Inleiding

Zelfvertrouwen is een van die dingen in het leven (net als schoonheid en kwaliteit) die je merkwaardig genoeg nauwelijks kunt omschrijven. Je hebt het gevoel dat je weet wat het is, en je bent er zeker van dat je het herkent als je het ziet, maar het is hondsmoeilijk om precies te zeggen wat het is.

Zelfvertrouwen is een alledaagse ervaring, iets wat je misschien heel vaak als vanzelfsprekend ervaart, behalve dan op die superbelangrijke momenten dat de moed je plotseling in de schoenen zinkt en je best wat meer zelfvertrouwen zou kunnen gebruiken. Of je nu een schoolverlater bent of een doorgewinterde zakenvrouw, zelfvertrouwen heeft de onhebbelijke neiging om onverwacht te verdwijnen. En toch, als je echt diep graaft, zul je merken dat je over een verbazende innerlijke kracht beschikt die je aan je beroerdste levenservaringen dankt. In Je zelfvertrouwen vergroten voor Dummies krijg je een helder inzicht in wat zelfvertrouwen is. Je leert zonder franje om je zelfvertrouwen te ontwikkelen en te vergroten, misschien wel in een mate die je zelf nooit voor mogelijk had gehouden.

Elk hoofdstuk van dit boek is bedoeld om je meer inzicht te geven in waar je persoonlijke zelfvertrouwen vandaan komt, hoe je zo nodig een ongelooflijk krachtig soort zelfvertrouwen in je leven kunt oproepen en hoe je dat betrouwbaarder en met minder stress kunt doen. Je zult snel vorderingen maken doordat je onmiddellijk in praktijk kunt brengen wat je leert. Doe de oefeningen en probeert de tips uit, want dan zul je erin slagen om dat grondige en duurzame zelfvertrouwen te verkrijgen wat je bij je geboorte al voorbestemd was om te genieten.

Ben je er klaar voor? Dan gaan we meteen aan de slag.

Over dit boek

Als je zelfvertrouwen als zoekterm in een zoekmachine typt, levert dat miljoenen hits op. Dat is nogal wat informatie over iets wat zo natuurlijk is en het geeft tevens aan dat het een veelomvattend onderwerp is. Omdat je direct tot de kern van je zelfvertrouwen zult willen doordringen, zijn we in Je zelfvertrouwen vergroten voor Dummies selectief geweest.

De opdracht die voor je ligt, is een zodanig zelfvertrouwen op te bouwen dat je je krachtiger, meer betrokken en meer op je gemak voelt op elk gebied van je leven: je werk, je privéleven (vrienden en familie, liefde, de maatschappij enzovoort). We zullen ingewikkelde verhandelingen over persoonlijke ontwikkeling achterwege laten, behalve wanneer deze direct in praktische richtlijnen kunnen worden vertaald.

In dit boek vind je praktische en snelle steun bij alledaagse problemen met zelfvertrouwen, bijvoorbeeld:

jezelf voorbereiden op een belangrijke presentatie of sollicitatie;

de man of vrouw van je dromen vragen om met je te trouwen;

de telefoon pakken om dat moeilijke gesprek met een belangrijke nieuwe klant te voeren;

een order binnenhalen (als je verkoper bent);

jezelf snel en effectief herpakken na een fikse tegenslag;

online in contact komen met mensen via tweets en blogs.

In dit boek gebruikte conventies

We hebben een paar conventies gehanteerd om je te helpen dit boek door te nemen:

Cursief hebben we gebruikt om iets te benadrukken of om nieuwe woorden of de definitie van een term aan te duiden.

Vetgedrukte tekst duidt sleutelbegrippen aan, bijvoorbeeld in een opsomming.

Wat je niet hoeft te lezen

Dit boek is allereerst een praktische handleiding om je zelfvertrouwen te vergroten. Vaak komen we er niet onderuit om je de benodigde achtergrond te verschaffen zodat je de situatie kunt begrijpen. Op andere plaatsen hebben we informatie toegevoegd die een volledig begrip bevordert, maar die niet essentieel voor je is om tot actie te kunnen overgaan en het voordeel te pakken. Hoewel we hopen dat je het boek van het begin tot eind zult doornemen, hebben we het gemakkelijk voor je gemaakt om passages te herkennen die je voor een later moment kunt bewaren.

Als je niet veel tijd hebt of jezelf alleen tot de kernpunten wilt beperken, kun je de volgende dingen overslaan:

Kaderteksten. Kaderteksten zijn de grijs gekleurde vakken met tekst die je hier en daar in het boek aantreft. Ze bevatten persoonlijke verhalen en observaties, maar zijn geen verplichte kost. Als je er niet in geïnteresseerd bent, kun je ze gerust overslaan.

De copyrightpagina. Je treft daar geen interessante zaken aan, tenzij je verzot bent op juridische teksten en NUR-codes.

Dwaze veronderstellingen

Bij het schrijven van dit boek hebben we een paar aannamen over jou gedaan. We gaan ervan uit dat je een normaal mens bent, dus dat je gelukkig wilt zijn en zelfvertrouwen wilt hebben. Waarschijnlijk wil je op verschillende gebieden in je leven graag doelmatiger worden en jezelf meer op je gemak voelen in lastige situaties of bij mensen die moeilijk doen. Hoewel je waarschijnlijk al in veel situaties zelfverzekerd optreedt, kom je in andere omstandigheden misschien kracht en vaardigheden tekort om je te gedragen zoals je zou willen.

Dit boek is precies wat je zoekt als je een of meer van de volgende dingen wilt:

groeien op gebieden waarop je momenteel het gevoel hebt vast te zitten;

beter worden in je werk en daar erkenning voor krijgen;

minder angstig en gespannen de dingen doen die je moet doen;

een krachtige leidinggevende persoonlijkheid worden, in je werk of daarbuiten;

het vertrouwen hebben dat je, ongeacht wat het leven je brengt, een manier zult vinden om ermee om te gaan.

Indeling van dit boek

We hebben dit boek opgesplitst in vijf delen, waarbij elk deel weer is onderverdeeld in hoofdstukken. In de inhoudsopgave vind je uitvoeriger informatie over elk hoofdstuk.

Deel I: Basiskennis opdoen

In dit deel leggen we uit wat we precies bedoelen met zelfvertrouwen en hoe dat aanvoelt. Aan de hand daarvan kun je beoordelen over hoeveel zelfvertrouwen je momenteel beschikt. Je ontdekt hoe je kunt nagaan op welke terreinen je zelfvertrouwen bezig is toe te nemen of af te nemen, op welke gebieden je op dit moment meer zelfvertrouwen kunt gebruiken en door welke dingen je wordt geremd.

Gewapend met al deze inzichten kun je je persoonlijke programma opstellen voor het nieuwe zelfverzekerde ik dat je aan de wereld wilt presenteren.

Deel II: Alle elementen verzamelen!

Iedereen kan af en toe wel wat meer zelfvertrouwen gebruiken, maar er is behoorlijk wat motivatie voor nodig, wil je in je werk of in je privéleven tot actie overgaan als je je allesbehalve op je gemak voelt. In dit deel maak je contact met de belangrijkste drijfveren in je leven en krijg je meer inzicht in je diepste waarden. Deze informatie benut je om te krijgen wat je wilt.

Verder verdiep je je in de soms verwarde wereld van stemmingswisselingen en emoties, waarvan extase, woede en wanhoop de uitersten zijn. Dit deel helpt je een hechte band met je persoonlijke drijfveren te scheppen.

Deel III: Zelfvertrouwen opbouwen

In dit deel haal je je meest zelfverzekerde ik naar boven en verneem je hoe je dat vaker kunt doen. Bij je streven naar doelmatigheid laat je zowel je perfectionisme als je irreële verwachtingen los om meer van je ervaringen te genieten. Je zoekt uit hoe je je comfortzone uitbreidt en ontspannen en geconcentreerd afgaat op je doel, wat dat ook is. Je schept een band tussen je geest en je lichaam en beseft dat je je zelfvertrouwen beter handhaaft door goed voor jezelf te zorgen. Je ervaart ook hoe je je zelfverzekerde zelf door middel van een overtuigende stem aan de wereld toont. Het mooist van alles is nog wel dat je de gegarandeerde succesformule ontdekt waarmee je geheid de resultaten verkrijgt die je echt wilt.

Deel IV: Omgaan met anderen

In dit gedeelte van je reis op weg naar meer zelfvertrouwen krijg je tips over hoe je je toegenomen persoonlijke kracht gebruikt op je werk en in je privéleven. Dat wat je inmiddels over zelfvertrouwen weet, breng je in praktijk, om er zeker van te zijn dat je aanpak van liefdesrelaties succesvol is. Je ervaart bovendien hoe je de sociale media gebruikt om krachtig en zelfbewust op internet aanwezig te zijn.

Deel V: Het deel van de tientallen

Als je op zoek bent naar een snelle vorm van inspiratie of wilt worden herinnerd aan wat elke dag belangrijk voor je is, kun je dat hier vinden. Dit welbekende Deel van de tientallen geeft je hapklaar advies om je zelfvertrouwen direct te vergroten.

In dit boek gebruikte pictogrammen

In elk hoofdstuk tref je pictogrammen aan die je opmerkzaam maken op bepaalde soorten informatie waar je wellicht iets aan hebt.

Dit pictogram duidt op een persoonlijk verhaal dat voor jou misschien inspirerend of nuttig is.

Dit pictogram verwijst naar een tip of een manier om je zelfvertrouwen onmiddellijk te vergroten.

Dit pictogram markeert een oefening waarmee je meer inzicht krijgt in jezelf en in situaties die met zelfvertrouwen te maken hebben.

Dit pictogram vestigt je aandacht op informatie die belangrijk is om te onthouden wanneer je je toegenomen zelfvertrouwen op een situatie toepast.

De tekst naast dit pictogram dringt eropaan om bij de omgang met bepaalde kwesties extra op jezelf te letten.

Dit pictogram duidt op een heldere omschrijving van een begrip waarmee je misschien niet vertrouwd bent.

En nu…

Hoewel alle stof in dit boek relevant is voor de ontwikkeling van de meest zelfverzekerde versie van jezelf, hoef je het boek niet vanaf het begin tot aan het eind of binnen een bepaalde tijd te lezen. Je zult er optimaal van profiteren als je eerst de stukken leest die het belangrijkst zijn voor de terreinen in je leven waarop je naar meer zelfvertrouwen snakt. Als je je bijvoorbeeld ongemakkelijk voelt bij veranderingen op je werk of opziet tegen een naderend feestje, blader dan eerst naar de hoofdstukken waar dit soort dingen wordt aangekaart. Voel je vrij om in dit boek te bladeren naar de onderwerpen waarbij je op dit moment de meeste richtlijnen en steun kunt gebruiken.

Heb je dit boek helemaal uitgelezen, maar vind je dat je nog niet genoeg weet, kijk dan ook eens op onze website, www.yourmostconfidentself.com, voor meer tips, richtlijnen en hulpbronnen.

Hoofdstuk 1: Je zelfvertrouwen taxeren

In dit hoofdstuk:

De belangrijkste facetten van zelfvertrouwen

Nagaan hoeveel zelfvertrouwen je momenteel hebt

Je sterke punten in het zonnetje zetten

Jezelf een beeld vormen van je superzelfverzekerde nieuwe ik

Met veranderen beginnen

Welkom aan het begin van dit programma om je zelfvertrouwen te vergroten. Goed om je aan boord te hebben op deze mooie reis, die een ander mens van je zal maken. Meer zelfvertrouwen schenkt meer plezier en meer vrijheid en biedt meer mogelijkheden om dingen te doen die echt goed voor je uitpakken.

In dit hoofdstuk leggen we de basis voor onze gezamenlijke reis. We beginnen met twee omschrijvingen van zelfvertrouwen en een praktische test van hoe je er in dat opzicht momenteel voorstaat.

Hier begin je met je zelfvertrouwen te oefenen. Uit ervaring weten we dat je al veel meer zelfvertrouwen hebt dan je jezelf misschien toedicht. Je gaat vieren waar je goed in bent en je stelt jezelf je nieuwe superzelfverzekerde ik voor terwijl je bezig bent je zelfvertrouwen te vergroten.

Daarna gaat het erom dat je je voorbereidt om in actie te komen. Wat heeft het per slot van rekening voor zin om je talenten te verbergen als er zo veel belangrijk werk op deze wereld te doen is?

Een omschrijving van zelfvertrouwen

Wanneer je aan mensen vraagt wat zelfvertrouwen is, vinden ze het vaak heel moeilijk om daar precies de vinger op te leggen. Tenslotte is zelfvertrouwen geen wonderpil die je per honderd stuks even bij de drogist aanschaft.

Voordat je in dit boek duikt om je zelfvertrouwen te vergroten, is het zinvol om even de definitie van zelfvertrouwen te bekijken. In de dikke Van Dale lezen we bijvoorbeeld:

zelf-ver-trou-wen, het: vertrouwen in of op zichzelf, hetzij het gevoel opgewassen te zijn tegen de eisen die gesteld worden, een taak en mogelijke hinderpalen, hetzij zekerheid van optreden in het menselijk verkeer.

Een verwant begrip is zelfverzekerdheid. Dat wordt door hetzelfde woordenboek als volgt omschreven: zeker zijn van jezelf, het vertrouwen in je vermogen om op een bepaald niveau te presteren.

Wij zijn echter van mening dat er nog een betere definitie van zelfvertrouwen bestaat, eentje waar je in het dagelijks leven meer aan hebt. Het is er een die geldt, ongeacht hoe moeilijk de situatie is waarvoor je staat, en ongeacht je gevoel daarover. Hier komt-ie:

In wezen is zelfvertrouwen het vermogen om tot gepaste en doelmatige actie over te gaan in elke situatie, hoe moeilijk deze jou of anderen ook lijkt.

Zelfvertrouwen heeft niet zozeer te maken met een goed gevoel vanbinnen, hoewel het mooi meegenomen is als je dat inderdaad hebt.

Wat zelfvertrouwen in de praktijk inhoudt

Goed, maar hoe duikt zelfvertrouwen op in het dagelijks leven? Ben je ooit begonnen met iets, bijvoorbeeld een rondje hardlopen of een presentatie op je werk, ook al had je er daar op dat moment eigenlijk geen zin in, en kwam je er naderhand achter dat je het wel prettig vond om te doen en was je zelfs blij dat je eraan was begonnen? Dit soort verandering in hoe je een situatie ervaart geeft je alvast een voorproefje van hoe zelfvertrouwen er in de praktijk uitziet. Het is je vermogen om je gevoelens op een bepaald moment te overstijgen en iets te doen wat tot het resultaat leidt dat jij wenst.

Ad was accountant, maar is uiteindelijk managementconsultant geworden. Hij is de hele wereld afgereisd vanwege opdrachten die hij voor grote bedrijven uitvoerde. Hij runt nu een eigen bedrijfje en geeft leiding aan ingewikkelde projecten. Op bedrijfsvergaderingen maakt hij een kalme, rationele en geconcentreerde indruk. Bij de nadering van een deadline is hij altijd degene die kalm zijn vertrouwen uitspreekt dat het allemaal op tijd voor elkaar zal komen.

Hoe doet hij dat onder zo’n grote druk? ‘Ik ervaar de situatie als een serie hoepels waar ik simpelweg doorheen moet, vergelijkbaar met een tunnel’, antwoordt Ad. ‘Soms zijn er slechts twee of drie van die hoepels, maar andere keren wel twintig achter elkaar. Ik kan me innerlijk nog zo’n zorgen maken over wat er gedaan moet worden, maar ik ervaar het als een opeenvolging van dingen die geduldig één voor één moeten worden afgewerkt. Bovendien wordt het gemakkelijker zodra ik licht aan het eind zie opdoemen.’

Een zelfverzekerde aanpak van lastige dingen op de manier zoals Ad het doet, brengt duidelijke voordelen met zich mee. Bijvoorbeeld:

Je gelooft dat het mogelijk is om dingen aan te pakken en doelen te bereiken die andere mensen moeilijk vinden.

Je inspireert anderen om je heen en voorkomt dat ze in paniek raken.

Je splitst een groot project op in kleinere delen, die je één voor één kunt aanpakken.

Hoe het aanvoelt

Maak je geen zorgen of je je wel op je gemak voelt wanneer je een lastige activiteit uitvoert of volledig ontspannen bent terwijl je handelend optreedt. Zelfverzekerde mensen kunnen overweg met het gevoel dat ze niet alle antwoorden weten. Dat is een hele opluchting. Zelfvertrouwen is simpelweg het gevoel dat het in orde zal komen.

Het innerlijk gevoel van zelfvertrouwen neemt toe met de ervaring en vertrouwdheid die je met een bepaalde taak hebt. Je kunt het opbouwen op basis van je levenservaringen, en het oproepen wanneer je het nodig hebt. Het feit dat je dat kunt, betekent niet dat je nooit meer angst zult voelen. Dat zal beslist nog weleens het geval zijn, maar het goede nieuws is dat je met die angst kunt leven.

Hier zijn enkele manieren waarop je zelfvertrouwen bij jezelf kunt herkennen:

Je voelt je stabiel en in balans.

Je haalt rustig en gemakkelijk adem.

Je handelt met een doel voor ogen.

Je bent proactief en niet defensief.

Je weet dat je alles aankunt wat op je pad komt, zelfs als je er geen controle over hebt.

Je kunt om jezelf lachen.

Je weet dat alles uiteindelijk goed komt, hoe lang dat ook mag duren.

Goed, we gaan je steunen tijdens je zoektocht naar het innerlijke zelfvertrouwen dat je wilt hebben om de eerste stap te zetten naar welk doel dan ook, hoe angstaanjagend of lastig dat op dit moment ook mag lijken.

Bepalen waar je je nu bevindt

Elke meting van zelfvertrouwen is vanwege de aard van het beestje subjectief. Andere mensen vormen zich misschien een mening over hoe zelfverzekerd je bent, op grond van je uiterlijk en je gedrag, maar jij alleen weet hoe je je innerlijk voelt, welke dingen voor jou waar zijn en hoe het is om te zijn wie je bent.

In deze paragraaf moedigen we je aan om na te gaan hoe het op dit moment met je zelfvertrouwen is gesteld.

Je mate van zelfvertrouwen zal variëren al naargelang het moment en de plek. Ga maar eens tien jaar in je leven terug, dan besef je vermoedelijk dat je zelfvertrouwen sindsdien is gegroeid, al naargelang de ervaringen die je hebt gehad. Hoe zelfverzekerd je je voelt, zal per situatie verschillen en kan best eens van dag tot dag en van week tot week fluctueren, afhankelijk van wat er thuis en op je werk gebeurt. Verder zijn er misschien terreinen waarop je risico’s nam of een verlies leed, waardoor je zelfvertrouwen is afgenomen.

Op momenten dat je je gammel voelt en te veel werk op je schouders hebt genomen, is je zelfvertrouwen misschien minimaal of labiel, maar als je je lekker voelt en het gevoel hebt dat je je werk wel af krijgt, voel je je wellicht alsof de wereld aan je voeten ligt. Beschouw zelfvertrouwen als zo’n ouderwetse weegschaal, een balans. Je zelfvertrouwen is dan een gevoelig balanceermechanisme, waarbij zelfs een vederlichte gebeurtenis de balans onverwacht naar een van beide zijden kan doen doorslaan.

Maak het voor jezelf gemakkelijk om te veranderen. Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd. We zullen je niet aanraden om vandaag van een bergwand te abseilen als je al duizelig wordt wanneer je op een ladder staat. Gun jezelf de ruimte en de tijd om jezelf te verbeteren. Het is vaak reëler en gemakkelijker uitvoerbaar om een heleboel kleine stappen te nemen dan een paar reuzenstappen te doen.

Indicaties van zelfvertrouwen

We zullen hier tien kernindicaties van zelfvertrouwen noemen, die we in de loop van dit boek uitvoeriger onder de loep zullen nemen. Wanneer je zelfverzekerd handelt, beschik je waarschijnlijk over een groot deel van de volgende tien kwaliteiten:

Richting en waarden. Je weet wat je wilt, waar je naartoe wilt en wat echt belangrijk voor je is.

Motivatie. Je bent gemotiveerd en je geniet van wat je doet. In feite ben je zo verdiept in wat je doet dat je door niets wordt afgeleid.

Emotionele stabiliteit. Je weet hoe je zelf bent en hoe je met anderen omgaat wanneer je lastige dingen aanpakt. Je gaat daar kalm en geconcentreerd mee om. Heftige emoties zoals boosheid en angst merk je wel degelijk op, maar je gaat ermee om in plaats van je erdoor te laten meeslepen.

Positieve instelling. Je beschikt over het vermogen om optimistisch te blijven en zelfs bij tegenslag de zonzijde te blijven zien. Je hebt een positieve kijk op jezelf en andere mensen.

Zelfbewustzijn. Je weet waarin je uitblinkt, hoe capabel je je voelt en hoe je overkomt op anderen. Je beseft ook dat je maar een mens bent en je verwacht geen perfectie van jezelf.

Flexibel gedrag. Je past je gedrag aan de omstandigheden aan. Je kunt de grote lijnen zien, maar je let ook op details. Bij het nemen van beslissingen houd je rekening met de mening van anderen.

Ontplooiingsdrang. Je vindt het leuk om jezelf te ontplooien en je beschouwt elke dag als een leerervaring in plaats van je te gedragen alsof je al een expert bent die ze niets nieuws meer kunnen vertellen. Je neemt je ontdekkingen mee naar nieuwe ervaringen.

Gezondheid en energie. Je luistert naar je lichaam en respecteert het. Je hebt de indruk dat je energie vrij spel heeft. Je gaat met stresssituaties om zonder ziek te worden.

Bereidheid om risico’s te nemen. Je beschikt over het vermogen om in onzekere situaties handelend op te treden en je durft zelfs op te staan als je niet over alle antwoorden of vaardigheden beschikt om de dingen in orde te maken.

Levensdoel. Je hebt steeds meer het gevoel dat de diverse onderdelen van je leven met elkaar samenhangen. Je hebt in je leven een doel of een thema gekozen.

Je kunt deze indicaties gebruiken om uit te zoeken waar je in je leven bent vastgelopen doordat het je aan zelfvertrouwen heeft ontbroken om door te zetten.

Hoeveel zelfvertrouwen heb je momenteel?

De twintig uitspraken in tabel 1.1 hebben betrekking op de indicaties van zelfvertrouwen die we in de vorige paragraaf hebben genoemd. Bekijk elke uitspraak en geef op de vijfpuntsschaal aan in welke mate je het met die uitspraak eens of oneens bent. Doe deze test zo vaak als je wilt en houd bij hoe je profiel zich ontwikkelt.

Doe de test nu en noteer in je agenda een datum, bijvoorbeeld over zes maanden, waarop je de test nog eens bekijkt en nagaat wat je in de tussentijd hebt ontdekt.

Door deze test te doen krijg je een overzicht van de belangrijkste gebieden van je leven die op dit moment van invloed zijn op je zelfvertrouwen. Als je de vragen zorgvuldig beantwoordt, kun je jezelf in specifieke hoofdstukken in dit boek concentreren op de gebieden die je onmiddellijke aandacht vereisen.

Er zijn geen goede of foute antwoorden. Ga gewoon zo eerlijk mogelijk te werk.

Frankls zoektocht naar betekenis

Viktor E. Frankl, de grondlegger van de logotherapie, was een van de grote therapeuten van de twintigste eeuw. Hij ontwikkelde zijn revolutionaire psychotherapeutische aanpak toen hij van 1942 tot 1945 in vier concentratiekampen zat, waaronder Auschwitz.

De kern van zijn theorie wordt gevormd door de overtuiging dat de betekenis die we in ons leven vinden, ons aan de gang houdt, onder welke persoonlijke omstandigheden dan ook. Deze overtuiging hielp hem om in de kampen tegen alle verwachtingen in te overleven terwijl miljoenen andere mensen omkwamen, en gaf hem na de oorlog de kracht om oorlogsslachtoffers te behandelen.

Frankl was het eens met de filosoof Nietzsche dat ‘de mens die een waarom heeft om voor te leven, het bijna onder elke hoe kan uithouden’. In de concentratiekampen zag Frankl dat de mensen die hoop bleven koesteren om met hun dierbaren herenigd te worden, die het gevoel hadden dat er dingen waren die ze moesten voltooien, of die een sterk geloof hadden, een betere kans hadden om te overleven dan de mensen die zich aan slechts weinig konden vastklampen om de verschrikkingen te doorstaan.

Wanneer patiënten van Frankl hun zelfvertrouwen dreigden te verliezen doordat ze hun leven zinloos vonden, probeerde Frankl daar op drie manieren verlichting in te brengen:

1. Hij probeerde de waardering van de patiënt voor diens leven te verbreden door de waarde bewust te maken van alles wat die persoon in zijn huidige leven bereikte, maakte en tot stand bracht (en niettemin als zinloos van de hand wees).

2. Hij probeerde bij de patiënt krachtige (maar vluchtige) ervaringen van een springlevend gevoel naar boven te halen: het uitzicht vanaf een bergtop, de liefde voor bepaalde mensen, de volmaakte sportprestatie (wat Maslow piekervaringen zou hebben genoemd; zie hoofdstuk 4).

3. Hij probeerde een krachtige positieve betekenis aan te reiken door schijnbaar zinloze situaties opnieuw te duiden. Bijvoorbeeld: een man die zijn vrouw na een lang en gelukkig huwelijk overleefde, redde haar van het trauma dat hijzelf ondervond doordat hij alleen door het leven moest gaan.

Frankl beschreef zijn ervaringen en zijn gedachten op een schitterende manier in zijn boek De zin van het bestaan.

Tabel 1.1 Evaluatie van mijn zelfvertrouwen

Geef jezelf 5 punten voor elke keer dat je volledig mee eens hebt geantwoord, 4 voor elke keer dat je mee eens hebt gezegd, 3 voor neutraal, 2 voor oneens en 1 voor volledig mee oneens. Tel je punten bij elkaar op en lees in de volgende paragraaf welk advies we bij jouw score geven. Daarna kun je in de paragraaf ‘Jouw persoonlijke profiel’ bepalen welke aspecten van je leven je onmiddellijke aandacht waard zijn.

Beoordeling van je score

We hebben de scores onderverdeeld in de volgende categorieën:

80-100. Gefeliciteerd! Jij bent gewoon iemand die door de meeste mensen als zelfverzekerd wordt beschouwd. Je weet goed wat je prioriteiten zijn en je bent positief op zoek naar het leven dat je wilt leven.

Kijk op welke terreinen je onder het gemiddelde scoorde en lees het advies in de paragraaf ‘Jouw persoonlijke profiel’.

60-80. Goed gedaan! Je beschikt in de meeste situaties al over een behoorlijke dosis zelfvertrouwen. Er zijn maar een paar terreinen in je leven waarop je het minder goed doet dan je zou willen. In dit boek vind je een heleboel goede raad om deze pijnpunten aan te pakken. Lees het advies in de volgende paragraaf om zo snel mogelijk voortgang te boeken.

40-60. Je bent goed op weg! Je ervaart misschien op dit moment wat verwarring of onzekerheid in je leven en je vraagt je wellicht af of je daar überhaupt wel iets aan kunt doen. Gun jezelf de tijd om te werken aan de dingen die verbetering behoeven, want je zult ervan versteld staan welke vooruitgang je kunt boeken.

20-40. Bravo voor je eerlijkheid en je dapperheid! Je zelfvertrouwen staat op dit moment misschien op een laag pitje, maar dat hoeft niet zo te blijven. Op bijna elke bladzijde van dit boek zul je goede raad aantreffen. Als je onze advies opvolgt en in die geest handelt, kan dat je leven sterk veranderen.

Jouw persoonlijke profiel

Nadat je je score op de test hebt bepaald en het bijbehorende advies in de vorige paragraaf hebt gelezen, is het een goed idee om nog eens naar je score te kijken en na te gaan op welke gebieden deze werd gedrukt. Kijk vooral naar de uitspraken waarmee je het oneens of volledig oneens bent. Als die er niet of nauwelijks zijn, bekijk dan de uitspraken waarmee je het niet volledig eens bent.

Met behulp van je individuele score kun je jouw persoonlijke zelfvertrouwenprofiel maken. Zo’n profiel reikt je iets specifieks aan om over na te denken. Stel dat je niet goed weet wat het belangrijkste in je leven is of dat je jezelf elke fout hoogst kwalijk neemt. Misschien lukt het je niet om anderen om raad te vragen of voel je jezelf alleen en geïsoleerd. Al deze dingen beïnvloeden hoe zelfverzekerd je je voelt en hoe bereid je bent om tot actie over te gaan.

In de volgende hoofdstukken vind je tal van tips en richtlijnen over al deze onderwerpen. Ook via de inhoudsopgave en het trefwoordenregister kun je op zoek gaan naar die gebieden waarop je je zelfvertrouwen het snelst en het krachtigst kunnen opkrikken.

Dit is een eenvoudige test die bedoeld is om je een snelle start te geven en direct aan verbeteringen te kunnen beginnen. Je kunt deze test gebruiken om je toenemende zelfvertrouwen bij te houden. Maar ga naar onze website op www.yourmostconfidentself.com als je een uitvoeriger analyse wilt.

Je sterke punten erkennen

De Amerikaanse schrijver Mark Twain heeft ooit gezegd dat elk van ons in principe over het materiaal beschikt om een droom of doel waar te maken. Wat ons ontbreekt, is de wijsheid en het inzicht om te benutten wat we al hebben.

Een kenmerk van zelfverzekerde mensen is dat ze een hoge achting voor zichzelf hebben, oftewel er een positief zelfbeeld op nahouden. Dat houdt in dat ze weten hoe ze van zichzelf moeten houden en dat ze erkennen waar ze goed in zijn. Dat besef geeft ze meer veerkracht en het vermogen om grote uitdagingen aan te gaan.

Je vermogen om gepaste en effectieve actie te ondernemen wordt in je leven beïnvloed door diverse zaken die misschien niet direct in verband lijken te staan met de huidige taak. Je waarden zijn daar een goed voorbeeld van. Als je de dingen waarin je uitblinkt niet op prijs stelt, zal je zelfvertrouwen daar waarschijnlijk onder lijden. Als je wel waardering hebt voor de dingen waar je goed in bent, zul je op dat gebied hoogstwaarschijnlijk van zelfvertrouwen blaken. Als je prijs stelt op iets waar je minder goed in bent, zul je niet zoveel zelfvertrouwen hebben, zelfs als je vrienden je proberen gerust te stellen en zeggen dat dit gebrek aan zelfvertrouwen geen probleem is.

Zelfvertrouwen opbouwen begint bij je sterke punten. Als je goed in muziek bent, verwijt jezelf dan niet dat je nooit in het Nederlands elftal zult voetballen. Geef jezelf een schouderklopje, leer complimentjes in ontvangst nemen voor alles wat je goed doet en geniet van die positieve bekrachtiging van anderen. Als je jezelf eert en respecteert, zul je zien dat je respect en waardering krijgt van de mensen om je heen.

Om je zelfvertrouwen te vergroten moet je je aandacht concentreren op de dingen waar je goed in bent, en niet jezelf proberen te veranderen in iemand die je niet bent.

Je moet jezelf ook bevrijden van onbehulpzame negatieve gedachten over je tekortkomingen of negatieve gebeurtenissen in je leven. Meer daarover in hoofdstuk 2.

Eerst je talenten vieren

Niet iedereen heeft dezelfde interesses en vaardigheden. (Gelukkig maar!) Als eerste stap om zelfvertrouwen te vergroten ga je na in welke dingen je behoorlijk goed bent, want daarop ga je voortbouwen. Het wordt tijd om je kwaliteiten te erkennen en een voorraad talenten op te bouwen. Gebruik het werkblad in tabel 1.3 om de talenten te noteren die in je werk en je privéleven tot uiting komen. Noteer ook in welke periode van je leven je die talenten en vaardigheden het best hebt gebruikt.

Het voorbeeldwerkblad in tabel 1.2 geeft je al een indruk van sterke punten die je op je eigen werkblad kunt noteren.

Tabel 1.2 Voorbeelden van sterke punten

Vul nu tabel 1.3 met je eigen sterke punten en talenten.

Tabel 1.3 Mijn sterke punten

Beslis welke talenten je graag verder zou willen ontplooien en wat je concreet kunt doen om elk van je bruikbare talenten te stimuleren en kansen te geven.

Zodra je actieplan hebt opgesteld, moet je dat niet opbergen en een jaartje of wat vergeten. Nee, maak een tijdschema voor de dingen waaraan je op korte termijn (volgende week of volgende maand) kunt beginnen en de dingen die je op langere termijn gaat doen.

In hoofdstuk 3 vind je goede raad over stappen nemen om je doelen te bereiken.

Feedback vergaren

Feedback van anderen kan je zelfvertrouwen enorm vergroten. Als we de voortgangsevaluaties op je werk even buiten beschouwing laten, maak je er misschien geen gewoonte van om mensen te vragen hoe je het doet, hoewel je daardoor verbazingwekkend veel over jezelf te weten komt. Zelden beseffen mensen wat voor goed werk ze doen. ‘Iederéén is daar toch goed in?’, zeggen ze dan. De meeste mensen zijn hun eigen felste criticus, zodat het een aangename ervaring kan zijn om eens positieve feedback van je naasten te ontvangen. Een visie van een buitenstaander helpt je om verborgen talenten te ontdekken.

Vraag aan zes mensen die jou al een tijdje kennen of ze je wat feedback willen geven. Kies mensen die representatief zijn voor de verschillende groepen mensen met wie je omgaat (familieleden, vrienden, collega’s, kennissen uit het verenigings- of sportleven enzovoort). Stel ze de volgende vragen:

Waar ben ik goed in?

Wanneer heb je me op mijn best meegemaakt?

Wat zou ik vaker of meer moeten doen?

Wat zou ik minder of minder vaak moeten doen?

In welke dingen kun je van me op aan?

Waarin kan ik volgens jou nog wat beter worden?

Nadat je de feedback hebt verzameld, kijk je naar de algemene trends en thema’s en bedenk je manieren om ze in je doelen en ontplooiingsplannen te verwerken. Als verschillende mensen dezelfde dingen tegen je zeggen, zit er waarschijnlijk een kern van waarheid in, die de moeite waard is om mee te nemen. (Krijg je eens negatief commentaar van een dierbare, dan is dat waarschijnlijk minder bruikbaar en zegt het meer over zijn behoeften dan over de jouwe; probeer het maar eens uit.) Richt je aandacht op het positieve gedeelte en vergeet de rest. Als je bijvoorbeeld over een bepaald talent beschikt, zoek je naar manieren om anderen daarover in te lichten en dat talent vaker te gebruiken. Verander of delegeer de dingen die je volgens anderen minder vaak zou moeten doen.

Feedback is een mening. Steek zoveel mogelijk op van feedback, op de manier die voor jou de juiste is. Luister naar feedback, neem ter harte wat je kan helpen om je zelfvertrouwen te vergroten en vergeet de rest.

Je voorstellen welk leven je zou willen leiden

Zelfverzekerdheid is bijna geheel een kwestie van perceptie. Slechts heel weinig mensen barsten op alle levensgebieden van het zelfvertrouwen. En die mensen kunnen waarschijnlijk goed acteren.

Beeld je in dat je bent afgestudeerd in de studierichting Zelfvertrouwen. Denk na over hoe anders je leven zou zijn als je dat onderwerp had gestudeerd, alle leerstof in praktijk had gebracht en uiterst zelfverzekerd was.

Zoek een rustige plek op en denk tien minuten na. Stel jezelf voor met je nieuwe superzelfvertrouwen. Denk aan een binnenkort plaatsvindende gebeurtenis waarop je echt superzelfverzekerd zou willen zijn, in de zin van ‘ik kan de hele wereld aan’. En let dan vooral hierop:

Waar ben je en wie heb je om je heen?

Wat ben je aan het doen?

Welke vaardigheden en talenten heb je nu?

Wat zijn je gedachten en je gevoelens?

Wat is echt belangrijk voor je aan dit nieuwe zelfvertrouwen?

Wat zou je doen als je wist dat je niet kon mislukken?

Pas het beeld zodanig aan dat het bij je past. Geniet van dit beeld en houd het vast, zodat je het kunt oproepen wanneer je wilt.

Wanneer je visualiseert, concentreer je je gedachten op de dingen die je in je leven wilt laten gebeuren en stel je jezelf voor dat ze gebeuren. Hoewel het een eenvoudige mentale activiteit lijkt, kan het dramatische gevolgen hebben. Het is een krachtig motiverend hulpmiddel dat je zelfvertrouwen enorm kan helpen vergroten.

Aandacht schenken aan wat belangrijk is

Naarmate je zelfverzekerder wordt, begin je meer aandacht te schenken aan wat belangrijk voor je is en zwicht je veel minder snel voor de druk van andere mensen. Tegen de tijd dat je dit boek uit hebt, heb je helder voor ogen wat belangrijk voor je is en aan welke zelfgekozen zaken je je tijd en energie gaat besteden.

Begin met het antwoord te geven op één eenvoudige vraag: wat is er op dit moment in je leven voor jou echt belangrijk? Staat bijvoorbeeld een liefderijke partner of een gezin, een succesvolle carrière of een betere gezondheid bovenaan op je prioriteitenlijstje? Misschien ben je met een specifiek doel bezig, bijvoorbeeld de marathon lopen of je droomhuwelijk plannen. Noteer je antwoord en maak het in het kader van de vergroting van je zelfvertrouwen tot een prioriteit.

Je zelfvertrouwen ontdekken

Blijf nieuwsgierig naar wat voor soort zelfverzekerd iemand je op je best kunt zijn. Deze vraag naar wie je kunt worden, is er een die zelfs de meest ervaren, kundige leidinggevende personen en mediapersoonlijkheden zichzelf geregeld stellen. Succesvolle mensen reiken voortdurend hoger.

Je bezit enorme mogelijkheden, die uitsluitend worden beperkt door jezelf. En het is aan jou om ze te verwerkelijken. Om het onrecht in de wereld te bestrijden en zijn volk te bevrijden moest Gandhi een hardnekkige verlegenheid overwinnen. Hoe meer je binding krijgt met wat belangrijk voor je is, hoe trouwer je wordt aan je meest zelfverzekerde zelf.

Mensen voelen zich vaak onzeker wanneer ze een baan met meer verantwoordelijkheid krijgen. Mocht je dit gevoel hebben, bedenk dan dat je voor die belangrijke baan bent geselecteerd omdat het bedrijf denkt dat je het goed zult doen. Het is niet reëel om te verwachten dat je op de eerste dag al alles weet. Mensen halen je bij hun club omdat ze weten dat jij een bijdrage kunt leveren en omdat ze willen dat jij groeit en jezelf ontwikkelt.

Niet iedereen wil of hoeft per se een wereldleider te zijn, maar wel kun je in je eigen wereldje een leider worden. Ga eens in je verleden terug en kijk naar de dingen die je wellicht als vanzelfsprekend beschouwt. Je hebt leren fietsen, autorijden, computeren of klussen. Naarmate je vaardigheden en kundigheid groeiden, kreeg je meer zelfvertrouwen om grotere uitdagingen aan te gaan. Voor iets wat vijf jaar geleden nog hondsmoeilijk voor je was, draai je nu misschien je hand niet meer om.

Wees zowel je eigen sponsor als je eigen criticus. Wanneer je jezelf ongunstig met andere mensen vergelijkt (‘Ik zal nooit zo goed worden als …’), ben je wellicht te hard voor jezelf. Jezelf vergelijken met anderen is in zoverre waardevol dat het je kan helpen uit te blinken en een stimulans vormt om bijvoorbeeld nog beter te presteren op de golfbaan. Maar verspil je energie niet aan boos zijn op jezelf omdat je niet zo goed bent als de experts die dag en nacht oefenen.

Je bent belangrijk in deze wereld en je kunt daar echt iets aan bijdragen. Ondersteuning, coaching en persoonlijke steun van allerlei slag zullen je helpen om optimaal voor de dag te komen. Begin met aan te nemen dat je succes zult hebben en omring jezelf met mensen die jouw groei honoreren en steunen.

Dus wie ben je echt? Wat je wilt worden, is helemaal aan jou, zoals je zult ontdekken wanneer je je eigen weg inslaat. Gandhi formuleerde dat als volgt: ‘Jij moet de verandering belichamen die je in de wereld wenst te zien.’

Je zelf voorbereiden op actie

Dit is het juiste moment om aan de slag te gaan. Zelfvertrouwen begint hier en nu. Inderdaad, vandaag dus, en niet komende maandag, na de vermoeienissen van het weekend.

Je zelfvertrouwen vergroten betekent dat je van een nieuwe, positieve instelling leert uitgaan en dat je jezelf bevrijdt van alle twijfels die je misschien nog hebt. In de volgende hoofdstukken helpen we je met die positieve instelling door je twijfels aan te pakken. Dus ga het volgende even na bij jezelf voordat je met deze reis begint:

Is het goed als ik deze verandering doorvoer en een zelfverzekerder iemand word?

Wat kan ik er bij verliezen of winnen als ik dat doe?

Als je blij bent dat je antwoorden positief zijn, zelfs als het je een beetje schrik aanjaagt, ben je klaar om de volgende stap van de reis te zetten.

Als een deel van je echt buitengewoon bang is voor verandering, kan daar een gegronde reden voor zijn. Denk erover na; als je je zorgen blijft maken, is het een goed idee om je geestelijk en lichamelijk welzijn te controleren door bij je familie of zelfs bij een gezondheidsdeskundige (arts, therapeut) te rade te gaan.

Je bedoelingen duidelijk maken

Aan het begin van deze reis willen we onze bedoelingen formuleren en stimuleren we je om hetzelfde te doen. Onze toezegging is:

We willen je onze volle steun geven en al onze kennis met je delen. Wij zijn van mening dat jij, met je individuele sterke punten, een uniek en speciaal mens bent. We weten bovendien dat je de beste resultaten verkrijgt als je vriendelijk en eerlijk bent tegen jezelf. We weten dat je een zelfverzekerder versie van jezelf aan de wereld zult laten zien als je de tips en de ideeën in dit boek opvolgt en in praktijk brengt.

Nu is het jouw beurt om jouw bedoelingen uit te spreken en minstens drie keer hardop en met steeds meer inzet tegen jezelf te zeggen:

Ik zeg toe dat ik mijn zelfvertrouwen ga vergroten op de manier die voor mij de juiste is, dat ik mezelf als een uniek en speciaal mens zal eren, dat ik eerlijk tegen mezelf en aardig voor mezelf zal zijn op deze reis om mijn beste ik te verwezenlijken. Ik beloof dat ik onderweg ook plezier ga hebben.

De ups en downs van verandering erkennen

Elke verandering kent hoogtepunten en dieptepunten. Je kunt je op het negatieve aspect concentreren en zeggen dat je misschien onder druk staat van mensen die jou niet zelfverzekerd willen zien. Misschien ben je bang om te veranderen, want dan treed je voor het voetlicht en stel je jezelf bloot aan sarcasme en kritiek. Maar wat dan nog? De kracht van de verandering weegt ruimschoots op tegen de negatieve aspecten. Kijk om je heen en beoordeel zelf wie het beste leven heeft: mensen met zelfvertrouwen of verlegen mensen. Zelfverzekerde mensen verdienen meer geld, hebben meer plezier, genieten meer vrijheid en doen meer nieuwe ervaringen op. Ze proberen het, ze ontdekken dingen en ze zijn levenslustig. Ze houden van de kracht die het gevolg is van vol vertrouwen dingen doen die door veel anderen worden gemeden.

Ten slotte een paar tips om tegenslagen op te vangen terwijl je bezig bent te veranderen:

Laat je niet kisten op wat mindere dagen. Blijf resoluut en pas je aanpak aan.

Kijk naar wat er in het slechtst mogelijke geval kan gebeuren. Sta daar even bij stil (meestal is het niet zó ellendig) en verwacht gewoon dat het best mogelijke zal gebeuren. Vaak is dat ook zo.

Vraag aan jezelf: hoe zal dit zijn over een week, een maand of een jaar? Door iets op langere termijn te bekijken, wordt de angst gewoonlijk weggenomen.

Welkom aan boord van de zelfvertrouwen-express en een goede reis!