Dit e-boek is voorzien van een verborgen, persoonlijk watermerk.
Het verspreiden of openbaar maken van dit e-boek is niet toegestaan.

This e-book contains a hidden and personal watermark. Distribution is prohibited.

Inhoud

Over de auteur

Inleiding

Over dit boek

Hoe dit boek is opgezet

Deel I: Een bedrijf starten. Ga voor een sterk plan

Deel II: Eerst de basis in gereedheid brengen

Deel III: Klanten werven, zaken doen en marketing in de praktijk

Deel IV: Administratie, belasting en verzekering

Deel V: Het einde van de onderneming

Deel VI: Het deel van de tientallen

Pictogrammen in dit boek

Deel I: Een bedrijf starten: ga voor een sterk plan

Hoofdstuk 1: Het begin

Je eigen motivatie

Fulltime of parttime

Met een uitkering een bedrijf starten

Een goed idee

Ruwe schets langzaam vorm geven

Haalbaar of niet

Een eerste plan samenstellen

First things first: stel dat…

Een naam bedenken

Algemene, financiële en emotionele afhankelijkheid

Oprichten en overnemen

Eigen bedrijf oprichten

Overname bestaand bedrijf

Een familiebedrijf overnemen

De franchiseorganisatie

Met compagnon starten

Persoonlijke omstandigheden

Huwelijkse voorwaarden

Hoofdstuk 2: Het ondernemingsplan

Het kan niet zonder plan

Een goede oefening

Ondernemingsplan als spoorboekje

Wie gaat het ondernemingsplan maken?

Plan op tafel

Het ondernemingsplan samenstellen

Wat moet en mag er in het ondernemingsplan?

Kennis en eigenschappen

Checklist

De inhoud van het ondernemingsplan

Idee onderneming

Leg uit hoe je ‘het’ gaat doen

Kritisch zijn

Goede en minder goede eigenschappen van de ondernemer

Goede en minder goede eigenschappen van de aanstaande onderneming

Overleg adviseurs

De Kamer van Koophandel

Inschrijving in het Handelsregister

Brancheorganisatie of branchedeskundige

Bedrijfsadviseur

Verzekeringsadviseur

Accountant of administrateur

Belastingadviseur

Gemeente of provincie

Bank of andere kredietverleners

Jurist of notaris

Overige adviseurs

Hoofdstuk 3: Een rechtsvorm kiezen

De juiste keuze maken

De mogelijkheden op een rijtje

Eenmanszaak

Besloten vennootschap (bv)

En andere rechtsvormen…

Vennootschap onder firma

Commanditaire vennootschap (cv)

Maatschap

Freelancers

Vrije beroepen

Naamloze vennootschap (nv)

Vereniging oprichten

Coöperatie

Buitenlandse rechtsvormen

Europese Naamloze Vennootschap (SE)

Europese Coöperatieve Vennootschap (SCE)

Europees Economisch Samenwerkingsverband (EESV)

Buitenlandse vennootschappen

Europese Economische Ruimte

Hoofdstuk 4: De bank en andere kredietverleners

Op zoek naar financiers

Geld nodig: hoeveel, waarvoor en wanneer?

Begrotingen samenstellen

Investeringsbegroting

Financieringsbegroting

Overzicht privé-uitgaven

Liquiditeitsbegroting

Exploitatiebegroting

Kredietverleners

Banken en tarieven altijd vergelijken

Kredietverleners en kredietvormen

De bank

Overheidsregelingen

Crowdfunding

Microfinanciering

Geld lenen van vrienden en familie

Factoring

Investeerders en participatiemaatschappijen

Leverancierskrediet

Zekerheden tegenover bankkrediet

Zekerheden

Deel II: Eerst de basis in gereedheid brengen

Hoofdstuk 5: Locatie en bedrijfshuisvesting

Waar en waarin

De locatie: met het oog op de toekomst

De huisvesting

Mogelijkheden voor de startende ondernemer

Hoofdstuk 6: Met of zonder personeel starten

Personeel nodig of toch (nog) niet

Personeelsbeleid uitstippelen

Uitbesteden in plaats van personeel aannemen

Als er echt hulp nodig is

Vast personeel werven en aanstellen

Meerdere manieren van personeel werven

Juiste man of vrouw benaderen op de juiste manier

Het sollicitatiegesprek

Na het gesprek

Van primaire naar quartaire arbeidsvoorwaarden

Rendement verkopend personeel

Onzuivere indicatoren (kwaliteiten)

Rendement berekenen

Ontslag personeel

Verplichtingen voor de werkgever

Medezeggenschap personeel

Arbowet - Arbodienst

Deel III: Klanten werven, zaken doen en marketing in de praktijk

Hoofdstuk 7: Klanten werven en zaken doen

Service

Onderscheidend zijn

De concurrent

Een concurrentieonderzoek

Concurrentieprofiel

Prijzenoorlog voorkomen

Serviceniveau, kwaliteit en verkoopproces

Liever adviseren dan verkopen

De klant centraal stellen

Vaste klant is goud waard

Oorzaken klantverlies

De doelgroep

Leer van elke klacht

Klacht snel oplossen

Netwerken

Zorg dat klanten op tijd betalen

Algemene- en betalingsvoorwaarden

Algemene voorwaarden deponeren

Als de klant niet betaalt

Vordering uit handen geven

Betaal zelf ook snel!

Hoofdstuk 8: Marketing en public relations in de praktijk

Leer de markt kennen

Marketing, ook voor startende ondernemer

Marketinginstrumenten: de vijf P’s

De vijfde P

Een nieuw product: welke kansen zijn er?

Hoge investering bij nieuwe producten

Exportmogelijkheden per land onderzoeken

Buitenlands marktonderzoek bij export

Wat mag worden verstaan onder relatiebeheer?

Promotie – reclame – publiciteit

Reclame maken: van heel duur naar bijna voor niets

Reclame maken: van conservatief naar modern

LinkedIn

Facebook

Twitter

YouTube

Wikipedia

Gratis publiciteit

Persbericht

Deel IV: Administratie, belasting en verzekering

Hoofdstuk 9: Boekhouding en bedrijfsadministratie

Een goede administrateur is niet genoeg

Administratie zelf doen

Administratie

De stukken

Computerbestanden

Belangrijke kernbegrippen van bedrijfsadministratie

Het begin van boekhouding

De hoofdbegrippen

Liquiditeit, solvabiliteit en rentabiliteit

Liquiditeitsbegroting

Solvabiliteit

Rentabiliteit

Exploitatiebegroting

Omzetsnelheid

De productprijs

Beleid uitstippelen met budget

Hoofdstuk 10: Belastingen

Belangrijke spelregels van de Belastingdienst

Bezoek van de belastingdienst

Ondernemer of freelancer

Belastingaanslagen

De verschillende soorten belasting

Gunstige fiscale regelingen en aftrekposten

Overige aftrekposten

Inkopen of investeren

Investeren of reserveren

En dan die autokosten…

Loon, loonbelasting, premies en regelingen

Hoofdstuk 11: Verzekeringen

Risicobeheersing

Onafhankelijke adviseur

Allerlei soorten verzekeringen

Persoonlijke verzekeringen

Persoonlijk pakket als ondernemer

De bedrijfsschadeverzekeringen

Aansprakelijkheid op veel terreinen

Verzekeringen met personeel in dienst

Schade, ongevallen of ziekteverzuim

En dan deze verzekeringen nog…

Kredietverzekering

Hoofdstuk 12: Milieu, ethisch en sociaal ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen – milieu

Afval scheiden

Minder kilometers

Apparaten

Kou en warmte

Bodemverontreiniging, lucht, water en geluid

Vervuilde grond

Milieuregels: het ‘Activiteitenbesluit’

Omgevingsvergunning

Maatschappelijk verantwoord ondernemen – ethisch ondernemerschap

Omgaan met personeel

Communicatie

Ethisch ondernemen: stop kinderarbeid

Ethisch ondernemen: wat verder

Maatschappelijk verantwoord ondernemen – sociaal ondernemerschap

Kortingskaarten en -pasjes

Voedselbank

Ruilwinkel

Deel V: Het einde van de onderneming

Hoofdstuk 13: Financiële problemen, bedrijfscrisis en faillissement

Problemen horen erbij

Financiële problemen: hoe zien die eruit?

Meest voorkomende oorzaken bedrijfscrisis en/of faillissement

Economie en faillissement

De echte oorzaken

Problemen vaak snel oplosbaar

Stichting Ondernemersklankbord

Bedrijfscrisis

Directe en/of diepere oorzaken van een bedrijfscrisis

Een overlevingsplan opstellen

Opnieuw levensvatbaarheid bepalen

Faillissement

In het kort

Faillissement van een klant

Schuldsanering voor particulieren

De surseance

Na de bedrijfscrisis of na het faillissement

Na het faillissement

Crisis of faillissement voorkomen

Verander op tijd…

Vervanging en opvolging

Beleid: met het oog op de toekomst

Noodplan bij calamiteiten

Hoofdstuk 14: Kopen en verkopen van een bedrijf

Het kopen van een bedrijf

Nooit een bedrijf in je eentje kopen of verkopen

Bedrijf kopen (als je nog niets op het oog hebt)

Bedrijf kopen (je hebt al wat op het oog)

De adviseurs

Je verkoopt je bedrijf: met welke adviseurs?

Een bloeiend bedrijf of een slechtlopende onderneming

Het bloeiende bedrijf: de duurste categorie

Het bedrijf van de pensioenondernemer

Het slechtlopende bedrijf

De waarde van goodwill

De waarde van een bedrijf bepalen

Intrinsieke waarde

Rentabiliteitswaarde

Liquidatiewaarde

Het bedrijf vooraf leren kennen

Onderhandelen

Deel VI: Het deel van de tientallen

Hoofdstuk 15: Tien manieren om personeel in te zetten

Eigen levenspartner en meewerkende kinderen

Uitzendkrachten

Payrolling personeel

Oproepkrachten en thuiswerkers

Tijdelijk personeel of parttimers

Leerlingen, studenten, stagiairs

Seizoens- of vakantiehulpen

Freelancers

Vrijwilligers

Vaste klussendienst en uitbesteden van werkzaamheden

De elfde manier: vast personeel aanstellen

Hoofdstuk 16: Tien valkuilen vóór, tijdens en na de start

Ondernemer is onvoldoende deskundig

Idee is niet realistisch

Voorbereidingstijd veel te kort

Ondernemer waant zich al directeur

Zonder marktonderzoek en zonder concurrentieonderzoek van start

Het lukt alsmaar niet met de financiering van de nieuwe onderneming

Wie en waar zijn mijn klanten?

Het debiteurenbeleid

Nauwelijks verzekerd

Een slecht plan

Over de auteur

Robert Jan Blom bekleedde vanaf zijn 25e jaar managementposities bij internationale banken als Lloyds Bank International, Bank of Montreal en de Travelers Cheques Divisie van American Express. Vanaf 1986 tot 2006 was Blom werkzaam voor Graydon Nederland BV. Daar deed hij onderzoek naar bedrijfseconomische vraagstukken zoals de kwaliteit van het startend ondernemerschap, het management bij het mkb, het vrouwelijk ondernemerschap, debiteurenbeheer en oorzaken van bedrijfscrises en faillissementen. Dertig onderzoeksrapporten zijn in boekvorm verschenen; in totaal schreef Blom circa tachtig bedrijfseconomische werken. Een groot aantal werd besproken in radio- en tv-programma’s als NOVA, Buitenhof, Journaals, Ontbijt TV en Eén Vandaag. Blom heeft landelijke bekendheid opgedaan als expert op het terrein van het faillissement.

Zijn boeken geven niet alleen een weergave van het tijdsbeeld waarin zij zijn geschreven, maar zijn vooral praktisch gericht en bevatten veel adviezen en tips ten behoeve van een doelmatiger ondernemerschap met het oog op de vele valkuilen en bedrijfsrisico’s.

In zijn lezingen voor Speakers Academy geeft Blom aan hoe een bedrijf met grotere kansen op succes kan worden opgericht, hoe faillissement kan worden voorkomen, hoe op simpele wijze kosten kunnen worden bespaard ten gunste van een beter nettowinstcijfer, en hoe de mkbondernemer op adequate wijze kan omgaan met zijn of haar debiteuren. Daarbij betrekt hij actief de toehoorders.

Als journalist/columnist schreef (en schrijft) Blom artikelen en columns voor onder andere Tubantia, de Goudsche Courant, het Alphens Dagblad, Witte Weekblad en Ouders Van Nu.

Als hobby schrijft Robert Jan Blom ook boeken: naast bedrijfseconomische werken schreef hij nog tal van non-fictie boeken, fictie, korte verhalen en poëzie. In totaal beslaat zijn omvangrijk oeuvre 106 boeken.

Van 1982 tot 2006 was Robert Jan Blom gemeenteraadslid te Alphen aan den Rijn, van 2006 tot 2010 was hij wethouder Sociale Zaken, Economische Zaken, Cultuur, Toerisme en Dierenwelzijn. Als vrijwilliger treedt Blom sinds 2010 op als gastdocent Ondernemerschap en Politiek aan de Weekendschool te Utrecht en Den Haag. Sinds 2012 is Robert Jan Blom tevens bestuurslid van de Stichting Stem voor Dieren. Voor zijn cv: http://nl.wikipedia.org/wiki/Robert_Blom.

Inleiding

Elk jaar starten 125.000 mannen en vrouwen een eigen bedrijf. Het ministerie van Economische Zaken heeft becijferd dat 3 miljoen Nederlanders rondlopen met het idee om een bedrijf te starten. Het voeren van een eigen onderneming is populair en dat is niet echt verrassend. Werk je in een eigen onderneming dan bepaal je zelf je dagindeling, je kiest je eigen klanten uit en bovenal: je verdient je eigen geld. Dat is aantrekkelijk voor jong en oud, voor vrouw en man.

Maar het opzetten en met succes uitoefenen van een eigen onderneming is niet gemakkelijk. Soms lijkt het eenvoudig, maar een bedrijf in de markt zetten en houden is een uitdaging. Je moet beschikken over deskundigheid in het vak waarin je een bedrijf opzet, je moet kennis hebben van ondernemersaspecten en liefst ook over ervaring beschikken. Velen kiezen voor een sector waarin de eigen hobby als bedrijf wordt opgevoerd. En helaas stappen veel startende ondernemers in het eigen bedrijf zonder opleiding of kennis van ondernemerszaken en zonder enige ervaring. Dat is triest, en velen moeten de droom al kort na de vestiging van hun onderneming opgeven. Dat is zuur: ondernemer word je voor het leven, niet voor één of twee jaar. En als je moet stoppen is het extra moeilijk om opnieuw te beginnen.

Over dit boek

Onderzoeken tonen aan dat naarmate je beschikt over kennis van zaken, je kansen op succes met tientallen procenten stijgen. Kennis is dus van cruciaal belang.

In dit boek vind je dan ook alles over het zelfstandig ondernemerschap. Wie het boek heeft gelezen, komt beter beslagen ten ijs op het moment dat met de daadwerkelijke start wordt aangevangen. In deze Voor Dummies-uitgave word je in sneltreinvaart geïnformeerd over de vele aspecten van het ondernemerschap.

Je kunt het boek beschouwen als een snelle maar diepgaande cursus, als lesboek of als naslagwerk. Je wordt herinnerd aan alle taken die je moet doen voordat de onderneming van start kan gaan, zoals overleg met betrokkenen, adviseurs raadplegen, stappen zetten, informatie inwinnen enzovoort. Wie al deze aspecten vergeet komt er óf niet toe om het eigen bedrijf op te richten, óf zet al bij aanvang een zwakke onderneming op de markt. Alle aspecten die in dit boek worden beschreven leiden ertoe dat er een sterk bedrijf komt. Waarom? Omdat je als ondernemer succes nodig hebt. Zonder succes gaat het niet. Zonder succes verlies je je bedrijf.

Loop daarom rustig langs alle aanwijzingen, reminders en tips. Bedenk dat elke stap die je zet, weer enkele procenten bijdraagt aan de kans op succes.

Hoe dit boek is opgezet

In dit boek worden alle denkbare aspecten van het ondernemerschap vanaf de startfase stapsgewijs behandeld. In de zes delen en zestien hoofdstukken zit een bepaalde volgorde maar die kan niet helemaal sluitend zijn. Daarom kunnen de delen en/of hoofdstukken ook in een zelf gewenste volgorde worden gelezen. Heb je bijvoorbeeld behoefte aan informatie over de belastingvoordelen, dan kun je er voor kiezen om eerst hoofdstuk 10 te lezen. Maar eerst eens lezen over de mogelijkheden op het gebied van personeelszaken, kan ook!

De inhoud van de zes delen in het kort:

Deel I: Een bedrijf starten. Ga voor een sterk plan

Het eerste deel gaat natuurlijk over het plan, het idee voor een eigen bedrijf. Daarbij zijn er belangrijke overwegingen zoals: wil je een nieuwe onderneming opzetten of een bestaand bedrijf overnemen? In hoofdstuk 2 wordt het plan tastbaar, immers, er moet een ondernemingsplan worden uitgewerkt. Terwijl je daarmee bezig bent moet er worden nagedacht over de rechtsvorm. De meeste starters kiezen voor een eenmanszaak, maar een bv is natuurlijk ook mogelijk. En dan een belangrijke zaak: geld van de bank. Of zijn er andere mogelijkheden om aan geld te komen? Die zijn er natuurlijk. Er kan ook worden gekozen voor financial lease, leningen van familie en vrienden of crowdfunding. Wat het beste is in jouw situatie blijkt uit hoofdstuk 4.

Deel II: Eerst de basis in gereedheid brengen

In deel II is er al iets zichtbaar van de nieuwe onderneming. Na de branche, de rechtsvorm en financiering moet er worden nagedacht over de bedrijfslocatie en de huisvesting. In hoofdstuk 5 komen deze aspecten ter sprake. In hoofdstuk 6 gaat het over personeelszaken. Elke ondernemer heeft soms, of doorlopend, hulp nodig. Moet dat altijd een medewerker in vaste dienst zijn? Nee! Er zijn nog vele andere mogelijkheden.

Deel III: Klanten werven, zaken doen en marketing in de praktijk

Als starter porbeer je je weg te vinden op de ondernemersmarkt. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op service, concurrentie, klanten, klachten en debiteuren. En in hoofdstuk 8 worden marketing en public relations behandeld. De bekende marketingmix wordt besproken: relatiebeheer, promotie, reclame en publiciteit.

Deel IV: Administratie, belasting en verzekering

Natuurlijk moet elke ondernemer iets weten van boekhouding en bedrijfsadministratie, zelfs als je de administratie uitbesteedt. In hoofdstuk 9 wordt in begrijpelijke taal uitgelegd wat een openingsbalans is en een liquiditeitsbegroting. Het wordt uiteindelijk gemakkelijker dan je denkt. Dat geldt natuurlijk ook voor belastingen: er zijn interessante voordelen als startende ondernemer. In hoofdstuk 10 noemen we die. Daarna volgen de verzekeringen, in hoofdstuk 11, en belangrijke punten over milieu, ethisch en sociaal ondernemen in hoofdstuk 12.

Deel V: Het einde van de onderneming

Helaas kan het ook fout gaan en kunnen financiële problemen tot een bedrijfscrisis en faillissement leiden; hoofdstuk 13 gaat over deze aspecten. Elke ondernemer moet daar op voorbereid zijn, onder andere om calamiteiten te voorkomen. Maar of de onderneming nu goed of minder goed draait, er kan een situatie ontstaan waarbinnen je een bedrijf wilt kopen of verkopen. Aspecten van kopen en verkopen worden in hoofdstuk 14 behandeld.

Deel VI: Het deel van de tientallen

In dit deel vind je nog twee hoofdstukken met snelle aanwijzingen: in hoofdstuk 15 komen tien manieren aan bod om personeel in te zetten in hoofdstuk 16 gaat het om tien valkuilen vóór, tijdens en na de start.

Pictogrammen in dit boek

In dit boek zie je in de linkermarge soms kleine pictogrammen, die bedoeld zijn om je aandacht op bepaalde informatie in de tekst te richten. Dit betekenen ze:

Dit pictogram nuanceert of versterkt de eerder geschreven tekst met een voorbeeld of verduidelijking.

Dit pictogram alarmeert je voor gevaar. Je zult het bij de bespreking van risico’s zeker tegenkomen.

Dit pictogram duidt op een advies of idee dat te maken heeft met het onderwerp dat wordt behandeld. Doe er je voordeel mee!

Dit teken verwijst naar diepergaande, specialistische ondernemerszaken, waar waarschijnlijk vooral een ervaren bedrijfseconoom opgewonden van raakt. Toch vind je deze onderwerpen misschien belangrijk genoeg om ze later nog eens na te lezen als je daar tijd voor hebt. Sla deze pictogrammen in eerste instantie gerust over, zodat je aandacht op de hoofdzaken gevestigd blijft.

Deel I

Een bedrijf starten: ga voor een sterk plan

In dit deel…

Bij het oprichten van je eigen bedrijf komt veel kijken. Het is immers de bedoeling dat het bedrijf succesvol is en dat je als ondernemer tot aan je pensioen (of nog langer) ook ondernemer blijft. Moeten stoppen met je bedrijf is iets wat je wilt voorkomen. Als starter heb je in elk geval een goed idee nodig, heel veel enthousiasme en liefst ook ervaring en vakkennis van de sector waarin je als ondernemer werkzaam zult zijn.

In de hoofdstukken in deel I bespreek ik de overwegingen om ondernemer te worden en de manieren waarop dat zou kunnen. Ik vertel je wat je nodig hebt en hoe je je het best kunt voorbereiden. Ook het ondernemingsplan, de rechtsvormen en de financieringsmogelijkheden komen ter sprake.

Uiteraard krijg je nuttige tips en aanwijzingen die voor starters van groot belang zijn. Met deze handige adviezen kun je een bedrijf starten dat straks sterk in de markt staat.