Dit e-boek is voorzien van een verborgen, persoonlijk watermerk.
Het verspreiden of openbaar maken van dit e-boek is niet toegestaan.

This e-book contains a hidden and personal watermark. Distribution is prohibited.

Inhoudsopgave

Welkom in ‘Van deskundige naar trainer’

1    Een model voor trainers

Verleiden tot willen: de glijbaan

Nieuwe vaardigheden leren: de trap

Kijken naar de praktijk van je deelnemers

Het resultaat

2    Zelftest: begrijp je het model?

De cases

De antwoorden

3    Dit boek in een notendop

Deel 1: ontwerpen

Deel 2: de uitvoering

Deel 3: omgaan met lastige situaties

Deel 1 Ontwerpen

4    De diagnose

Deskundige of trainer

Stel een diagnose

Een voorbeeld van een diagnose

Ontdek wat je groep nodig heeft

Het resultaat

5    Een programma maken

Brainstorm: van diagnose naar recept

Kiezen: de 80/20-regel

Gebruik een psychologische volgorde

Het resultaat

Case: training projectmanagement

6    De kernoefening

Ontwerpen van de kernoefening

Zicht op de praktijk

7    De theorie: ontwerpen van de checklist

Wat is een checklist?

Tips voor een goede checklist

Van praktijk naar checklist

Van theorie naar checklist

Vertrouwen is goed, controle is beter

Het resultaat

8    De tussenoefening

Van weten naar snappen naar kunnen

Zijn zij nou zo dom of ben ik nou zo slim?

Puzzels

Cases beoordelen aan de hand van de checklist

Deelvaardigheden oefenen

Variëren met tussenoefeningen

Het resultaat

9    De nabespreking

Nabespreken 1: presentaties en feedback

Nabespreken 2: individuele terugkoppeling

10  Werken met praktijkopdrachten

Hoe werk je met praktijkopdrachten?

11  Verleiden tot leren: de glijbaan

Deelnemers verleiden tot leren

Pijn en vertrouwen

Pijn en vertrouwen: introduceren

Wel pijn, geen vertrouwen: reflecteren

Geen pijn en vertrouwen: confronteren

Geen pijn, wel vertrouwen

Omgaan met verschillen

12  Wel pijn, geen vertrouwen: starten met discussie

Discussie aan de hand van stellingen

Van klagen naar analyse met het adviesbureau

Bespreken van cases

13  Geen pijn en vertrouwen: starten met confronteren

Confronteren is dichtbij komen

Spel of echt: in tien minuten de pijn op tafel

Ontwerpen van een confronterende start

De situatie scherp maken

De uitvoering

14  Leerstijlen

Effectief leren met de leercirkel van Kolb

Alle stappen door om echt te leren

Kijken naar je groep

15  Plannen

Tijdsinschatting

Een invulformulier

De planning in de praktijk

Deel 2 De uitvoering

16  De voorbereiding

Minstens twee maanden van te voren

Een week tot een paar dagen van te voren

Een dag van te voren

Een uur van te voren

Het moment suprême: de eerste deelnemer komt binnen

17  Motiverend introduceren

Van veraf naar dichtbij

Bedenk je introductie

Een aantrekkelijk programma op papier

18  Confronterend starten

De introductie: verleiden om uit te proberen

Tijdens de case

Ontdekkend nabespreken

Bedenk vooraf de lijn van de nabespreking

Wat als de mislukking uitblijft?

19  Presenteren

Geloof in je boodschap

Houd het simpel

Zeg het met beelden

20  Werken met discussies en denkvragen

Van ‘ja, maar…’ naar ‘ga eens verder!’

Waarom discussies?

Discussies stimuleren van start tot finish

Als het niet zo soepel gaat

Interactie stimuleren in een stille groep

21  Opdrachten begeleiden

Instructies bij opdrachten

Groepjes indelen

Subgroepen begeleiden

Nabesprekingen leiden

Nabespreken 1: feedback geven

Nabespreken 2: punten op tafel krijgen

Ter plekke een oefening bedenken

22  Kennismakers, afsluiters en energizers

Kennismakingsoefeningen

Energizers

Leuk afronden

Deel 3 Omgaan met lastige situaties

23  De start: je positie innemen

De behoefte van de deelnemers

De training begint al voor je aftrap

De eerste minuten

Omgaan met verstoringen

Langpraters

24  Omgaan met emoties van de groep

Over de rooie zijn en hoe daarmee omgaan

Kritiek op de trainer

Kritiek voorkomen

25  Omgaan met lastige deelnemers

Als je je ergert aan een deelnemer

Als je bang bent voor een deelnemer

Als je verliefd wordt op een deelnemer

26  Na de training: de val uit het paradijs

Afkicken na een training

Afkicken van een ‘mislukte’ training

En nu aan de slag!

Dankwoord

Over de auteur

Welkom in ‘Van deskundige naar trainer’

Dit boek is bedoeld voor alle mensen die naast hun ‘echte’ vak trainingen geven of dat willen gaan doen. Misschien ben je tekstschrijver, PR-medewerker, accountant, tandarts, bedrijfsmaatschappelijk werker, P&O’er of IT’er. Je hebt een vak en dat vak draag je over aan anderen. Misschien als hoofdtaak, maar waarschijnlijk als ‘tweede’ beroep. Ik stel me voor dat je dat uitdagend vindt en soms lastig. De evaluaties zijn vaak prima, maar je vraagt je af of de deelnemers nu wel echt wat leren. Je vindt het lastig groepsdiscussies de goede kant op te sturen of op tijd af te kappen. Je moet een training van de grond af ontwerpen en vraagt je af hoe je dat moet aanpakken. Bij dit soort vragen wil dit boek je helpen. Het leert je hoe je trainingen kunt ontwerpen en uitvoeren. En het geeft praktische tips hoe je kunt omgaan met lastige situaties in de groep.

Natuurlijk is dit boek geen wondermiddel. Goed trainen leer je vooral door het te doen! Door te leren van je deelnemers: hun reactie en resultaten geven de beste feedback. Maar je zult zien dat dit leerproces sneller gaat naarmate je trainingen grondiger voorbereidt. Daarbij zal dit boek je helpen.

In het boek vind je veel praktijkvoorbeelden. Soms zijn het losse voorbeelden van mensen die liever anoniem blijven; zij worden alleen met hun voornaam aangeduid. Daarnaast heb ik een aantal trainers uitgebreider geïnterviewd; zij staan met volledige naam en organisatie vermeld.

Trainen is mijn ‘eerste beroep’. Ik heb ruim twintig jaar ervaring en heb me intussen toegelegd op het trainen van trainers. In mijn praktijk merk ik dat veel trainers worstelen met het ontwerp van hun trainingen. Ze blijven steken bij de presentatie of verzinnen oefeningen waarvan ze zich afvragen of die wel effectief zijn.

Trainingen ontwerpen hoeft niet moeilijk te zijn. Het ontwerpmodel waarmee ik werk, kan ik iedereen in twee minuten uitleggen. Dat is ook wat ik in het eerste hoofdstuk ga doen. Daarna leer je hoe je het kunt toepassen in je eigen trainingen.

Ik wens je veel plezier, met de inhoud van dit boek, maar vooral ook met je eigen trainingen. Als je wilt reageren op de dingen die ik schrijf, vind ik dat erg leuk. Je kunt mailen naar karin.de.galan@schoolvoortraining.nl

Karin de Galan

ISBN: 978-90-430-3070-0

NUR: 801

Trefw: trainen, coachen

Dit is een uitgave van Pearson Benelux bv,

Postbus 75598, 1070 AN Amsterdam

Website: www.pearson.nl – e-mail: amsterdam@pearson.com

Opmaak: BEELDVORM, Pijnacker

Omslagontwerp: Kok Korpershoek, Amsterdam

Tekeningen: Maaike Blom

Eerste druk, mei 2008

Tweede druk, maart 2009

Derde druk, januari 2011

Vierde druk, juni 2012

Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet met chloorhoudende chemicaliën is gebleekt. Hierdoor is de productie van dit boek minder belastend voor het milieu.

© Copyright 2008 Pearson Benelux bv / Karin de Galan

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatie- of andere werken (artikel 16 Auteurswet 1912), in welke vorm dan ook, dient men zich tot de uitgever te wenden.

Ondanks alle aan de samenstelling van dit boek bestede zorg kan noch de redactie, noch de auteur, noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor schade die het gevolg is van enige fout in deze uitgave.