Voorwoord

Voor je ligt het boek Beleggen voor Dummies. Het is geschreven door twee auteurs, te weten Peter Siks en Hans Oudshoorn, beleggingstrainers bij Alex Vermogensbank (onderdeel van Binck Bank N.V.).

Voor beide auteurs geldt dat ze het klappen van de zweep kennen. Zowel Peter als Hans weten wat het is om geld te verdienen, maar ze weten ook donders goed wat het is om geld te verliezen op de beurs. In dit boek willen ze hun uitgebreide kennis op het gebied van beleggen op een zeer toegankelijke manier met je delen. Juist hun benadering waarin het gezond verstand centraal staat maakt dit boek zo prettig leesbaar.

Beiden geloven sterk in zelf nadenken, zelf een visie ontwikkelen, zelf strategieën uitdenken en die ook ten uitvoer brengen. Het is tenslotte je eigen geld waar je mee belegt!

Met dit boek over beleggen willen ze je ook inspireren. Niet alleen op het gebied van rendement behalen, maar ook op het gebied van beter omgaan met risico’s. Bij beleggen draait het uiteindelijk allemaal om risico versus rendement. Verder zul je in dit boek kennismaken met een aantal strategieën waarmee je een hoger rendement kunt behalen dan met de traditionele kopen-en-blijven-zittenstrategie.

De doelgroep is de beginnende belegger. Tegelijkertijd zullen er voor meer ervaren beleggers ook interessante strategieën en tips in staan. Want ook voor de ervaren beleggers geldt dat de valkuilen steeds hetzelfde zijn.

Er hangt natuurlijk een boel mystiek rond de beurswereld, zeker in de tijd dat er nog een echte beursvloer was. Sommige mensen denken dat iedereen die professioneel bij de beurs betrokken is wel miljonair moet zijn. Dat is niet het geval! Beide auteurs zijn er van overtuigd dat de beurswereld helemaal niet zo mysterieus is, maar dat je als beginnend belegger heel makkelijk in een aantal valkuilen kunt stappen. En weet dat valkuilen altijd geld kosten! Als je door het lezen van dit boek een, twee of drie valkuilen weet te vermijden is het de investering al dubbel en dwars waard geweest.

Heel veel leesplezier en vooral, succes op de beurs!

Over de auteurs

Peter Siks (1965) is beleggingstrainer bij Alex Vermogensbank. In die functie is hij dagelijks met de beurs bezig en weet hij als geen ander wat de valkuilen voor (beginnende) beleggers zijn. Zelf kwam Peter voor het eerst in aanraking met de beurs op 18-jarige leeftijd, toen hij zijn eerste opties kocht. Vier jaar later stond hij zelf op de optiebeursvloer.

Na vier jaar op de beursvloer lonkte de wijde wereld. Peter is gaan reizen en heeft zich met andere interessante zaken bezig gehouden. In 1998 pakte hij de draad weer op als trainer/opleider van professionele market makers. In 2001 maakte hij de overstap naar een middelgroot handelshuis. Zijn rol daarin was het aansturen van de professionele handelaren. Ook maakte hij deel uit van het managementteam. Voordat hij in 2010 bij Alex begon als beleggingstrainer, opereerde hij een aantal jaren als consultant in de internationale financiële wereld.

Peter is vooral geïnteresseerd in de persoonlijke drijfveren van de particuliere belegger. Deze bepalen namelijk - vaak onbewust! - zijn beleggersgedrag. Tevens wil hij particuliere beleggers behoeden voor de (psychologische) valkuilen die beleggen met zich meebrengt. Zijn voorliefde voor opties komt onmiskenbaar tot uitdrukking in dit boek.

Zijn persoonlijke missie is om particuliere beleggers beter te laten beleggen. Dit boek past daar uitstekend bij.

Peter heeft psychologie aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd.

Hans Oudshoorn (1976) is hoofddocent aan de Alex Academy, het opleidingsinstituut van de online effectenbank voor particuliere beleggers. In 2010 en 2011 heeft hij met zijn team de Gouden Stier (Oscar van de financiële wereld) van Belegger.nl voor beste educatieve instelling van Nederland in ontvangst mogen nemen.

Hij heeft bijdragen geleverd over beleggen in onder meer dagblad De Pers, Het Financieele Dagblad, De Telegraaf en magazine Quote. Meer dan honderd artikelen heeft hij voor zijn klanten geschreven over beleggen en economie en hij is daar nog steeds actief mee.

Hans levert bijdragen over financiële markten en producten op radio en televisie voor onder andere het Achtuurjournaal, Editie NL, NOS op 3, RTL-Z en SBS6 en via internet op Belegger.nl, Fondsnieuws.nl, NOS.nl en RTL.nl.

Voor zijn reguliere werkzaamheden geeft hij meerdere keren per week seminars en trainingen over beleggen, zowel online als klassikaal.

Hans studeerde internationale financiële economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij is te volgen op www.twitter.com/hansoudshoorn.

Dankwoord

Van Peter Siks

Er zijn altijd mensen die je helpen bij het creëren van een resultaat. Bij dit boek is dat niet anders en het is prettig om deze mensen ook daadwerkelijk te kunnen bedanken.

Als eerste zou ik de uitgever van de Voor Dummies-serie willen bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen. Zij waren er van overtuigd dat mijn collega Hans Oudshoorn en ondergetekende in staat zouden zijn om de nieuwste versie van Beleggen voor Dummies te schrijven. Het resultaat heb je nu in handen en wij zijn er van overtuigd dat dit boek je beter laat beleggen op de beurs.

Het is prettig als schrijver om bepaalde hoofdstukken te laten lezen door mensen die veel van de materie weten. Maar ook het laten lezen van hoofdstukken door vrienden die juist weinig van de materie weten kan heel verhelderend werken. En zonder mijn tegenlezers in een van de twee categorieën te plaatsen, wil ik de volgende mensen bedanken:

Mariska voor haar nuchtere commentaar over zowel de inhoud als het soepel laten lopen van zinnen, Hans voor de eerste spellingscontrole, Etward voor zijn gedegen feedback, David voor zijn suggesties op het gebied van inhoudsopbouw en schrijfstijl, Matthijs voor zijn terechte opmerkingen over relevantie van de inhoud, Oscar voor zijn goede opmerkingen over de kern van de zaak en relevantie voor de particuliere belegger en Brady voor zijn uitgebreide en to the point feedback.

Ook wil ik mijn kinderen Annabel en Floris bedanken. Want hoewel ik ernaar gestreefd heb om zo veel mogelijk schrijfwerk te doen zonder dat dit de gezinssituatie beïnvloedde, is dit niet altijd gelukt. Ik heb dus als vader toch een aantal keer moeten zeggen: ‘Papa moet nu echt schrijven aan zijn boek.’ Gelukkig hebben ze hier nooit over geklaagd en daar ben ik trots op.

Tot slot wil ik jou, de lezer, vooraf alvast bedanken voor de aanschaf van dit boek en voor je investering in tijd die dit boek gaat vragen. Maar we zijn er van overtuigd dat je die investering in tijd dubbel en dwars zult terugverdienen in keiharde euro’s.

Veel leesplezier en succes op de beurs!

Peter Siks

Van Hans Oudshoorn

Allereerst wil ik Mark Ubbink, Marianne Kruyskamp en Annemijn Joosen van Pearson Benelux bedanken voor dit leerzame en mooie project. Jullie hulp bij het schrijven van dit boek en de prikkels om de vaart erin te houden heb ik als zeer plezierig ervaren. Vooral tijdens de klassieke laatste loodjes was het nog even flink schakelen.

Denk ik verder terug in de tijd, dan wil ik Kees van Oostenrijk bedanken. Al waren de transactiekosten begin jaren negentig hoog, zijn tip om aandelen KBB te kopen leverde toch bijna netto 650 gulden op. De grootste winst zat hem in mijn toegenomen interesse voor de beleggingswereld.

Voorts dank ik Sem van Berkel, omdat hij een ambassadeur van het vak is en iemand waar ik met veel plezier mee gewerkt en gelachen heb toen we met onze karavaan door Nederland trokken. Verder ben ik dankbaar voor die goede oude en leerzame tijd waarin ik bijna wekelijks met Royce Tostrams op de planken stond.

Wie ik zeker niet wil vergeten is Kaspar Huijsman. Een van de laatste der Mohikanen van het ‘rode label’, een goede belegger en de meest klantgerichte collega. Bedankt voor de vele kansen, de bijzondere tijd, je kritische vragen en het vertrouwen.

Natuurlijk wil ik graag coauteur Peter Siks in het zonnetje zetten. Met hem was het schrijven niet alleen leuker, het werkte ook enorm motiverend en versterkend. Bedankt voor de terugkoppeling en de prettige samenwerking!

De meeste dank gaat uit naar mijn vriendin Minouche. De nachtelijke schrijfsessies bij kaarslicht in het weekend had ik zonder haar geduld en liefde niet gered. Fijn dat je me zo gesteund hebt tijdens het schrijfproces en de periode van mijn overvolle agenda.

Ook dank ik mijn zoontje Xavi, die geboren werd tijdens het schrijven van het boek. De clichés bespaar ik jullie, ze zijn allemaal waar. Bedankt kleine man, voor de inspiratie en die lach op je bolle hapsnoet.

Verder bedank ik mijn moeder, zus, zwager en schoonfamilie voor de getoonde interesse tijdens de totstandkoming van het boek. En in het bijzonder mijn vader, van wie ik weet dat hij over mijn schouder mee heeft gekeken.

Last but not least: mijn vrienden. Bedankt voor jullie belangstelling en begrip. De gemiste rondjes halen we in.

Hans Oudshoorn

Inleiding

Al jaren zijn we beiden actief in de effectenwereld en inmiddels hebben we twee tijdperken mee gemaakt. Het eerste was dat van de jaren negentig. Internet zou de wereld positief veranderen en dit optimisme leidde ertoe dat de aandelenmarkten record na record vestigden. Sterker nog, als je niet belegde was je een sukkel. Banken speelden handig in op de hebzucht die was ontstaan, en mede gevoed door de media werden steeds meer mensen naar de beurs gelokt. De groep die toen als laatste aandelen kocht, luidde het tweede tijdperk in: die van zakkende aandelenkoersen.

Vanaf 2000 is een aantal keer sprake geweest van paniek op de beurs vanwege enorme koersdalingen. Nu, in 2012, staan beleggers weer met beide benen op de grond en zijn ze een beetje murw geslagen. Sommige beleggers laten de beurs tegenwoordig liever helemaal links liggen. Jammer én ten onrechte vinden we. In de loop van dit boek leer je dat de beurs gelukkig nog steeds een waardevolle plek is om je geld voor je te laten werken.

De dalingen op de beurs hebben de basis gelegd van ons werk voor de Alex Academy. Tijdens presentaties over ons beurssysteem, maar ook via de klantenservice, kwamen na de start van het nieuwe millennium steeds meer vragen over beleggen voorbij. Bijvoorbeeld over het beschermen van aandelen tegen koersdalingen of het verbeteren van de timing van beleggingen. Diezelfde vragen leven nog steeds onder beleggers die onze trainingen volgen.

Wat ook nog leeft … het romantische beeld dat de beurs dé plek is om snel rijk te worden. Het kan, maar het is weinigen gegeven. Wil je succesvol worden op de beurs, dan moet je discipline, geduld en een plan hebben. Een oud Engels gezegde op de beurs luidt: ‘A fool and his money are easily parted.’ Zorg dat jou dit niet overkomt.

In dit boek willen we je daar graag bij helpen. Naast uitleg over de belangrijkste beleggingscategorieën en de toepassingen in de praktijk, willen we je leren hoe je een goede analyse maakt. Ook willen we je bruikbare strategieën meegeven voor verschillende marktsituaties, je waarschuwen tegen gevaren en tips geven voor extra achtergrondinformatie. We hopen dat je na het lezen van het boek niet alleen op verjaardagen mee kunt praten over beleggen, maar dat je weet wat je doet op de beurs. Daarnaast willen we dat je je niets op de mouw laat spelden door een financieel adviseur met iets te gladde verkooppraatjes.

In het kort willen we je met dit boek ‘een gids in de beleggingswereld’ bieden, gebaseerd op wat wij de afgelopen jaren hebben meegemaakt op de financiële markten, alsmede op de vragen tijdens onze beleggingstrainingen. We wensen je veel plezier met het boek en hopen dat je ermee aan de slag gaat. Heel veel succes op de beurs!

Wat je van het boek mag verwachten

Beleggen draait om het behalen van rendement, bij een beheersbaar risico. Als je denkt dat dit boek vol staat met aandelentips en koopjes van de dag, dan moeten we je verwachting temperen. Wat je wel mag verwachten is dat we je helpen je rendementskansen te vergroten en verantwoord je doel te bereiken. Dit doen we door:

Je aan te moedigen. Dapper en spannend tegelijk dat je de beurswereld binnenstapt. We willen de drempels voor je weghalen of verlagen, zodat je minder snel struikelt of in valkuilen stapt. Door beleggingsmogelijkheden en -strategieën aan te reiken die je nog niet kende, of door tips te geven voor de zoektocht naar informatie.

Je kostenbewust te maken. Alles heeft zijn prijs, maar bij beleggingsproducten is het soms best lastig te achterhalen wat je moet betalen. Wat is duur, wat is goedkoop en hoe bepaal je of een verschil in prijs terecht is? Door je te wijzen op de kostenstructuur van bepaalde beleggingen bespaar je geld.

Je te wijzen op de risico’s van beleggen. Waar risico is verwaarloosd, wordt rendement een toevalstreffer. Deze uitspraak is de enige zekerheid op de beurs. Pas als je de risico’s van een belegging in kaart hebt gebracht en weet welk risico je kunt en wilt accepteren, mag je nadenken over rendement. Hoewel we je aanmoedigen, remmen we je dus tegelijkertijd af om zomaar te beginnen op de beurs.

Je te helpen bij het opstellen van een beleggingsplan. Als je niet weet waar je naar toe gaat, maakt het niet uit waar je eindigt. Op de beurs kost je dat geld. Daarom helpen we je bij het opstellen van een beleggingsplan. Hierin staat niet alleen een doel, maar ook de weg er naar toe omschreven. Klinkt misschien ingewikkeld, maar op een regenachtige zondagmiddag kom je al een heel eind met het maken ervan.

Overigens hebben we jargon alleen gebruikt als dat nodig was, soms ontkwamen we er niet aan. We hebben geprobeerd om de taal van de beursjongens zo goed mogelijk uit te leggen in begrijpelijk Nederlands.

Mocht je geïnteresseerd zijn in beleggen in vastgoed of hoe het zit met je pensioen, daar besteden we in dit boek bewust geen aandacht aan. Beleggen in vastgoed is, op de koop van een eigen huis na, voor veel mensen niet haalbaar. Het vergt een grote investering, veel kluswerk en is flink aan regelgeving onderhevig. Het onderwerp pensioen is een boek op zich waard. We richten ons met dit boek zoals gezegd op zelf beleggen, vandaar dat je het pensioen wel als beleggingsdoel tegenkomt.

Onze ideeën over jou

Voor ons was het schrijven van het boek een mooi project, wel is het handig om te weten welke bril we op hadden tijdens het schrijven. Onze ideeën over jou op een rijtje:

Je bent nieuw in beleggingsland, net gestart of je wilt checken wat je allemaal al weet. Je wilt de beleggingsmaterie onder de knie krijgen en weten hoe je meer uit je geld kunt halen op de beurs.

Je wilt leren vissen op de beurs, in plaats van gebakken vis te kopen. Je wilt zelf de touwtjes in handen nemen en leren hoe je zelf kunt beleggen, zonder gebruik te maken van een beleggingsadviseur of vermogensbeheerder.

Je wilt geen beursgoeroe worden, maar op een toegankelijke manier en in helder taalgebruik leren wat de basis van beleggen is.

Je wilt zelf bepalen wat je uiteindelijk met de stof van het boek gaat doen. Je hebt geen behoefte aan een ‘belerend boek’ en overweegt een gang naar de beurs. Je waardeert aanmoedigingen, tips en waarschuwingen.

Hoe je het boek leest

Het boek heeft een logische opbouw, van begin tot einde lopen we als een gids naast je tijdens je financiële ontdekkingsreis. De vlijtige baasjes onder ons maken de reis af en lezen het hele boek. Heb je daar geen zin in, beperk je dan tot de onderwerpen van je interesse. Het boek is zodanig van opzet dat je ermee kunt doen wat je wilt. Wil je beginnen met hoofdstuk 8 over obligaties en daarna verder gaan met hoofdstuk 13 over technische analyse, dan kan dat. Raadpleeg de uitgebreide inhoudsopgave aan het begin van het boek of de gedetailleerde index achterin om vervolgens direct naar de pagina te gaan met de informatie die je zoekt. Lees vooral wat je wilt lezen.

Overigens kun je een aantal zaken overslaan. Voor Dummies-boeken staan bekend om de korte route naar de kern van het verhaal, zonder dat je al te veel anekdotes, feiten en verhaaltjes hoeft te lezen. Aangezien anekdotes, feiten en verhaaltjes een boek over het algemeen leuker maken én onderwerpen verduidelijken, vind je ze wel terug in het boek. Ze zijn interessant en relevant voor het onderwerp, maar je zou ze over kunnen slaan. Ze zijn makkelijk te herkennen: het zijn de teksten in een grijs kader.

De indeling van dit boek

Dit boek bestaat uit vijf delen. Elk deel is opgesplitst in hoofdstukken en elk hoofdstuk is weer opgedeeld in paragrafen. Wat je in elk deel leert, lees je nu.

Deel I: Basisprincipes

In dit deel vind je de basisbeginselen van geld en beleggen. Je maakt kennis met de vijf belangrijkste beleggingscategorieën en je leert welke rendementen je van deze beleggingen mag verwachten en hoe het met de risico’s zit.

Ook helpen we je erachter te komen of je eigenlijk wel een belegger bent en krijg je inzicht in je financiële situatie.

Je leert daarnaast over de psychologische aspecten van beleggen. Angst en hebzucht zijn belangrijke tegenstanders van beleggers. Het is dus belangrijk te weten hoe je met deze emoties om moet gaan en wat voor rol sentiment speelt bij de koersvorming op de beurs.

Een oorzaak van een negatief sentiment kan een financiële crisis zijn. Ook op dit moment woedt een crisis, daarom sluiten we het eerste deel met dit onderwerp af.

Deel II: De belangrijkste beleggingsinstrumenten

Wil je weten wat de rol van de beurs is en hoe de beurs is ontstaan? Als je daarnaast kennis wilt maken met de belangrijkste wereldbeurzen en beleggingsinstrumenten, dan moet je dit deel lezen.

Je leert wat aandelen, beleggingsfondsen, obligaties en trackers zijn en hoe een index tot stand komt. Natuurlijk laten we je ook zien waardoor ze bewegen. Daarnaast behandelen we een aantal simpele, maar waardevolle strategieën.

Er zijn meer beleggingsmogelijkheden. Je leert ook hoe je versneld rendement kunt maken met opties en Turbo’s. Erg spannend en daarom staan we stil bij de aandachtspunten en risico’s van deze zogenaamde hefboomproducten.

Tot slot maak je kennis met alternatieve beleggingen. Deze categorie is de laatste jaren erg populair onder beleggers. Van goud en olie tot valutahandel. Je leert niet alleen waarom het interessante beleggingen zijn, ook waardoor ze bewegen en hoe je erin belegt. Tevens maak je kennis met duurzaam beleggen. Je leert waar de duurzame aanpak op gebaseerd is en dat het een waardevolle toevoeging kan zijn voor de maatschappij en je beleggingsportefeuille.

Deel III: Het maken van een analyse

Leuk die aandelen, maar waar baseer je je koop- of verkooptransactie op? In dit deel leer je het belang van een goede analyse om je aandelenkeuze te rechtvaardigen. Je maakt kennis met de fundamentele analyse om te bepalen wanneer een aandeel koopwaardig is.

Is een aandeel koopwaardig, dan moet je nog weten wanneer het juiste moment is om het te kopen. Misschien kun je beter even wachten. Om de timing van je beleggingsbeslissingen te verbeteren, staan we in dit deel stil bij de technische analyse. Je leert grafieken bestuderen en een aantal nuttige berekeningen te maken om je instapmoment te bepalen.

We sluiten af met de zoektocht naar informatie. Met de komst van het internet is veel informatie voor iedereen toegankelijk geworden, maar wat is voor jou relevant en wat moet je negeren? We spelen je handige websites toe en vertellen je welke economische cijfers je in de gaten moet houden.

Deel IV: Het beleggingsplan en BIG

Je bent nog een aantal stappen verwijderd van het doen van beurstransacties. Wel moet je vastleggen waarom je dit spel wilt spelen en hoe je het gaat aanpakken. In dit deel helpen we je bij het opstellen van een beleggingsplan. In dit plan staat je beleggingsdoel omschreven, hoeveel geld je nodig hebt om mee te beginnen en hoeveel je uiteindelijk nodig hebt om je droom te realiseren. De vraag hoeveel rendement je nodig hebt, mag natuurlijk niet ontbreken.

Voor de uitwerking van dit plan gebruiken we de BIG-methode. Centraal bij deze methode staan het behoud van je vermogen, het genereren van inkomen uit je beleggingen en het laten groeien van je geld. De basis voor deze invulling zijn de beleggingscategorieën die je eerder in het boek hebt leren kennen.

Deel V: Het deel van de tientallen

Dit laatste deel bevat twee belangrijke hoofdstukken.

Allereerst aandacht voor de ’tien geboden’. Zie deze geboden als wandtegeltjes met daarop afspraken, hulpmiddelen, spel- en vuistregels die je helpen succesvol te zijn en te blijven op de beurs.

Ten tweede staan we stil bij de keuze voor het vinden van de juiste beursmakelaar. Er zijn tegenwoordig veel aanbieders, met ieder hun voor- , nadelen en (transactie)kosten. In dit afsluitende hoofdstuk krijg je tien tips voor het selecteren voor de partij die het best bij je past.

De pictogrammen in dit boek

Bepaalde informatie in dit boek wordt benadrukt door middel van pictogrammen. Misschien heb je ze al eens gezien in een ander boek uit de Voor Dummies-serie, maar deze kom je tegen:

Bij dit pictogram vind je informatie die je écht even moet lezen.

Dit pictogram alarmeert je voor gevaar. Je zult het bij de bespreking van risico’s zeker tegenkomen.

Dit pictogram duidt op een advies of idee dat te maken heeft met het onderwerp dat wordt behandeld. Geen aandelentip!

Na het lezen: hoe nu verder?

We hopen je interesse voor de beurs te hebben gewekt of vergroot en hopen dat je je zelfverzekerd genoeg voelt om met de opgedane kennis aan de slag te gaan. Besef wel dat de dynamische wereld van de financiële markten nog meer schatten herbergt dan we in dit boek hebben behandeld. Wil je meer leren over de beurs, de werking en toepassing van beleggingsinstrumenten, dan kun je beleggingstrainingen volgen om jouw kennis te verbreden en te verdiepen.

Deel I: Basisprincipes

In dit deel…

In dit deel vind je de basisbeginselen van geld en beleggen. Je maakt kennis met de vijf belangrijkste beleggingscategorieën, welke rendementen je van deze beleggingen mag verwachten en hoe het met de risico’s zit.

Ook helpen we je erachter te komen of je eigenlijk wel een belegger bent en krijg je inzicht in je financiële situatie.

Je leert daarnaast over de psychologische aspecten van beleggen. Angst en hebzucht zijn belangrijke tegenstanders van beleggers. Het is dus belangrijk te weten hoe je met deze emoties om moet gaan en wat voor rol sentiment speelt bij de koersvorming op de beurs.

Een oorzaak van een negatief sentiment kan een financiële crisis zijn. Ook op dit moment woedt een crisis, daarom sluiten we het eerste deel met dit onderwerp af.

Hoofdstuk 1: Ja, ik wil … beleggen!

In dit hoofdstuk:

Waarom beleggen?

Beleggen omdat het ‘moet’

Ben ik een belegger?

Iedereen belegt, ook jij

Waarin kan je beleggen: de schijf van vijf

Beleggen is het vastzetten van kapitaal met winst of een ander voordeel als doel. Hier tegenover staat risico. Wellicht houd je je er al een tijdje mee bezig, misschien wil je je eerste stappen op de beurs gaan zetten. Een ding staat vast: voor veel mensen hebben financiële markten een grote aantrekkingskracht. Maar waarom zou je beleggen en past ‘dit spel’ wel bij je? En waarin kun je beleggen? Pas als je antwoord hebt op deze vragen ben je door naar de volgende ronde. En die ronde bestaat niet uit het doen van transacties op de beurs, maar uit het lezen van de rest van dit boek! Beleggen komt je niet aanwaaien, je hebt eerst voldoende kennis nodig voordat je zelfstandig aan de slag kunt.

Waarom beleggen?

Leuk die succesverhalen op verjaardagen en mooi dat de buurman nog een gouden tip voor je heeft, maar beleggen draait niet om die ene grote klapper. Beleggen doe je om een van de volgende redenen:

Vermogen opbouwen. Of je nu veel, weinig of nog helemaal geen geld hebt, de belangrijkste reden om te gaan beleggen is het bekende appeltje voor de dorst. Wil je een nieuwe auto of fiets, een extraatje als je met pensioen bent of een vakantiehuis in Frankrijk, je investeert geld om het te laten groeien. Beleggen is dus niet alleen weggelegd voor de rijkaards onder ons, maar toegankelijk voor iedereen die een financieel doel wil bereiken.

Inflatie. Mensen klagen wel eens over het feit dat alles steeds duurder wordt. En ze hebben nog gelijk ook. Deze prijsstijging van goederen en diensten wordt inflatie genoemd. Het betekent dat je met een euro in de toekomst minder kunt kopen dan vandaag. Geld wordt dus minder waard. In Nederland bedraagt de inflatie ongeveer 2-3% per jaar. Eigenlijk komt het erop neer dat je de inflatie in ieder geval moet compenseren om de waarde van je geld op peil te houden.

Vermogensrendementheffing. Klinkt ingewikkeld, is het niet. Het betekent dat je belasting moet betalen als je spaargeld en/of belegd vermogen hebt. Wel is er een belastingvrije grens, voor 2012 ligt deze op € 21.139. Heb je echter meer dan € 21.139 aan vermogen, dan moet je 1,2% belasting betalen over het meerdere deel. De fiscus rekent namelijk met een fictief rendement van 4% over dat deel van je vermogen en heft daar 30% belasting over. In totaal dus 1,2% (4% x 0,3). Ook als je in dat jaar geld verloren hebt op de beurs!

Meer rendement dan op een spaarrekening. Oké, met sparen weet je waar je aan toe bent. Je krijgt rente, en that’s it. Ook is sparen meestal veiliger dan beleggen. Daar staat tegenover dat sparen over het algemeen weinig rendement oplevert; sinds 2009 krijg je bij de meeste banken minder dan 3% rente. Op zoek naar meer kom je daarom al gauw uit bij beleggen. Je hoeft overigens echt geen hele spannende dingen te doen met je geld om meer rendement te behalen dan de spaarrente. Daar leren we je graag meer over in dit boek.

Beleggen is leuk. Hoewel koersen ook flink kunnen dalen, is beleggen een leuke hobby en voor ons een mooi vak. Naast de spanning die beleggen met zich meebrengt, geeft beleggen een kick als het goed gaat. Daarnaast volgen beleggers over het algemeen goed het nieuws. Je blijft dus ook nog eens bij de tijd. Ook handig voor je wekelijkse pubquiz.

Beleggen omdat het moet. Klinkt misschien vreemd, maar zonder dat je het doorhebt teer je als gevolg van de inflatie op jaarbasis ongeveer 2,5% in op je vermogen. Daarnaast betaal je 1,2% belasting. Heb je geld, dan begin je dus met een achterstand van 3,7%. En dat rendement haal je niet met een spaarrekening. Sparen is eigenlijk langzaam arm worden. Daarom moet je misschien wel beleggen. Denk er in ieder geval eens over na.

Ben ik een belegger?

Vreemd genoeg weet mijn vriendin precies waar ze haar geld aan uitgeeft. En wat ze overhoudt, zet ze netjes op een spaarrekening. Zelf ben ik iets makkelijker met geld, wel zet ik elke maand een vast bedrag opzij dat ik uiteindelijk beleg op de beurs. Dit in tegenstelling tot een vriend van me, hij is meestal voor de volgende salarisronde al door zijn geld heen. En jij? Ben je een consument, spaarder of belegger?

Ik leef, dus ik consumeer

Heb je een uitpuilende kledingkast of veel spullen die je misschien zelfs helemaal niet gebruikt? Struin je de stad af voor (te dure) koopjes en leen je wel eens geld bij de bank of vrienden? Houd je aan het einde van je salaris nog een stuk maand over? Check de volgende lijst. Herken je jezelf hierin, dan is de kans groot dat je een consument bent.

Je hebt een creditcard, misschien wel meerdere. Trouwens, slaan de uitgaven al een gat in je budget, besef dan dat je met creditcards toprentes over openstaande schulden betaalt.

In de kroeg ben je altijd de eerste die een rondje haalt. En kom je een oude bekende tegen, dan trakteer je hem en zijn vrienden ook.

Je denkt niet al te veel na over je toekomst. Je ziet dan wel weer wat er gebeurt, je leeft immers nu.

Onder je kerstboom liggen ieder jaar cadeautjes. Veel cadeautjes.

Je houdt van nieuwe dingen. Weg met die oude iPhone, tijd voor een nieuwe! Je oude iPhone geef je weg.

Je kijkt graag naar het reclameblok op televisie.

Je hebt van veel winkels een ‘vasteklantenkaart’.

Je maakt je soms zorgen over geld.

De Drie Dolle Dwaze Dagen mogen wat jou betreft een week duren.

Is je meest voorkomende antwoord ‘ja’, dan ben je een echte consument. De kans is groot dat je te weinig geld overhoudt om te beleggen, aangezien je je geld maar één keer uit kunt geven. Dit betekent niet dat beleggen niet bij je past. Wel moet je dan anders omgaan met geld dan je tot nu toe gewend was. Kies je ervoor om te gaan beleggen, dan moet je je ‘roekeloze geldgedrag’ laten varen. Dat gedrag kost je op de beurs namelijk geld, zonder dat je er een nieuwe spijkerbroek voor terugkrijgt.

Wie spaart die heeft wat

Een tientje of honderden euro’s, een grote groep mensen zet iedere maand wat geld opzij. Sterker nog, sommige mensen gaan daar ver in en potten zo veel mogelijk op. Ze gaan nooit uit eten, nemen altijd een broodtrommel mee naar kantoor, kopen tweedehands kleding en vinden rood staan bij de bank een zonde. Ben jij een spaarder?

Je hebt geen creditcard, je moet niet denken aan die hoge rentes die je over openstaande bedragen betaalt. Als je al schulden hebt, volg je netjes een terugbetaalschema.

Je houdt iedere maand geld over.

Je steekt je liever niet in de schulden. Dan maar een wat kleinere auto, sowieso tweedehands.

Je weet wat er bij welke supermarkt deze week in de aanbieding is en gaat niet van huis zonder boodschappenlijstje. Impulsieve aankopen zijn meer uitzondering dan regel.

Je hebt meestal niet veel geld op zak. Stel je voor dat je rente misloopt.

Je oude piekenpijp vul je met euro’s (in een volle pijp zit ongeveer € 205…)

Je bent zuinig op je spullen. Je koopt niet snel nieuwe schoenen, je kunt ze immers ook laten verzolen.

Je raakt niet in paniek als de wasmachine stuk gaat. Vervelend voor de was die erin zit, maar je kunt je een nieuwe veroorloven.

Je weet waar je de hoogste spaarrente krijgt en hebt in ieder geval een internetspaarrekening. Die geeft een hogere rente dan een gewone spaarrekening.

Zit je even krap bij kas, dan sla je de bioscoop en de borrel erna over.

Heb je meer dan de helft van de lijst met ‘ja’ beantwoord, dan ben je een spaarder. Je banksaldo is het bewijs. Je bent klaar voor de volgende stap: beleggen. Vanwege je spaarzame gedrag kun je uitgroeien tot een succesvolle belegger. Daarvoor moet je je wel eerst verder in de materie verdiepen en bereid zijn wat meer risico te nemen.

Van krantenjongen tot miljardair

De meest succesvolle belegger aller tijden is Warren Buffett (Omaha, 30 augustus 1930). Zijn geschat vermogen ligt rond de 35 miljard, oftewel 35.000.000.000 euro. Niet slecht voor iemand die ooit met een krantenwijk begon. Met 16,75 miljoen inwoners kan hij iedere Nederlander € 2.000 geven en dan houdt hij nog 1,5 miljard euro aan zakgeld over. Woon je in België, dan kan hij zelfs € 3.000 per inwoner uitdelen en hoeft hij iets minder op een houtje te bijten: hij houdt dan 2 miljard over. Ook zo succesvol worden? Dan moet je wel een belegger zijn. Doe snel de check. Beantwoord je zes van de vragen met ‘ja’, dan schuilt in jou misschien wel de volgende Warren Buffett. Goed nieuws in dat kader, hij zoekt nog een opvolger.

Je hebt al op jonge leeftijd je eerste geld verdiend. Met een krantenwijk, door in de tuin van kennissen te werken, door vakken te vullen bij de buurtsuper of als serveerster in de lokale horeca.

Je houdt iedere maand geld over en wilt meer dan de spaarrente die de bank biedt.

In ruil voor een hoger rendement ben je bereid een hoger risico te lopen.

Je bent bereid je geld voor drie jaar of langer te investeren.

Je wilt altijd het beste uit jezelf halen en denkt vaak na over hoe dingen anders of beter kunnen.

Je bent naar de première geweest van de film Wall Street 2: Money Never Sleeps. Deel 1 ken je uit je hoofd.

Je hebt een potje voor noodgevallen. Gaan de wasmachine, je vaatwasser én de koelkast tegelijk stuk, dan lig je daar financieel niet wakker van.

Ook lig je niet wakker als de beurs daalt.

Meer is beter. Je maakt er een sport van ieder jaar je vermogen te vergroten.

Je kunt tegen je verlies. Ga je beleggen, dan krijg je hier soms mee te maken.

Je bent bereid tijd en energie te steken in het opbouwen van je vermogen.

Je weet wat de AEX-Index is.

Maak je de stap om te gaan beleggen, dan is het zaak om te weten waarom en wanneer je een investering doet. Veel beleggers handelen impulsief en dat gaat vaak fout is onze ervaring. Net als in het leven, maar vooral bij beleggen, geldt dan ook dat het beter is een nachtje te slapen over wat je van plan bent, dan wakker te liggen over wat je hebt gedaan.

Naast beleggers zijn er ook speculanten. Waar een belegger zijn langetermijnhorizon nooit uit het oog verliest, kijkt de speculant niet verder dan een paar uur tot een paar maanden. Bij paardenraces wedt een belegger op meerdere paarden, terwijl een speculant al zijn geld inzet op een favoriet.

Iedereen belegt, ook jij

Grote kans dat je pensioen een ver-van-je-bedshow is. Toch heb je waarschijnlijk onbewust al een groot bedrag bij elkaar belegd op de beurs via je pensioenfonds. In Nederland beheert APG het pensioenvermogen van ongeveer 4,5 miljoen huishoudens. Schrik niet, het gaat om een bedrag van 300 miljard euro. En ze beleggen niet alleen in aandelen zoals Koninklijke Olie, maar ook in aandelen waar je nog nooit van hebt gehoord.

Die 300 miljard is geen kattenpis en dat komt doordat APG voor een grote groep mensen over een lange periode geld opzij zet. Nieuwsgierig hoe jouw bijdrage zich ontwikkelt? Stel dat je jaarlijks € 30.000 verdient en 10% daarvan opzij zet, oftewel € 3.000. Dat opzij zetten gebeurt overigens vaak automatisch via je werkgever. Jaarlijks streeft APG naar een rendement van 7% en als ze dat halen (zonder rekening te houden met inflatie en belastingen) zie je in de volgende tabel de waardeontwikkeling van jouw pensioengeld.

Waarschijnlijk werk je geen vijftig jaar, maar of je nu dertig of veertig jaar werkt, het gaat om fikse bedragen. Je lijkt uiteindelijk dus meer op Warren Buffett dan je dacht.

De schijf van vijf

Wereldwijd kun je miljoenen verschillende beleggingen op de beurs doen. Al deze beleggingsmogelijkheden kun je onderverdelen in vijf categorieën.

Cash

Aandelen

Obligaties

Vastgoed

Alternatieve beleggingen

Professionele beleggers zoals pensioenfondsen verdelen hun te beleggen vermogen over deze vijf categorieën. Voor deze categorieën wordt door beursjongens ook wel de Engelse benaming ‘assets’ of ‘asset classes’ gebruikt. Hoeveel geld in welke categorie wordt belegd, hangt af van de verwachtingen die men heeft voor de verschillende categorieën. Deze aanpak van verdelen wordt ook wel de ‘klassieke asset allocatie’ of met een mooi scrabblewoord ‘diversificatie’ genoemd. Met andere woorden, de meeste professionele beleggers boeit het niet zo of ze ING of Bank of America in hun portefeuille hebben. Om rendement te behalen is het veel belangrijker dat je in de juiste categorie belegt. Zo deden aandelen het de eerste vijf maanden van 2012 niet erg goed. Gemiddeld daalden de koersen met 10%, terwijl obligaties 10-15% stegen.

Eigenlijk is er nog een zesde categorie, de categorie hefboomproducten. Dit zijn producten die afgeleid zijn van aandelen of obligaties. Misschien heb je wel eens gehoord van opties of Turbo’s. Zo niet, geen probleem, verderop in het boek leer je deze waardevolle beleggingsinstrumenten kennen.

Cash is king

Ooit werd in mijn woonplaats na het overlijden van een oude dorpeling flink wat geld onder diens matras gevonden. Hij had altijd zuinig geleefd en hield zijn spaargeld letterlijk en figuurlijk dicht bij de borst. Hoewel hij zo de vermogensrendementheffing ontliep, had hij het geld natuurlijk beter op een spaarrekening kunnen zetten. Dan had hij in ieder geval de inflatie bijgehouden. En het is nog veiliger ook.

Bij iedere bank waar je tot € 100.000 aan spaargeld hebt staan, geniet je namelijk bescherming van de overheid onder het depositogarantiestelsel. Gaat de bank failliet, dan krijg je tot dit bedrag je geld terug. Boven dit bedrag loop je wel het risico dat je naar je centen kunt fluiten als de bank in problemen komt. Tegenover deze bescherming staat wel dat sparen over het algemeen weinig rendement oplevert; sinds 2009 krijg je bij de meeste banken minder dan 3% rente. En deze rente is variabel. Kreeg je in 2008 nog met gemak 5% spaarrente, nog geen jaar later was dat al 2% minder.

Vind je het niet erg om je geld voor een langere tijd vast te zetten, open dan een spaardeposito. Daar krijg je wat meer rente op en die rente staat meestal voor een afgesproken termijn vast. Weet je precies waar je aan toe bent.

Een ander alternatief is om je geld weg te zetten in een geldmarktfonds (Engels: money market fund). De risico’s van een geldmarktfonds zijn vrij beperkt en je kunt makkelijk weer over je geld beschikken. Juist vanwege het lage risico kun je een geldmarktfonds ook gebruiken om je geld even te parkeren als de aandelenmarkt tegenzit. Op dat soort momenten spreken beurshandelaren over ‘cash is king’. Natuurlijk kun je je geld dan ook op een spaarrekening zetten, maar die geeft net iets minder rente.

Samengevat loop je met spaargeld weinig risico en kan de rentevergoeding de inflatie maar net bijbenen. Houd je rekening met de vermogensrendementheffing, dan is sparen zelfs langzaam arm worden.

Aandelen

Heb je aandelen, dan ben je mede-eigenaar van een onderneming en heb je een aantal voordelen. Draait de onderneming goed en wordt er winst gemaakt, dan stijgt de koers van je aandeel en krijg je in veel gevallen dividend (een winstdeling). Daarnaast krijg je stemrecht: je mag tijdens aandeelhoudersvergaderingen meebeslissen over belangrijke agendapunten.

Aandelen vormen verreweg de bekendste en vaak grootste categorie in beleggingsportefeuilles. Het is tevens de categorie waar de meeste beleggers mee beginnen. Wil je vermogen opbouwen, dan kun je niet om aandelen heen. Op lange termijn geven ze namelijk een rendement van ongeveer 8% per jaar.

Maar kijk uit, er zijn periodes van soms wel vijftien jaar of langer dat er per saldo niet zo veel gebeurt op de beurs. Zowel eind mei 2012 als eind december 1996 schommelde de hoofdgraadmeter van de Amsterdamse beurs, de AEX-Index, rond de 288 punten. En had je in het jaar 2000 aandelen gekocht met een AEX-Index op 700 punten, dan zou je nu fors op verlies staan. Het is dus een misvatting dat aandelen alleen maar kunnen stijgen. Sterker nog, ze kennen het meeste risico. Gaat het niet goed met de economie of bepaalde ondernemingen, dan kelderen de koersen. Hier moet je als belegger tegen kunnen.

Obligaties

Een normale obligatie is een schuldbewijs, uitgegeven door een overheid of onderneming. Dat kan zomaar een aantal miljard euro zijn. Dit totale bedrag wordt in stukjes geknipt die je op de beurs kunt kopen. Meestal zijn dat stukjes van € 1.000 waarvoor je jaarlijks bijvoorbeeld 4% rente (€ 40) ontvangt. Aan het eind van de looptijd krijg je de volledige inleg terug, mits de onderneming niet failliet is. Het is dus belangrijk een inschatting te maken van de kredietwaardigheid van de onderneming. In tegenstelling tot aandelen ben je als eigenaar van een obligatie geen mede-eigenaar van de desbetreffende onderneming.

Op de beurs zijn er veel varianten op normale obligaties met bijzondere voorwaarden te koop. Het is dus belangrijk dat je de voorwaarden van de lening goed kent. Daarom zou je ook voor een obligatiefonds kunnen kiezen. Dan laat je de fondsmanager het huiswerk doen. Hij maakt dan een inschatting van de kredietwaardigheid van verschillende ondernemingen en overheden en stelt een mandje met meerdere leningen samen. Of je nu zelf je obligaties kiest of de keuze overlaat aan een fondsmanager, onthoudt vooral: als de rente stijgt, dalen de koersen van obligaties fors.

Obligaties zijn geschikt voor beleggers die tevreden zijn met het vooraf bekende rendement en worden niet gekocht omdat men verwacht er een hoger rendement mee te behalen dan met aandelen. Je krijgt je rente en bent niet afhankelijk van de winstcijfers van een bedrijf. Vaak worden beleggingen in obligaties gekoppeld aan je leeftijd; ben je 35 dan beleg je voor 35% in obligaties. Hoe ouder je wordt, hoe groter het aandeel van obligaties in je portefeuille. Dat heeft te maken met de risico’s van obligaties, die kleiner zijn dan van aandelen. Op je 61e moet je een grote beursdaling van aandelen niet meer riskeren, je weet immers nooit of ze snel herstellen. Je kunt wel zeggen dat obligaties vanwege hun degelijk karakter regelmatig de klappen van dalende aandelen opvangen. Ze behoren dan ook tot het defensieve deel van een portefeuille.

Vastgoed

Een eigen huis, een plek onder de zon. Via je eigen huis beleg je vaak al een flink deel van je vermogen in vastgoed. En vanaf begin jaren negentig tot 2010 stegen de huizenprijzen flink. Tel daar de hypotheekrenteaftrek bij op en je zou wel gek zijn als je geen huis koopt. Maar ook prijzen van vastgoed kunnen flink dalen weten we de laatste jaren en het voordeel van de fiscus gaat verdwijnen. Voor wie niet hoeft te verkopen, blijft het woongenot. Toch zijn er meer mogelijkheden om in vastgoed te beleggen:

Koop vastgoedaandelen. De Unibail-Rodamco’s van deze wereld geven een hoog dividend, ook heb je uitzicht op koerswinst. Keerzijde is dat de koersen kunnen dalen.

Koop participaties in een vastgoedfonds. Leg je lot in handen van een fondsmanager. Hij kent de markt en investeert jouw geld in meerdere projecten, van kantoren tot winkelcentra. Vaak ontvang je een aantrekkelijk dividend, maar houd er rekening mee dat de koers kan dalen.

Investeer in een vastgoedfonds. Je koopt een participatie van een Vastgoed CV en ontvangt jaarlijks een vast percentage aan rente als beloning. Soms deel je ook mee in de verkoopwinst van het vastgoed. De laatste jaren zijn Vastgoed CV’s die Duitse appartementencomplexen opzetten in trek. Het risico is groter dan een belegging in een vastgoedfonds.

Word huisbaas. Niet de makkelijkste belegging in deze tijd. Koop een groot pand, splits het op en verhuur het aan studenten waarvan de huur door papa wordt betaald of aan expats die in veel gevallen een vergoeding krijgen van hun werkgever.

Alternatieve beleggingen

Eigenlijk kun je in alles wat een prijs heeft investeren. Van kunst, oldtimers en postzegels tot wijn. Een deel van het rendement is het genot dat je van deze categorie ervaart. Financieel valt er niet veel te zeggen over mogelijke rendementen. Ja, ze kunnen hoog zijn. Wel heb je een goede kennis van het product, de markt, de aanbieders en eventuele toekomstige kopers nodig. Vooral ook gezien het feit dat de meeste handel niet, zoals bij aandelen en obligaties, gereguleerd via de beurs plaatsvindt.

Over het algemeen moet je voor alternatieve beleggingen een specialist zijn, anders is het al gauw een schemergebied vol gelikte brochures en valkuilen voor jou als belegger. Een bijzondere categorie betreft echter hedge funds. Dit zijn fondsen waarbij de managers zowel in een dalende als een stijgende aandelenmarkt geld proberen te verdienen. Daar worden soms torenhoge rendementen mee gehaald. Maar het kan ook dubbel zo snel mis gaan. Een ander nadeel is dat de informatievoorziening van dergelijke fondsen niet altijd even doorzichtig is. En vaak moet je een flinke zak (€ 50.000) met geld meenemen om deel te kunnen nemen aan een hedge fund. Hoewel er goede rendementen te behalen zijn, is het wat ons betreft niet echt een belegging om je beleggingscarrière mee te beginnen.