Inleiding

De beginselen van een taal leren is als de deur openzetten voor nieuwe kansen en avonturen. En zeker in deze tijd is leren communiceren in het Engels, zelfs op een basaal niveau, nuttig en belangrijk.

Op dit moment spreekt een op de zes personen Engels. Voor de meeste mensen op de wereld is Engels de tweede taal en het is internationaal de meest gebruikte taal. Dus zonder elementaire kennis van het Engels sta je echt met je mond vol tanden.

Engels is een gereedschap dat je kunt gebruiken om te communiceren. Met elke vaardigheid en elke zin die je leert, raakt je gereedschapskist meer gevuld. Je hoeft slechts je gereedschapskist te openen en te pakken wat je in een gegeven situatie nodig hebt.

Over dit boek

Waarom zou je De kleine Engels voor Dummies lezen? Zie je jezelf al in een Engelstalig land reizen, wonen of werken en op je gemak met de bewoners praten? Is Engels spreken een van je doelen? Of is het een tijdverdrijf of iets wat je voor een nieuwe baan moet doen?

Wat je reden ook is om Engels te willen spreken, De kleine Engels voor Dummies helpt je bij de eerste stappen. Ik beloof je niet dat je vloeiend Engels spreekt als je dit boek uit hebt, maar wel dat je mensen kunt begroeten en leren kennen, eenvoudige vragen kunt stellen, de telefoon kunt gebruiken, in restaurants een maaltijd kunt bestellen en nog veel meer!

Dit is geen boek vol langdradige hoofdstukken die je bladzijde voor bladzijde moet doorworstelen en het is ook geen school waar je je twee keer per week heen moet slepen. De kleine Engels voor Dummies is anders. Jij bepaalt je eigen tempo en je leest zo veel of zo weinig als je wilt. Ook kun je het boek doorbladeren en de stukken lezen die je aandacht trekken.

Pictogrammen in dit boek

In dit boek wordt met pictogrammen in de linkerkantlijn aangegeven waar je belangrijke informatie of toelichtingen kunt vinden. Dit betekenen ze:

Bij dit pictogram vind je tips die je helpen om makkelijk Engels te spreken.

Dit pictogram waarschuwt je voor beschamende taalkundige, grammaticale of culturele blunders.

Grammaticale eigenaardigheden van het Engels staan bij dit pictogram.

Ben je op zoek naar culturele informatie, dan vind je bij dit pictogram nuttige en interessante informatie over met name de Verenigde Staten.

Hoe nu verder?

Je hoeft dit boek niet van het begin tot het einde te lezen; neem het maar door zoals je wilt. Heb je een voorkeur voor de gebruikelijke manier, begin dan bij hoofdstuk 1. Maar je kunt het ook doorbladeren op zoek naar iets wat je het meest interesseert. Dus wat let je? Aan de slag!

Hoofdstuk 1

De uitspraak van het Engels

In dit hoofdstuk:

Uitspraak van de 26 letters van het alfabet

Enkele lastige medeklinkers

Oefenen met de (ongeveer) 15 klanken van de klinkers

Een correcte uitspraak is de sleutel voor het vermijden van misverstanden, je zaken te regelen of gewoonweg een goed gesprek te voeren. Het kost tijd om de uitspraak van het Engels onder de knie te krijgen, dus wees geduldig, geef niet op, met een beetje oefening kun je een ster worden in het voortbrengen van de geluiden en het ritme van het Engels. In dit hoofdstuk worden de fundamenten gelegd voor een correcte uitspraak van de vele klinker- en medeklinkerklanken, en je leert wanneer en waar je de klemtoon bij sommige woorden moet leggen.

Dit boek is grotendeels geënt op de Amerikaanse situatie: woorden en zinswendingen, culturele informatie en overige wetenswaardigheden hebben betrekking op de Verenigde Staten. De weergave van de uitspraak, die steeds tussen haken achter elk Engels woord wordt gegeven, is gebaseerd op het Brits-Engels omdat dat voor België en Nederland, bijvoorbeeld in het onderwijs, de standaard is. In de paragraaf ‘Het alfabet’ worden de belangrijkste uitspraakverschillen tussen het Britse en het Amerikaanse Engels toegelicht.

Het alfabet

Het abc (ee bie sie) (abc) opzeggen is een goed begin om de uitspraak van het Engels te oefenen. Hieronder staan de 26 letters (let-tәz) (letters) van het alphabet (el-fә-bet) (alfabet) en de uitspraak van iedere letter.

Hoewel het Engels slechts 26 letters heeft, zijn er ongeveer 44 verschillende klanken. En de uitspraak daarvan kan ook nog eens per regio verschillen.

In de volgende paragrafen geven we je een aantal aanwijzingen en nuttige regels om de uitspraak van het Engels onder de knie te krijgen. Ik loop niet alle 44 klanken langs, maar noem alleen de lastigste.

Nota bene. Zoals eerder is opgemerkt, gaan we in dit boek uit van de Britse uitspraak. De Amerikaanse uitspraak verschilt in enkele opzichten van het Brits-Engels. De belangrijkste verschillen zijn de volgende:

In het Amerikaans-Engels wordt de r ook uitgesproken voor een medeklinker en aan het einde van een woord.

In veel woorden, bijvoorbeeld ask en castle, wordt, in tegenstellling tot in het Brits-Engels, de a niet uitgesproken als in car, maar als in cat.

In woorden als duty en tune wordt de u in het Amerikaans niet uitgesproken als joe maar als oe.

De o zoals in not wordt in het Brits-Engels uitgesproken als de o in pot, maar in het Amerikaans ongeveer als de aa van maat.

Bovendien is bij sommige Amerikaanse woorden de klemtoon anders.

Voor een duidelijke en nauwkeurige uitspraak van het Engels moet je je mouth (mouθ) (mond) openen en je lips (lips) (lippen), je jaw (dzjoh) (kaak) en je tongue (tang) (tong) ontspannen. Hou je niet in! Oefen voor de spiegel en zorg dat je je mond rekt en strekt zodat de klanken helder en krachtig klinken!

De medeklinkers

Consonants (kon-sә-nәnts) (medeklinkers) worden in het Engels hetzelfde geschreven als in onze taal, maar ze klinken niet hetzelfde.

Twee soorten medeklinkers: stemhebbende en stemloze

De meeste klanken van Engelse medeklinkers zijn voiced (voist) (stemhebbend). Dat wil zeggen dat je je stem moet gebruiken en je mond in de juiste stand moet houden om ze uit te spreken. Bij de uitspraak van stemhebbende (mede)klinkers trillen je stembanden; die trillingen kun je voelen door je vingers op je keel (in de buurt van je adamsappel) te leggen en bijvoorbeeld de z lang uit te spreken (zzz). Een paar andere medeklinkerklanken zijn voiceless (vois-lәs) (stemloos), wat betekent dat je je stem niet gebruikt om ze uit te spreken: de klank komt als een soort gefluister naar buiten. Je stembanden trillen niet bij het uitspreken van stemloze medeklinkers (controleer dat door de s-klank lang aan te houden: sss).

Elke stemloze medeklinker heeft een stemhebbende variant: een medeklinker die op precies dezelfde manier als de stemloze wordt gemaakt, maar waarbij je je stem gebruikt. Bijvoorbeeld: de stemloze p maak je door je lippen op elkaar te houden en vervolgens lucht uit te blazen terwijl je de klank maakt. Hij moet klinken als een ademstoot, een fluisterklank. Om de stemhebbende variant b te maken plaats je je lippen op precies dezelfde manier op elkaar en stoot je de lucht vervolgens uit, maar in dit geval gebruik je je stem erbij. De klank moet achter uit je keel komen.

Hieronder staan paren van medeklinkers die als stemloze of stemhebbende klank worden gemaakt:

Stemloos

Stemhebbend

f (f)

v (v)

k (k)

g (gh)

p (p)

b (b)

s (s)

z (z)

t (t)

d (d)

th (θ)

th (δ)

De uitspraak van de medeklinkers

In deze paragraaf komt de uitspraak van de Engelse medeklinkers aan bod. De meeste medeklinkers worden ongeveer op dezelfde manier uitgesproken als in het Nederlands. De belangrijkste verschillen worden hieronder behandeld, met extra aandacht voor die lastige th.

De ch wordt ongeveer uitgesproken als de tsj van Tsjetsjenië. In de uitspraakweergave wordt deze klank weergegeven met tsj. Voorbeelden: child (tsjaild) (kind), much (matsj) (veel).

De j en de g (voor een e, i en y) klinken als een dzj en worden in de uitspraakweergave dan ook zo aangegeven. Voorbeelden: gin (dzjin) (gin), gender (dzjen-dә) (geslacht), John (dzjohn).

In de overige gevallen wordt de g uitgesproken als in goal. In de uitspraakweergave staat er dan een gh. Voorbeelden: go (ghoo) (gaan), greetings (ghrie-tings) (groeten).

De qu wordt uitgesproken en weergegeven als kw. Voorbeelden: quick (kwik) (vlug), question (kwes-tjәn) (vraag).

De lettercombinatie sh klinkt als de sj van Sjors en Sjimmie. In de uitspraakweergave wordt hij weergegeven als sj. Voorbeelden: shot (sjot) (schot), shame (sjeem) (schaamte).

De h wordt soms wel uitgesproken en soms niet. Wanneer de h niet wordt uitgesproken (stomme h) dan staat er in de uitspraakweergave niets. Voorbeelden: house (hous) (huis), hour (ouә) (uur).

De z en in sommige gevallen de s klinken als de z van vazen. Voorbeelden: please (pliez) (alstublieft), his (hiz) (zijn), zebra (ze-brә) (zebra).

De Engelse w is voller en ronder dan de Nederlandse w. Voorbeelden: why (wai) (waarom), we (wie) (wij).

Die lastige th

Vind je het moeilijk om de medeklinker th uit te spreken? In het Engels komt deze medeklinker veel voor. En misschien verbaast het je om te horen dat het Engels niet één, maar twee th-klanken heeft. Bijvoorbeeld:

De klank van de stemhebbende th in de woorden those (δooz) (die), other (a-δә) (ander) en breathe (brieδ) (ademen) is diep en je je gebruikt er je stem bij.

De klank van de stemloze th in thanks (θengks) (bedankt), something (sam-θing) (iets) en bath (bahθ) (bad) is een zachte fluisterklank.

Met een beetje oefening en concentratie leer je de twee th-klanken duidelijk uitspreken. In de volgende alinea zal ik je laten zien hoe je dat doet, dus blijf lezen.

Wanneer je het woord that (δet) (dat) uitspreekt, klinkt het dan als zet of als tet? Of als je het woord think probeert uit te spreken, klinkt dat dan als sing of ting? Als dat zo is, dan ben je niet de enige. Het probleem is dat je je tong in je mond houdt, achter je boventanden. Om de th te maken moet je hem een beetje uitsteken. Of je houdt het puntje van je tong tussen je tanden (niet bijten!) en vervolgens trek je hem in terwijl je de th-klank maakt.

There, they, this, these en those beginnen met de stemhebbende th.

Thing, three, thanks en Thursday beginnen met een stemloze th.

Je zegje doen

Mijnheer en mevrouw Abbott gaan een paar dagen op reis. Ze praten over wat ze allemaal mee moeten nemen.

Mevr. Abbott:

I think we need three bags, but we have only these two.
ai θingk wie nied θrie beghz bat wie hev oon-li δiez toe
Ik denk dat we drie koffers nodig hebben, maar we hebben alleen deze twee.

Dhr. Abbott:

I thought about that. So I bought another bag on Thursday.
ai θoht ә-bout δet soo ai boht ә-na-δә begh on θuhz-dee
Daar heb ik al aan gedacht. Daarom heb ik donderdag nog een koffer gekocht.

Mevr. Abbott:

Thanks. There are so many things I want to bring.
θengks δèr ah soo men-ni θings ai want toe bring
Bedankt. Er is zo veel wat ik wil meenemen.

Dhr. Abbott:

Do you need all those shoes — 33 pairs?
doe joe nied ohl δooz sjoez θuh-ti θrie pèhz
Heb je al die schoenen nodig, 33 paar?

Mevr. Abbott:

Of course! They’re absolutely essential!
ov kohs δè eb-sә-loe-tli is-sen-sjl
Natuurlijk. Ze zijn absoluut onmisbaar.

De r

De klank van de r is een beetje lastig. Je hebt er een goede tongbeheersing voor nodig. Zo maak je hem:

Doe alsof je van een glas drinken gaat nippen: breng je lippen naar voren en maak ze een beetje rond.

Buig het puntje van je tong een beetje naar binnen.

Zorg dat de punt van je tong je gehemelte niet raakt.

Zeg nu bij wijze van oefening deze woorden na: around, car, read en write.

Je zegje doen

Jordi en Austin, twee studiegenoten, zijn onderweg naar een tweedehands platenzaak.

Jordi:

I just bought a new sound system with a turntable.
ai dzjast boht ә njoew sound sis-tim wiθ ә tuhn-teebl
Ik heb net een nieuwe installatie met platenspeler gekocht.

Austin:

Cool. Are you looking for some old records?
koel ah joe loe-king foh sam ohld rek-kohdz
Wat goed. Zoek je oude platen?

Jordi:

Definitely. I already have a small collection of rockand-roll records, but I want more.
de-fin-nit-li ai ohl-red-di hev ә smohl kәl-leksjn ov rok end rohl rek-kohdz bat ai want moh
Zeker. Ik heb al een kleine collectie rock-’n-rollplaten maar ik wil er nog meer.

Austin:

Personally, I prefer early rhythm and blues. Do you like R and B?
puh-snә-li ai pri-fuh uh-li riδm end bloez doe joe laik ahr end bie
Zelf hou ik meer van oude rhythm and blues. Hou jij van R en B?

Jordi:

Sure, I like a lot of different music: R and B, rock-and-roll, reggae, rap, heavy metal, and even classical.
sjoeh ai laik ә lot ov dif-frәnt mjoe-zik ahr end bie, rok end rohl re-ghee rep hev-vi metl end ie-vn kles-si-kl
Ja, ik hou van allerlei soorten muziek: R en B, rock ’n roll, reggae, rap, heavy metal en zelfs klassiek.

De klinkers uitspreken

Het Engels heeft vijf klinkers: a, e, i, o, u (en soms de y). Maar deze vijf klinkers zijn goed voor ongeveer 15 verschillende klanken. Helaas zijn de uitspraakregels van het Engels niet zo eenduidig dat we de uitspraak van de klinkers en klinkercombinaties in een eenvoudig overzicht kunnen aanbieden. Het goede nieuws is dat je met wat oefening alle verschillende klanken snel leert uitspreken.

In de volgende paragrafen bespreken we alle klinkers, de verschillende klanken ervan en de gebruikelijke schrijfwijzen ervan.

De klinkers: lang en kort

De klanken van de Engelse klinkers kunnen worden verdeeld in drie categorieën: short vowels (sjoht vou-әlz) (korte klinkers), long vowels (long vou-әlz) (lange klinkers) en diphthongs (dif-θonghz) (tweeklanken). In onderstaand overzicht worden de algemene verschillen tussen de korte en lange klinkers en de tweeklanken toegelicht:

Korte klinkers: deze zijn korter en in het algemeen zachter dan andere klinkers. Een gebruikelijk schrijfpatroon voor korte klinkers is: medeklinker + klinker + medeklinker. Bijvoorbeeld:

can (ken) (blik)

fun (fan) (leuk)

with (wiδ) (met)

Lange klinkers: deze worden langer uitgesproken en zijn dikwijls krachtiger en scherper dan andere klinkers. Een gebruikelijk schrijfpatroon voor lange klinkers is: klinker + medeklinker + eind e-, zoals je in de volgende woorden kunt zien:

late (leet) (laat)

scene (sien) (scène)

vote (voot) (stemmen)

Tweeklanken: twee klinkers die als één lettergreep worden uitgesproken. Wanneer je een tweeklank in het Engels uitspreekt, begin je met de eerste klank en ga je zonder te stoppen door met de tweede klank.

boy (boi) (jongen)

now (nou) (nu)

say (see) (zeggen)

time (taim) (tijd)

De klinker a

De a kan op de volgende manieren worden uitgesproken:

Als lange a, zoals in de woorden ate (eet) (at), came (keem) (kwam) en day (dee) (dag). In deze gevallen is het een tweeklank: je begint met een e en eindigt met de klank i. In de uitspraakweergave is deze klank weergegeven als ee.

Als korte a, zoals in cat (ket) (kat) en hand (hend) (hand). In de uitspraakweergave is deze klank weergegeven als e.

In een aantal gevallen wordt de letter a uitgesproken als oh. Dit geldt voor de volgende gevallen: -aw, -alk, en -aught. In de uitspraakweergave staat er dan oh.

De klinker e

De klank van de lange e wordt vaak geschreven als: be (bie) (zijn), eat (iet) (eten) en see (sie) (zien). Hij klinkt als de ie van fiets en wordt in de uitspraakweergave ook als ie weergegeven. Andere schrijfwijzen voor de lange e zijn ie en ei, zoals in believe (bi-liev) (geloven) en receive (ri-siev) (ontvangen).

De korte e is iets langer dan de e van het Nederlandse bed. Voorbeelden: ten (ten) (tien), sell (sel) (verkopen) en address (ә-dres) (adres). De korte e wordt ook geschreven als ea zoals in head (hed) (hoofd), bread (bred) (brood) en ready (red-di) (klaar). In de uitspraakweergave is deze klank weergegeven als e. Wanneer hij klinkt als de è van crème wordt hij aangeduid met è, zoals in where (wè) (waar).

Een bijzonder geval is de stomme e of sjwa, zoals de e in graven. Deze e wordt in de uitspraakweergave aangeduid met het symbool ә. Dit uitspraaksymbool wordt ook gebruikt voor klinkers die in bepaalde gevallen stemloos zijn. Je komt hem veel tegen in onbeklemtoonde lettergrepen. Voorbeelden:

later (lee-tә) (later)

around (ә-round) (rond)

actor (ek-tә) (acteur)

De klinker i

De lange i is een tweeklank en wordt uitgesproken als ai, bijvoorbeeld in time (taim) (tijd) en like (laik) (leuk vinden). Deze klank wordt ook op andere manieren geschreven, zoals in de woorden height (hait) (hoogte), fly (flai) (vliegen), buy (bai) (kopen), lie (lai) (leugen) en eye (ai) (oog). In de uitspraakweergave wordt deze klank weergegeven als ai.

De klank van de korte i klinkt als de i van het Nederlandse mist. Hij wordt weergegeven als i. Je vindt hem bijvoorbeeld in de woorden it (it) (het), his (hiz) (zijn), this (δis) (dit), bill (bil) (bankbiljet) en sister (sis-tә) (zus).

De klinker o

De klank van de lange o, zoals in de woorden road (rood) (weg), joke (dzjook) (grap) en home (hoom) (thuis) is iets langer dan de Nederlandse oo van boom. Behalve in de combinatie ‘o + medeklinker + eind-e’ (zoals in de woorden hierboven) kom je deze klank tegen in de volgende schrijfwijzen: no (noo) (nee), toe (too) (teen), sew (soo) (naaien), know (noo) (weten), dough (doo) (deeg) en boat (boot) (boot). In de uitspraakweergave staat er in al deze gevallen een oo.

De korte o klinkt als de Nederlandse o in pot. Vóór een r is hij iets langer. In de uitspraakweergave wordt hij in het eerste geval weergegeven als o en in het tweede als oh. Voorbeelden: hot (hot) (heet), dollar (dol-lә) (dollar), your (joh) (jouw/uw) en for (foh) (voor).

Een dubbele oo levert een klank op die lijkt op de oe-klank van het Nederlandse boek. Maar net als bij de lange o is hij wat langer dan de Nederlandse klank. Voorbeelden hiervan zijn: moon (moen) (maan), food (foed) (voedsel), foot (foet) (voet) en cook (koek) (koken). In de uitspraakweergave vind je voor deze klank een oe.

De klinker u

In het Engels wordt de klank van de lange u echt verlengd. Hij klinkt als een verlengde Nederlandse oe, net als de dubbele oo. In de volgende woorden vind je deze klank: June (dzjoen) (juni) en blue (bloe) (blauw). Verder wordt deze klank ook op andere manieren geschreven, zoals in de volgende woorden: do (doe) (doen), you (joe) (jij/u), new (njoe) (nieuw), suit (soet) (pak), through (θroe) (door) en shoe (sjoe) (schoen).

De korte u komt veel voor in het Engels en kan op verschillende manieren worden uitgesproken: als stomme e in Saturday (set-tә-dee) (zaterdag), als de a van appel in must (mast) (moeten) of als de u van durf in murder (muh-dә) (moord). In de uitspraakweergave zie je afhankelijk van de uitspraak van deze letter een a, ә of u(h) staan.

De u aan het begin van een woord wordt uitgesproken als de joe van joehoe. Voorbeeld: use (joez) (gebruiken).

De klemtoon op de juiste lettergreep leggen

Maak je niet druk wanneer je probeert te achterhalen op welke lettergreep van een woord de klemtoon ligt. Een aantal patronen kunnen je helpen om zonder al te veel stress de juiste klemtoon te vinden. Dat beloof ik je!

Enkele regels

Raak je in de war van de verspringende klemtoon in woorden als mechanize, mechanic en mechanization (mek-ә-naiz; mechaniseren) (mi-ken-nik; monteur) (me-kәn-nai-zee-sjn; mechanisering)? De uitgang van veel woorden is bepalend voor de klemtoon. De uitgang kan ook aangeven of het woord een zelfstandig naamwoord, een werkwoord of een bijvoeglijk naamwoord is. Dat is een bonus! Hier zijn enkele regels die je moet volgen:

Bij zelfstandige naamwoorden die eindigen op -ment, -ion/-cion/-tion, -ian/-cian/-sian en -ity valt de klemtoon op de lettergreep vóór de uitgang, zoals bij deze woorden:

enjoyment (in-dzjoi-mәnt) (plezier)

opinion (ә-pin-jәn) (mening)

reservation (re-zә-veesjn) (reservering)

possibility (pos-sә-bi-lә-ti) (mogelijkheid)

Bij bijvoeglijke naamwoorden die eindigen op -tial/-ial/- cial, -ual, -ic/-ical en -ious/-eous/-cious/-uous valt de klemtoon op de lettergreep vóór de uitgang, zoals bij deze woorden:

essential (is-sen-sjl) (wezenlijk)

usual (joe-zjl) (normaal)

athletic (eθ-let-tik) (atletisch)

curious (kjoe-ri-әs) (benieuwd)

Bij (werk)woorden die eindigen op -ize, -ate en -ary valt de klemtoon op de voorlaatste lettergreep vóór de uitgang, zoals bij deze woorden:

realize (ri-ә-laiz) (beseffen)

graduate (ghre-dzjoe-eet) (afstuderen)

vocabulary (vә-ke-bju-lә-ri) (woordenschat)

Enkele tips voor klemtoonpatronen

In deze paragraaf geven we je enkele voorbeelden van algemene klemtoonpatronen die je helpen de uitspraak van een bepaald woord systematisch te benaderen. Je kunt ze gebruiken als richtlijn wanneer je niet zeker weet waar de klemtoon ligt.

Bij veel zelfstandige naamwoorden van twee lettergrepen valt de klemtoon op de eerste lettergreep. (English, music) Weet je niet zeker waar de klemtoon valt bij een woord van twee lettergrepen, leg hem dan op eerste.

Leg de klemtoon op de stam van het woord, niet op het voorvoegsel of op de uitgang (dislike, lovely, redo). Dit geldt voor de meeste werkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden.

De klemtoon valt op het eerste woord bij de meeste samengestelde zelfstandige naamwoorden (ice cream, note-book). Dat zijn zelfstandige naamwoorden die bestaan uit twee of meer zelfstandige naamwoorden met een betekenis die afwijkt van die van de individuele woorden.

Woordjes leren

alphabet

el-fe-bet

alfabet

letter

let-te

letter

consonant

kon-se-nent

medeklinker

short vowel

sjoht vou-el

korte klinker

long vowels

long vou-el

lange klinker

diphtong

dif-uong

tweeklank

voiced

voist

stemhebbend

voiceless

vois-les

stemloos