Inhoud in vogelvlucht

Over de auteurs

Over Berlitz

Dankwoord

Inleiding

Deel I: Aan de slag

Hoofdstuk 1: Je spreekt al een beetje Italiaans

Hoofdstuk 2: De kern van de zaak: Italiaanse basisgrammatica

Deel II: Italiaans in het dagelijks leven

Hoofdstuk 3: Kennismaken

Hoofdstuk 4: Nader kennismaken en praten over koetjes en kalfjes

Hoofdstuk 5: Uit eten gaan en boodschappen doen

Hoofdstuk 6: Winkelen

Hoofdstuk 7: Uitgaan

Hoofdstuk 8: Sport en ontspanning

Hoofdstuk 9: Telefoneren

Hoofdstuk 10: Thuis en op kantoor

Deel III: Italiaans voor onderweg

Hoofdstuk 11: Geld, geld en nog eens geld

Hoofdstuk 12: Naar de weg vragen

Hoofdstuk 13: In een hotel verblijven

Hoofdstuk 14: Vervoer

Hoofdstuk 15: Een reis voorbereiden

Hoofdstuk 16: Noodsituaties

Deel IV: Het deel van de tientallen

Hoofdstuk 17: Tien manieren om snel Italiaans te leren

Hoofdstuk 18: Tien dingen die je nooit moet zeggen

Hoofdstuk 19: Tien favoriete Italiaanse zegswijzen

Hoofdstuk 20: Tien feestdagen om te onthouden

Hoofdstuk 21: Tien zinnen waarmee je echt Italiaans klinkt

Deel V: Bijlagen

Bijlage A: Italiaanse werkwoorden op een rijtje

Bijlage B: Miniwoordenboek

Bijlage C: De download bij dit boek

Bijlage D: Antwoorden

Inhoud

Over de auteurs

Over Berlitz

Dankwoord

Inleiding

Deel I: Aan de slag

Hoofdstuk 1: Je spreekt al een beetje Italiaans

Het Italiaans dat je al kent

Naaste verwanten

Populaire uitdrukkingen

De Italiaanse uitspraakregels

De klinkers

De medeklinkers

Klemtoon

Gebaren gebruiken

Hoofdstuk 2: De kern van de zaak: Italiaanse basisgrammatica

Eenvoudige zinsconstructies

Mannelijk of vrouwelijk? Lidwoorden en bijvoeglijke naamwoorden

Vrouwelijke bepaalde lidwoorden

Mannelijke bepaalde lidwoorden

Het vrouwelijke onbepaalde lidwoord

De mannelijke onbepaalde lidwoorden

Bijvoeglijke naamwoorden

Voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden: lijdend voorwerp

Persoonlijke voornaamwoorden: meewerkend voorwerp

‘Je’ leren kennen: de jij/u-kwestie

Vragende voornaamwoorden

Regelmatige en onregelmatige werkwoorden (inleiding)

Regelmatige werkwoorden

Onregelmatige werkwoorden

Werkwoorden vervoegen in enkelvoudige tijden: verleden, heden en toekomst

Tegenwoordige tijd

Toekomende tijd

Tellen

Deel II: Italiaans in het dagelijks leven

Hoofdstuk 3: Kennismaken

Groeten en afscheid nemen

Formeel of informeel worden

Vragen hoe het met iemand is

Lichaamstaal

Tot...

Jezelf en anderen voorstellen

Jezelf voorstellen

Anderen voorstellen

Kennismaken

Erachter komen of iemand Engels spreekt

Vertellen waar je vandaan komt

De werkwoorden ‘essere’ en ‘stare’ gebruiken om dingen te beschrijven

Uitnodigen en uitgenodigd worden

Hoofdstuk 4: Nader kennismaken en praten over koetjes en kalfjes

Simpele vragen stellen

Pardon?

Praten over de familie

Een praatje over het weer

Koetjes en kalfjes over werk

Adressen en telefoonnummers uitwisselen

Hoofdstuk 5: Uit eten gaan en boodschappen doen

Eten en drinken op z’n Italiaans

Drinken op z’n Italiaans

Je liefde betuigen aan de espresso

Iets sterkere dranken

Uit eten gaan: van begin tot eind

Reserveren

Afrekenen

Het ontbijt

De lunch

Genieten van de maaltijd

Het dessert

Boodschappen doen

Hoofdstuk 6: Winkelen

Kleding kopen

Winkelen

De juiste maat vinden

Bepaalde lidwoorden

Geef je woorden kleur

Kledingmaterialen

Accessoires

Stappen in stijl

Hoofdstuk 7: Uitgaan

De tijd en de dagen van de week

Op zoek naar cultuur

Naar de film

Naar het theater

Een museum bezoeken

Naar een concert

Uitnodigingen

Hoofdstuk 8: Sport en ontspanning

Een uitstapje maken

Wederkerig gesproken

Sport beoefenen

Praten over je hobby’s en interesses

Hoofdstuk 9: Telefoneren

Een telefoontje plegen

Je eigen Italiaanse nummer

Vanuit een telefooncel bellen

Bellen voor je werk of voor je plezier

Afspraken maken via de telefoon

Een bericht achterlaten

Leven in het verleden: de verleden tijd

Hoofdstuk 10: Thuis en op kantoor

Praten over je werk

Het menselijke element

Kantooruitrusting

Vacatures

Wonen

Op zoek naar een woning

Je woning inrichten

De gebiedende wijs

Deel III: Italiaans voor onderweg

Hoofdstuk 11: Geld, geld en nog eens geld

Bij de bank

Geld wisselen

Creditcards gebruiken

Verschillende valuta’s

Hoofdstuk 12: Naar de weg vragen

De weg vinden: vragen waar iets is

Met alle winden meewaaien

Rangtelwoorden

Quant’è lontano?: Hoe ver is het?

Bewegende werkwoorden

Op zoek naar een bepaalde plek

Hoofdstuk 13: In een hotel verblijven

Een kamer reserveren

Inchecken

Meervoud en voornaamwoorden gebruiken

Meervoud op zijn Italiaans

Persoonlijke voornaamwoorden

Hoofdstuk 14: Vervoer

De luchthaven verlaten

Inchecken

Te veel bagage: wat nu?

Wachten tot je aan boord kunt gaan

Na het landen

Door de douane gaan

Een auto huren

Je weg vinden in het openbaar vervoer

Een taxi bellen

Reizen per trein

Reizen per bus, tram of metro

Kaarten en dienstregelingen lezen

Te vroeg of te laat

Hoofdstuk 15: Een reis voorbereiden

Waar ga je naartoe en wanneer ga je?

Een reis boeken

Aankomen en vertrekken: de werkwoorden ‘arrivare’ en ‘partire’

Naar het buitenland reizen

De toekomende tijd gebruiken

Hoofdstuk 16: Noodsituaties

Autopech

Met een dokter praten

Beschrijven wat er aan de hand is

Medische taal begrijpen

Ik ben bestolen! Wat moet je zeggen als de politie arriveert?

Als je een advocaat nodig hebt: juridische bijstand

Deel IV: Het deel van de tientallen

Hoofdstuk 17: Tien manieren om snel Italiaans te leren

Italiaanse etiketten lezen

In het Italiaans bestellen

Naar Italiaanse muziek luisteren

Italiaanse kranten lezen

Naar Italiaanse films kijken

Naar de Italiaanse radio luisteren en naar de Italiaanse televisie kijken

Naar Italiaanse dialogen op cd luisteren

Je interesses delen

Op internet surfen

Het niet te serieus nemen

Hoofdstuk 18: Tien dingen die je nooit moet zeggen

Ciao

Vat het niet te letterlijk op

‘Valse vrienden’

Hoeveel jaar heb je?

Het probleem met ‘spelen’

Hoofdstuk 19: Tien favoriete Italiaanse zegswijzen

Mamma mia!

Che bello!

Uffa!

Che ne so!

Magari!

Ti sta bene!

Non te la prendere!

Che macello!

Non mi va!

Mi raccomando!

Hoofdstuk 20: Tien feestdagen om te onthouden

L’Epifania (La Befana)

Martedì Grasso

La Festa della Donna

Pasquetta

La Festa del Lavoro

Ferragosto

Ognissanti

L’immacolata

La Festa del Patrono

La sagra del paese

La Festa della Repubblica

Hoofdstuk 21: Tien zinnen waarmee je echt Italiaans klinkt

In bocca al lupo!

Acqua in bocca!

Salute!

Macché!

Neanche per sogno!

Peggio per te!

Piantala!

Vacci piano!

Gatta ci cova!

Sono nel pallone

Deel V: Bijlagen

Bijlage A: Italiaanse werkwoorden op een rijtje

Bijlage B: Miniwoordenboek

Bijlage C: De download bij dit boek

Bijlage D: Antwoorden

Inleiding

Onze samenleving ‘internationaliseert’ steeds meer. Daarom is het handig om op zijn minst een paar woorden in een andere taal te kunnen zeggen.

Door de lage vliegtarieven zijn reizen naar het buitenland voor (bijna) iedereen betaalbaar geworden. Misschien heb je vrienden of buren die een andere taal spreken. Misschien wil je meer van je afkomst te weten komen door jezelf iets van de taal, die je voorouders spraken, eigen te maken.

Wat de reden ook is om Italiaans te willen leren spreken, Italiaans voor Dummies kan je bij dit leerproces helpen. Twee experts op het gebied van kennisoverdracht – te weten Berlitz, expert in vreemdetaalonderwijs, en Pearson Education, uitgever van de bestsellerreeks Voor Dummies – hebben de handen ineen geslagen om een boek te maken dat je de basisvaardigheden bijbrengt die je nodig hebt om een eenvoudig gesprek in het Italiaans te kunnen voeren. We beloven niet dat je vloeiend Italiaans zult leren spreken, maar als je iemand wilt begroeten, een kaartje wilt kopen of iets te eten wilt bestellen in het Italiaans, dan hoef je niet verder te kijken dan Italiaans voor Dummies.

Over dit boek

Dit boek is geen cursus waar je jezelf een tijdlang twee keer per week naartoe moet slepen. Je kunt Italiaans voor Dummies gebruiken hoe je maar wilt, of je nu wat woordjes en zinnetjes wilt leren waar je mee uit de voeten kunt als je Italië bezoekt, of alleen maar ‘Hallo, hoe gaat het?’ wilt kunnen zeggen tegen je Italiaanssprekende buurman. Ga in je eigen tempo door dit boek, lees er zo veel of zo weinig in als je zelf wilt. Je hoeft het ook niet hoofdstuk na hoofdstuk door te sjokken, lees gewoon de paragrafen die je interesseren.

Let op: Als je nog nooit eerder Italiaans hebt geleerd, lees dan wel eerst de hoofdstukken in het eerste deel voordat je de rest onder handen neemt. Deel I voorziet je van de basiskennis over de taal, zoals de uitspraak van de verschillende klanken.

Conventies in dit boek

Omwille van de duidelijkheid hanteren we in dit boek de volgende conventies:

Italiaanse termen staan allemaal vet gedrukt, zodat ze opvallen.

Achter de Italiaanse termen wordt steeds de uitspraak weergegeven; deze is cursief gedrukt en staat tussen haakjes. Zo dus: (uitspraak).

Werkwoordsvervoegingen worden in tabellen in de volgende volgorde weergegeven: de ik-vorm, de jij-vorm, de hij/zij/het-vorm, de wij-vorm, de jullie-vorm en de zij-vorm. In de tweede kolom staat de uitspraak. Hieronder volgt een voorbeeld met het werkwoord divertirsi (die-ver-tier-sie) (zich vermaken):

Vervoeging

Uitspraak

mi diverto

mie die-ver-to

ti diverti

tie die-ver-tie

si diverte

sie die-ver-te

ci divertiamo

tsjie die-ver-tja-mo

vi divertite

vie die-ver-tie-te

si divertono

sie die-ver-to-no

Aangezien het leren van een taal iets heel anders is dan het leren van bijvoorbeeld een computerprogramma, bevat dit boek een aantal vaste onderdelen die je in de meeste andere ...voor Dummies-boeken niet tegenkomt. Die regelmatig terugkerende onderdelen zijn de volgende:

Dialogen. De beste manier om een taal te leren, is er als het ware in ‘ondergedompeld’ te worden; het liefst in een land waar die taal van nature wordt gesproken natuurlijk, maar als dat niet kan, dan toch in elk geval met behulp van authentiek geluidsmateriaal. Daarom hebben we dit boek doorspekt met dialogen (tussen Italianen, wel te verstaan) die uit het leven gegrepen zijn. Je vindt ze onder het kopje ‘Je zegje doen’. Bij alle Italiaanse zinnen en uitdrukkingen wordt steeds aangegeven hoe je ze moet uitspreken en wat ze betekenen.

Woordjes leren. Sleutelwoorden en -zinnen onthouden is ook belangrijk in een taal; daarom hebben we de belangrijke woorden in een paragraaf steeds op een schoolbord bij elkaar gezet, onder het kopje ‘Woordjes leren’. Italiaanse zelfstandige naamwoorden zijn mannelijk of vrouwelijk, en dat bepaalt bijvoorbeeld welk lidwoord een zelfstandig naamwoord krijgt en hoe de meervoudsvorm eruitziet. Op de schoolborden geven we het geslacht van het woord aan met [f] als het woord vrouwelijk is, en met [m] wanneer het woord mannelijk is. Daarnaast staat [mv] voor meervoud.

Spelen met taal. Dit kopje vind je aan het eind van (bijna) elk hoofdstuk. Handig voor het geval je geen Italiaanse sprekers in levende lijve voorhanden hebt om je nieuwe taalvaardigheden mee te oefenen. Aan de hand van puzzeltjes en woordspelletjes die je hier aantreft, kun je het geleerde nog eens herhalen en oefenen. Zo krijg je op een leuke manier een idee van de vooruitgang die je boekt. De antwoorden van de oefeningen vind je terug in bijlage D.

Elke taal heeft zo zijn eigen manieren om dingen uit te drukken. Zo ook het Italiaans. Vandaar dat de Nederlandse betekenis die we bij een Italiaanse zegswijze geven lang niet altijd de letterlijke vertaling van dat Italiaanse equivalent is. Bijvoorbeeld: de zin mi dica (mie die-ka) kan letterlijk vertaald worden met ‘vertel me’. Maar het Italiaanse mi dica komt qua betekeniswaarde overeen met iets als ‘kan ik u helpen?’ in het Nederlands. In dit boek zul je dan ook als vertaling ‘kan ik je helpen?’ of ‘zegt u het maar!’ aantreffen.

Veronderstellingen over jou

Voordat we dit boek konden gaan schrijven, moesten we eerst beslissen voor wie we dit boek eigenlijk wilden gaan schrijven. Ja, voor jou natuurlijk. Maar om voor jou een boek te kunnen schrijven, moesten we ons eerst een beeld vormen van wat voor iemand jij bent en van wat jij van een boek dat Italiaans voor Dummies heet, verwacht. Uiteindelijk kwamen we tot de volgende veronderstellingen over jou:

Of je kunt geen Italiaans, óf je hebt Italiaans gehad op school, maar je kunt je er geen woord meer van herinneren.

Je wilt niet per se vloeiend Italiaans leren spreken; je wilt gewoon een paar woorden, zinnen, uitdrukkingen en werkwoorden leren, zodat je je een beetje kunt redden in het Italiaans.

Je wilt geen lange rijen vocabulaire uit je hoofd leren, of een stelletje saaie grammaticaregels.

Je wilt gewoon een beetje lol hebben en tegelijkertijd ook nog wat over het Italiaans leren.

Als deze veronderstellingen op jou van toepassing zijn, heb je het juiste boek gevonden!

Hoe dit boek in elkaar zit

Dit boek is opgebouwd uit een aantal delen, die elk een bepaald onderwerp behandelen en die op hun beurt weer in hoofdstukken verdeeld zijn. In de volgende paragrafen lees je wat voor informatie je zoal kunt vinden in elk deel.

Deel I: Aan de slag

In dit deel ga je pootjebaden door wat Italiaanse basisregels te leren: hoe je woorden uitspreekt, wat de accenten betekenen enzovoort. We peppen je zelfvertrouwen op door wat Italiaanse woorden de revue te laten passeren die je waarschijnlijk al kent. Als laatste schetsen we de basisregels van de Italiaanse grammatica die je nodig hebt als je de latere hoofdstukken in dit boek doorwerkt.

Deel II: Italiaans in het dagelijks leven

In dit deel begin je pas echt Italiaans te leren en te gebruiken. In plaats van de nadruk te leggen op grammaticale kwesties (wat in zoveel taalboeken gebeurt), gaan we in dit deel in op alledaagse situaties, zoals winkelen, uit eten gaan, en praten over koetjes en kalfjes.

Deel III: Italiaans voor onderweg

Dit deel biedt alles wat je nodig hebt om met Italiaans op weg te gaan, of het nu naar een plaatselijk Italiaans restaurant is, of naar een museum in Italië.

Deel IV: Het deel van de tientallen

Als je makkelijk te verteren informatie over het Italiaans zoekt, dan is dit een deel voor jou. Hierin vind je tien manieren om snel Italiaans te leren, tien dingen die je nooit moet zeggen in het Italiaans, tien veelvoorkomende Italiaanse uitdrukkingen, en veel meer.

Deel V: Bijlagen

Dit deel van het boek bevat belangrijke informatie die je als naslagwerk kunt gebruiken. Er staat een miniwoordenboekje in, zowel Italiaans-Nederlands als Nederlands-Italiaans. Als je een Italiaans woord tegenkomt dat je niet begrijpt, of als je iets in het Italiaans wilt zeggen en je kunt het niet terugvinden in het boek, dan kun je het mooi in dat miniwoordenboekje opzoeken. Ook vind je er overzichten van werkwoorden. Daarin zie je hoe je een regelmatig werkwoord vervoegt, maar ook hoe je onregelmatige werkwoorden vervoegt. Daarnaast is er een overzicht opgenomen van de dialogen die te horen zijn op de download die bij dit boek hoort. Aan de hand van dit overzicht kun je opzoeken waar in het boek de dialogen precies staan, zodat je kunt meelezen terwijl je ze beluistert. Tot slot vind je in de laatste bijlage de antwoorden op de oefeningen die aan het einde van een aantal hoofdstukken staan.

De pictogrammen in dit boek

Je bent misschien op zoek naar specifieke informatie als je dit boek aan het lezen bent. Om de verschillende soorten informatie makkelijker te kunnen vinden, hebben we in de linkermarge de volgende pictogrammen opgenomen:

Dit pictogram brengt tips onder de aandacht waardoor je het Italiaans makkelijker leert.

Dit pictogram wijst je op nuttige of interessante informatie die je niet moet vergeten.

Talen zitten vol onregelmatigheden waarover je kunt struikelen als je er niet op verdacht bent. De tekst bij dit pictogram gaat over grammaticale regels en andere taalkundige wetenswaardigheden.

Als je op zoek bent naar informatie over cultuur en reizen, kijk dan naar deze pictogrammen. Ze vestigen je aandacht op interessante weetjes over de landen waar Italiaans wordt gesproken.

De download die bij dit boek zit, geeft je de gelegenheid naar native speakers van de Italiaanse taal te luisteren, zodat je een beter gehoor krijgt voor hoe het Italiaans klinkt. Dit pictogram staat bij de dialogen (onder het kopje ‘Je zegje doen’) die je op de download kunt vinden. Het tracknummer vind je ook terug bij de dialogen. (Tip: klik op het icoontje om snel naar de pagina met downloads te gaan.)

Van hier naar daar

Een taal leren is vooral erin duiken en het gewoon proberen (hoe slecht je uitspraak ook is in het begin). Dus waag de sprong! Begin bij het begin, pik er een hoofdstuk uit dat je interesseert, of luister naar een paar dialogen op de download. Het zal niet lang duren voor je ‘Sì!’ kunt antwoorden op de vraag: ‘Parla italiano?’

Hoofdstuk 1

Je spreekt al een beetje Italiaans

In dit hoofdstuk:

Het Italiaans dat je al kent

Populaire uitdrukkingen

De Italiaanse uitspraakregels

Italiaanse gebaren

Je weet waarschijnlijk wel dat Italiaans een Romaanse taal is, wat betekent dat Italiaans, net zoals Spaans, Frans, Portugees en nog een paar andere talen, is afgeleid van het Latijn. Er is een tijd geweest waarin Latijn in een groot deel van Europa de officiële taal was, omdat de Romeinen het gebied grotendeels in handen hadden. Voordat de Romeinen kwamen, spraken mensen natuurlijk hun eigen taal, en de mix van deze oorspronkelijke talen en het Latijn leidde tot veel van de talen en dialecten die tegenwoordig nog steeds gesproken worden.

Als je al een Romaanse taal kent – Frans, Italiaans, Portugees, Spaans of Roemeens – kun je een andere Romaanse taal vaak al een beetje verstaan. Maar met deze talen is het net zoals met familieleden: ze kunnen veel op elkaar lijken, maar toch een totaal ander karakter hebben. Ook binnen Italië tref je, net als in veel andere landen, de nodige verschillen aan. Mensen uit verschillende gebieden spreken nu eenmaal verschillend, wat een historische of sociale oorzaak heeft. Ondanks het feit dat Italiaans de officiële taal is, kent Italië een groot aantal verschillende dialecten. Sommige dialecten lijken zo weinig op het Italiaans, dat mensen uit verschillende streken elkaar niet eens kunnen verstaan!

Als je door Italië reist, hoor je diverse accenten en dialecten om je heen. Ondanks het groot aantal dialecten zul je tot je verbazing ontdekken dat iedereen jouw Italiaans verstaat en dat jij hun Italiaans begrijpt (Italianen spreken meestal geen dialect met buitenlanders).

We gaan hier niet uitvoerig in op deze regionale verschillen. Taal is een middel om te communiceren van mens tot mens. Om met mensen uit andere landen te kunnen spreken, moet je een manier zien te vinden om hen te begrijpen en om te kunnen zeggen wat je wilt. Omdat het na een poosje zeer vermoeiend kan zijn wanneer je met gebaren moet laten zien wat je bedoelt, bieden we je een paar handige uitdrukkingen om het leven makkelijker te maken. We geven je ook wat culturele informatie, zodat je een beeld kunt krijgen van hoe Italianen leven. Met deze nieuwe kennis beweeg je je extra gemakkelijk in Italië.

Het Italiaans dat je al kent

Misschien wist je al dat Italianen graag praten. Ze zijn niet alleen dol op communiceren, maar ook op hun taal. Italiaans is een heel melodieuze taal. Het is dan ook niet voor niets dat Italiaanse opera zo beroemd is.

Hoewel Italianen heel trots zijn op hun taal, hebben toch enkele buitenlandse, vooral Engelse woorden kans gezien het Italiaans binnen te sluipen. Italianen hebben het bijvoorbeeld over gadgets, jogging en shock. Ze gebruiken vaak het woord okay en sinds de computer zijn intrede heeft gedaan in hun leven, hebben Italianen het over ‘cliccare sul mouse’ (klie-ka-re soel mouse) (klikken met de muis). Ten slotte is daar lo zapping (lo dzap-pieng): ook in Italië is het een geliefde bezigheid om urenlang voor de televisie te hangen en van het ene kanaal naar het andere te springen. Dit is maar een greep uit de Engelse woorden die hun intrede hebben gedaan in het Italiaans.

Omgekeerd zijn sommige Italiaanse woorden al ingeburgerd in het Engels én in het Nederlands. Kun je er een paar bedenken?

Wat dacht je van...

pizza (piet-tsa)

pasta (pas-ta)

spaghetti (spa-get-ti)

tortellini (tor-tel-lie-ni)

mozzarella (mot-tsa-rel-la)

espresso (es-pres-so)

cappuccino (kap-poet-tsjie-no)

tiramisù (tie-ra-mie-soe)

Wist je trouwens dat tiramisù ‘trek me op’ betekent? Dat verwijst naar het feit dat dit zoete dessert gemaakt wordt van sterke Italiaanse espresso.

Misschien ken je ook Italiaanse woorden van buiten de keuken, zoals:

amore (a-mo-re): dit woord betekent ‘liefde’ en komt zodoende in veel Italiaanse liedjes voor.

avanti (a-van-ti): dit woord betekent zowel ‘Kom binnen!’, ‘Kom op!’ als ‘Schiet op! ’

bambino (bam-bie-no): dit betekent ‘jongen’. Het Italiaanse woord voor ‘meisje’ is bambina (bam-bie-na).

bravo! (bra-vo): dit woord kun je alleen gebruiken tegen één man. Tegen een vrouw zeg je ‘brava!’ (bra-va) en tegen een groep mensen zeg je ‘bravi!’ (bra-vi), tenzij de groep alleen uit vrouwen bestaat, dan zeg je ‘brave!’ (bra-ve).

ciao! (tsjau): ciao betekent zowel ‘hallo’ als ‘dag’.

scusi (skoe-zie): dit woord betekent ‘neem me niet kwalijk’ en ‘sorry’, en je gebruikt dit tegen mensen die je niet kent of die je met ‘u’ aanspreekt. Bij mensen die je kent en kinderen gebruik je ‘scusa’ (skoe-za).

Je kende op z’n minst een paar van deze woorden, is het niet? Dit is alvast een voorproefje van alle woorden en uitdrukkingen die je in dit boek leert.

Voor nu besluiten we met ‘Chi si accontenta gode’ (kie sie a-kon-ten-ta go-de) (Wie tevreden is, geniet).

Naaste verwanten

Behalve woorden die direct onze taal zijn binnengeslopen, zijn er woorden die in het Italiaans en Nederlands hetzelfde betekenen en die hetzelfde of bijna hetzelfde worden gespeld. Kijk maar eens naar de volgende voorbeelden:

artista (ar-ties-ta) (artiest)

banca (ban-ka) (bank)

classe (klas-se) (klasse)

cultura (koel-toe-ra) (cultuur)

musica (moe-zie-ka) (muziek)

Populaire uitdrukkingen

Iedere taal kent uitdrukkingen die zo vaak worden gebruikt dat ze bijna routine worden. Wanneer je iemand iets geeft en hij of zij zegt ‘Dank je wel’, antwoord je automatisch ‘Geen dank!’ Dit soort populaire uitdrukkingen zijn onlosmakelijk verbonden met een taal. Wanneer je deze uitdrukkingen kent en weet hoe je ze moet gebruiken, ben je al een eind op weg om in te burgeren in Italië.

Hieronder vind je de meest voorkomende populaire uitdrukkingen in het Italiaans:

Accidenti! (at-tsjie-den-tie) (Wauw!)

Andiamo! (an-dja-mo) (Laten we gaan!)

Cavolo! (ka-vo-lo) Letterlijk betekent dit ‘kool’ (de groente), maar je kunt dit woord in verschillende situaties toepassen.

Als iets je geen bal of moer kan schelen, zeg je: ‘Non me ne importa un cavolo!’ (non me ne iem-por-ta oen ka-vo-lo). In vraagzinnen betekent het ‘in hemelsnaam’ of ‘nu’: ‘Che cavolo dici?’ (ke ka-vo-lo die-tsjie) (Wat zeg je nu?). En als het weer tegenvalt zeg je ‘Che cavolo di tempo fa oggi!’ (ke ka-vo-lo die tem-po fa od-dzjie) (Wat een rotweer is het vandaag!). Ook kun je er verbazing mee uitdrukken: ‘Cavoli, che bel ragazzo!’ (ka-vo-lie ke bel ra-gat-tso) (Jemig, wat een mooie jongen!).

Che bello! (ke bel-lo) (Wat mooi!)

Che c’è? (ke tsjè) (Wat is er?)

D’accordo? D’accordo! (dak-kor-do) (Afgesproken? Afgesproken!)

Dai! (dai) (Kom op! Toe!)

E chi se ne importa/frega? (e kie se ne iem-por-ta/fre-ga) (Nou en?)

È lo stesso. (è lo stes-so) (Het is om het even; het maakt niet uit.)

Fantastico! (fan-tas-tie-ko) (Fantastisch!)

Non fa niente. (non fa njen-te) (Het geeft niet). Je zegt ‘Non fa niente’ wanneer iemand zich voor iets verontschuldigt.

Non c’è di che. (non tsjè di ke) (Graag gedaan.)

Permesso? (per-mes-so) (Mag ik binnenkomen?; Mag ik er even langs?)

Italianen gebruiken deze uitdrukking bijvoorbeeld wanneer ze de drempel van een woning overstappen of wanneer ze zich door een menigte begeven. Een informeler equivalent voor ‘permesso?’ (letterlijk: ‘Mag ik?’) is posso (pos-so) (‘Kan ik?’). Dit zeg je in een overvolle metro of bus als je uit wilt stappen en mensen ruimte moeten maken zodat je erlangs kunt.

Stupendo! (stoe-pen-do) (Prachtig! Te gek!)

Va bene! (va be-ne) (Oké!)

De Italiaanse uitspraakregels

De Italiaanse taal biedt je tong volop mogelijkheden om acrobatische toeren uit te halen. Nu wordt het pas echt leuk, want je gaat nu een paar nieuwe geluiden produceren. In deze paragraaf geven we je een paar basisregels die belangrijk zijn om dit boek door te werken, maar ook voor een goede uitspraak van het Italiaans. Als je probeert Italiaanse woorden op z’n Nederlands te lezen en uit te spreken, zal een Italiaan je moeilijk kunnen verstaan, net zoals het voor jou soms moeilijk is om een Italiaan te verstaan die Nederlands spreekt.

Achter alle Italiaanse woorden in dit boek vind je de uitspraak tussen haakjes. In de volgende paragrafen geven we een paar nuttige tips voor het lezen van deze fonetische transcriptie – dat wil zeggen, hoe je de Italiaanse woorden uitspreekt. We moeten afspreken welke letters bij welke klanken horen. Dat geldt dan voor het hele boek.

In de fonetische transcriptie scheiden we de lettergrepen met een streepje, zoals in casa (ka-sa) (huis). Bovendien onderstrepen we de beklemtoonde lettergreep, dat betekent dat de klemtoon van het woord op de onderstreepte lettergreep valt. (Zie de paragraaf ‘Klemtoon’, verderop in dit hoofdstuk voor meer informatie.)

De klinkers

Net als het Nederlands kent het Italiaans de klinkers a, e, i, o en u. En net als in onze taal kunnen deze klinkers op een lange manier en een korte manier worden uitgesproken. Sommige van deze klanken zijn hetzelfde in beide talen, andere niet. In de volgende paragrafen leer je de verschillende uitspraken van de klinkers in het Italiaans.

De klinker ‘a’

In het Italiaans kan de letter a gesloten zijn, zoals in het Nederlandse woord kat, of open, zoals in vader. Een paar voorbeelden:

gatto (gat-to) (kat)

casa (ka-za) (huis)

De klinker ‘e’

De Italiaanse e is meestal open, zoals de eerste e in het Nederlandse woord eten. Soms echter is de Italiaanse e gesloten, zoals in het Nederlandse bed. Een paar voorbeelden:

sera (se-ra) (avond)

bello (bel-lo) (mooi)

De klinker ‘i’

De Italiaanse i wordt uitgesproken als in het Nederlandse woord fiets en wordt in de fonetische transcriptie aangeduid als (ie). Een paar voorbeelden:

vini (vie-nie) (wijnen)

cinema (tsjie-ne-ma) (bioscoop)

De klinker ‘o’

De Italiaanse o wordt uitgesproken als de o in het Nederlandse opa. In de fonetische transcriptie wordt de o aangeduid als (o). Een paar voorbeelden:

domani (do-ma-nie) (morgen)

piccolo (piek-ko-lo) (klein)

De klinker ‘u’

De Italiaanse u klinkt als de oe in het Nederlandse woord voet. Daarom wordt de Italiaanse u in het fonetische schrift aangeduid als (oe). Een paar voorbeelden:

tu (toe) (jij)

luna (loe-na) (maan)

Dat waren de klinkers, we gaan nu over naar de medeklinkers.

De medeklinkers

De meeste medeklinkers worden net als in het Nederlands uitgesproken, maar sommige worden iets anders uitgesproken. We beginnen met de makkelijke gevallen en nemen eerst de medeklinkers onder de loep die op identieke wijze worden uitgesproken:

b: zoals in bene (be-ne) (goed)

d: zoals in dare (da-re) (geven)

f: zoals in fare (fa-re) (doen)

l: zoals in ladro (la-dro) (dief)

m: zoals in madre (ma-dre) (moeder)

n: zoals in no (no) (nee)

p: zoals in padre (pa-dre) (vader)

t: zoals in treno (tre-no) (trein)

v: zoals in vino (vie-no) (wijn)

Ten slotte zijn er een paar medeklinkers die in het Italiaans niet bestaan, maar die alleen voorkomen in buitenlandse woorden die het Italiaans zijn binnengeslopen.

j: komt meestal voor in buitenlandse woorden, zoals jogging, junior en jeans.

k: hiervoor geldt hetzelfde, en je komt deze letter tegen in woorden zoals okay, ketchup en killer.

w: net zoals de j en de k, tref je deze medeklinker aan in buitenlandse (meestal Engelse) woorden, zoals whisky en windsurf.

x: net zoals de j, k en w bestaat de x niet in het Italiaans. Woorden met een x zijn meestal afkomstig uit het Grieks. Voorbeelden zijn xenofobia (kse-no-fo-bie-ja) (xenofobie) en xilofono (ksi-lo-fo-no) (xylofoon).

y: de letter y komt normaal gesproken alleen in buitenlandse woorden voor, zoals yoghurt, hobby en yacht.

Let goed op: vaak kan het moeilijk zijn om Engelse woorden in het Italiaans te herkennen. De Italianen hanteren namelijk hun eigen uitspraakregels. Engelse woorden op zijn Engels uitspreken kan als snobistisch worden ervaren. Zo wordt in Italië killer uitgesproken als kiel-ler, okay als ok-kei en jogging als djog-gieng. Aangezien je waarschijnlijk toerist bent en het Engels beter beheerst dan het Italiaans, is het niet erg om deze woorden gewoon op zijn Engels uit te spreken.

We gaan nu over naar de medeklinkers die anders dan in het Nederlands worden uitgesproken.

De medeklinker ‘c’

De Italiaanse c heeft verschillende klanken, afhankelijk van de letter die erna komt:

Wanneer de c wordt gevolgd door een a, o, u of een medeklinker, wordt de c uitgesproken als de k van het Nederlandse kat. We transcriberen deze uitspraak als (k). Voorbeelden zijn casa (ka-za) (huis), colpa (kol-pa) (schuld) en culla (koel-la) (wieg).

Wanneer de c wordt gevolgd door een e of een i, wordt de c uitgesproken als de Engelse ch in church. De uitspraak is dan (tsj). Voorbeelden hiervan zijn cena (tsje-na) (avondeten), cibo (tsjie-bo) (voedsel) en certo (tsjer-to) (zeker).

Om de ‘tsj’-klank te krijgen voor een a, o of u, moet je voor deze klinkers een i toevoegen. Deze i is alleen bedoeld om de ‘tsj’-klank te verkrijgen, je spreekt deze dus niet uit. Voorbeelden zijn ciao (tsjau) (hallo; dag), cioccolata (tsjok-ko-la-ta) (chocolade) en ciuccio (tsjoe-tsjo) (speen).

Om de ‘k’-klank voor een e of een i te verkrijgen, moet je een h zetten tussen de c en de e of i. Bijvoorbeeld che (ke) (wat), chiesa (kje-za) (kerk) en chiave (kja-ve) (sleutel).

Dit uitspraakschema ziet er vreselijk ingewikkeld uit, maar eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk. We zetten het hieronder nog even op een rijtje, dat je als een geheugensteuntje kunt gebruiken:

casa

colpa

cuore

che

chiave

= k

cena

cibo

certo

cioccolata

ciao

= tsj

De medeklinker ‘g’

De Italiaanse g gedraagt zich hetzelfde als de c. Daarom gebruiken we hetzelfde schema:

Wanneer de g wordt gevolgd door een a, o of u, spreek je de g uit als in het Engelse good. We transcriberen deze uitspraak als (g). Voorbeelden zijn gamba (gam-ba) (been), gomma (gom-ma) (rubber) en guerra (gwer-ra) (oorlog).

Wanneer de g wordt gevolgd door een e of een i, spreek je de g uit als in het Engelse job; daarom schrijven we de uitspraak als (dzj). Voorbeelden zijn gentile (dzjen-tie-le) (aardig), giorno (dzjor-no) (dag) en gelosia (dzje-lo-zie-ja) (jaloezie).

Om de ‘dzj’-klank voor een a, o of u te verkrijgen, moet je een i voor deze klinkers zetten. De i dient alleen om de juiste klank te krijgen; je spreekt deze dus niet uit. Voorbeelden zijn giacca (dzjak-ka) (jasje), gioco (dzjo-ko) (spel) en giudice (dzjoe-die-tsje) (rechter).

Om de ‘g’-klank voor een e of een i te verkrijgen, moet je een h tussen de g en de e of i zetten. Voorbeelden zijn spaghetti (spa-get-ti) (spaghetti), ghiaccio (gjat-tsjo) (ijs) en ghirlanda (gier-lan-da) (slinger).

Hieronder volgt weer een lijstje dat als geheugensteuntje kan dienen:

gamba

gomma

guerra

ghiaccio

spaghetti

= g

gentile

giorno

giacca

gioco

giudice

= dzj

De medeklinker ‘h’

De medeklinker h heeft maar één functie: de klank van de c en de g vóór de klinkers e en i veranderen, zoals hierboven is beschreven. De h komt ook voor in buitenlandse woorden zoals hostess, hit parade en hobby en in sommige vervoegingen van het werkwoord avere (a-ve-re) (hebben), maar dan wordt de h nooit uitgesproken.

De medeklinker ‘q’

De q komt alleen voor in combinatie met de u, gevolgd door een andere klinker; dat betekent dus dat je alleen qu hebt. De q wordt uitgesproken als (k), en qu wordt daarom uitgesproken als (kw). Voorbeelden zijn quattro (kwat-tro) (vier), questo (kwes-to) (deze/dit) en quadro (kwa-dro) (schilderij).

De medeklinker ‘r’

De Italiaanse r wordt rollend, met de punt van de tong uitgesproken. Een paar woorden om te oefenen:

radio (ra-dio) (radio)

per favore (per fa-vo-re) (alsjeblieft) (verzoek)

prego (pre-go) (alsjeblieft of tot uw dienst) (als je iets geeft)

De medeklinker ‘s’

De s wordt soms als de s in het Nederlandse sap uitgesproken. In dat geval wordt de uitspraak aangeduid met (s). In het andere geval wordt de s uitgesproken als de z in het Nederlandse zeep. In dat geval is de uitspraak (z). Voorbeelden zijn pasta (pas-ta) (pasta), solo (so-lo) (alleen), chiesa (kje-za) (kerk) en gelosia (dzje-lo-zie-ja) (jaloezie).

De medeklinker ‘z’

De z wordt op twee manieren uitgesproken, namelijk als (dz) en als (ts). De (dz) klinkt als in het Engelse woord Zero, met een d ervoor, zoals in zio (dzie-jo) (oom), wanneer het woord begint met een z, als tussen twee klinkers staat en in de achtervoegsels -izzare en -izzazione. De uitspraak (ts), als in het woord ‘tsaar’, krijg je wanneer de z wordt gevolgd door ia, ie, en io, wanneer er een dubbele z staat, en wanneer woorden eindigen op -anza, -enza, of -ezza, zoals poliziotto (po-lie-tsjot-to) (politieagent) en bellezza (bel-lets-sa) (schoonheid).

Om het Italiaanse alfabet helemaal onder de knie te krijgen, moet je track 1 van de download beluisteren.

Dubbele medeklinkers

Wanneer je in het Italiaans dubbele medeklinkers tegenkomt, moet je iedere medeklinker uitspreken of de klank ervan langer maken. Wat het lastig maakt, is dat er geen pauze zit tussen de medeklinkers.

Een dubbele medeklinker verandert meestal de betekenis van het woord. Om er dus voor te zorgen dat je Italiaans verstaanbaar is, moet je dubbele medeklinkers goed accentueren. In de fonetische transcriptie schrijven we daarom de eerste medeklinker aan het einde van een lettergreep en de andere aan het begin van de volgende lettergreep. Dat ziet er dus zo uit:

nono (no-no) (negende)

nonno (non-no) (grootvader)

capello (ka-pel-lo) (haar)

cappello (kap-pel-lo) (hoed)

Maak je maar niet te veel zorgen om je uitspraak van dubbele medeklinkers: in een gesprek wordt vaak uit de context wel duidelijk waarover je het hebt. Probeer het nog maar eens:

bello (bel-lo) (mooi)

caffè (kaf-fè) (koffie)

occhio (ok-kjo) (oog)

spiaggia (spjad-dzja) (strand)

Clusters

Sommige groepjes medeklinkers (clusters) hebben in het Italiaans een speciale klank:

gn wordt uitgesproken als nj. Dit is eigenlijk dezelfde klank als van het bekende Spaanse woord señorita (sen-jo-rie-ta) (juffrouw).

sc wordt uitgesproken als sk als in het Nederlandse woord skelter wanneer het voor een a, o, u of h staat, zoals in scala (ska-la) (trap), sconto (skon-to) (korting) en scuola (skwo-la) (school). Voor een e en een i wordt sc uitgesproken als sj zoals in het Nederlandse sjaal. Voorbeelden hiervan zijn scena (sje-na) (toneel), discesa (dies-sje-sa) (afdaling) en scimmia (sjim-mja) (aap).

Klemtoon

De klemtoon is de hoorbare nadruk die je op een lettergreep legt wanneer je deze uitspreekt. De ene lettergreep wordt nu eenmaal meer beklemtoond dan alle andere. In dit boek onderstrepen we de lettergreep die beklemtoond moet worden.

Sommige woorden geven zelf al aan waar de klemtoon ligt: deze woorden hebben een accent (´) of (`) boven een van de letters. Een paar voorbeelden:

caffè (kaf-fè) (koffie)

città (tsjiet-ta) (stad)

lunedì (loe-ne-die) (maandag)

perché (per-ke) (waarom)

però (pe-ro) (maar)

università (oe-nie-ver-sie-ta) (universiteit)

virtù (vier-toe) (deugd)

Het moderne Italië

Ieder land en iedere cultuur heeft stereotypen. Zo zul je tijdens een vacanza (va-kan-dza) (vakantie) of in een oude speelfilm nationale trekjes tegenkomen. Onthoud wel dat stereotypen niet altijd de feiten weerspiegelen.

Iedereen kent de stereotypen die de ronde doen over gli italiani (ljie ie-ta-lie-ja-nie) (de Italianen). En het is waar, Italianen hebben buon gusto (bwon goe-sto) (goede smaak) in de moda (mo-da) (mode) en in de cucina (koe-tsjie-na) (keuken), en ze wonen ongetwijfeld in een schattig dorpje. Maar Italië is ook een paese moderno (pa-e-se mo-der-no) (modern land). Tegenwoordig baren de donne (don-ne) (vrouwen) niet meer oneindig veel bambini (bam-bie-nie) (kinderen). Sterker nog, in Italië neemt het geboortecijfer af. Ook de macht van de chiesa (kje-za) (kerk) is al lang niet meer zo groot als vijftig jaar geleden. Italië is nu een van de belangrijkste industrielanden van Europa.

Het valt niet mee om de stereotypen over Italië en de Italianen te weerleggen. Door de vele films over Italianen en de gastronomische cultuur die Italië exporteert, denkt iedereen te weten hoe Italianen denken en doen. We hopen maar dat niemand naar Italië gaat en verwacht dat daar alleen maar mooie vrouwen en charmante mannen rondlopen die niets anders doen dan zingen, chianti (kjan-tie) drinken en bergen spaghetti eten. Niet iedere vrouw in Italië ziet eruit als la Sofia nazionale (la so-fie-ja na-tsjo-na-le) (de nationale lieveling Sophia [Loren]) en niet iedere man danst rond en maakt grappen zoals il nostro Roberto (iel nos-tro Ro-ber-to) (onze Roberto [Benigni]).

Ieder land heeft nu eenmaal zijn eigen gedragscode. Sommige gebaren of soorten gedrag die in een bepaald land onbeleefd zijn, zijn in Italië volkomen normaal. Maak je dus geen zorgen, Italianen maken echt niet altijd ruzie waar je bij staat: ze zijn gewoon dol op communicatie, en daarbij gaat het er soms behoorlijk luidruchtig aan toe. Het is niet ongebruikelijk om een gesprek aan te knopen met degene die naast je zit in de bus, om grapjes te maken tegen mensen die, net als jij, staan te wachten of om even een praatje te maken met de groenteman.

Alle stereotypen ten spijt, kun je wel stellen dat Italianen van het leven genieten. Dankzij het mooie weer zijn Italianen graag en veel buiten, om vrienden te ontmoeten in cafés, restaurants of pizzeria’s en samen van het leven te genieten.

Alleen klinkers kunnen accenten hebben en in het Italiaans kunnen alle klinkers aan het eind van een woord het accent (`) hebben, maar alleen de e kan zowel (`) als (´) hebben. Het verschil zit hem alleen in de uitspraak. Zo wordt é uitgesproken als een zeer open e, zoals de eerste e in het Nederlandse woord eten, terwijl è meer gesloten is, en wordt uitgesproken als de e in het Nederlandse woord bed.

Als een woord geen accent bevat, moet je het helaas zelf uitzoeken. Je kunt daarbij als vuistregel aannemen dat in het Italiaans de klemtoon op de voorlaatste lettergreep ligt. Toch zijn er te veel regels en uitzonderingen om hier op te noemen!

Het accent heeft verschillende functies:

Het accent geeft aan waar de klemtoon ligt.

Het accent geeft aanwijzingen over hoe je de beklemtoonde klinker moet uitspreken.

Een accent heeft als belangrijkste functie de betekenis van een woord te veranderen. Gelukkig zijn er maar een paar woorden die precies hetzelfde gespeld worden en die alleen onderscheiden worden door een accent. Toch kan dit onderscheid heel belangrijk zijn, zoals in het volgende voorbeeld:

e (e) (en) en è (è) (hij/zij/het is) onderscheiden zich alleen van elkaar door het accent op de klinker.

Gebaren gebruiken

Italianen zetten hun woorden graag kracht bij met gebaren. Sterker nog, Italianen hebben geen woorden nodig om elkaar te verstaan! Er zijn bijvoorbeeld gebaren om de volgende gevoelens uit te drukken: Ho fame (o fa-me) (ik heb honger), Me ne vado (me ne va-do) (ik ga ervandoor) en E chi se ne importa? (ee kie se ne iem-por-ta) (Nou en?). Natuurlijk bestaan er ook veel obscene gebaren.

Jammer genoeg is het te lastig om de gebaren in woorden te beschrijven, omdat Italiaanse lichaamstaal een kunst op zich is die voor buitenlanders moeilijk te imiteren is. Je moet namelijk ook de juiste gezichtsuit-drukking hebben als je deze gebaren maakt; als je dat niet doet, val je meteen door de mand als buitenlander. Ten slotte moeten deze gebaren heel natuurlijk en spontaan overkomen, wat nogal moeilijk is als deze je niet met de paplepel zijn ingegeven.

Het volgende gezegde drukt dit gevoel uit:

L’abitudine è una seconda natura.

la-bie-toe-die-ne è oe-na se-kon-da na-toe-ra

Gewoonte is een tweede natuur.

We sluiten dit hoofdstuk natuurlijk niet af zonder een paar praktische, handige gebaren die buitenlanders mogen maken. Groeten en gedag zeggen bijvoorbeeld, doe je met een enkel gebaar; omarmen en zoenen. Italianen zoeken direct contact wanneer ze elkaar begroeten. Wanneer je iemand niet goed kent, geef je een hand. Maar wanneer je iemand goed kent of wanneer je je meteen op je gemak voelt bij iemand, kus je iemand ‘met je wang’. Dat betekent dat je de ander niet met je lippen aanraakt, maar alleen met je wang. Je moet je eigenlijk afvragen of je wilt kussen, net niet wilt zoenen of alleen met je wang wilt zoenen. Dat is een kwestie van sympathie en vertrouwen. Als je daarentegen close met iemand bent bijvoorbeeld wanneer de ander een familielid is of wanneer je de ander goed kent – kun je met je wang zoenen en een knuffel geven.

Italianen zoenen tweemaal: een keer links, een keer rechts. Ook hiervoor geldt:

Paese che vai, usanza che trovi.

pa-e-se ke vai, oe-san-dza ke tro-vie

’s Lands wijs, ’s lands eer.