Inhoud

Over de auteurs

Over Berlitz

Dankwoord

Inleiding

Deel I: Aan de slag

Hoofdstuk 1: Je spreekt al een beetje Frans

Het Frans dat je al spreekt

Trouwe bondgenoten – bons alliés

Naaste verwanten

Valse vrienden – faux amis

Idiomatische en populaire uitdrukkingen

De mond vol van elementaire uitspraakregels

Het Franse alfabet

De klinkers

Het accentteken

De stomme e

De nasale klinkers

De medeklinkers

De liaison

Elisie

Klemtoon

Gebarentaal gebruiken

Hoofdstuk 2: De kern van de zaak: Franse basisgrammatica

Eenvoudige zinsconstructies

Naamwoorden

Bijvoeglijke naamwoorden

Werkwoorden

Bijwoorden

Dingen die in het Frans gemakkelijker zijn

Regelmatige en onregelmatige werkwoorden

Regelmatige werkwoorden

Onregelmatige werkwoorden

Verleden, heden en toekomst

De strijd der geslachten

Zeg maar ‘jij’ hoor: de tu/vous-kwestie

Getallen

Deel II: Frans in het dagelijks leven

Hoofdstuk 3: Kennismaken

Groeten en afscheid nemen

Formeel of informeel worden

Vragen hoe het met iemand gaat

Antwoord geven op de vraag ‘Hoe gaat het?’

Jezelf en anderen voorstellen

Het werkwoord zijn: être

Steden beschrijven

Je taal spreken

Hoofdstuk 4: Nader kennismaken en praten over koetjes en kalfjes

Sleutelvragen stellen

Simpele vragen stellen

Babbelen over de familie

Koetjes en kalfjes over werk

De stad in gaan met het werkwoord aller

Een praatje over het weer

Getallenkwestie

Zeggen waar je woont

Hoofdstuk 5: Uit eten gaan en boodschappen doen

Alles over maaltijden

De maaltijden

Thuis eten: de tafel dekken

Uit eten in een restaurant

Het menu bestuderen

Praten met de ober

Weten wat er op het menu staat

Eten en drinken

Een typisch Franse wijn

De smaak van Frankrijk

De maaltijd besluiten

De toiletten vinden

De lidwoorden

Eten kopen op de markt

Maten en gewichten

Dingen met elkaar vergelijken

Een paar handige werkwoorden voor op de markt

Naar de supermarkt en andere winkels

Hoofdstuk 6: Winkelen

Uit winkelen

Alleen maar kijken

Je weg vinden in de winkel

Hulp krijgen

Kleren kopen

De juiste maat vinden

Kledingmaterialen

Jezelf aankleden

Een Franse coupe

De overtreffende trap gebruiken

Als het bijvoeglijk naamwoord voorafgaat aan het zelfstandig naamwoord

Als het bijvoeglijk naamwoord achter het zelfstandig naamwoord komt

Hoofdstuk 7: Een weekendje Parijs

Klokkijken in het Frans

Musea bezoeken

Naar het theater

Naar de film

Naar een concert

Naar een trendy club

Hoofdstuk 8: Sport en ontspanning

Sporten

Skiën

Naar het strand

Je tent opzetten

Hoofdstuk 9: Telefoneren

Een telefoontje plegen

Een boodschap achterlaten

Leven in het verleden: de verleden tijd

Het gebruik van de verleden tijd met être

Hoofdstuk 10: Wonen en werken op z’n Frans

Een afspraak maken

Kantoortijden

Lunchtijd

Zaken rondom de vakanties

Zakendoen

Een huis kopen en opknappen

Op bezoek

Het huishouden

Deel III: Frans voor onderweg

Hoofdstuk 11: De wereld van het geld

Bij de bank

Een bank binnengaan

Cheques verzilveren en je geld natellen

Klein maken

Creditcards en geldautomaten

Geldautomatenpraat

Verschillende valuta’s in nog meer verschillende Franstalige landen

Hoofdstuk 12: Naar de weg vragen

‘Waar’-vragen stellen

‘Waar’-vragen beantwoorden

Vingerwijzingen bij het vragen naar de weg

Het gebruik van de gebiedende wijs

Afstanden uitdrukken (tijd en ruimte)

Rangtelwoorden

Met alle winden mee waaien

Vragen stellen als je verdwaald bent

Wat je moet weten over il faut

Hoofdstuk 13: In een hotel verblijven

Aankomen in een hotel

Omgekeerde vraagzinnen

Niets persoonlijks tegen persoonlijke voornaamwoorden

Inchecken in een hotel

Uitchecken

Hoofdstuk 14: Vervoer

Door de douane heen komen

Het vliegveld verlaten: een taxi vinden

Een taxi nemen

Je weg vinden in grote steden

Een treinkaartje kopen

De bus nemen

De metro pakken

Een auto huren

Benzine tanken

Hoofdstuk 15: Een reis voorbereiden

Waar wil je heen?

Paspoorten en visa

Tickets kopen

Alle data op een rijtje

Precieze data

Minder precieze data

Het juiste tijdstip

De accommodatie kiezen

Je koffers pakken

Hoofdstuk 16: Noodsituaties

Medische hulp inroepen

Praten met de dokter

Rechtsbijstand krijgen

Ongelukken

Beroving, diefstal, agressie

Deel IV: Het deel van de tientallen

Hoofdstuk 17: Tien manieren om snel Frans te leren

Zoek dingen op in het woordenboek

Schrijf je boodschappenlijstjes in het Frans

Stel een Franse dag in!

Gebruik Franstalige cd’s

Luister naar Franse muziek

Probeer eens een cd-rom

Kijk naar Franse films

Lees Franse bladen

Surf over het net

Chat

Hoofdstuk 18: Tien websites waarmee je snel Frans leert

www.franszelfsprekend.nl

www.tv5.org

www.rfi.fr

www.bonjourdefrance.com

www.leconjugueur.com

www.podcastfrancaisfacile.com

http://jeudeloie.free.fr

www.polarfle.com

www.bescherelle.com

http://exercices.free.fr/francais

Hoofdstuk 19: Tien dingen die je nooit moet zeggen

Hoofdstuk 20: Tien favoriete Franse zegswijzen

‘C’est un fait accompli.’

‘Quel faux pas !’

‘Comme il faut’

‘Bon appétit !’

‘Quelle horreur !’

‘Oh là là ! La catastrophe !’

‘À tout à l’heure !’

‘C’est la vie !’

‘Comme ci, comme ça’

‘C’est le ton qui fait la musique !’

Hoofdstuk 21: Tien feestdagen om te onthouden

L’Epiphanie

La Chandeleur

Mardi gras

Le poisson d’avril

La Fête du travail

L’Ascension

L’Assomption

La Fête de la Musique

La Prise de la Bastille

La Toussaint

Hoofdstuk 22: Tien zinnen waarmee je echt Frans klinkt

‘Ça m’a fait très plaisir !’ of ‘C’était génial !’

‘Passez-moi un coup de fil !’

‘On y va.’ of ‘Allons-y.’

‘Je n’en sais rien.’

‘Mais je rêve !’

‘Quel amour de petit garçon !’

‘Vous n’avez pas le droit.’

‘Tu cherches midi à 14 heures.’

‘Je veux acheter une bricole.’

‘Prenons un pot !’

Hoofdstuk 23: Tien Franse boeken om te lezen

Le Petit Nicolas

Le Petit Prince

Agrippine

Astérix le Gaulois

Madame Bovary

L’Étranger

Maigret

La gloire de mon père

La cantatrice chauve

Stupeur et tremblements

Hoofdstuk 24: Tien populaire woorden

Deel V: Bijlagen

Bijlage A: Franse werkwoorden op een rijtje

Bijlage B: Miniwoordenboek

Bijlage C: Antwoorden

Bijlage D: De download bij dit boek

Inleiding

O nze samenleving ‘internationaliseert’ steeds meer. Daarom is het handig om op zijn minst een paar woorden in een andere taal te kunnen zeggen.

Door de gedaalde vliegtarieven zijn reizen naar het buitenland voor (bijna) iedereen betaalbaar geworden. Zakendoen op wereldniveau maakt overzeese reizen zelfs noodzakelijk. Misschien heb je vrienden of buren die een andere taal spreken. Misschien wil je meer van je afkomst te weten komen door jezelf iets van de taal die je voorouders spraken eigen te maken. De Franse taal is immers niet beperkt tot Frankrijk alleen, maar wordt in grote delen van de wereld gesproken: in Canada, in Noord-Afrika, in veel landen van het Afrika ten zuiden van de Sahara, in Zuidoost-Azië, maar ook dichter bij huis, in België en Zwitserland.

Wat de reden ook is om Frans te willen leren spreken, Frans voor Dummies kan je bij dit leerproces helpen. Twee experts op het gebied van kennisoverdracht – te weten Berlitz, expert in vreemdetalenonderwijs, en IDG Books Worldwide Inc., uitgever van de bestsellerreeks … voor Dummies – hebben de handen ineengeslagen om een boek te maken dat je de basisvaardigheden bijbrengt die je nodig hebt om een eenvoudig gesprek in het Frans te kunnen voeren. We beloven niet dat je vloeiend Frans zult leren spreken, maar als je iemand wilt begroeten, een kaartje wilt kopen of een menu wilt bestellen in het Frans, dan hoef je niet verder te kijken dan Frans voor Dummies .

Dit boek is overzichtelijk ingedeeld, op een didactisch verantwoorde wijze opgebouwd, duidelijk geschreven en heel prettig leesbaar. Met zachte hand begeleidt het je naar een bijna moeiteloos te behalen succes. Natuurlijk, in elk hoofdstuk zul je eenvoudige en wat lastigere passages (bijvoorbeeld over grammaticale problemen) tegenkomen. Maar deze moeilijke taalkwesties krijg je steeds in kleine doses toegediend, zodat je je er niet in verslikt.

Alledaags Frans komt in veel opzichten overeen met alledaags Nederlands. Elke taal biedt eenvoudiger en moeilijker manieren (en allerlei gradaties daartussenin) om iets te verwoorden. Ook voor iemand die nog maar net begonnen is met het leren van een bepaalde vreemde taal is het mogelijk zich met een minimum aan woorden en met wat basiskennis van de grammatica adequaat in die taal uit te drukken. Daarvoor is kennis van allerlei ingewikkelde taalkwesties (zoals de voltooid verleden tijd en de aanvoegende wijs) niet per se nodig. Je hoeft dus niet bang te zijn dat je in dit boek overweldigd wordt door dergelijke taaie kost. Integendeel, je zult de lessen in dit boek leuk vinden! Het speelkwartier is begonnen: c’est l’heure de la récréation.

Over dit boek

Dit boek is geen cursus waar je jezelf een tijdlang twee keer per week naartoe moet slepen. Je kunt Frans voor Dummies gebruiken hoe je maar wilt, of je nu wat woordjes en zinnetjes wilt leren waar je mee uit de voeten kunt als je Frankrijk bezoekt, of alleen maar ‘Hallo, hoe gaat het?’ wilt kunnen zeggen tegen je Franssprekende buurman. Ga in je eigen tempo door dit boek, lees er zoveel of zo weinig in als je zelf wilt. Je hoeft het ook niet hoofdstuk na hoofdstuk door te sjokken, lees gewoon de paragrafen die je interesseren.

Let op: Als je nog nooit eerder Frans hebt geleerd, lees dan wel eerst de hoofdstukken in het eerste deel voordat je de rest onder handen neemt. Deel I voorziet je van de basiskennis over de taal, zoals de uitspraak van de verschillende klanken.

De conventies in dit boek

Omwille van de duidelijkheid hanteren we in dit boek de volgende conventies:

Franse termen staan allemaal vetgedrukt, zodat ze opvallen.

Achter de Franse termen wordt steeds de uitspraak weergegeven. Deze is cursiefgedrukt en staat tussen haakjes. Zo dus: (uitspraak).

Aangezien het leren van een taal iets heel anders is dan het leren van bijvoorbeeld een computerprogramma, bevat dit boek een aantal vaste onderdelen die je in de meeste andere Voor Dummies-boeken niet tegenkomt. Die regelmatig terugkerende onderdelen zijn de volgende:

Dialogen. De beste manier om een taal te leren, is er als het ware in ondergedompeld te worden. Het liefst in een land waar die taal van nature gesproken wordt natuurlijk, maar als dat niet kan, dan toch in elk geval met behulp van authentiek geluidsmateriaal. Daarom hebben we dit boek doorspekt met dialogen (tussen native speakers, welteverstaan) die uit het leven gegrepen zijn. Je vindt ze onder het kopje ‘Je zegje doen’. Bij alle Franse zinnen en uitdrukkingen wordt steeds aangegeven hoe je ze moet uitspreken en wat ze betekenen.

Woordjes leren. Sleutelwoorden en -zinnen onthouden is ook belangrijk in een taal. Daarom hebben we de belangrijke woorden in een paragraaf steeds op een schoolbord bij elkaar gezet, onder het kopje ‘Woordjes leren’.

Spelen met de taal. Dit kopje vind je aan het eind van (bijna) elk hoofdstuk. Handig voor het geval je geen Franse sprekers in levenden lijve voorhanden hebt om je nieuwe taalvaardigheden mee te oefenen. Aan de hand van de oefeningen, puzzeltjes en woordspelletjes die je hier aantreft, kun je het geleerde nog eens herhalen en oefenen. Zo krijg je op een leuke manier een idee van de vooruitgang die je boekt. De antwoorden op de oefeningen vind je in bijlage C.

Werkwoordstijden: Om dingen niet onnodig ingewikkeld te maken, beperken we ons in dit boek tot drie werkwoordstijden. Dit zijn: de tegenwoordige tijd (présent), de voltooid verleden tijd (passé composé) en de toekomende tijd (future proche). In de Franse taal bestaan meer tijden, maar met deze drie kun je je goed uitdrukken over heden, verleden en toekomst. Als je de andere werkwoordstijden in het Frans wilt leren, verwijzen we je graag naar Franse werkwoorden voor Dummies.

Elke taal heeft zo zijn eigen manieren om dingen uit te drukken. Zo ook het Frans. Vandaar dat de Nederlandse betekenis die we bij een Franse zegswijze geven lang niet altijd de letterlijke vertaling van dat Franse equivalent is. Het gaat erom dat je de strekking snapt of voelt van wat er gezegd is.

Veronderstellingen over jou

Voordat we dit boek konden gaan schrijven, moesten we eerst beslissen voor wie we dit boek eigenlijk wilden gaan schrijven. Ja, voor jou natuurlijk. Maar om voor jou een boek te kunnen schrijven, moesten we ons eerst een beeld vormen van wat voor iemand jij bent en van wat jij van een boek dat Frans voor Dummies heet, verwacht. Uiteindelijk kwamen we tot de volgende veronderstellingen over jou:

Of je hebt nog nooit Frans geleerd, óf je hebt Frans gehad op de middelbare school, maar je kunt je er geen woord meer van herinneren.

Je wilt niet per se vloeiend Frans leren spreken. Je wilt gewoon een paar woorden, zinnen, uitdrukkingen en werkwoorden leren, zodat je je een beetje kunt redden in het Frans.

Je wilt geen lange rijen vocabulaire uit je hoofd leren, of een stelletje saaie grammaticaregels.

Je wilt gewoon een beetje lol hebben en tegelijkertijd ook nog wat over het Frans leren.

Als deze veronderstellingen op jou van toepassing zijn, heb je het juiste boek gevonden!

Hoe dit boek in elkaar zit

Dit boek is opgebouwd uit een aantal delen, die elk een bepaald onderwerp behandelen en die op hun beurt weer in hoofdstukken verdeeld zijn. Hieronder lees je wat voor informatie je zoal kunt vinden in elk deel.

Deel I: Aan de slag

In dit deel ga je pootjebaden door wat Franse basisregels te leren: hoe je woorden uitspreekt, wat de accenten betekenen enzovoort. We peppen je zelfvertrouwen op door weer eens wat Franse woorden de revue te laten passeren die je waarschijnlijk al kent. Als laatste schetsen we de basisregels van de Franse grammatica die je nodig zou kunnen hebben als je de latere hoofdstukken in dit boek doorwerkt.

Deel II: Frans in het dagelijks leven

In dit deel begin je pas echt Frans te leren en te gebruiken. In plaats van de nadruk te leggen op grammaticale kwesties (wat in zoveel taalboeken gebeurt), gaan we in dit deel in op alledaagse situaties, zoals winkelen, uit eten gaan en praten over koetjes en kalfjes.

Deel III: Frans voor onderweg

Dit deel geeft je de gereedschappen die je nodig hebt om met Frans op weg te gaan, of het nu naar een plaatselijk Frans restaurant is of naar een museum in Frankrijk. Dit deel behandelt alle aspecten van het reizen in Franstalige delen van de wereld. Het bevat zelfs een hoofdstuk over hoe je moet handelen in noodgevallen.

Deel IV: Het deel van de tientallen

Als je kleine, makkelijk te verteren brokjes informatie over het Frans zoekt, dan is dit een deel voor jou. Hierin vind je tien manieren om snel Frans te leren, tien dingen die je nooit moet zeggen in het Frans, tien veelvoorkomende Franse uitdrukkingen, tien feestdagen om te onthouden, tien zinnen waarmee je echt heel Frans klinkt en nog veel meer.

Deel V: Bijlagen

Dit deel van het boek bevat belangrijke informatie die je als naslagwerk kunt gebruiken. Allereerst vind je er de vervoeging van Franse regelmatige werkwoorden, maar ook hoe je de werkwoorden vervoegt die zo koppig zijn om dat regelmatige patroon niet te volgen. Daarnaast staat er een miniwoordenboekje in, zowel Frans-Nederlands als Nederlands-Frans. Als je een Frans woord tegenkomt dat je niet begrijpt, of als je iets in het Frans wilt zeggen en je kunt het niet terugvinden in het boek, dan kun je het mooi in dat miniwoordenboekje opzoeken. Tot slot is er een overzicht opgenomen van de dialogen die te horen zijn op de download die bij dit boek hoort. Ook vind je er de antwoorden van de oefeningen die aan het eind van elk hoofdstuk staan.

De pictogrammen die in dit boek gebruikt worden

Je bent misschien op zoek naar specifieke informatie als je dit boek aan het lezen bent. Om de verschillende soorten informatie makkelijker te kunnen vinden, hebben we in de linkermarge de volgende pictogrammen opgenomen:

Dit pictogram brengt handige tips onder de aandacht.

Dit pictogram wijst je op nuttige of interessante informatie die je niet moet vergeten.

Om je te helpen taalkundige, grammaticale en culturele faux pas te vermijden, gebruiken we dit pictogram.

Talen zitten vol onregelmatigheden waarover je kunt struikelen als je er niet op verdacht bent. De tekst bij dit pictogram gaat over grammaticale regels en andere taalkundige wetenswaardigheden.

Als je op zoek bent naar informatie over cultuur en reizen, kijk dan naar deze pictogrammen. Ze vestigen je aandacht op interessante weetjes over de landen waar Frans wordt gesproken.

De download die bij dit boek zit, geeft je de gelegenheid naar native speakers van de Franse taal te luisteren, zodat je een beter gehoor krijgt voor hoe het Frans klinkt. Dit pictogram staat bij de dialogen (onder het kopje ‘Je zegje doen’) die je op de download kunt vinden. Tip: klik op het icoontje om snel naar de pagina met downloads te gaan.

Van hier naar daar

Een taal leren is vooral erin duiken en het gewoon proberen (hoe slecht je uitspraak ook is in het begin). Dus waag de sprong! Begin bij het begin, pik er een hoofdstuk uit dat je interesseert, of luister naar een paar dialogen op de download. Het zal niet lang duren voor je Oui ! kunt antwoorden op de vraag: Parlez-vous français ?

Hoofdstuk 1

Je spreekt al een beetje Frans

In dit hoofdstuk:

Het Frans dat je al spreekt herkennen

Populaire uitdrukkingen

Een hele mond vol: de elementaire uitspraakregels

De Franse gebarentaal

I n dit hoofdstuk ga je pootjebaden. Alhoewel, eigenlijk gooien we je meteen in het diepe. Eerst laten we je zien welke overeenkomsten er zijn tussen het Nederlands en het Frans. Vervolgens presenteren we enkele Franse uitdrukkingen die je waarschijnlijk al kent en begrijpt, en daarna gaan we de uitspraak bespreken.

Het Frans dat je al spreekt

‘Mooie taal, dat Frans, maar wel heel moeilijk.’ Deze uitspraak ligt veel Nederlandstaligen zo’n beetje in de mond bestorven. Terwijl je toch onbewust al heel wat Franse woorden kent, ook via het Engels – aan het Engelse hof werd lange tijd Frans gesproken – dat Nederlanders veel minder schrik aanjaagt. In dit hoofdstuk gaan we je bewust maken van je latente Franse kennis. De enige valkuil waar je voor moet uitkijken, is dat sommige van die Nederlandse woorden een andere betekenis hebben in het Frans, en dat de uitspraak bijna altijd anders is.

Trouwe bondgenoten – bons alliés

In de volgende lijst vind je een aantal bons alliés (bõ-za-ljee) : woorden die in het Frans en in het Nederlands precies hetzelfde gespeld worden en ook hetzelfde betekenen! Het enige wat misschien verschilt, is de uitspraak.

acteur (ak-tûr)

rouge (roezj)

auteur (oo-tûr)

route (roet)

bureau (buu-roo)

service (sèr-vies)

client (klie-ã)

sport (spor)

content (kõ-tã)

station (sta-sjõ)

excellent (èk-sè-lã)

taxi (tak-sie)

garage (gha-raazj)

tennis (tè-nies)

machine (ma-sjien)

transport (trã-spor)

moment (mo-mã)

urgent (uur-zjã)

papier (pa-pjee)

violet (vjo-lè)

radio (ra-djoo)

visite (vie-ziet)

restaurant (rès-to-rã)

Naaste verwanten

Tabel 1.1 laat woorden zien die in het Frans en in het Nederlands hetzelfde betekenen en die helemaal of bijna hetzelfde worden gespeld.

Tabel 1.1: Woorden met gelijke betekenis en kleine verschillen in de spelling
Frans | Nederlands
adresse (a-drès) | adres
artiste (ar-tiest) | artiest
banque (bãk) | bank
chèque (sjèk) | cheque
classe (klas) | klas
comédie (ko-mee-die) | comedie
congrès (kõ-ghrè) | congres
culture (kuul-tuur) | cultuur
démocratie (dee-mo-kra-sie) | democratie
hôtel (oo-tèl) | hotel
musique (muu-ziek) | muziek
nationalité (na-sjo-na-lie-tee) | nationaliteit
potentiel (po-tã-sjèl) | potentieel
problème (pro-blèm) | probleem
répétition (ree-pee-tie-sjõ) | repetitie
sénat (see-na) | senaat
signal (sie-njal) | signaal
suggestion (suugh-zjès-tjõ) | suggestie
tragédie (tra-zjee-die) | tragedie
train (trẽ) | trein

Valse vrienden – faux amis

De volgende woorden zijn zogeheten faux amis (foo-za-mie) (valse vrienden): ze lijken op Nederlandse woorden, maar ze betekenen iets anders:

assister (a-sies-tee) : dit woord betekent ‘bijwonen’, niet ‘assisteren’. Het Franse woord voor ‘assisteren’ of ‘helpen’ is aider (è-dee) .

bonbon (bõ-bõ) : dit woord betekent ‘snoepje’, en niet ‘(chocolade)bonbon’. Het Franse woord voor ‘bonbon’ is chocolat (sjo-ko-la) of bouchée de chocolat (boe-sjee du sjo-ko-la) .

chauffer (sjoo-fee) : dit woord betekent ‘verwarmen’, en niet ‘chaufferen’ (een auto besturen). Het Franse woord voor ‘autorijden’ is conduire (kõ-dwier) .

milieu (mie-ljeu) : dit woord heeft meerdere betekenissen, onder andere ‘midden’ en ‘onderwereld’, maar het heeft niets van doen met het milieu in bijvoorbeeld ‘milieubescherming’. Het Franse woord voor ‘milieu’ is environnement (ã-vie-ron-mã) .

ordinaire (or-die-nèr) : dit woord betekent ‘gewoon’ of ‘alledaags’, en niet ordinair. Het Franse woord voor ‘ordinair’ is vulgaire (vuulghèr) . Maar let op: langue vulgaire (lãgh vuul-ghèr) betekent weer niet ‘smerige taal’, maar ‘volkstaal’.

user (uu-zee) : dit woord betekent ‘verslijten’ en moet dus niet verward worden met het Engelse ‘to use’ (gebruiken). Het Franse woord voor ‘gebruiken’ is utiliser (uu-tie-lie-zee) .

mamie (ma-mie) : dit woord betekent ‘oma’, en niet ‘mammie’ of ‘mamma’. Het Franse woord voor ‘mamma’ is maman (ma-mã) .

Leentjebuur

Net als het Nederlands kent het Frans veel Engelse leenwoorden, maar deze worden zo ‘verfranst’ uitgesproken dat ze voor Nederlanders vaak niet herkenbaar zijn.

Puristen verzetten zich tegen deze vorm van ‘taalvervuiling’ en noemen deze woorden du franglais (duu frã-ghlè) :

le week-end

le parking

le steak

le shopping

le jet set

cool

le business

le tunnel

le manager

le marketing

le budget

le rock

le job

le fast-food

Je zegje doen

Kijk eens naar de volgende conversatie tussen twee jonge Fransen die plannen maken voor het weekend:

Thomas:
Sylvie, qu’est-ce que tu fais ce week-end ?
siel-vie, kès-ku tuu fè su wie-kènd
Sylvie, wat doe jij dit weekend?

Sylvie:
Oh, du shopping probablement. Tu veux venir avec moi ?
oo, duu sjo-pieng pro-ba-blu-mã, tuu veu vu-nier a-vèk mwa
O, shoppen waarschijnlijk. Heb je zin om mee te gaan?

Thomas
O.K., cool, et après on va manger dans un fast-food.
o-kè, koel, ee a-prè õ va mã-zjee dã-zũ fast foed
Oké, cool, en daarna gaan we eten in een fastfoodrestaurant.

Sylvie:
J’espère qu’on va trouver un parking !
zjès-pèr kõ va troe-vee ũ par-kieng
Ik hoop dat we een parkeerplaats kunnen vinden!

Idiomatische en populaire uitdrukkingen

Het Frans kent net als het Nederlands veel idiomatische uitdrukkingen : ongewone manieren om gevoelens en gedachten uit te drukken. De betekenis van deze zegswijzen zal misschien vreemd op je overkomen als je probeert ze woord voor woord te vertalen.

Deze vaste uitdrukkingsvormen (die je als zodanig moet herkennen en gebruiken) behoren specifiek tot de taal in kwestie. Als je op een Fransman zou aflopen en zou zeggen Il pleut des tuyaux de pipe (iel pleu dee twie-joo du piep) (het regent pijpenstelen), zal hij zich afvragen of je wel goed bij je hoofd bent. Jij op jouw beurt vraagt je weer af wat een Fransman bedoelt als hij een idiomatische uitdrukking zou gebruiken als Il pleut des cordes (iel pleu dee kord) , wat letterlijk ‘het regent touwen’ betekent. Dit is het Franse equivalent van ‘het regent pijpenstelen’.

Naast deze idiomatische uitdrukkingen, waarbij het heel lang duurt voordat je ze onder de knie hebt en die een cultuur tot iets heel specifieks maken, zijn er vele uitdrukkingen en zinnen die je niet woord voor woord kunt vertalen, maar die je wel gemakkelijk kunt leren en gebruiken.

Hieronder volgen een paar van deze nuttige uitdrukkingen die je vaak hoort in het Frans:

Allez ! Un petit effort ! (a-lee, ũ pu-tie-tè-for) (Kom op! Nog even doorzetten!)

à mon avis (a mõ-na-vie) (naar mijn mening)

bien sûr (bjẽ suur) (natuurlijk)

de rien (du rjẽ) (graag gedaan)

d’accord (da-kor) (oké)

jamais de la vie ! (zja-mè du la vie) of pas question ! (pa kès-tjõ) (geen sprake van!)

tant mieux (tã mjeu) (des te beter)

tant pis (tã pie) (jammer)

tout à fait (toe-ta fè) (helemaal)

Frans-Nederlands

Wist je trouwens dat Fransen ook Nederlands spreken, al is het dan maar een paar woordjes? Vooral Franse woorden uit de scheepvaart\ hebben Nederlandse wortels:

matelot (mat-loo) (matroos)

affaler (a-fa-lee) (neerhalen (van zeil))

bâbord (ba-bor) (bakboord)

tribord (trie-bor) (stuurboord)

Maar ook:

kermesse (kèr-mès) (kermis)

bouquin (boe-kẽ) (boekje)

boulevard (boel-vaar) (boulevard; vroeger ‘bollevaart’)

In Wallonië komen we nog veel meer woorden tegen die Nederlands aandoen. De invloed van het Vlaams op het Waals-Frans is hier goed merkbaar. Een paar voorbeelden:

bourgmestre (boergh-mèstr) (burgemeester; het Franse woord voor ‘burgemeester’ is maire ( mèr ))

blinquer (blẽ-kee) (blinken; het Franse woord voor ‘blinken’ is reluire (ru-lwier) )

kot (kot) (de (studenten) kamer; het Franse woord voor ‘kamer’ is chambre (sjãbr) )

wasserette (wa-srèt) (wasserette; het Franse woord voor ‘wasserette’ is laverie automatique (la-vrie oo-tooma-tiek) )

à volle gaz (a vol ghaaz) (op vol gas; vaak grappig bedoeld, met name in Brussel gangbaar; Fransen zouden zeggen à pleins gaz (a plẽ gaaz) )

Zo zie je maar, misschien kom je in Brussel al een heel eind als je Nederlands spreekt met een Franse tongval!

En hier volgen een paar verschillende uitdrukkingen met faire (fèr) (doen, maken):

faire une promenade (fèr uun prom-naad) (een wandeling maken)

faire le plein (fèr lu plẽ) (volgooien [benzinetank])

faire attention (fèr a-tã-sjõ) (opletten)

faire partie de (fèr par-tie du) (deel uitmaken van)

faire ses valises (fèr see va-liez) (zijn koffers pakken)

Weer of geen weer, ik kom

De Franse manier van uitdrukken verschilt van de Nederlandse. Als je in het Frans zegt il est froid ( iel è frwa ) (het is koud of hij is koud), zal dat opgevat worden alsof je over iemand zegt dat hij koud aanvoelt of zelfs dood is! In Quebec betekent il est chaud ( iel è sjoo ) (het is warm of hij is warm): ‘hij voelt warm aan; hij is dronken’.

Gebruik in het Frans het werkwoord faire (fèr) om een praatje over het weer te maken: Alors, quel temps fait-il ? ( a-lor, kèl tã fè-tiel ) (En, wat voor weer is het?)

Hieronder volgen nog een paar uitdrukkingen met avoir (a-vwaar) (hebben):

avoir besoin de (a-vwaar bu-swẽ du) (nodig hebben)

avoir peur de (a-vwaar pûr du) (bang zijn voor)

avoir envie de (a-vwaar ẽ-vie du) (zin hebben in)

avoir mal à la tête (a-vwaar mal a la tèt) (hoofdpijn hebben)

avoir chaud (a-vwaar sjoo) (het warm hebben)

avoir froid (a-vwaar frwa) (het koud hebben)

avoir faim (a-vwaar fẽ) (honger hebben)

avoir soif (a-vwaar swaf (dorst hebben)

avoir raison (a-vwaar rè-zõ) (gelijk hebben)

avoir tort (a-vwaar tor) (ongelijk hebben)

en avoir assez (ã-na-vwaar a-see) (er genoeg van hebben)

en avoir mare (ã-na-vwaar mar) (er genoeg van hebben)

De mond vol van elementaire uitspraakregels

De angst om niet Frans te klinken is de moeilijkst te nemen hindernis als je het over uitspraak hebt. Je bent waarschijnlijk bang dat het je nooit zal lukken om al die klanken die je hoort in Franse liedjes en films na te bootsen. Vergeet echter niet dat elke keer als iemand een vreemde taal hoort die op normale snelheid gesproken of gezongen wordt, de woorden (die in eerste instantie sowieso onbegrijpelijk zijn) een onontwarbare brei van niet na te bootsen klanken vormen. Als je eenmaal de angst overwonnen hebt om ‘raar’ te klinken, is de rest kinderspel. Hopelijk doen onze geruststellende woorden je angst afnemen.

Belangrijke voorwaarde voor passief of actief spelgenot is het kennen van de basisregels. Bij het leren van een taal is dat niet anders. Als je eenmaal deze uitspraakregels beheerst, moet je die oefenen op elk moment dat je daar de tijd voor hebt, net zoals je moest oefenen met pianospelen toen je kind was. Probeer kortstondige, maar regelmatige oefensessies in te plannen. Je kunt het best steeds maar weer luisteren en herhalen, hoe saai dat ook mag klinken.

Het Franse alfabet

Het Franse alfabet heeft evenveel letters als het Nederlandse: 26. Zoals je al weet, worden veel letters anders uitgesproken. In tabel 1.2 vind je de letters van het alfabet op een rij. Achter elke letter staat hoe je hem uitspreekt als je bijvoorbeeld je naam aan de telefoon moet spellen.

Tabel 1.2: Het Franse alfabet
Letter | Uitspraak bij hardop spellen
a | a
b | bee
c | see
d | dee
e | u
f | èf
g | zjee
h | asj
i | ie
j | zjie
k | ka
l | èl
m | èm
n | èn
o | oo
p | pee
q | kuu
r | èr
s | ès
t | tee
u | uu
v | vee
w | doeblu-vee
x | ieks
y | ie-ghrek
z | zèd

De eerste track (track 1) op de download laat alle klanken van het Franse alfabet horen.

De klinkers

Van alle Franse klanken zijn de klinkers het moeilijkst uit te spreken. Ze zijn korter dan in het Nederlands en staan vaak aan het eind van een lettergreep. Ze hebben bijna allemaal min of meer een equivalent in het Nederlands.

Tabel 1.3: Franse klinkers

Klank
Spelling
Nederlands woord met ongeveer deze klank
Frans woord met deze klank + uitspraak + betekenis

a
a, â, à
hart, was
tasse (tas) (kopje)

ee
é, ez, er, et
leek
cafés (ka-fee) (cafés)

è
è, ê, ai
weg, bed
mère (mèr) (moeder)

eij
eil, eille
wei, jij
soleil (so-leij) (zon)

eu
eu
beuk
deux (deu) (twee)

ie
i, y
fiets
vite (viet) (snel)

o
o
bot
pomme (pom) (appel)

oo
o, ô, au, eau
boot
eau (oo) (water)

ô
o
–
sport (spor) (sport)

oe
ou
moer
amour (a-moer) (liefde)

wa
oi, oy
wat
soie (swa) (zijde)

u
e
gezin
petit (pu-tie) (klein)

uu
u, û
buurt
salut (sa-luu) (hoi)

uij
oeil, euil(le)
bui
feuille (feuij) (blad)

û
oeu, eu
–
heure (ûr) (uur)
soeur (sûr) (zuster; non)

Het accentteken

Als er in het Frans een accentteken op een klinker staat, betekent dat niet dat die lettergreep beklemtoond is. Het verandert zelfs niet de uitspraak van die letter, behalve bij de e (zie tabel 1.3). Accenten zeggen iets over de verandering die een woord in de loop van de tijd heeft doorgemaakt. Meestal heeft er vlak achter de letter met het accent oorspronkelijk een letter gestaan die later is komen te vervallen (bijvoorbeeld de ‘s’ in het woordje mât, dat, juist ja!, ‘mast’ betekent). Maar dit is eigenlijk alleen interessant voor mensen die zich bezighouden met de geschiedenis van de Franse taal.

De stomme e

De e wordt als hij aan het eind van een woord of tussen twee medeklinkers staat, meestal niet uitgesproken. Bijvoorbeeld: je spreekt de e niet uit aan het eind van grande (ghrãd) (groot), of in het midden van samedi (sam-die) (zaterdag). In de paragraaf ‘Elisie’ vind je meer informatie over de eind-e.

De nasale klinkers

Nasale klinkers (aangegeven met een ã , ẽ , õ of een ũ in de transcripties in dit boek) komen veel voor in het Frans en bestaan niet in het Nederlands. Ze zijn vrij gemakkelijk uit te spreken. Stel jezelf voor dat je verkouden bent en de klanken a, e, o en u door je neus uitspreekt. Ze zullen er genasaliseerd uit komen. Let er wel op dat je niet de medeklinker n erachteraan uitspreekt.

Je kunt de vier neusklanken makkelijk onthouden aan de hand van het volgende zinnetje: un bon vin blanc (ũ bõ vẽ blã) ( een goede witte wijn).

In tabel 1.4 staan de nasale klinkers op een rij.

Tabel 1.4: Nasale klinkers
Klank | Spelling | Frans woord met deze klank
a →ã | an, en, am, em | grand (ghrã) (groot)
è →ẽ | ain, in, aim, im | pain (pẽ) (brood)
o →õ | on | bon (bõ) (goed)
n →ũ | un | un (ũ) (een)

De medeklinkers

Franse medeklinkers worden bijna zoals in het Nederlands uitgesproken, behalve dat je ze niet rekt. Laat ze ploffen en ga over naar de klinker die volgt. Frans kan niet worden uitgesproken met een luie mond. Je moet dus duidelijk articuleren.

Nog een paar waarschuwende woorden: in het Frans worden medeklinkers aan het eind van een woord gewoonlijk niet uitgesproken, behalve de f, r, l en c (de medeklinkers in het woord ‘frolic’), die meestal wel uitgesproken worden.

In tabel 1.5 staan Franse medeklinkers die vraagtekens bij je op zouden kunnen roepen omdat ze op verschillende manieren gespeld worden of omdat je denkt dat ze in het Nederlands niet voorkomen.

Tabel 1.5: Lastige Franse medeklinkers
Klank | Spelling | Nederlands woord met deze klank | Frans woord met deze klank
s | ss (tussen twee klinkers) | vissen | poisson (pwa-sõ) (vis)
| c (voor e en voor i) |  | ciel (sjèl) (hemel)
| ç (voor a, o en u) |  | ça (sa) (dat)
gh | g (voor a, o en u) | goal | gâteau (gha-too) (gebakje)
| gu (voor e en voor i) |  | guerre (ghèr) (oorlog)
zj | j, g (voor e en voor i) | jam | jour (zjoer) (dag)
|  |  | genou (zju-noe) (knie)
sj | ch | sjouwen | chapeau (sja-poo) (hoed)
nj | gn | oranje | montagne (mõ-tanj) (berg)
k | qu | quitte | quatre (katr) (vier)

Enkele extra medeklinkers waar je op moet letten:

De letter h wordt niet uitgesproken in het Frans. Gewoon negeren dus.

De Franse r jaagt buitenlanders vaak schrik aan. Je hoeft er niet bang voor te zijn. Je moet hem achter in de keel uitspreken, net als de Nederlandse g.

De f en de v zijn twee duidelijk verschillende klanken in het Frans. Nederlanders zijn nogal eens geneigd van elke v een f te maken, vooral aan het begin van een woord. Dat levert voor de Fransen onbegrijpelijke woorden op.

Hetzelfde geldt voor het verschil tussen de s en de z. Daarbij geldt dat een s tussen twee klinkers in het Frans wordt uitgesproken als een z.

De liaison

Is het, als je naar een Frans gesprek zat te luisteren, ooit bij je opgekomen dat het klonk als een heel lang groot woord? Waarschijnlijk wel. Dat komt door een Frans fenomeen dat de liaison (ljè-sõ) ( letterlijk: verbinding) heet. Faire la liaison (fèr la ljè-sõ) (de liaison maken) betekent dat een eindmedeklinker van het ene woord in de uitspraak verbonden wordt met de klinker waarmee het volgende woord begint. Kijk maar eens naar de volgende voorbeelden:

C’est un petit appartement. (sè-tũ pu-tie-ta-par-tu-mã) (Het is een klein appartement.)

Vous êtes mon ami depuis six ans. (voe-zèt mõ-na-mie du-pwie siezã) (U bent al zes jaar mijn vriend.)

Gaan we romantisch doen?

Frans is een Romaanse taal, en daarom heeft de ‘Franse minnaar’ misschien wel zo’n romantische reputatie. Echter, het Spaans, het Italiaans, het Roemeens en het Portugees strijden met het Frans om de romantische titel omdat dat ook Romaanse talen zijn.

Romaanse talen hebben dezelfde wortels en daarom ook een aantal dezelfde kenmerken. Een van de meest in het oog springende kenmerken van de Romaanse talen is dat hun klank gebaseerd is op klinkers. Dit in tegenstelling tot de Angelsaksische talen, die gebaseerd zijn op medeklinkers. De nadruk op klinkers geeft het Frans zijn zachte, vloeiende en zelfs muzikale karakter. Franse woorden bezitten wel degelijk medeklinkers, maar vergeleken bij de Nederlandse zijn Franse medeklinkers veel zachter.

Aangezien het Frans een taal van uitzonderingen is, moet je elke keer als je een nieuwe zinssnede leert kennen, wel even opletten. De liaison is namelijk niet systematisch. Een belangrijke uitzondering (hier aangegeven met //)is er voor woorden die volgen op het woordje et (ee) , dat ‘en’ betekent:

un livre et un crayon (ũ liev-ree // ũ krè-jõ) (een boek en een potlood)

Elisie

Als een woord dat eindigt op een e of een a (meestal een lidwoord of een voornaamwoord) gevolgd wordt door een woord dat begint met een klinker, verdwijnt die eind-e of eind-a en wordt deze vervangen door een apostrof. Samen met de liaison zorgt deze regel ervoor dat de Franse taal zo vloeiend klinkt. Hieronder volgen een paar voorbeelden:

la + école →l’école (lee-kol) (de school)

je + aime →j’aime (zjèm) (ik houd van)

le + enfant →l’enfant (lã-fã) (het kind)

Klemtoon

De klemtoon in Franse woorden van twee of meer lettergrepen ligt op de laatst uitgesproken lettergreep, maar de klemtoon is bescheiden. Bijvoorbeeld: de – heel lichte – nadruk op het Franse (leen)woord camping (kam-piengh) ligt op de laatste lettergreep van dat woord.

Nog even een opmerking over Nederlandse woorden die in het Frans op min of meer dezelfde wijze gespeld worden: bij deze woorden moet je de lettergrepen waarop je normaal (in het Nederlands) de klemtoon legt, in het Frans juist niet beklemtonen. Het vergt misschien heel wat oefening om dit te onthouden. Het is net of je steeds weer dezelfde vouw uit een broek moet strijken.

Gebarentaal gebruiken

Fransen drukken zichzelf veel meer met gebaren- en andere lichaamstaal uit dan Nederlanders, die over het algemeen wat gereserveerder zijn. De feitelijke woorden hoeven niet gezegd te worden bij deze gebaren, hoewel dat vaak wel gebeurt.

Hier volgen een paar voorbeelden van veelgebruikte Franse gebaren:

Met je vinger onder je oog trekken alsof je je oogwit wilt laten zien en mon oeil (mõ-nuij) zeggen, betekent ‘Geen sprake van! M’n neus!’ ( letterlijk: mijn oog).

Je duim opsteken en die demonstratief voor iemand schudden, betekent ‘perfect!’

Over je wang strijken met de rug van je hand terwijl je zegt: Ah ! La barbe ! (a, la barb) ( letterlijk: de baard) betekent: ‘Ik krijg er een sik van!’

Hetzelfde gebaar maken en over iets of iemand zeggen: Quelle barbe ! (kèl barb) betekent ‘Wat stomvervelend!’ of ‘Wat een stomvervelend iemand!’ ( letterlijk: wat een baard).

Je armen in je zij zetten en je schouders ophalen betekent: ‘Ik kan er ook niets aan doen.’ Vanwege het feit dat dit gebaar alom geassocieerd wordt met de Fransen, noemen ze het daar het Gallische schouderophalen.

Je stuit waarschijnlijk ook nog op andere gebaren (die waarschijnlijk lang niet allemaal bij iedereen in goede aarde vallen). We vertrouwen erop dat je zelf oud en wijs genoeg bent om er iets van te maken.