Inleiding

Wat de reden ook is om Italiaans te willen leren spreken, De kleine Italiaans voor Dummies kan je bij dit leerproces helpen. Twee experts op het gebied van kennisoverdracht – te weten Berlitz, expert in vreemdetaal-onderwijs, en Pearson Education, uitgever van de bestsellerreeks Voor Dummies – hebben de handen ineen geslagen om een boekje te maken dat je de basisvaardigheden bijbrengt die je nodig hebt om een eenvoudig gesprek in het Italiaans te kunnen voeren. We beloven niet dat je vloeiend Italiaans zult leren spreken, maar als je iemand wilt begroeten, een kaartje wilt kopen of iets te eten wilt bestellen in het Italiaans, dan hoef je niet verder te kijken dan De kleine Italiaans voor Dummies.

Conventies in dit boek

Omwille van de duidelijkheid hanteren we in dit boek de volgende conventies:

Italiaanse termen staan allemaal vet gedrukt, zodat ze opvallen.

Achter de Italiaanse termen wordt steeds de uitspraak weergegeven; deze is cursief gedrukt en staat tussen haakjes. Zo dus: (uitspraak).

Werkwoordsvervoegingen worden in tabellen in de volgende volgorde weergegeven: de ik-vorm, de jij-vorm, de hij/zij/het-vorm, de wij-vorm, de jullie-vorm en de zijvorm. In de tweede kolom staat de uitspraak. Hieronder volgt een voorbeeld met het werkwoord divertirsi (diever-tier-sie) (zich vermaken):

Vervoeging | Uitspraak
mi diverto | mie die-ver-to
ti diverti | tie die-ver-tie
si diverte | sie die-ver-te
ci divertiamo | tsjie die-ver-tja-mo
vi divertite | vie die-ver-tie-te
si divertono | sie die-ver-to-no

De pictogrammen in dit boek

Je bent misschien op zoek naar specifieke informatie als je dit boek aan het lezen bent. Om de verschillende soorten informatie makkelijker te kunnen vinden, hebben we in de linkermarge de volgende pictogrammen opgenomen:

| Dit pictogram brengt tips onder de aandacht waardoor je het Italiaans makkelijker leert.
| Dit pictogram wijst je op nuttige of interessante informatie die je niet moet vergeten.
| Talen zitten vol onregelmatigheden waarover je kunt struikelen als je er niet op bedacht bent. De tekst bij dit pictogram gaat over grammaticale regels en andere taalkundige wetenswaardigheden.
| Als je op zoek bent naar informatie over cultuur en reizen, kijk dan naar deze pictogrammen. Ze vestigen je aandacht op interessante weetjes over Italië.

Van hier naar daar

Een taal leren is vooral erin duiken en het gewoon proberen (hoe slecht je uitspraak ook is in het begin). Dus waag de sprong! Begin bij het begin of pik er een hoofdstuk uit dat je interesseert. Het zal niet lang duren voor je ‘Sì!’ kunt antwoorden op de vraag: ‘Parla italiano?’

Hoofdstuk 1

Beginnen met Italiaans

In dit hoofdstuk:

Het Italiaans dat je al kent

De Italiaanse uitspraakregels

Misschien wist je al dat Italianen graag praten. Ze zijn niet alleen dol op communiceren, maar ook op hun taal. Italiaans is een heel melodieuze taal. Het is dan ook niet voor niets dat Italiaanse opera zo beroemd is.

Je kent al een beetje Italiaans

Hoewel Italianen heel trots zijn op hun taal, hebben toch enkele buitenlandse, vooral Engelse woorden kans gezien het Italiaans binnen te sluipen. Italianen hebben het bijvoorbeeld over gadgets, jogging en shock. Ze gebruiken vaak het woord okay en sinds de computer zijn intrede heeft gedaan in hun leven, hebben Italianen het over ‘cliccare sul mouse’ (klie-ka-re soel mouse) (klikken met de muis). Omgekeerd zijn sommige Italiaanse woorden al ingeburgerd in het Engels én in het Nederlands. Kun je er een paar bedenken? Wat dacht je van…

pizza (piet-tsa)

pasta (pas-ta)

spaghetti (spa-get-ti)

mozzarella (mot-tsa-rel-la)

espresso (es-pres-so)

cappuccino (kap-poet-tsjie-no)

Misschien ken je ook Italiaanse woorden van buiten de keuken, zoals:

amore (a-mo-re): dit woord betekent ‘liefde’ en komt zodoende in veel Italiaanse liedjes voor.

bravo! (bra-vo): dit woord kun je alleen gebruiken tegen één man. Tegen een vrouw zeg je ‘brava!’ (bra-va) en tegen een groep mensen zeg je ‘bravi!’ (bra-vi), tenzij de groep alleen uit vrouwen bestaat, dan zeg je ‘brave!’ (bra-ve).

ciao! (tsjau): ciao betekent zowel ‘hallo’ als ‘dag’.

De Italiaanse uitspraakregels

Achter alle Italiaanse woorden in dit boek vind je de uitspraak tussen haakjes. In de volgende paragrafen geven we een paar nuttige tips voor het lezen van deze fonetische transcriptie – dat wil zeggen, hoe je de Italiaanse woorden uitspreekt. We moeten afspreken welke letters bij welke klanken horen.

In de fonetische transcriptie scheiden we de lettergrepen met een streepje, zoals in casa (ka-sa) (huis). Bovendien onderstrepen we de beklemtoonde lettergreep, dat betekent dat de klemtoon van het woord op de onderstreepte lettergreep valt.

De klinkers

Net als het Nederlands kent het Italiaans de klinkers a, e, i, o en u. En net als in onze taal kunnen deze klinkers op een lange manier en een korte manier worden uitgesproken. Sommige van deze klanken zijn hetzelfde in beide talen, andere niet. In de volgende paragrafen leer je de verschillende uitspraken van de klinkers in het Italiaans.

De klinker ‘a’

In het Italiaans kan de letter a gesloten zijn, zoals in het Nederlandse woord kat, of open, zoals in vader. Een paar voorbeelden:

gatto (gat-to) (kat)

casa (ka-za) (huis)

De klinker ‘e’

De Italiaanse e is meestal open, zoals de eerste e in het Nederlandse woord eten. Soms echter is de Italiaanse e gesloten, zoals in het Nederlandse bed. Een paar voorbeelden:

sera (se-ra) (avond)

bello (bel-lo) (mooi)

De klinker ‘i’

De Italiaanse i wordt uitgesproken als in het Nederlandse woord fiets en wordt in de fonetische transcriptie aangeduid als (ie). Een paar voorbeelden:

vini (vie-nie) (wijnen)

cinema (tsjie-ne-ma) (bioscoop)

De klinker ‘o’

De Italiaanse o wordt uitgesproken als de o in het Nederlandse opa. In de fonetische transcriptie wordt de o aangeduid als (o). Een paar voorbeelden:

domani (do-ma-nie) (morgen)

piccolo (piek-ko-lo) (klein)

De klinker ‘u’

De Italiaanse u klinkt als de oe in het Nederlandse woord voet. Daarom wordt de Italiaanse u in het fonetische schrift aangeduid als (oe). Een paar voorbeelden:

tu (toe) (jij)

luna (loe-na) (maan)

Dat waren de klinkers, we gaan nu over naar de medeklinkers.

De medeklinkers

De meeste medeklinkers worden net als in het Nederlands uitgesproken, maar sommige worden iets anders uitgesproken. We beginnen met de makkelijke gevallen en nemen eerst de medeklinkers onder de loep die op identieke wijze worden uitgesproken:

b: zoals in bene (be-ne) (goed)

d: zoals in dare (da-re) (geven)

f: zoals in fare (fa-re) (doen)

l: zoals in ladro (la-dro) (dief)

m: zoals in madre (ma-dre) (moeder)

n: zoals in no (no) (nee)

p: zoals in padre (pa-dre) (vader)

t: zoals in treno (tre-no) (trein)

v: zoals in vino (vie-no) (wijn)

Ten slotte zijn er een paar medeklinkers die in het Italiaanse alfabet niet bestaan, maar die alleen voorkomen in buitenlandse woorden die het Italiaans zijn binnengeslopen.

j: zoals in jogging, junior en jeans

k: zoals in okay, ketchup en killer

w: zoals in whisky en windsurf

x: woorden met een x zijn meestal afkomstig uit het Grieks, zoals xenofobia (kse-no-fo-bie-ja) (xenofobie) en xilofono (ksi-lo-fo-no) (xylofoon)

y: zoals yoghurt, hobby en yacht

We gaan nu over naar de medeklinkers die anders dan in het Nederlands worden uitgesproken.

De medeklinker ‘c’

De Italiaanse c heeft verschillende klanken, afhankelijk van de letter die erna komt:

Wanneer de c wordt gevolgd door een a, o, u of een medeklinker, wordt de c uitgesproken als de k van het Nederlandse kat. We transcriberen deze uitspraak als (k). Voorbeelden zijn casa (ka-za) (huis), colpa (kol-pa) (schuld) en culla (koel-la) (wieg).

Wanneer de c wordt gevolgd door een e of een i, wordt de c uitgesproken als de Engelse ch in church. De uitspraak is dan (tsj). Voorbeelden hiervan zijn cena (tsjena) (avondeten), cibo (tsjie-bo) (voedsel) en certo (tsjerto) (zeker).

Om de ‘tsj’-klank te krijgen voor een a, o of u, moet je voor deze klinkers een i toevoegen. Deze i is alleen bedoeld om de ‘tsj’-klank te verkrijgen, je spreekt deze dus niet uit. Voorbeelden zijn ciao (tsjau) (hallo; dag), cioccolata (tsjok-ko-la-ta) (chocolade) en ciuccio (tsjoe-tsjo) (speen).

Om de ‘k’-klank voor een e of een i te verkrijgen, moet je een h zetten tussen de c en de e of i. Bijvoorbeeld che (ke) (wat), chiesa (kje-za) (kerk) en chiave (kja-ve) (sleutel).

De medeklinker ‘g’

De Italiaanse g gedraagt zich hetzelfde als de c. Daarom gebruiken we hetzelfde schema:

Wanneer de g wordt gevolgd door een a, o of u, spreek je de g uit als in het Engelse good. We transcriberen deze uitspraak als (g). Voorbeelden zijn gamba (gam-ba) (been), gomma (gom-ma) (rubber) en guerra (gwer-ra) (oorlog).

Wanneer de g wordt gevolgd door een e of een i, spreek je de g uit als in het Engelse job; daarom schrijven we de uitspraak als (dzj). Voorbeelden zijn gentile (dzjen-tie-le) (aardig), giorno (dzjor-no) (dag) en gelosia (dzje-lo-zie-ja) (jaloezie).

Om de ‘dzj’-klank voor een a, o of u te verkrijgen, moet je een i voor deze klinkers zetten. De i dient alleen om de juiste klank te krijgen; je spreekt deze dus niet uit. Voorbeelden zijn giacca (dzjak-ka) (jasje), gioco (dzjo-ko) (spel) en giudice (dzjoe-die-tsje) (rechter).

Om de ‘g’-klank voor een e of een i te verkrijgen, moet je een h tussen de g en de e of i zetten. Voorbeelden zijn spaghetti (spa-get-ti) (spaghetti), ghiaccio (gjat-tsjo) (ijs) en ghirlanda (gier-lan-da) (slinger).

De medeklinker ‘h’

De medeklinker h heeft maar één functie: de klank van de c en de g vóór de klinkers e en i veranderen, zoals hierboven is beschreven. De h komt ook voor in buitenlandse woorden zoals hostess, hit parade en hobby en in sommige vervoegingen van het werkwoord avere (a-ve-re) (hebben), maar dan wordt de h nooit uitgesproken.

De medeklinker ‘q’

De q komt alleen voor in combinatie met de u, gevolgd door een andere klinker; dat betekent dus dat je alleen qu hebt. De q wordt uitgesproken als (k), en qu wordt daarom uitgesproken als (kw). Voorbeelden zijn quattro (kwat-tro) (vier), questo (kwes-to) (deze/dit), quadro (kwa-dro) (schilderij) en squadra (skwa-dra) (team).

De medeklinker ‘r’

De Italiaanse r wordt rollend, met de punt van de tong uitgesproken. Een paar woorden om te oefenen:

radio (ra-dio) (radio)

per favore (per fa-vo-re) (alsjeblieft) (verzoek)

prego (pre-go) (alsjeblieft of tot uw dienst) (als je iets geeft)

De medeklinker ‘s’

De s wordt soms als de s in het Nederlandse sap uitgesproken. In dat geval wordt de uitspraak aangeduid met (s). In het andere geval wordt de s uitgesproken als de z in het Nederlandse zeep. In dat geval is de uitspraak (z). Voorbeelden zijn pasta (pas-ta) (pasta), solo (so-lo) (alleen), chiesa (kje-za) (kerk) en gelosia (dzje-lo-zie-ja) (jaloezie).

De medeklinker ‘z’

De z wordt op twee manieren uitgesproken, namelijk als (dz) en als (ts). De (dz) klinkt als in het Engelse woord zero, met een d ervoor, zoals in zio (dzie-jo) (oom), wanneer het woord begint met een z, als tussen twee klinkers staat en in de achtervoegsels -izzare en -izzazione. De uitspraak (ts), als in het woord ‘tsaar’, krijg je wanneer de z wordt gevolgd door ia, ie, en io, wanneer er een dubbele z staat, en wanneer woorden eindigen op -anza, -enza, of -ezza, zoals poliziotto (po-lie-tsjot-to) (politieagent) en bellezza (bel-lets-sa) (schoonheid).

Dubbele medeklinkers

Wanneer je in het Italiaans dubbele medeklinkers tegenkomt, moet je iedere medeklinker uitspreken of de klank ervan langer maken. Wat het lastig maakt, is dat er geen pauze zit tussen de medeklinkers.

Een dubbele medeklinker verandert meestal de betekenis van het woord. Om er dus voor te zorgen dat je Italiaans verstaanbaar is, moet je dubbele medeklinkers goed accentueren. In de fonetische transcriptie schrijven we daarom de eerste medeklinker aan het einde van een lettergreep en de andere aan het begin van de volgende lettergreep. Dat ziet er dus zo uit:

nono (no-no) (negende)

nonno (non-no) (grootvader)

capello (ka-pel-lo) (haar)

cappello (kap-pel-lo) (hoed)

Clusters

Sommige groepjes medeklinkers (clusters) hebben in het Italiaans een speciale klank:

gn wordt uitgesproken als nj. Dit is eigenlijk dezelfde klank als van het bekende Spaanse woord señorita (senjo-rie-ta) (juffrouw).

sc wordt uitgesproken als sk als in het Nederlandse woord skelter wanneer het voor een a, o, u of h staat, zoals in scala (ska-la) (trap), sconto (skon-to) (korting) en scuola (skwo-la) (school). Voor een e en een i wordt sc uitgesproken als sj zoals in het Nederlandse sjaal. Voorbeelden hiervan zijn scena (sje-na) (toneel), discesa (dies-sje-sa) (afdaling) en scimmia (sjim-mja) (aap).

Klemtoon

De klemtoon is de hoorbare nadruk die je op een lettergreep legt wanneer je deze uitspreekt. De ene lettergreep wordt nu eenmaal meer beklemtoond dan alle andere. In dit boek onderstrepen we de lettergreep die beklemtoond moet worden.

Sommige woorden geven zelf al aan waar de klemtoon ligt: deze woorden hebben een accent (´) of (‘) boven een van de letters. Een paar voorbeelden:

caffè (kaf-fè) (koffie)

città (tsjiet-ta) (stad)

lunedì (loe-ne-die) (maandag)

perché (per-ke) (waarom)

però (pe-ro) (maar)

università (oe-nie-ver-sie-ta) (universiteit)

virtù (vier-toe) (deugd)

Alleen klinkers kunnen accenten hebben en in het Italiaans kunnen alle klinkers aan het eind van een woord het accent (‘) hebben, maar alleen de e kan zowel (‘) als (´) hebben. Het verschil zit hem alleen in de uitspraak. Zo wordt é uitgesproken als een zeer open e, zoals de eerste e in het Nederlandse woord eten, terwijl è meer gesloten is, en wordt uitgesproken als de e in het Nederlandse woord bed.

Als een woord geen accent bevat, moet je het helaas zelf uitzoeken. Je kunt daarbij als vuistregel aannemen dat in het Italiaans de klemtoon op de voorlaatste lettergreep ligt. Toch zijn er te veel regels en uitzonderingen om hier op te noemen!