt een lichaam, maar je bent je lichaam niet.

Je ervaart het hoogste bewustzijn, maar je moet ook nog afwassen. In de diepten van spirituele oefeningen (zoals meditatie) ervaar je een grote gedachtewereld. Je kunt volledige vrijheid ervaren, overvloed en kracht. Maar dan kom je uit je meditatie en ligt die stapel rekeningen er nog, er moet gepoetst worden, de telefoon gaat, of je baas, een schuldeiser of een familielid heeft een appeltje met je te schillen. Je vraagt je af waar al die kracht en overvloed is gebleven. Meer hierover in hoofdstuk 7.

Je studeert om tot God te komen, maar dat kan niet door studie. Al eeuwenlang hebben theologen God bestudeerd, maar veel wetenschappers hebben deze aarde verlaten in het besef de goddelijke aanwezigheid nooit echt gekend of ervaren te hebben. Aan de andere kant zijn veel spirituele zoekenden gewoon in de oceaan van Gods aanwezigheid gesprongen nadat ze in de leer waren geweest bij mensen die al eerder van die bron gedronken hadden.

Het verschil tussen spiritualiteit en religie

Er is slechts een religie, maar er bestaan wel honderd varianten van.

– George Bernard Shaw

Hoewel religie en spiritualiteit soms door elkaar worden gebruikt, zijn het eigenlijk twee verschillende aspecten van de menselijke ervaring. Je zou kunnen zeggen dat spiritualiteit de mystieke kant van religie is.

Spiritualiteit is de bron van het goddelijke dat vibreert, danst en stroomt als de bron en essentie van elke ziel. Spiritualiteit houdt verband met je persoonlijke zoektocht naar een diepere betekenis en een doel van je bestaan. Enkele elementen van spiritualiteit zijn:

zoeken naar de diepere betekenis en ziel van alles, buiten de uiterlijke verschijningsvorm;

liefde en respect voor God;

liefde en respect voor jezelf;

liefde en respect voor iedereen.

Religie wordt meestal gebruikt om een georganiseerde groep of een cultuur aan te duiden die rondom een spirituele of goddelijke ziel gegroepeerd is. Religies hebben meestal een missie, presenteren een specifieke doctrine, en koesteren en propageren een bepaalde levenswijze.

Religie en spiritualiteit kunnen prachtig samenvloeien!

Religies kunnen onderling zeer verschillend zijn. Sommige gelovigen buigen voor kleurrijke godenbeelden, andere luisteren in hun zondagse kleren naar geïnspireerde preken, en weer anderen rollen vijf keer per dag hun kleedje uit om hun hoofd naar de grond te buigen. Ongeacht de verschillen tussen deze uiterlijke manifestaties van aanbidding is spiritualiteit de kern van religie, en de kern van spiritualiteit is God.

Een van de doelen van dit boek is het belichten van de spiritualiteit die in de meeste religies weerklinkt – een grote uitdaging, dat zeker. In mijn persoonlijke beschouwingen heb ik ervaren dat spiritualiteit verweven is met religie, politiek, wetenschap en kunst, vaak zo subtiel dat het niet zichtbaar is. Het ultieme doel van al deze disciplines is te komen tot een grotere waarheid en een beter leven, iets wat Kahlil Gibran de ‘zoektocht naar het uiterste’ noemde.

De parel in de schelp

Religies zijn als schelpen waarin een parel kan groeien. De parel symboliseert de grote en spirituele kwaliteiten die elke ziel bezit. Een goede schelp voedt de parel, omhult hem en beschermt hem tegen invloeden van buiten en tegen roofdieren. Maar ook al bevindt hij zich binnen in de schelp, toch is de parel niet de schelp, en er kan een dag komen waarop zijn schoonheid buiten de schelp straalt – misschien wel moet stralen.

Spiritualiteit:

omvat alle religies en stijgt daar tegelijkertijd bovenuit;

omvat alle wetenschap en stijgt daar tegelijkertijd bovenuit;

omvat alle filosofie en stijgt daar tegelijkertijd bovenuit;.

Geen kruistochten meer, afgesproken?

Het is belangrijker om een veilige en vriendelijke wereld te scheppen dan om zieltjes te winnen voor de religie die ons toevallig bevalt.

– Dalai lama

Er zijn vele oorlogen uitgevochten om wat neerkomt op kleine verschillen in religieuze theorie en taal. In het licht van spiritualiteit hoeft niemand meer met niemand te strijden over wiens religie beter is. Niemand hoeft meer te ruziën over de regels en details van al die verschillende lessen. Een spiritueel mens is bereid om overal van te leren en verder te groeien. Een teken van spiritueel ontwaken is een groter respect voor alle mensen, alle religies en alle vormen van God. Deze vriendelijkere en zachtmoedigere benadering komt dan in de plaats van onverdraagzaamheid en vooroordelen. Naarmate iemand spiritueler wordt, laat hij agressie en de behoefte om te vechten en andermans ideeën onder controle te houden achter zich. Hij doet er afstand van als van een oude jas die niet meer past. Veel zoekende mensen beginnen steeds meer te ervaren dat elk beeld van het goddelijke gewoon een ander facet is van hun eigen, altijd aanwezige God.

Liefde en respect voor alle religies en alle voorstellingen van God betekent nog niet dat je het met alle dogma’s eens hoeft te zijn. Je hoeft het zelfs niet eens te zijn met alles van je eigen religie! Dit geldt voor alle leren die je onderweg tegen mocht komen. Bijvoorbeeld, met wat je in dit boek tegenkomt: geniet van alles wat je aanspreekt en sla de rest gewoon over. Ik wil graag een paar spirituele ideeën die voor mij hebben gewerkt met je delen, je hoeft het er van mij niet mee eens te zijn.

Iedereen denkt dat wat hij doet goed is. Dat is nou zo leuk aan de wereld. Iedereen doet iets anders en iedereen denkt diep van binnen dat hij het juiste geloof heeft – en sommigen zijn daarvan meer overtuigd dan anderen.

In track 19 (‘Tumse Hamane’) hoor je meer over hoe God in alle religies en in ieders hart bestaat. Hier is de vertaling:

Ik heb u in mijn hart gesloten. Alles wat bestaat bent u. U alleen bent de mijne. U bent alles wat er bestaat.

Wat als je boeddhist bent of christen? Wat als je Hindoe bent of moslim? U hebt iedereen gemaakt zoals u wilde dat hij was.

In een moskee of tempel, u bent overal evenveel aanwezig. Ie dereen buigt zijn hoofd voor u alleen. In alles wat ik zie, zie ik alleen u.

Wat heeft God er mee te maken?

Wanneer je het over spiritualiteit hebt, heb je het ook over God. Wie is God? Wat is God? Bestaat God? Deze vragen zijn in de geschiedenis van de mensheid in talloze varianten gesteld en beantwoord. Sommigen van onze voorouders offerden dieren op altaren met stenen afbeeldingen van God, andere aanbaden een hele reeks kleurrijke goden met treffende menselijke trekjes en verlangens. Er zijn mensen die geloven dat God een vergaarbak is voor alle vragen waarop nog geen bevredigend antwoord is gegeven, anderen spreken tot God zoals een kind tegen zijn vader of moeder praat. Wat betekent God voor jou? Ben jij naar zijn evenbeeld gemaakt? Leeft hij in je hart? Stierf hij voor jouw zonden? Overlaadt zij je met overvloed en schiet ze pijlen door je hart? Houdt hij bij of je braaf of stout bent geweest (dan kun je maar beter braaf zijn)?

De kern van spiritualiteit snijdt dwars door alle lagen van cultuur, doctrines en dogma’s en raakt de kern van onze ziel. Als je in verbinding staat met je eigen spiritualiteit zul je een onverklaarbaar besef van het goddelijke ervaren, ook als je het bestaan van God niet wetenschappelijk kunt aantonen.

Jouw ervaring van het goddelijke hoeft niet hetzelfde te zijn als die van anderen. Zoals de grote soefi-dichter Rumi al zei: ‘Er bestaan duizenden manieren om te knielen en de aarde te kussen.’

Luister naar track 10, ‘Holy, Holy, Holy’, een oud joods en christelijk lied waarin God wordt geëerd.

De vele gedaanten van God

In dit kader neem ik even de tijd om God te eren in al zijn of haar wonderlijke gedaanten en gezichten.

Hier zijn enkele namen voor God en zijn boodschappers uit verschillende tradities: Allah, Zeus, Ram, Onze Vader die in de Hemel Zijt, Brahma, Athene, tao, Shakti, Jehova, Wakantonica, Vishnu, De Voorzienigheid, Isis, Ein Sof, Odin, Hashem, Wiracocha, Apollo, Kali, Ra, Shiva, Elohim, Jezus Christus, Boeddha, Mohammed en de Heilige Geest.

Voeg aan deze lijst de woorden toe die je zelf gebruikt voor God of het goddelijke.

Spreek alle namen langzaam en met liefde en respect uit.

Besef dat elke naam en elke voorstelling een nieuw gezicht geeft aan diewonderlijke, grootse en onbeschrijfelijke God waarvoor eigenlijk geen naam of concept toereikend is.

Ga, nadat je elke naam hebt gezegd, rustig zitten met je ogen dicht en bedenk dat geen enkele voorstelling van God, het universum of van wat dan ook, ook maar in de buurt komt van de echte, onveranderlijke en onbeschrijfelijke waarheid.

Wanneer je hierover diep nadenkt, kun je doorbreken naar een hoger bewustzijn. Dat gebeurt op het moment dat je geest zijn greep op de dingen verliest en ze niet meer klein houdt, iets waar onze geest heel goed in is. Sommige beschrijvingen van spiritualiteit noemen die doorbraak het punt waarop je God leert kennen.

Wat spiritualiteit voor jou kan betekenen

Kennis van je spirituele aard kan je hele wereld veranderen. Dat komt omdat de wereld die je kent automatisch beperkt wordt door jouw vermogen hem te kennen. Alleen iemand met ogen kan kleuren zien en alleen iemand met oren kan van muziek genieten. Zo kan ook alleen iemand met een ontwaakte spirituele manier van kijken het volledige universum en alles daarin als een goddelijk spel zien. Op de spirituele reis krijg je nieuwe ogen om mee te zien. Mijn spirituele leraar zei altijd dat je ‘andere glazen in je bril kreeg’. Je kijkt nog steeds naar dezelfde wereld maar hij is niet meer hetzelfde als eerst.

In alle blijdschap en alle verdriet begin je dezelfde onderliggende levensvreugde te zien.

Het ongemakkelijke gevoel dat je bent afgescheiden van de wereld lost op in een subtiel gevoel van eenheid met alle dingen.

Je neemt meer verantwoordelijkheid voor je leven wanneer je beseft dat alles om je heen een weerspiegeling is van je innerlijk.

Zelfs wanneer je helemaal alleen bent, weet je dat je nooit helemaal alleen bent.

Wanneer een uiterlijke omstandigheid je ergert, voel je dat dat slechts een reflectie is van een diepe les die je ziel probeert te leren.

Als de ups en downs van het leven als golven op je afkomen, surf je er berustend en kalm overheen, want je weet dat je echte thuis zich in de diepten van de zee bevindt, in de vredige kalmte onder de alsmaar veranderende golven van het aardse bestaan.

Zelfs de meest enthousiaste reclame voor een bepaald product belooft je niet zoveel:

Een groter besef van kracht om je leven samen met de Heilige Geest te scheppen;

Meer waardering voor elk moment in het leven, aangenaam of uitdagend;

Een evenwicht dat je het besef en het vertrouwen brengt dat alles altijd in orde is;

Vertrouwen in een levende God die tot in de kleinste details van je leven aanwezig is;

Een leven vol vreugdevolle dienstbaarheid en inspirerende innerlijke groei;

Een natuurlijke staat van vredigheid en voldoening;

Oprechtheid en zelfaanvaarding, zonder te hoeven verbergen wie je echt bent;

De transformatie van je beperkte zelfbeeld in een grootsheid en verhevenheid waarvan je nooit had kunnen denken dat je die in je had.

Wat er leuk is aan spiritualiteit tegenwoordig

De menselijke soort heeft in een betrekkelijk korte periode aardig wat bereikt: overal op de aardbol zijn dingen gebouwd, en er worden ontelbaar veel bits informatie verstuurd via allerlei media, van draden en satellieten tot onzichtbare radiogolven. Ongeveer zeshonderd jaar geleden hadden mensen zelfs uitgeplozen dat de aarde niet het middelpunt van het heelal is – en dat was wel even wennen!

De meeste grote technische en wetenschappelijke ontdekkingen van de mens hebben in de laatste paar honderd jaar plaatsgevonden. Dit bewijst wel dat het leven en het menselijk kunnen steeds groeit en zich uitbreidt. Met dit derde millennium is een periode aangebroken die anders is dan alle andere, en spiritualiteit is belangrijker dan ooit. Hier zijn enkele voordelen voor mensen die vandaag de dag op zoek zijn naar spiritualiteit:

Recente vorderingen op wetenschappelijk en technisch gebied leveren voor mensen die op zoek zijn naar waarheid meer informatie op die ze kunnen bekijken en beoordelen.

Een relatief wijdverbreide vrijheid van religie biedt mogelijkheden om je eigen geloof te maken en spiritualiteit op je eigen manier te beleven.

Een hogere levensverwachting geeft je meer tijd om te leren en te groeien.

Warm stromend water: dit hoort thuis op elke lijst van de goede dingen van hier en nu.

Telescoopopnamen van het heelal herinneren je eraan hoe groot het allemaal is.

De wijsheid van oude en moderne culturen die al beschikbaar was in boeken, ligt nu met een muisklik binnen handbereik.

We beschikken over meer tijd dan onze voorouders die water uit een put moesten halen, eten boven een open vuur moesten koken en de koeien voor zonsopgang moesten melken.

Omdat transport eenvoudiger dan ooit is, kunnen zoekenden op spirituele bedevaart gaan en andere culturen ervaren.

Meer films, televisieprogramma’s, actualiteiten en documentaires stellen je in de gelegenheid kennis te maken met een ongekend aanbod van levenslessen. Zo kun je groeien, zonder dat je er voor hoeft te reizen of het zelf hoeft mee te maken.

Wat er niet leuk is aan spiritualiteit tegenwoordig

Het is lastig om een scherpzinnige en diepgaande televisiedocumentaire te maken wanneer je om de tien minuten wordt onderbroken door dansende konijnen die over toiletpapier zingen.

– Rod Sterling

Natuurlijk wil ik je ervan overtuigen dat dit een geweldige tijd is om spiritueel te zijn, want dat is het ook. Maar het zou niet eerlijk zijn als ik niet een paar unieke uitdagingen zou noemen waar iemand die op zoek is naar spiritualiteit mee wordt geconfronteerd:

Recente vorderingen op wetenschappelijk en technisch gebied leveren voor mensen die op zoek zijn naar waarheid meer informatie op die ze kunnen bekijken en beoordelen (ja, deze staat op beide lijstjes, want te veel informatie kan de spirituele essentie vertroebelen).

De altijd en overal aanwezige media die negatieve, niet-spirituele energie uitstorten over de hedendaagse maatschappij en zelfs jonge kinderen blootstellen aan behoorlijk rauwe beelden.

De algemene verspreiding van giftige stoffen, pesticiden, junk-food en andere vervuiling kan je gezondheid en helderheid van denken schaden.

Onze samenleving is uit elkaar getrokken en kent minder familieen gemeenschapszin en minder betrokkenheid (aan de andere kant geeft dit je ook meer tijd voor jezelf en dat is goed voor spirituele groei).

Betonnen steden ontnemen mensen de kleuren, vormen, structuren en geuren van de natuur die essentieel zijn voor de voeding van de ziel.

De aanwezigheid van commercie en hebzucht in alle aspecten van het aardse bestaan, waarin bedrijven miljoenen euro’s uitgeven om je ervan te overtuigen dat je zonder hun producten onmogelijk gelukkig kunt zijn.

De eerste stap: weten dat je niet weet

Er is meer op aarde en in de hemel, Horatio, dan waarvan je in filosofie kunt dromen.

– William Shakespeare

In Indiase geschriften staat: ‘Wie denkt dat hij weet, weet niet, terwijl wie denkt dat hij niet weet, echt weet.’ Deze eenvoudige bewering betekent dat degene die denkt te weten het meest onwetend is. Hoe komt dat?

Wat zeggen wijze mensen over God

Hier zijn ter overdenking een paar cita-ten over God:

‘Op zoek zijn naar God is als het zoeken naar een pad door de sneeuw. Als er geen pad is, ga dan gewoon lopen en daar is je pad.’

- Thomas Merton

‘Als je het gezicht van God hebt gezien, zie je datzelfde gezicht bij iedereen die je ontmoet.’

-Deng Ming-Dao

‘Het oog waarmee ik God zie, is hetzelfde oog als waarmee God mij ziet.’

- Meister Eckhart

‘God is simpel, de rest is ingewikkeld.’

- Paramahansa Yogananda

‘Voor mij is God een werkwoord, geen zelfstandig naamwoord.’

- Buckminster Fuller

‘Als God ons naar zijn evenbeeld heeft gemaakt, verdient hij zelf ook een compliment.’

- Voltaire

‘De meest eenvoudige persoon die God in al zijn integriteit aanbidt, wordt zelf God.’

- Ralph Waldo Emerson

‘De geest die God wil aanschouwen, moet zelf God worden.’

- Plotinus

‘God is een leeg vel papier waarop alleen staat wat je zelf hebt geschreven.’

- Martin Luther

Mensen weten niet alles – dat kunnen ze ook niet –, althans niet op de manier waarop ze gewoonlijk denken over wie ze zijn en hoe ze dingen weten. Waar je ook kijkt, overal zijn ontelbaar veel niveaus van weten, van een ogenschijnlijk oneindige zee sterrenstelsels tot de onzichtbare atomen op deze bladzijde. Als menselijk wezen van anderhalf tot twee meter groot dat op deze zwevende bol van water, steen en modder (de aarde dus) rondloopt en dat tijdelijk de beschikking heeft over ongeveer een kilo elektrochemische hersengelei, ben je nooit in staat om het allemaal te begrijpen. Diep van binnen weet iedereen dit wel, maar soms vinden mensen het makkelijker om zichzelf en anderen ervan te overtuigen dat ze het allemaal doorhebben en weten wat er aan de hand is.

Wat je ook wilt leren, je kunt een nieuwe vaardigheid pas onder de knie krijgen of nieuwe informatie pas opnemen als je erkent dat je daarover nog niet alles weet. Met spiritualiteit is dat ook zo. De ontvankelijkheid die ontstaat als je de controle laat varen is de eerste stap op weg naar een grote spirituele expansie.

Twee soorten onwetendheid

Er zijn twee soorten onwetendheid: positieve onwetendheid en negatieve onwetendheid:

Positieve onwetendheid is wanneer je niet weet en weet dat je niet weet. Door dit besef blijf je open en ontvankelijk voor goddelijke leiding. Door te weten dat je niet weet, kniel je voor God en kom je in een nederige staat van gebed.

Negatieve onwetendheid is wanner je niet weet maar denkt dat je wel weet. Dit is eigenlijk een dubbele onwetendheid die de weg naar je eigen goddelijke leiding afsluit. Denken dat je weet terwijl je eigenlijk niet weet, is als onderweg zijn naar een feest aan de andere kant van de stad zonder te weten waar het ergens is en te koppig zijn om dat toe te geven en de weg te vragen. Door negatieve onwetendheid rij je rondjes en mis je het feest van spiritualiteit.

Er was eens een professor die op bezoek ging bij een beroemde Zenmeester. Terwijl de meester rustig thee serveerde, praatte de professor aan een stuk door over de Zen-filosofie. De meester schonk het kopje van zijn bezoeker tot de rand toe vol en bleef schenken. De professor keek een tijdje naar het overstromende kopje en riep ten slotte uit: ‘Het is vol! Er kan niets meer bij!’

‘Jij bent dit kopje’, antwoordde de meester, ‘Hoe kan ik je nou laten zien wat Zen is als jij je kopje niet eerst leeg drinkt?’

Wie denkt dat hij niet weet, weet echt. Want als je denkt dat je niet weet, heb je het tenminste bij het juiste eind!

Als je echt weet dat je niet weet, kun je je vreemd genoeg wat stoutmoediger en zelfverzekerder dan eerst voelen: weten dat je niet weet kan immers een groter gevoel van veiligheid en misschien een beetje chutzpah (Jiddisch voor brutaliteit en schaamteloosheid) met zich meebrengen.

Jij bent de maker van je wereldbeeld

Groei hoort bij de menselijke aard. Iedereen is onderzoeker, pionier, filosoof en wetenschapper, voorbestemd om te groeien, zich te ontwikkelen en steeds complexere kennissystemen te ontwerpen om de wereld te beschouwen en te evalueren. Dit is wat samenlevingen en ook individuen doen.

Het maken van wereldbeelden komt je vast niet onbekend voor – dat doe je immers al je hele leven. Ook de gedachte dat je geen specifiek wereldbeeld hebt, is deel van een wereldbeeld.

Kun je al die jaren van studie en alle moeite die je erin hebt gestopt om te leren wat je nu weet nog herinneren? Alleen al om deze woorden te kunnen lezen en begrijpen zijn vele kleine en grote wereldbeelden in je jeugd opgebouwd en weer afgebroken.

Jean Piaget, de geestelijke vader van de ontwikkelingspsychologie en cognitieve kinderpsychologie, voerde enkele tientallen jaren geleden een bekend experiment uit om aan te tonen hoe het brein van een kind zich nieuwe wereldbeelden eigen maakt. Omdat we allemaal kind zijn geweest, maakt dit experiment duidelijk hoe het voelt – ook voor volwassenen – om op een hoger levensbeschouwelijk plan te komen. Piaget zette een kind voor een hoog glas dat was gevuld met gekleurd water. Vervolgens goot hij voor de ogen van het kind de vloeistof uit het hoge en dunne glas in een laag en breed glas. Zonder uitzondering hielden alle kinderen vol dat er in het lage glas minder vloeistof zat, hoewel ze met eigen ogen hadden gezien dat de vloeistof van het ene in het andere werd gegoten. Dat kwam volgens Piaget omdat deze kinderen zich nog niet in de ontwikkelingsfase bevonden waarin het begrip voor wat hij het behoud van volume noemde, ontstond. Als die kinderen een paar jaar later hetzelfde nog eens zouden zien, zouden ze moeiteloos begrijpen dat het volume in de twee glazen hetzelfde is.

Zo voelt ook de overgang van een materialistische kijk naar een spirituele kijk op de wereld. Je ziet dezelfde dingen als eerst maar je neemt ze anders waar. Net zoals je in de loop van de jaren naar vele universele wetmatigheden (zoals behoud van volume) bent toegegroeid, zo kun je ook nu je manier van denken een nieuwe sprong laten maken. Dat je je diploma hebt gehaald betekent nog niet dat je moet stoppen met leren!

Het is ook een goede metafoor voor de opvatting van de meeste mensen dat wereldlijke goederen meer waard zijn dan innerlijke vrede, enkel omdat objecten en status groter en tastbaarder lijken.

Waarom kort en krachtig goed is

Spirituele concepten in woorden vatten is tamelijk lastig. De waarheid is dat jij en alle anderen meer weten dan in woorden kan worden uitgedrukt. Dat komt omdat de ultieme universele waarheid

niet in gedachten kan worden gevangen;

niet gecategoriseerd of gestructureerd kan worden;

veel verder gaat dan taal.

Hoe spiritualiteit de wereld helpt

Een Chinees gezegd luidt:

Als er licht in de ziel is, is er schoonheid in de persoon. Als er schoonheid in de persoon is, heerst er harmonie in het huis. Als er harmonie in het huis heerst, is er orde in de natie. Als er orde in de natie is, heerst er vrede op aarde.

Spiritualiteit onthult het verbazingwekkende gegeven dat de gehele mensheid verbonden is met hetzelfde goddelijke bewustzijn, verenigd in totale eenheid. Dit inzicht is een goede reden om vriendelijk en edelmoedig tegenover andere mensen te zijn. Wanneer je je medemensen dient en verheft, ben je feitelijk edelmoedig tegenover jezelf. Vanuit een spiritueel gezichtspunt gezien is er uiteindelijk geen ander. Een en hetzelfde licht is alle vorm geworden. Hierdoor krijgt het begrip ‘teamspeler’ een nieuwe dimensie: je speelt met de hele wereld samen in hetzelfde team. Door dit spirituele inzicht op individuele grondslag kan de hele wereld worden getransformeerd tot een mooi en harmonieus paradijs.

Sommige wijzen en heiligen vonden het nuttig om de diepste waarheden met zo min mogelijk woorden weer te geven – over tegenstrijdigheden gesproken!

Hier zijn een paar voorbeelden uit verschillende oosterse en westerse tradities:

ik ben die ik ben;

het overkomt je zoals je denkt;

het zelf is bewustzijn;

zo boven, zo onder;

het koninkrijk der hemelen bestaat in ons;

jij bent dat.

Citaten van slimme mensen die wisten dat ze niet wisten

Het grappige van empirische kennis is dat ze maar door blijft gaan. Elk facet van onze wereld leidt weer tot andere facetten, in een kennelijk oneindige reeks van onderverdelingen, vormen en theorieën. Elke vraag levert meer kennis op maar ook meer vragen.

Sommige grote denkers zagen deze valkuil en erkenden nederig dat ze niet wisten:

‘We weten nog niet het miljoenste deel van één procent van iets.’

- Thomas Edison

‘Ik weet alleen dat ik niet weet.’

- Socrates

‘Er bestaan geen slaafser slaven dan zij die denken dat ze vrij zijn.’

– Goethe

‘Hoe meer ik weet, des te meer ik besef dat ik niet weet.’

- Albert Einstein

‘De dwaas denkt dat hij wijs is … De wijze weet dat hij een dwaas is.’

- William Shakespeare

Blijf relativeren

Hier zijn een paar, nog niet zo oude, voorbeelden van onvolledige kennis:

‘Aan die zogenaamde “telefoon” mankeert te veel om het als communicatiemiddel serieus te nemen. We hebben er dus niets aan.’

- Western Union, intern memo, 1876

‘We vinden hun sound niet mooi en gitaarmuziek is uit.’

- Decca Recording Co., afwijzing van The Beatles, 1962

‘Alles wat uitgevonden kan worden, is al uitgevonden.’

- Charles H. Duell, Amerikaans Octrooibureau, 1899

‘Wie wil er nou acteurs horen spreken?’

- H.M. Warner, Warner Brothers, 1927

‘Ik denk dat er een markt is voor een stuk of vijf computers.’

- Thomas Watson, IBM-president, 1943

‘640K moet voor iedereen voldoende zijn.’

- Bill Gates, 1981