Inleiding

Welke van deze dure – en vaak stressvolle – situaties hebben op jou betrekking?

massaontslag

bevroren salaris

toegenomen kosten van levensonderhoud

leningen voor een nieuwe auto

explosief stijgende woonkosten

onkosten voor een kinderdagverblijf

volwasseneneducatie

hogere premies voor de zorgverzekering

hoge energierekeningen

overmatige koopschulden

Sinds het begin van de huidige crisis ondervinden steeds meer mensen de financiële druk van het moderne leven op z’n minst in enkele van deze categorieën; een groot aantal van hen staat dagelijks met deze problemen op en gaat ermee naar bed. Zuinig leven is niet langer voorbehouden aan studenten die de overgebleven macaroni met kaassaus als een volledige maaltijd beschouwen. Mensen van alle standen en leeftijden worden geconfronteerd met de noodzaak van bezuinigen en leren hoe ze de eindjes aan elkaar kunnen knopen.

Over dit boek

Dit boek heeft als opzet je te helpen om te gaan met de hoge kosten van het moderne leven. Of je nu naar manieren zoekt om goedkoper boodschappen te doen of verlegen zit om goede ideeën voor voordelige kinderkleding, of als feest- en verjaardagen een te grote aanslag betekenen op je budget, dit boek verschaft je gemakkelijk toegankelijke informatie over een breed scala aan onderwerpen met betrekking tot geld en gezin. De kleine Geld besparen voor Dummies is een handig naslagwerk voor mensen die op zoek zijn naar een minder dure levensstijl.

Conventies in dit boek

Om bepaalde informatie op een pagina meer nadruk te geven, gebruiken we de volgende overzichtelijke conventies:

Nieuwe begrippen worden cursief gezet, direct gevolgd door een gemakkelijk te begrijpen definitie.

Sleutelwoorden in opsommingen worden vet weergegeven.

Kaderteksten (tekst in kaders die voorzien zijn van een grijze achtergrond) bevatten interessante weetjes, maar zijn niet noodzakelijk voor een juist begrip van het hoofdstuk of het onderwerp van de paragraaf.

Dwaze veronderstellingen

Tijdens het schrijven van dit boek ben ik uitgegaan van enkele veronderstellingen over jou, de lezer, en wat jij zou willen:

Je bent in een benarde financiële positie beland, waardoor het aantrekkelijker wordt om minder geld uit te geven.

Zuinig leven is helemaal nieuw voor je of je wilt je geheugen weer eens opfrissen.

Je zoekt een goed te begrijpen boek dat gericht is op eenvoudige en effectieve manieren om direct geld te besparen op de kosten van levensonderhoud.

Je bent niet op zoek naar een saai boekwerk met ingewikkelde adviezen over financiële en budgettaire planning, met talloze diagrammen en grafieken van gedetailleerde gegevens over investeringen, aandeelopties en meer van dat moois waar je weinig mee kunt.

Als een of meer van deze criteria op jou van toepassing zijn, dan is De kleine Geld besparen voor Dummies echt iets voor jou!

Pictogrammen in dit boek

Let op de volgende pictogrammen, waarmee belangrijke informatie in het boek wordt aangeduid:

Als je op zoek bent naar een geldbesparend idee voor iets leuks of iets heel eenvoudigs, let dan met name op dit pictogram.

Dit pictogram verwijst naar een belangrijk idee of punt dat je geacht wordt goed in je oren te knopen.

Als je op zoek bent naar het grootste besparingsvoordeel in ruil voor wat tijd en moeite, let dan met name op dit pictogram.

Dit pictogram verwijst naar een tip of een techniek waar je in het dagelijkse zuinige bestaan je voordeel mee kunt doen.

Dit pictogram waarschuwt je voor mogelijke valkuilen en bedreigingen van je financiële gezondheid. In een enkel geval betreft het ook je fysieke gezondheid.

En hoe nu verder?

Dit boek is niet lineair opgebouwd, zodat je het op elke gewenste plek kunt openslaan en dus niet eerst het voorafgaande dient te lezen. Als bijvoorbeeld eten en drinken een te grote aanslag op je budget plegen, ga dan meteen naar de hoofdstukken 3 en 4. Of als de decembermaand het grote struikelblok is vanwege de vele dure cadeaus, ga dan direct door naar hoofdstuk 7. Maar je kunt dit boek natuurlijk ook van kaft tot kaft lezen.

Nog een laatste tip: tijdens het samenstellen van dit boekje stonden onderwerpen als studiefinanciering en hypotheken volop in de belangstelling van de nationale politiek. Controleer dan ook altijd of de informatie in dit boek nog steeds geldig is of dat er inmiddels nieuwe regelgeving is ontstaan.

Hoofdstuk 1: Zuinig leven in een spilzieke wereld

In dit hoofdstuk:

Iedereen kan zuinig leven

Houdingen afleren die ontevredenheid in de hand werken

Gewoonten veranderen om zuiniger te leven

Samen met je partner financiële plannen maken

Kinderen leren omgaan met geld

Als jouw idee van een spaarrekening een jampot is met kleingeld, of als je het gevoel hebt dat het geld door je vingers glipt en je geen idee hebt waar het allemaal blijft, dan moet je dit hoofdstuk zeker lezen. Hier vind je praktische ideeën over de basisbeginselen van zuinig leven, inclusief het omgaan met gezinsleden die het geld over de balk smijten. Je vindt er enkele gemakkelijke adviezen om een begin te maken met een nieuwe, veel minder dure levensstijl.

Wat is zuinig leven?

Het is zo gemakkelijk om in deze consumptiemaatschappij elke maand meer geld uit te geven dan er binnenkomt. Je hoeft alleen maar een pinpas of creditcard tevoorschijn te halen om die nieuwe trui of die moderne gsm te kopen. Op het moment zelf merk je er weinig van, maar zodra de afschrijvingen binnenkomen, wordt pijnlijk duidelijk hoe je ervoor staat. Tenzij je het wel spannend vindt om op het randje van een persoonlijk bankroet te balanceren, kun je maar beter zorgen dat het nooit zover gaat komen.

Zuinig leven houdt in dat je de noodzakelijke keuzen maakt om te leven van de middelen die je hebt. Zuinig leven is niet hetzelfde als een vreselijke sobere, Spartaanse manier van leven. Zuinig zijn is niet hetzelfde als goedkoop zijn of gierig. Zuinig leven betekent simpelweg dat je economisch omgaat met de middelen die je ter beschikking staan. Bijvoorbeeld:

Mijn huis puilt uit van allerlei leuke Victoriaanse spullen – gekocht op rommelmarkten en in antiekwinkeltjes of gevonden op oma’s zolder.

Wij gaan met ons gezin van vijf altijd chic uit eten bij speciale gelegenheden – en we betalen (deels) met dinercheques of letten op speciale aanbiedingen.

Mijn drie kinderen dragen modieuze merkkleding – meestal tweedehands gekocht of in de uitverkoop.

Wij eten thuis heerlijke gerechten van de beste kwaliteit – speciaal uitgezocht bij de aanbiedingen van de buurtwinkel.

Vermijd het om op alles te besparen of om alles uit te geven, maar zoek naar een evenwicht dat geschikt is voor jezelf en je gezinsleden.

De positieve kant: slechte gewoonten afleren

Je kunt zonder moeite goede redenen bedenken om zuinig te leven. Maar om te zorgen dat je niet te zeer ontmoedigd raakt, moet je wellicht ook wat doen aan je mentaliteit. Als je je triest en bedrukt voelt telkens als je aan een ijswagen of schoenenwinkel voorbij moet lopen, zal het niet meevallen met die onvrede om te gaan. Door je juist te concentreren op de voordelen van een zuinige levensstijl ontdek je dat een -financieel verantwoorde levenswijze meer voldoening schenkt dan torenhoge schulden of financiële rampspoed.

Geef je niet over aan zelfmedelijden

Als je vrienden trots hun nieuwe slaapkamer laten zien terwijl jij nog steeds op die versleten matras moet slapen, maak ze dan een compliment en laat het daarbij.

Houd altijd een positief doel voor ogen. In plaats van je te wentelen in zelfbeklag over je zuinige bestaan dien je jezelf er voortdurend aan te herinneren dat je die levensstijl bewust hebt gekozen om toekomstige doelen te verwezenlijken of huidige problemen het hoofd te bieden. Een goede manier om die buien van ontevredenheid te verdrijven is het bijhouden van alle dingen in je leven waar je dankbaar voor bent.

Accepteren dat het geld opraakt

Een vriend van me noemt zichzelf nadat hij zijn salaris heeft gehad een ‘rijk man voor twee dagen’. Er zit altijd een bovengrens aan de mogelijkheden, ook bij de mensen met een dikke beurs. Gedraag je niet alsof je voorraad onuitputtelijk is. Houd je in plaats daarvan aan een opgestelde begroting (zie hoofdstuk 2), denk aan je financiële plannen op de lange termijn en besef dat niet alle leuke dingen even belangrijk zijn. Ken je prioriteiten en geef je geld uit aan de zaken die je het belangrijkst vindt. Minder belangrijke zaken zullen moeten wachten, zodat ze niet ten laste komen van je huidige budget.

De ontevredenheid verdrijven

Ontevredenheid is een ziekte die dagelijks veel mensen in de greep houdt. Kijk eens rond waar in je persoonlijke leven die ziekteverwekker zich pleegt op te houden.

Doe alles de deur uit wat je ontevreden maakt. Gooi het gewoon weg. Zeg het abonnement op. Ga niet naar het winkelcentrum, de showroom of de delicatessenzaak als je er toch altijd weer dingen koopt die je niet nodig hebt, of als je je eigen bestaan betreurt wanneer je al die moderne, maar onbereikbare luxeartikelen in de etalage ziet staan. Vermijd dat soort dingen, zodat je tevreden kunt zijn met de beschikbare middelen en ondertussen veel geld kunt uitsparen.

Wees blij dat je niemand iets schuldig bent

Ook al heb je een tegoed van een paar duizend euro op je creditcard, je komt later gegarandeerd tekort wat je nu met groot gemak uitgeeft aan prettige bestedingen. Neem dat maar aan van iemand die de ellende en frustratie van torenhoge koopschulden aan den lijve heeft ondervonden.

In plaats van nog dieper in de schulden te raken doe je er verstandig aan zuinig te leven, schulden af te betalen en consequent binnen je eigen budget te blijven. Denk aan al het geld dat je overhoudt als je niet toegeeft aan de neiging voortdurend je pinpas of creditcard te trekken. Zie hoofdstuk 2 voor meer informatie over het oplossen van koopschulden.

Een begroting voor vrijheid en financiële armslag

Sommige mensen denken bij een begroting aan grootboeken met kolommen vol feiten en cijfers, iets waar ze liever niets mee te maken hebben. Een begroting is niet alleen maar bedoeld voor wie niet met geld kan omgaan; het is een waardevol gereedschap waarmee je de uitgaven kunt afstemmen op de inkomsten en verstandige besluiten kunt nemen als het om geld gaat. Daarnaast bevat een deugdelijke begroting altijd enige vrij te besteden middelen. Zie hoofdstuk 2 voor meer informatie over het opstellen en hanteren van een redelijke begroting.

Verstandige bestedingsgewoonten: zeg nee tegen impulsieve aankopen

Komt het wel eens voor dat je even snel op en neer gaat naar de winkel om een pak melk te halen en dan zo’n € 20,- lichter terugkomt met spullen die je dacht ook nodig te hebben? Het is mogelijk de verleidelijke marketing- en verkooptactieken te weerstaan door een paar simpele gedragsaanpassingen:

Gebruik alleen contant geld. Zelf ga ik bijvoorbeeld uitsluitend boodschappen doen met contant geld op zak, zodat ik niet te veel kan uitgeven en altijd binnen mijn budget blijf. Ik besluit van tevoren hoeveel ik mag uitgeven en beperk me tot dat bedrag.

Gebruik altijd een boodschappenlijst, ook als het gaat om kleding of cadeaus. Houd je aan de lijst en laat je niet verleiden door artikelen die niet op de lijst staan.

Maak van alle kleine bezoekjes aan de supermarkt één wekelijks bezoek. Het kost minder benzine en je vermindert het aantal keren dat je geneigd bent impulsieve aankopen te doen.

Vraag je bij elke aankoop eerst af of je het betreffende artikel wel echt wilt of nodig hebt. Als je het niet per se nodig hebt en het huishoudgeld toch al bijna op is, zie er dan van af. Als je het wel echt nodig hebt, ga dan na of het artikel niet ergens anders goedkoper of in de aanbieding is.

In hoofdstuk 3 vind je meer suggesties voor het weerstaan van alle schreeuwerige verlokkingen in de winkels om je heen.

Doelen, budgetten en gezonde financiële gewoonten

Niet weten wat je financiële doelen zijn, is zoiets als aan een reis beginnen zonder dat je eerst de bestemming hebt bepaald. Je zult vast wel ergens uitkomen, maar of dat ook een plek is waar je wilt zijn is nog maar de vraag.

Nadat je de financiële doelen van jezelf en je gezin hebt bepaald, zul je het kostenplaatje moeten invullen. In hoofdstuk 2 geef ik wat algemene informatie over budgetteren, waarmee je je huidige financiële situatie kunt doorlichten en een redelijk budget kunt samenstellen.

Als je eenmaal een budget hebt samengesteld en je doelen hebt bepaald, kun je gaan werken aan het beheersen van je uitgaven door goede, zuinige bestedingsgewoonten te ontwikkelen. Hier zie je een opsomming van enkele eenvoudige gewoonten die je van pas kunnen komen in je financiële bestaan:

Houd de afschriften bij van je tegoeden, zodat je altijd weet hoeveel er op je bank- of girorekening staat.

Schrijf op wat je dagelijks uitgeeft, ongeacht hoe onbeduidend het lijkt (koffie, krant, drankjes, sigaretten, kauwgom enzovoort). Door elke uitgave op te schrijven krijg je een duidelijk inzicht in waar het geld allemaal ‘weglekt’.

Haal niet voor elke aankoop je pinpas of creditcard tevoorschijn. Laat al dat plastic bij voorkeur thuis, tenzij je op reis gaat.

Loop niet rond met een grote hoeveelheid contanten, tenzij je die echt nodig hebt. Hoe meer contant geld je op zak hebt, hoe gemakkelijker je het uitgeeft.

Reserveer maandelijks een klein bedrag om naar eigen goeddunken te besteden. Eigenlijk is dat het zakgeld dat je van jezelf krijgt.

Stort een deel van je salaris maandelijks direct op je spaarrekening en laat het daar staan. Bij de meeste banken kan dat automatisch gebeuren. Door dat bedrag meteen op je spaarrekening te zetten, verklein je de kans dat je het aan iets anders uitgeeft.

Door je gewoonten een voor een aan te passen, kun je je financiële plaatje in een betrekkelijk korte tijd helemaal anders inkleuren. Maar besef dat je aan nieuwe gewoonten moet wennen; volgens deskundigen heb je daar ongeveer een maand voor nodig. Veel mensen beseffen dat niet en maken het zichzelf moeilijker dan nodig is door zichzelf niet genoeg tijd te geven of door te veel gewoonten ineens te willen veranderen. Probeer per maand aan één gewoonte te werken. In een jaar kun je zodoende twaalf nieuwe gewoonten aanleren zonder al te veel moeite en stress.

Zuinig zijn op elk gebied

Hoewel op sommige zaken nu eenmaal gemakkelijker bezuinigd kan worden dan op andere, kun je toch onvermoede resultaten bereiken door consequent op alles iets te bezuinigen. Enkele tips voor zuiniger leven in het algemeen (de bijzonderheden komen later aan bod):

Bezuinig op uitgaven voor levensmiddelen. Als je erg druk bent, heb je een snelle en gemakkelijke manier nodig om eten op tafel te zetten zonder dat je je blauw betaalt. In hoofdstuk 3 vind je nuttige suggesties om de marketingvalletjes van de supermarkt te omzeilen; in hoofdstuk 4 zetten we gemakkelijk en goedkoop te bereiden maaltijden op tafel.

Houd de uitgaven voor de kinderen onder controle. Luiers, babyvoeding, merkkleding en schoolfeesten: de kosten van het grootbrengen van kinderen zijn een voortdurende aanslag op de zuinige plannen van de ouders. Zie hoofdstuk 6 voor geldbesparende tips met betrekking tot uitgaven voor kinderen.

Bespaar op cadeaus. Als je familie de gewoonte heeft elk jaar flink uit te pakken met dure surprises voor iedereen tijdens sinterklaas of de kerstdagen, zou je op een tactvolle manier kunnen uitleggen dat jij en jouw gezin voor een eenvoudiger levensstijl hebben gekozen en dit jaar minder willen besteden aan geschenken. Stel voor alleen surprises voor de kinderen te kopen of een naam te trekken, of alleen typische gezinscadeaus uit te wisselen waar alle gezinsleden gebruik van kunnen maken. Zuinige -geschenkideeën vind je in hoofdstuk 7.

Houd algemene onderhouds- en verzorgingskosten in de hand. Natuurlijk wil je je huis, je auto en jezelf goed onderhouden en verzorgen, maar blijf wel binnen het budget. Hoe je dat doet, lees je in de hoofdstukken 5 en 8.

Wees wijs en zuinig bij de aankoop van dure consumptiegoederen. De mooiste bezuinigingsplannen kunnen volledig in de war worden gestuurd door één fout bij de aanschaf van zulke artikelen. In hoofdstuk 9 vind je praktische adviezen voor het vinden van zuinige alternatieven voor veel van dergelijke uitgaven.

Samen zuinig met het hele gezin

Het kan heel lastig zijn financieel op één lijn te zitten als de ene partner een gat in de hand heeft en de andere partner ronduit gierig is. Als je allebei geld wilt besparen, uit de schulden wilt komen, wilt rondkomen van de beschikbare middelen en gezamenlijke langetermijnplannen wilt -verwezenlijken, is het van belang samen jullie verschillende benaderingen van omgaan met geld te bespreken en het daarover eens te worden. Anders worden al je plannen om zuinigheid te betrachten gefrustreerd door een partner met verkeerde gewoonten.

Ook kinderen zijn maar moeilijk over te halen tot een zuinige -levensstijl. Als je goed luistert, hoor je het geschreeuw nog na-echoën in je hoofd: ‘Maar mam, ik wil het NU hebben!’

In deze paragrafen staan we stil bij verschillen van inzicht over het beheer van geld en besteden we ook aandacht aan hoe je je kinderen gezonde bestedingsgewoonten kunt aanleren.

Samen met je partner werken aan het bereiken van financiële doelen

Het oplossen (of op z’n minst het in alle openheid bespreken) van verschillen in inzicht op financieel gebied tussen jou en je partner is van belang als je gezamenlijk voor een zuinige levensstijl hebt gekozen. Om veel van de zuinige praktijken in dit boek te kunnen overnemen, zal iedereen die erbij betrokken is overtuigd moeten zijn van de voordelen van een zuinige levensstijl en moeten inzien hoe belangrijk het is om impulsieve koopgewoonten onder controle te houden.

Je sterke en zwakke punten herkennen

Ga er samen voor zitten en wissel bijzonderheden uit over de praktische aspecten van je persoonlijke omgang met geld. (Als je al getrouwd bent, benut dan deze gelegenheid om je huidige financiële positie nog eens tegen het licht te houden.) Stel jezelf individueel de volgende vragen en vergelijk vervolgens de antwoorden:

Heb ik creditcards op zak? Hoeveel? Worden ze op tijd betaald?

Heb ik contant geld op zak? Hoeveel? Waar gebruik ik het voor? Hoe houd ik dat bij?

Hoe ziet mijn kredietverleden eruit? Komen daar problemen met schulden, achterstallige betalingen, boedelbeslag of faillissement in voor?

Welke verzekeringen heb ik? Wanneer worden de premie’s afgeschreven?

Zit er een systematiek in hoe ik rekeningen betaal?

Bewaar ik bonnetjes en nota’s voor de belastingen?

Koop ik mijn lunch op het werk of breng ik die mee van huis?

Ga ik graag voor mijn plezier de stad in om te winkelen? En houd ik me daarbij aan maximale bedragen?

Hoe besluit ik tot een grote aankoop zoals een auto, nieuwe meubels, dure huishoudelijke apparaten of een huis?

Welk deel van mijn inkomen leg ik elke maand opzij en wat voor spaarvorm gebruik ik?

Wil ik (of mijn partner) thuisblijven bij de kinderen als die er eenmaal zijn?

Zijn donaties aan liefdadigheid en goede doelen belangrijk voor mij?

Hoe ver kan ik rood staan zonder me daarbij ongemakkelijk te voelen?

Wellicht kom je tot de conclusie dat je partner met geld smijt en dat jij elke euro twee keer omdraait, of omgekeerd. Als je zelf degene bent met een gat in de hand en inmiddels tot de overtuiging bent gekomen dat daar iets aan moet veranderen, ben je eigenlijk al halverwege. Omgekeerd ligt de kwestie veel gevoeliger en zul je over de nodige tact moeten beschikken. Vermijd een vijandige houding ten opzichte van je verkwistende partner. Wees redelijk en laat zien hoe zuinige leefgewoonten schulden kunnen verlagen, geld kunnen vrijmaken voor leuke dingen als vakanties en kunnen helpen bij het financieren van grote uitgaven zoals het kopen van een huis of het laten studeren van de kinderen.

Langetermijnplanning

Als je niet weet waar je naartoe gaat, hoe weet je dan wanneer je bent aangekomen? Die vraag is zeker ook van toepassing op geldzaken. Het maken van langetermijnplannen voor jezelf en je gezin zorgt ervoor dat je je huidige financiële situatie nooit uit het oog verliest.

Een noodzakelijke stap op weg naar de samenwerking als financieel team is het vaststellen van je levensdoelen en die te bespreken met je partner. Stel jezelf de volgende vragen om je te helpen bij het bepalen van je langetermijndoelen:

Welke hobby’s wil ik kunnen uitoefenen voor de nodige ontspanning in mijn leven?

Welke plaats zal onderwijs innemen in mijn toekomst of in die van andere gezinsleden?

Hoe belangrijk zal het zijn om een eigen huis te bezitten?

Wat zijn mijn carrièreplannen? Welke bijscholing is daar eventueel voor nodig?

Hoeveel tijd, geld en moeite wil ik in de naaste toekomst spenderen aan liefdadigheid en vrijwilligerswerk?

Wat zijn mijn plannen ten aanzien van stoppen met werken en mijn pensioen?

Hoe snel wil ik openstaande schulden aflossen?

Waar zou ik aan het eind van mijn leven spijt van hebben als ik al mijn geld uitgeef aan minder belangrijke zaken?

Het opschrijven van de doelen en waarden die voor je gezin belangrijk zijn, kan een uitstekende stimulans zijn om je leven en je financiën op de rails te houden.

Spaardoelen vaststellen

Nadat je je financiële levenswensen en doelen hebt besproken, zou je ook enkele spaardoelen moeten omschrijven. Eén manier om een spaardoel op te stellen is een klein bedrag uit beider salaris op een speciale rekening te zetten totdat je een korte termijndoel hebt verwezenlijkt. Of zet een pot op het dressoir in de slaapkamer en gooi daar regelmatig je kleingeld in. We hebben een keer een heel weekend aan zee voor het hele gezin kunnen bekostigen met al het kleingeld dat mijn man en ik dagelijks in een potje gooiden.

Drie rekeningen

Een manier voor tweeverdieners om om te gaan met uiteenlopend bestedingsgedrag bestaat uit het openen van drie afzonderlijke rekeningen: een gezamenlijke rekening (voor het betalen van rekeningen) en een individuele rekening voor beide partners. Ieder stort maandelijks een van tevoren bepaald bedrag op de gezamenlijke rekening, die dan gebruikt wordt voor het betalen van rekeningen en als kortlopend spaarpotje voor toekomstige onkosten. De eigen rekeningen zijn bedoeld voor wat er overblijft nadat de essentiële zaken zijn betaald. Als de ene partner het geld op zijn eigen rekening wil besteden aan dure drankjes en huurvideo’s, geen probleem. De ander kan ondertussen vrolijk sparen voor die droomvakantie; of ze die verkwistende echtgenoot ook meeneemt op die vakantie, is natuurlijk een ander verhaal.

Je bent jong en je wilt te veel

Als ik ooit een tegenstrijdige combinatie van woorden heb gezien, dan is het wel ‘zuinige kinderen’. Kinderen en geld gaan niet lang samen, tenminste niet bij mij thuis. Toch is het mogelijk kinderen de waarde van geld, budgetten en zuinig leven bij te brengen. Hoe ouders dat voor elkaar kunnen krijgen, bekijken we in de komende paragrafen.

Uitleggen dat geld niet op je rug groeit

Probeer kinderen al op jonge leeftijd te leren begrijpen wat de waarde is van het geld dat ze uitgeven. Leg aan ze uit hoeveel uren je moet werken voordat je die kinderfiets of dat computerspel kunt aanschaffen.

Betrek de kinderen zo nu en dan in discussies over de financiële situatie van het gezin, zodat iedereen een rol kan spelen in het bepalen van de doelen en een idee krijgt waar het geld aan uitgegeven wordt. Als je serieuze geldproblemen hebt, treed dan niet in bijzonderheden om ze niet ongerust te maken. Ze moeten er wel van uit kunnen gaan dat hun ouders de situatie onder controle hebben en dat er voor ze gezorgd zal worden.

Goed bestedingsgedrag aanleren

Om je kinderen te leren hoe ze op een verstandige manier met hun geld kunnen omgaan, vertel je ze regelmatig over hoe je zelf tot beslissingen komt bij aankopen. Door ze vaker mee te nemen bij het boodschappen doen, leer je ze gaandeweg hoe je prijzen vergelijkt, hoe je goedkoper uit bent met aanbiedingen en hoe je etiketten moet lezen.

Als je graag rondneust op rommelmarkten en in winkeltjes met tweedehands spullen, neem dan ook eens de kinderen mee en laat ze zien wat ze allemaal met hun geld kunnen doen als het gaat om tweedehands kleding, speelgoed of sportartikelen. Mijn dochter van vijftien gaat er prat op dat ze een hele nieuwe garderobe van modieuze en kwalitatief goede kleding weet te bemachtigen voor hetzelfde bedrag dat de meeste van haar vriendinnen uitgeven aan een merkbroek of een paar bloezen.

Budgetbeginselen voor kinderen: van kleuterschool tot universiteit

Kinderen doen inzien dat het geld dat ze krijgen niet alleen maar bedoeld is om lol mee te hebben, is voor ouders een voortdurende uitdaging. Hier bespreken we een aantal manieren om ze te helpen beter met geld om te gaan.

Een systeem van vier banken opzetten

Wij hebben een techniek ontdekt die uitstekend functioneert voor ons gezin en andere gezinnen die het hebben uitgeprobeerd. Kinderen leren er door begrijpen dat niet al het geld dat ze verdienen of krijgen ook meteen weer kan worden uitgegeven.

Bij ons werkt dat als volgt. Onze kinderen verdelen het geld dat ze binnenkrijgen via zakgeld, cadeaus, babysitten en andere baantjes over vier banken. Je kunt er spaarpotjes, jampotjes of wat dan ook voor gebruiken. De vier banken hebben de volgende namen:

Goede doelen (10%). Dit bedrag is bedoeld voor mensen in nood of een ander goed doel.

Uitgeven (30%). Dit bedrag is vrijelijk te besteden aan wat ze maar willen, dus ook aan kauwgom of ander klein grut.

Sparen, kort (30%). Dit is spaargeld voor iets bijzonders dat vrij duur is, zoals een nieuwe fiets of en cd-speler.

Sparen, lang (30%). Dit is spaargeld voor zaken die pas op veel langere termijn in beeld komen, zoals de eerste auto, buitenlandse reizen, een beroepsopleiding of collegegeld. Dit geld heeft jaren nodig om te groeien.

De spaardoelen op de korte en de lange termijn moeten door de ouders zijn goedgekeurd, maar de post Uitgeven moet volledig naar eigen goeddunken kunnen worden besteed. Ze zullen daarbij ongetwijfeld fouten maken, maar juist op die manier leren ze uit eigen ervaring wat de gevolgen zijn van het te veel of onverstandig uitgeven van hun geld.

Tieners echt geld laten beheren

Waarschijnlijk spendeer je elke maand een bepaald bedrag aan je opgroeiende kinderen voor noodzakelijke dingen en voor meer frivole zaken als kleding, bioscoopkaartjes, contributies, sportspullen, cd’s, make-up en allerlei accessoires. Een manier om goede bestedingsgewoonten over te brengen is het gemiddelde van die maandelijkse uitgaven te berekenen en dat bedrag aan je tieners te overhandigen om zelf een budget mee samen te stellen. We hebben het hierbij niet over zakgeld. Het is geld dat je toch al uitgaf, maar nu geef je je tieners de gelegenheid om zelf met budgetteren aan de slag te gaan. Ga er samen voor zitten en geef precies aan wat ze geacht worden met dat geld te kunnen bekostigen. Het moet ze duidelijk zijn dat als ze niet verstandig met dat bedrag omspringen, ze zelf voor de gevolgen van hun bestedingsgedrag moeten opdraaien. Zo zullen ze niet meer met vrienden naar de film kunnen omdat ze teveel aan cd’s hebben uitgegeven. Geef ze niet alsnog geld voor die film, want dan heeft deze methode weinig zin.

Een andere manier om je tieners te helpen bij de omgang met geld is de eis dat ze zelf moeten betalen voor al hun pleziertjes met geld dat ze verdienen met klusjes, babysitten of bijbaantjes. Zelf betaal je voor de eerste levensbehoeften en zij betalen voor de extra’s. Op die manier hebben ze niet alleen enige controle over hun eigen financiën, ook zien ze hoever het geld reikt (meestal minder ver dan ze denken). Dit is een veel eenvoudiger methode dan elke dag maar weer de portemonnee te moeten trekken omdat zoonlief naar de film wil of je dochter met vriendinnen heeft afgesproken in het winkelcentrum.

Als je kinderen op kamp willen of een speciale trip hebben gepland, laat ze dan zelf de helft van de kosten betalen. Op die manier waarderen ze het uitstapje meer of zien ze er juist liever helemaal vanaf. Als toch alles voor ze betaald wordt, zeggen kinderen overal ‘Ja!’ op, zonder eerst te bedenken of ze er eigenlijk wel echt zin in hebben.

Het is ook goed om de altruïstische neigingen in je kinderen aan te moedigen. Ga bijvoorbeeld als gezin een kansarm kind uit de derde wereld sponsoren (dat kan bijvoorbeeld via www.iccf.nl of www.worldvision.nl). Door je kinderen een klein deel van hun zakgeld of verdiensten te laten bijdragen aan de kansen van dat kind, kun je zelfs van de meest materialistische tiener een sociaal voelend mens maken.