Voor mijn vader

Was hij maar hier

Introductie

Het ondernemerschap staat volop in de belangstelling. Meer en meer mensen zetten de stap naar een eigen bedrijf. Dat is een goede zaak. Helaas redden veel startende ondernemers het niet. Een te korte voorbereidingstijd, het verkeerd inschatten van marktkansen, een te krappe financiering of een gebrek aan ondernemerskwaliteiten zijn enkele redenen waarom het mis gaat.

Er zijn ook succesvolle ondernemers, starters die uitgroeien tot ‘gazellen’. Soms groeien deze bedrijven onbewust en ongecontroleerd, meestal is er sprake van een bewuste, geplande en gestructureerde groei. Succesvolle bedrijven kenmerken zich door een gecontroleerde groei, door een ondernemer die overzicht heeft en overzicht blijft houden, door een ondernemer met een visie.

Michael Gerber onderzocht slaag- en faalfactoren bij vele ondernemingen. In De ondernemersmythe gaat hij niet alleen in op deze factoren maar geeft hij ook de sleutels tot succes aan. Zijn pleidooi voor een ondernemerschap met visie onderschrijven wij volledig. De ondernemersmythe is niet alleen een boeiend en inspirerend boek, het toepassen van de inhoud vergroot ook de slagingskans van een bedrijf.

drs. A.B.W. Mintjes en C.A.J.M. van den Nieuwenhuijzen

projectleiders de Zakenlift

De Zakenlift is een project van IMK Voorlichting in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Het biedt ondernemers coaching en informatie tijdens de startfase van hun bedrijf.

Dankbetuiging

Ik wil mijn diepste dankbaarheid betuigen aan de vele mensen met wie ik gewerkt heb om de ideeën te produceren die in dit boek worden gepresenteerd, alsook voor de nodige steun om het te voltooien.

Aan Ilene Gerber, mijn vrouw, partner en redactrice, zonder wier intense vastberadenheid, toewijding aan de waarheid en liefde voor het werk, zowel in ons bedrijf als in de rest van het leven dat we samen delen, dit boek, ons bedrijf noch ons huwelijk mogelijk zou zijn geweest.

Aan Shana, Kim, Hillary, Sam en Alex Olivia, mijn kinderen, die mij meer hebben gegeven dan ze hebben ontvangen, op een wijze die alleen een vader werkelijk kan begrijpen.

Aan al mijn huidige en vroegere collega’s bij GERBER wier inzet voor de ideeën in dit boek, voor elkaar en voor onze cliënten, betekenis heeft gegeven aan de woorden doordat ze ernaar leefden, zelfs als het onmogelijk was en als er geen goede reden voor leek te zijn.

Aan al onze duizenden cliënten door de jaren heen die hun vertrouwen gesteld hebben in onze integriteit en ons, al doende, op zijn minst evenveel geleerd hebben als wij hen leerden over wat het betekent om gebrekkigheid te vervangen door uitmuntendheid.

Aan Nancy en Bob Dreyfus, mijn schoonzuster en zwager, wier wijsheid, liefde en gulle geest me meer geraakt hebben dan ze ooit kunnen weten.

Aan Virginia Smith bij HarperBusiness wier liefdevolle, intelligente vriendschap me door de somberste ogenblikken van het schrijven heen heeft geholpen door haar openhartige opstelling die me toestond mezelf te zijn zonder een verontschuldiging of verklaring te verlangen.

En ten slotte aan al mijn lezers die mijn werk altijd zo enthousiast ondersteunen.

Dank u allen.

Voorwoord

Het is nu acht jaar geleden dat De ondernemersmythe voor het eerst gepubliceerd werd. Voor mij acht volle jaren. Er is in de tussentijd veel gebeurd – met mijn familie, mijn bedrijf, mijn leven. Veel heerlijke dingen, veel goede dingen, veel pijnlijke dingen. En, als het waar is wat Don Juan zei in Tales of Power, dat ‘het fundamentele verschil tussen een gewone man en een krijger is dat een krijger alles als een uitdaging ziet terwijl een gewone man alles als een zegen of een vloek ziet’, dan ben ik net zo een gewone man als ieder ander en ben ik, bij gelegenheid, gestegen tot de status van krijger, als het God behaagde me de kracht te verschaffen.

In die acht jaar heb ik financiële en zakelijke bijna-rampen en ongelooflijke overwinningen meegemaakt; ik heb mijn tweede huwelijk uitgebouwd tot een geweldige maatschap met mijn vrouw Ilene; ik ben vader geworden van twee buitengewone kinderen, Sam en Alex Olivia (het totaal is nu vijf, variërend in leeftijd van 2 tot 31 jaar); ik ben grootvader geworden dankzij mijn dochter Kim en mijn schoonzoon John, die ons gezegend hebben met Sarah en Elijah; ik heb over de hele wereld gereisd en gesproken tot honderdduizenden eigenaren van kleine bedrijven in Australië, Canada, Spanje, Nieuw-Zeeland, Japan, Puerto Rico, Mexico, Indonesië en, natuurlijk, in bijna alle grote steden in de Verenigde Staten. En ik ben, afgezien van dat alles, de dankbare ontvanger van de onvoorwaardelijke steun en liefde van velen wier leven ik op de een of andere manier heb weten te raken en wier pad ik heb gekruist.

Kortom, de jaren zijn opbeurend, uitdagend, frustrerend, uitputtend, verzwakkend, vervelend, verlichtend en lonend geweest en, per slot van rekening, een hele klus voor iemand van mijn leeftijd met een neiging om tot het uiterste te gaan zonder me zorgen te maken om de schade die ik mijn lichaam aandoe.

Dit boek is dus een product van de afgelopen acht jaar, en ook een product van de acht jaar die eraan vooraf gingen. Bijna exact acht jaar voor dit boek gepubliceerd werd heb ik ons bedrijf, GERBER Business Development Corporation, opgericht, dat de brandstof en de expertise heeft geleverd voor de invalshoek van De ondernemersmythe.

In de jaren sinds de eerste publicatie hebben velen van mijn lezers – evenals velen van onze cliënten in het kleinbedrijf – me gevraagd bepaalde aspecten extra te verhelderen zodat ze de ideeën beter in hun bedrijf kunnen toepassen. Dit boek geeft antwoord op veel van die vragen en biedt ondernemers de gelegenheid hun bedrijf met hernieuwd vuur en een verscherpte instelling te benaderen volgens de principes van De ondernemersmythe.

Met dat doel voor ogen heb ik geprobeerd de belangrijkste vragen te beantwoorden die me over die principes gesteld zijn door ze in afzonderlijke hoofdstukken te behandelen in de vorm van een doorlopende dialoog met een geweldige vrouw genaamd Sarah (niet haar echte naam), met wie ik het laatste jaar veel tijd heb doorgebracht. Sarah’s ervaring in zaken, haar geduld, haar intelligentie en passie hebben me geholpen bij de aanpak van de uitdagende kwesties van ondernemers in het kleinbedrijf bij het analyseren van hun geestelijke instelling en het reorganiseren van hun bedrijf. Ik hoop dat Sarah en haar vragen voor u even boeiend zijn als ze voor mij zijn geweest.

Maar voor ik Sarah aan u voorstel, wil ik een paar gedachten over kleine bedrijven en hun eigenaars met u delen. Dikwijls is me de vraag gesteld: ‘Wat weten de eigenaars van goedlopende bedrijven dat de rest niet weet?’ In tegenstelling tot de heersende opinie heeft mijn ervaring uitgewezen dat mensen die uitzonderlijk goed zijn in zaken, dat niet zijn omwille van wat ze weten maar vanwege hun onverzadigbare behoefte om meer te weten.

Het probleem met de meeste falende bedrijven die ik tegengekomen ben, is niet dat hun eigenaars niet genoeg zouden weten over financiering, marketing, management en werkzaamheden – dat doen ze inderdaad niet, maar die dingen zijn makkelijk genoeg te leren – maar dat ze hun tijd en energie verdoen om te behouden wat ze denken te weten. De grootste zakenlieden die ik heb ontmoet, zijn vastbesloten het koste wat het kost goed voor elkaar te krijgen. En met voor elkaar krijgen bedoel ik niet alleen het bedrijf.

Ik bedoel dat er iets verhevens, een visie, een hoger doel aanwezig is dat ‘het voor elkaar krijgen’ moet dienen. Een ethische zekerheid, een moreel principe, een universele waarheid. Wat niet wil zeggen dat degenen die ik als buitengewoon beschouw het noodzakelijkerwijs op die manier zouden verwoorden. Velen kunnen dat niet. Ze hebben er gewoon de woorden niet voor. Je kunt het in hun ogen zien, het uit hun lichaam voelen stralen, het horen in het timbre van hun stem.

Aan de andere kant, niettegenstaande het zoeken naar ‘iets hogers’, zijn de allerbesten die ik gekend heb buitengewoon nuchtere mensen; ze zijn dwangmatig over details, pragmatisch, nuchter, in contact met de harde werkelijkheid van het gewone leven. Ze weten dat een bedrijf zijn doel niet zozeer mist omdat het er niet in slaagt op een verheven, principiële manier grootheid te bereiken, maar juist door alles wat er omgaat in elk hoekje en gaatje van het bedrijf – aan de telefoon, tussen de klant en een verkoper, in het magazijn, aan de kassa.

En dus schijnen de groten die ik gekend heb intuïtief te weten dat de enige manier om een hoger doel te bereiken is hun aandacht te richten op de massa schijnbaar onbetekenende, onbelangrijke en saaie dingen waaruit elk bedrijf bestaat. (En waaruit trouwens ieder leven bestaat!)

Die alledaagse, saaie dingetjes vormen, als ze precies goed gedaan worden, met de juiste soort aandacht en intentie, in hun totaliteit een duidelijke essentie, een speciale kwaliteit die elk groot bedrijf waarmee u ooit zaken hebt gedaan onderscheidt van zijn middelmatiger tegenhanger waarvan de eigenaar er genoegen mee neemt om gewoon de dag door te komen.

Ja, de eenvoudige waarheid over de grote zakenmensen is dat ze oprecht gefascineerd zijn door de werkelijk ongelooflijke invloed die kleine dingen op de wereld kunnen hebben, mits ze op de juiste manier worden gedaan. Aan die fascinatie is dit boek gewijd.

Dit boek is een gids voor hen die de ontwikkeling van een buitengewoon bedrijf zien als een nooit-eindigende speurtocht, een doorgaand onderzoek, een actief treffen met een wereld van krachten, binnen en buiten ons, die de ware zoekers onder ons voortdurend verbaast en verbijstert met zijn ontzagwekkende variëteit, steeds nieuwe verrassingen en onnoemelijke complexiteit. Hoewel het voor de hand liggend lijkt, is deze fascinatie voor de ontwikkeling van een buitengewoon bedrijf niet hetzelfde als een fascinatie voor succes. Zeker niet het succes waaraan we gewoonlijk denken. Een of ander eindpunt dat, als het bereikt is, iemand in staat stelt te zeggen: ‘Ik heb het gedaan!’ Want mijn ervaring heeft me maar al te goed geleerd dat eindpunten in de ontwikkeling van een echt bedrijf onmiddellijk vervangen worden door beginpunten.

Dus dit boek gaat niet over aflopen maar over beginnen, over het nooit-eindigende spel, het verrukkelijke, opwindende proces, de voortdurende evolutie van onze zintuigen, van ons bewustzijn – van onze menselijkheid – dat slechts voortkomt uit tijdig aanwezig zijn, uit aandacht voor wat er aan de gang is. Ik geloof dat ons bedrijf ons een spiegel kan verschaffen om onszelf te zien zoals we zijn, te zien wat we werkelijk weten en wat we niet weten, om onszelf eerlijk en zonder omwegen te zien. Ik geloof dat ons bedrijf een opwindende metafoor kan worden voor ‘De Weg’.

Een wijs iemand zei eens: ‘Ken uzelf.’ Aan die behartenswaardige uitspraak kan ik voor de zakenmens op ontdekkingsreis alleen maar toevoegen: ‘Goede reis en veel succes.’ Ik zou tot slot nog een paar leerzame woorden willen vermelden van een andere wijze man, Anthony Greenbank, die in The Book of Survival gezegd heeft: ‘Om een onmogelijke situatie te overleven heb je niet de reflexen van een Grand Prix-coureur, de spieren van een Hercules, de geest van een Einstein nodig. Je moet gewoon weten wat je te doen staat.’

Veel plezier bij het lezen.

Michael E. Gerber

Petaluma, Californië

Juli 1994/augustus 1997

Inleiding

* * *

Ik denk dat misschien wel binnen elk bedrijf iemand bezig is langzaam gek te worden.

Joseph Heller

Something Happened

Als u een klein bedrijf bezit, of een klein bedrijf wilt opzetten, is dit boek voor u geschreven. Het vertegenwoordigt vele duizenden uren werk die we bij GERBER Business Development Corporation in de afgelopen zeventien jaar verricht hebben. Het illustreert een geloof, dat tot stand gekomen is en gesteund wordt door de ervaringen die we hebben gehad met de duizenden eigenaren van kleine bedrijven met wie we gewerkt hebben. Het is een geloof dat zegt dat kleine bedrijven gewoon niet werken; de mensen die ze bezitten wel. En we hebben ook ontdekt dat de mensen die kleine bedrijven bezitten veel meer werk verzetten dan nodig is voor wat het oplevert.

Het probleem is niet dat de eigenaars van kleine bedrijven niet werken; het probleem is dat ze het verkeerde werk doen. Het gevolg is dat de meeste van hun werkzaamheden eindigen in chaos – onbestuurbaar, onvoorspelbaar en ondankbaar. Kijk maar naar de cijfers. Bedrijven starten en mislukken in de Verenigde Staten, maar ook elders, in een schrikbarend toenemend tempo. Ieder jaar beginnen meer dan een miljoen mensen in Amerika een of ander bedrijf. Statistieken leren dat aan het eind van het eerste jaar 40 procent verdwenen is. Binnen vijf jaar zal meer dan 80 procent ervan – 800.000 – mislukt zijn. En de rest van het slechte nieuws is, dat als u een klein bedrijf bezit dat het gelukt is de eerste vijf jaar te overleven, u er nog lang niet bent! Want meer dan 80 procent van de kleine bedrijven die de eerste vijf jaar overleven mislukken in de volgende vijf jaar.

Waarom is dit? Waarom gaan zo veel mensen in zaken, alleen om te mislukken? Welke lessen leren ze niet? Waarom zijn, met alle tegenwoordig beschikbare informatie over hoe je succesvol kunt zijn in het kleinbedrijf, zo weinig mensen dat werkelijk? Dit boek geeft antwoord op die vragen.

Het gaat over diepe ideeën die, als u ze begrijpt en ter harte neemt, u de kracht zullen geven om een buitengewoon opwindend, en persoonlijk lonend, klein bedrijf op te bouwen. Als u ze negeert zult u zich waarschijnlijk voegen bij de honderdduizenden mensen per jaar die hun energie en kapitaal – en hun leven – steken in het opstarten van een klein bedrijf en mislukken, of de vele anderen die jarenlang doorworstelen met slechts proberen te overleven.

IDEE NO. 1 Er is een mythe – ik noem het ‘de Ondernemersmythe’ – die zegt dat kleine bedrijven opgezet worden door ondernemers die kapitaal riskeren om winst te maken. Dit is gewoon niet zo. De werkelijke redenen waarom mensen een bedrijf beginnen hebben weinig te maken met ondernemerschap. In feite is dit geloof in de ondernemersmythe de belangrijkste factor waarom kleine bedrijven tegenwoordig in zo’n moordend tempo mislukken. Het begrijpen van de Ondernemersmythe, en dat begrip toepassen bij het beginnen en ontwikkelen van een klein bedrijf, kan het geheim zijn van het succes van een bedrijf.

IDEE NO. 2 Er is momenteel een revolutie gaand in het kleinbedrijf. Ik noem het ‘de Sleutelrevolutie’. Niet alleen verandert hij de manier waarop we zaken doen, maar hij bepaalt ook wie er in zaken gaan, hoe ze het doen en hun kansen op succes.

IDEE NO. 3 De kern van de Sleutelrevolutie is een dynamisch proces dat wij bij GERBER ‘het Bedrijfs Ontwikkelings Proces’ noemen. Als de eigenaar van een klein bedrijf het systematisch en doelbewust toepast, is het Bedrijfs Ontwikkelings Proces in staat om ieder klein bedrijf tot een ongelooflijk effectieve organisatie te maken. Onze ervaring heeft ons geleerd dat een klein bedrijf dat dit proces opneemt in al zijn activiteiten en het gebruikt om zijn bestemming te bepalen, jong blijft en bloeit. Als een klein bedrijf dit proces negeert – en helaas doen de meeste dat – vertrouwt het zich toe aan ‘Management door Toeval’, stagnatie en, uiteindelijk, mislukking. De consequenties zijn onvermijdelijk.

IDEE NO. 4 Het Bedrijfs Ontwikkelings Proces kan door iedere eigenaar van een klein bedrijf systematisch toegepast worden in een methode die de lessen van de Sleutelrevolutie stap-voor-stap integreert in de werkwijze van dat bedrijf. Dit proces wordt dan een voorspelbare manier om resultaten en vitaliteit te produceren in een klein bedrijf waarvan de eigenaar bereid is om de tijd en aandacht te geven die nodig is voor bloei.

Sinds de oprichting van GERBER Business Development Corporation, in 1977, hebben we meer dan tienduizend eigenaren van kleine bedrijven die inschreven op onze Bedrijfs Ontwikkelings Service geholpen met de uitvoering van ons Bedrijfs Ontwikkelings Proces, en ik heb het duizenden keren zien slagen. Ik durf te stellen dat geen organisatie directer ervaring heeft opgedaan met het toepassen van de Sleutelrevolutie en het Bedrijfs Ontwikkelings Proces dan GERBER. En, hoewel er aan het proces geen magie te pas komt en er hard voor gewerkt moet worden, is het altijd bevredigend werk en de enige manier om op de gewenste manier controle te krijgen over uw bedrijf. Het zal uw bedrijf veranderen en het zal uw leven veranderen.

Dit boek gaat dus over het produceren van resultaten – niet gewoon ‘hoe doe je het’. Omdat wij allemaal weten dat dergelijke boeken niet werken. Mensen wel. En mensen willen werken voor een idee dat het waard is om voor te werken, en met een duidelijk begrip van wat er gedaan moet worden. Alleen als zo’n idee stevig geïntegreerd wordt in de manier waarop u denkt en uw bedrijf leidt, krijgt ‘hoe doe je het’ betekenis.

Dit boek gaat over zo’n idee – een idee dat zegt dat uw bedrijf niets anders is dan een duidelijke weerspiegeling van wie ú bent. Als uw denken slordig is, zal uw bedrijf slordig zijn. Als u ongeorganiseerd bent, zal uw bedrijf ongeorganiseerd zijn. Als u hebzuchtig bent, zullen uw werknemers hebzuchtig zijn en u steeds minder van zichzelf geven en steeds om meer vragen. Als uw informatie over wat er in uw bedrijf gedaan moet worden beperkt is, zal uw bedrijf die beperking weerspiegelen.

Dus als uw bedrijf moet veranderen – en dat moet het voortdurend om te kunnen bloeien – moet ú eerst veranderen. Als u niet bereid bent om te veranderen, zal uw bedrijf u nooit kunnen geven wat u wilt. De eerste verandering die moet plaatsvinden, heeft te maken met uw idee van wat een bedrijf eigenlijk is en wat er voor nodig is om het te laten werken. Ik kan u verzekeren dat uw bedrijf en uw leven een nieuwe vitaliteit en nieuw leven zullen krijgen, als u eenmaal volledig begrijpt welke relatie iedere eigenaar met zijn of haar bedrijf moet hebben om het te laten werken. U zult weten waarom het zo veel mensen niet lukt uit hun eigen bedrijf te halen wat ze beogen. U zult de bijna magische kansen zien die aanwezig zijn voor een ieder die een klein bedrijf op de goede manier begint, met een werkelijk begrip, met het juiste gereedschap.

Ik heb het duizenden keren zien gebeuren, in elk denkbaar soort bedrijf, met mensen die niets van zakendoen wisten toen ze begonnen. Mijn wens is dat het, als u dit boek eenmaal gelezen hebt, voor u net zo zal gebeuren.