Aino Trosell

Niet het kind, wel de vrouw

Vertaald uit het Zweeds door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Tvångströjan, verschenen bij Prisma

Oorspronkelijke tekst © Aino Trosell 2004

Published in agreement with Stilton Literary Agency

Nederlandse vertaling © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2011

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Jitka Saniova/Arcangel Images/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 1959 4

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2011.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

==

Wat dacht je die ochtend? Doe je de gewone dingen op de dag waarop je een ander mens van het leven wilt beroven?

Heb je zelfs ontbeten?

Je had het allemaal af kunnen blazen. Je had kunnen besluiten dat het maar een zieke fantasie was, wat het in feite ook was, en je had het leven gewoon door kunnen laten gaan … desnoods zonder jou. Zonder dat je iemand moest terugpakken midden in de groep, zonder je angst, je dood, je verbeten destructiviteit. Zonder jou had deze ochtend niet die Dagermanachtige nagalm gekregen.

Het was een zonnige, heldere septemberochtend, de hemel was hoog en de lucht nogal fris toen ze bij de regioschool in de bus stapten om naar de bergen te worden vervoerd voor de laatste excursie vóór de winter.

Er gingen maar twee leraren mee, de rest had de zoveelste studiedag over het nieuwe beoordelingssysteem – onderzoekers moeten ook leven. Daarom gingen er ook een paar familieleden mee, en daar had de school op gerekend. Eén moeder, die bij het arbeidsbureau werkte, had een dag vrijgenomen, ze was overwerkt en had een verzetje nodig, maakte ze zichzelf wijs. Het arbeidsbureau was een van de grootste werkgevers van de plaats en ze moesten daar zwoegen als molensteenhouwers. In ieder geval volgens deze moeder.

Eén vader was werkloos en had daarom zo snel geen goede reden weten te geven waarom hij niet mee kon toen de klassenouder hem met een telefoontje overrompelde. Nu hij in de bus zat, was hij blij dat hij geen keus had gehad, wat zou hij anders gedaan hebben op deze stralende herfstdag … net als anders achter de computer zitten en te veel eten?

Een tante hield de deur van haar damesmodezaak tot vier uur dicht, er kwamen toch weinig klanten en ze had het idee dat haar neefje het leuk zou vinden als ze meeging, ook al beweerde hij van niet. Misschien werd hij gepest, dat wist ze niet. Aan zijn moeder had de jongen niets. De tante had met hem te doen en voelde zich een tikkeltje rebels – zomaar de winkel sluiten op een gewone dag, wat zouden de mensen wel zeggen? Maar als ze op een dag haar conclusies trok uit de sombere boodschap van het jaarsaldo zouden ze pas echt iets hebben om over te praten. Misschien had deze tante nog andere motieven om mee te gaan naar de bergen, maar in dat geval zweeg ze daarover, ook tegenover zichzelf.

De meesten hadden niets te kiezen, ze gingen mee omdat het moest. Als je vijftien bent, sta je bol van emoties terwijl verder echt alles je armslag en je gezichtsveld inperkt, zodat je voortdurend om je heen moet slaan om de plek vrij te maken waar je je toevallig op dat moment bevindt. En je bent alleen. Ondanks de vrienden, de vrienden door dik en dun, voor wie je alles zou doen, die ook alles mogen weten, bijna alles …

De protesten waren niet van de lucht, gadver, alweer een excursie, dat is toch nergens voor nodig en verschrikkelijk saai en zinloos, maar nu zitten ze hier en de bus laat Alcatraz achter zich en je ziet alleen maar vrolijke, jonge gezichten, niemand zit onderuitgezakt van vermoeidheid, terwijl het toch nog maar half negen is. Nee, gewoon levensvreugde, levenshonger en blikken en geschater dat de toch al goede sfeer nog verder verhoogt.

Opeens vrijheid, de hoge lucht is aromatisch en de reis naar het noorden door het dal, het water van de Västerdalälven helderblauw, de lucht lichtblauw en het kleed van de natuur sjiek roestkleurig, geel en bruin met nog dunne strepen groen. De rode boerderijen met hun grote schuren, met hun geschiedenis in een muisgrijs klein woonhuis, dat is blijven staan maar waarvan de functie is overgenomen door een groter huis dat ook in de winter bewoonbaar is met een balkon en een bovenverdieping die er later op gezet is.

De witte vinger van de kerk van Lima wijst recht omhoog naar het licht en aan de zuidkant liggen de graven in de zon te wachten op het laatste oordeel. Verkeer is er niet, de bus zoeft langs de dorpen: Skålmo, Husom, Berga, de dorpskernen die je via sleepwegen bereikt. Bij alle boerderijen zijn de veranda’s en portaaltjes beglaasd en dichtgemaakt, adequate bouwmaatregelen, want op de kou van de winter sluit de muggenhel van de zomer naadloos aan, om van de knutten nog maar te zwijgen.

De oude gymleraar Linjo Sven wendt zijn ogen af van het mooie dallandschap, bedenkt dat hij aan het werk is en probeert nu iedereen aan het zingen te krijgen zoals ze vroeger altijd deden toen hij jong was, maar dat is echt het toppunt … een en al gekreun en hemelwaarts draaiende ogen, wat wil die sukkel nou weer? Maar hij is wel aardig. Ja, aardig, maar wel verschrikkelijk stom en wat zingt hij nou? Iets over stoere knapen? Wat is dat voor een prehistorische tekst? Nooit van gehoord en al helemaal nooit gezongen. Als we onze mond houden, geeft hij het vanzelf op. Maar nee hoor. In plaats daarvan komt Axel Svensson, de jongere gymleraar, Linjo Sven te hulp en zet ‘Open landschap’ in. ‘Zeg nou niet dat jullie dat niet kennen. Het open landschap is mij het liefst, ik wil wonen bij de zee.’ Maar Axel, kom op … bij de zee … hier is toch alleen maar bos, mijn oma heeft de zee nog nooit gezien, alleen op tv. Dus kunnen we dit niet overslaan of laat anders Radio Mix Megapol horen door de luidsprekers, dan zingen we mee, dat beloven we.

Waarna ze blikjes openmaken zodat het sist, energiedrankjes en Coca-Cola, met koude worst, koude pizza en snoep, die honger. Axel Svensson kijkt de andere kant op, in de verte, de hele bus ruikt nu naar pizza.

Leegstaande boerderijen helemaal intact verlaten zoals ze er rond de vorige eeuwwisseling uitzagen, ze hebben alles gewoon laten staan en verderop nieuw gebouwd, er was immers hout genoeg en ze kunnen het zich dan nog veroorloven om niet te verkopen aan de zakenlieden in de bergen, de grondprijs kan alleen maar stijgen. De leegstaande boerderijen zeggen zachtjes dat er geen haast bij is, wat geweest is, is geweest en je weet niet wat er komt, je kunt het maar beter rustig afwachten.

Hoewel je het niet kunt weten. Er is brand geweest. Er zijn veel woonhuizen afgebrand, nooit leegstaande boerderijen, nee, alleen nieuwe huizen. Het is net een wond geworden omdat er te vaak brand is geweest, de bus kruipt nu langs de lege plek waar Åsens bergboerderij heeft gestaan, er is niets van over. De branden in Lima hebben iets spookachtigs, maar in de vrolijke chaos in de bus werkt het alleen spanningsverhogend, deze lege plek waar brand heeft gewoed. De stemming stijgt weer na de pogingen van de leraren tot samenzang … jemig, hoe oud zijn ze, moeten ze niet haast eens met pensioen?

Twee enthousiaste, aardige leraren gaan weer zitten om de natuurkrachten hun gang te laten gaan in de bus en algauw wordt het weer rumoeriger, het gelach, de grappen, de kleine flirts en contacten waarvan de betrokkenen zelf niet altijd zeker weten of ze echt bestaan of dat ze slechts het product zijn van hun wensdenken, vrije fantasieën die voortkomen uit heftige hormoonaanvallen die hen dreigen te verraden en te vernederen. Ze durven het ook niet te laten merken of rechtuit te zeggen, ook al gluurt Kicki of Stefan of Andreas of Pilla echt wel terug, bijna continu. Maar je weet het niet. Je staat hoe dan ook weleens voor gek, maar daarom hoef je de krachten van het lot nog niet in die mate te tarten dat je toegeeft hoe je je diep in je hart voelt, hoe het daarbinnen gist, borrelt en stroomt, het zijn allemaal gevoelens die zo goed en zo kwaad als het gaat in bedwang worden gehouden.

De frisse geur van de grote zagerij van Fiskarheden dringt door tot in de bus en de aardige tante krijgt een blik toegeworpen van haar neefje Sammy, de uitwisseling vindt bliksemsnel plaats, maar ze kan op tijd glimlachen en ze is blij dat hij ergens blij is dat ze mee is en dat hij het niet gênant vindt. Zij wordt ook vrolijk van Fiskarheden, dat het goed gaat met het bedrijf, er zijn hier andere bedrijven keihard op de fles gegaan, er zijn meer faillissementen geweest dan nieuwe vestigingen, als die laatste er al zijn geweest. Ze loopt al wat langer mee, ze heeft het vaker gezien.

Naast de bevallige vinger van de kerk van Lima is de stompe toren van de kerk van Transtrand een duim, de bergruggen daarboven zijn gehuld in een wolk die als een kapje is blijven zitten, een ruige leren muts om de kale schedel te beschermen.

Kleine, eenzame eilandjes midden in de woelige golven, zonder de contacten van hun klasgenoten, maar niet echt gepest. Mats bijvoorbeeld, wiens assistente hem precies vertelt wat er straks gaat gebeuren. Ze hoopt stiekem dat het ook echt zo zal verlopen, anders wordt het een hoop gedoe, ruzie en veel moeilijke vragen voor iemand met een psychische beperking die alles heel letterlijk opvat.

Het is al herfst en Mats krijgt nog steeds een assistente mee, is dat een wettelijk recht dat een vooruitziende, paternalistische samenleving hem geeft? Daar denkt de assistente over na. En hoe jong ze ook is, ze denkt een eigen gedachte daar op de zachte stoel van de bus. En die gedachte is dat je misschien niet alles alleen in geld kunt uitdrukken. Dat er nog andere maatstaven zijn ook, die de oude samenleving misschien wel in haar afwegingen meenam. De oude samenleving, die vast wel wist dat het goedkoper was geweest om hem in een tehuis te stoppen, samen met andere gehandicapten, dat ze daarmee geld bespaard zouden hebben. Dat was in alle opzichten voordeliger geweest. Maar hoe zou hij zich dan hebben gevoeld, hoe zou zijn moeder zich hebben gevoeld en iedereen die ervan op de hoogte was? De oude samenleving had het besef dat er misschien nog andere waarden waren dan financiële. Ze was ook in staat dergelijke inzichten om te zetten in concrete daden, en daarom zit zij daar nog, ook al begint de stoel te wiebelen. Hij is zacht, maar wiebelt, er is vast een schroef aan de onderkant losgeraakt en verdwenen tussen de rommel op de vloer.

Ook Sammy is een eenling, ook al heeft hij geen psychische of fysieke handicap, het is gewoon zo gekomen. Hij wordt niet echt gepest, hij is alleen eenzaam, heel eenzaam. Hij is rustig en stil en doet niet stoer zoals de andere jongens, en niemand weet wat deze jongen denkt maar wat erger is, het kan niemand iets schelen. Hoewel, zijn tante, die een stuk of drie stoelen achter hem zit, is blij met zijn nieuwe jack, dat van goede kwaliteit is, en dat ze dankzij haar goede grossiers goedkoop op de kop heeft kunnen tikken. Hij heeft het vanmorgen gekregen en meteen aangetrokken; hij vindt het kennelijk niet erg dat zij net zo’n jas heeft. Het probleem is alleen dat het hier nog geen mode is. In Stockholm zou deze jas goed geweest zijn op een dag als deze en waren er zeker bewonderende opmerkingen over gemaakt. Maar zijn klasgenoten hebben er niets van gezegd, zij zien er niets bijzonders aan, een rood jack dat ze nog niet eerder hebben gezien, so what? Over een half jaar of zo is dit jack ook in deze verre uithoek helemaal in, maar dan is Sammy allang dood en het bebloede jack opengeknipt door medisch personeel, geïnspecteerd, weggegooid en verbrand, en geen enkele maatregel ter wereld kan Sammy dan het leven teruggegeven.

Toen ze halverwege de klim waren, sloeg de mist opeens toe, de bus reed recht de wolk binnen die het hele bergmassief omhulde. Het was net alsof iemand duizend vuren had aangestoken en er vochtig moerasmos op had gelegd zodat de rook flink grijs en ondoorzichtig was geworden. Gelukkig kon de chauffeur de witte strepen op de pas aangelegde brede bergweg nog zien en hij stuurde het voertuig eerst veilig langs Sälenstugan, Lindvallen en het Högfjällshotel en daarna langs Tandådalen en Hundfjället. Vervolgens sloeg hij rechts af en het laatste stuk was de weg smal en glibberig ook al was hij wel geasfalteerd, wegwijzers wezen in alle windrichtingen naar de meest vreemdsoortige plaatsen … bungalowparken waarvan de oude inwoners van Sälen vast nog nooit hadden gehoord.

Bij het bungalowpark Myrflodammen werd er eindelijk gestopt en alle kinderen gingen staan alsof ze door een gemeenschappelijke springveer omhoog werden geduwd, een kakofonie van stemmen, maar Linjo Sven liet zijn basstem horen, en iedereen ging zitten. ‘Ga zitten! Ik moet nog een paar dingen zeggen nu we hier nog allemaal zijn. Let goed op! Haal het niet in je hoofd om te verdwalen of de weg kwijt te raken, horen jullie dat? Heeft iedereen een kaart en een kompas? Laat zien!’

Een bos van kaarten en kompassen schoot binnen een seconde uit de grond, het waaide, het trilde in de wilde, warme wind die liet zien dat hier stoere jongens en meiden waren en dat niemand de weg kwijt zou raken. Maar ze wilden wel zo snel mogelijk weg van de volwassenen met hun scherpe ogen en grote oren, in groepjes. Behalve de eenlingen en misschien nog een paar brave meisjes, zag niemand het nut ervan in om bij de leiding te blijven, bij de volwassenen, niet eens bij de tante. Dag, nu gaan we – laat me erdoor – pas op – ik was vóór jou – au, je knijpt – dat deed hij – wie deed dat dan – dat was hij weer – kom Linda – kom Jonas – ha, ik was eerst – laat me los zeg ik en duw niet zo – ha, jij bent de laatste.

Linjo Sven en zijn collega Axel werden praktisch tegen de zijkant gestuwd terwijl de stroom van de komende generatie zich door de voordeuren naar buiten perste. Ze keken elkaar met verbaasde blikken aan, gelaten, net als anders: ja, wat doe je eraan? Maar ze zijn wel lief.

De jongere gymleraar trok vervolgens een sprintje en haastte zich langs de stoet van onlangs geconfirmeerde kinderen, hij kende zichzelf het recht toe om de leiding te nemen en voorop te lopen.

Linjo Sven slenterde om achteraan te komen en de langzame en luie kinderen op te vangen en de kinderen die ondanks alle instructie in de klas en in de dichter bij de school gelegen bossen niet konden kaartlezen, maar sommige wilden het gewoon niet leren, dus kon hij maar beter achteraan lopen. Tamelijk achteraan liepen ook de moeder van het arbeidsbureau, de tante van de modezaak en de werkloze vader, want het was best lastig om het tempo van de kinderen bij te houden. Waar kwam die haast nu vandaan, die gedrevenheid, die wil om pardoes deze grijze wereld binnen te gaan om de ene controlepost na de andere te passeren met behulp van kaart en kompas, waarom had dat opeens zo’n haast dat de meesten bijna holden? Het antwoord was simpel en begon met een a. Het avonturenbad in Tandådalen was de finale van deze bergtocht, de beloning. Hoe eerder ze hun taak hadden vervuld, hoe meer tijd in het zwembad, in de waterstralen en de heerlijke bubbelbaden en in het bad dat gedeeltelijk in de openlucht lag zodat het water dampte in de kou. Daarna dook je gewoon en was je in een wip weer binnen en liet je je weer meezuigen op de stroom, je speelde dat je verdronk en dat je werd meegevoerd door het tij, ja, daar keken ze naar uit, maar eerst in draf het berglandschap van Myrflodammen rond.

Je zag niets, alleen het pad vlak bij je, de mist omhulde verder alles, zodat het onwerkelijk werd, net alsof je op Mars was of in Kongo, het was spannend en net niet eng, ze waren immers met veel, er kon niets ergs gebeuren, er was nog ruimte voor dromen en heftige emoties. Nog steeds werd er volop geglimlacht en gelachen; er werden grappen gemaakt en de vlotte bink gaf zijn dame voor de grap een duw, zodat ze viel en hij haar uit het moerasgat moest trekken maar o, dat viel niet mee, hij moest zelf op zijn knieën gaan zitten, haar vastpakken en omhoogtrekken, zijn armen om haar schouders slaan en daarna om haar middel, en zij maar lachen. Hij snapte het. Hij bloosde en verbleekte en wist niet meer wat hij moest doen, hij wilde haar omhelzen, maar werd bang en liet haar los. Haar lach verdween met de woorden ‘ben je nou helemaal’, en toen was het sprookje voor die keer uit. Ben je vijftien, dan zit je gevangen, er is geen genade, je valt en je doet je telkens pijn, maar uitgerekend die dag zou het leven hun leren wat echt vallen is en voordat het duister inviel zouden ze allemaal een vrije val maken in het nieuwe, vreselijke inzicht dat de vlam van het leven helder kan branden, maar als die gedoofd is, dan is die gedoofd. Dan kan geen macht ter wereld er weer leven in blazen. Zo levend als Sammy was, zo hevig werden de fantoompijnen die hij zou achterlaten, want naderhand begrepen ze allemaal dat hij was zoals zij. Dus waarom was hij eigenlijk zo eenzaam? Als ze de klok terug konden draaien zouden ze hem opnemen en met hem optrekken en hem warmte en vriendschap betonen, ja, genegenheid, het kon allemaal.

Totdat het opeens niet meer kon.

Op luide, militaristische toon gaf Axel Svensson hun de opdracht te stoppen bij de monding van de Myrflodammen. Nog een paar korte instructies, ze zouden er niets mee opschieten om te jagen voor het geval ze graag snel naar het avonturenbad wilden. Nee, degenen die het eerst weer terug waren, moesten daar die hut binnengaan, daar kon iedereen gebruik van maken, en vuur maken, zodat degenen die na hen kwamen zich daaraan konden warmen en daar hun cacao konden drinken.

De leraar van de ‘cacao’ kon met geen mogelijkheid begrijpen waarom het wel leek alsof iedereen opeens God zag, boven de mist. ‘Chocolademelk dan’, verduidelijkte hij en hij kreeg een grijns terug, iedereen had blikjes energiedrank bij zich of water, niemand had een thermosfles bij zich, dat was ouderwets, maar dat wist Axel niet. ‘Dat zal vet gezellig worden’, vond iemand peinzend, en Axel struikelde net als altijd over dat modewoord dat nu ook de lokale jeugdtaal begon te vervetten. ‘Nu mogen jullie vet vertrekken’, zei hij in een stomme poging een grap te maken, maar dat leverde hem ditmaal geen grijnzen maar alleen boze blikken op, het was ook nooit goed. ‘Blijf op het pad’, riep hij. ‘Jullie verdwalen niet als jullie op het pad blijven en de rode markeringen volgen, en vanaf Kungsleden de gele. Blijf bij elkaar, dan komt het goed.’

De meest ondernemende kinderen bestudeerden de kaart en daarna de mist om hen heen. Links, naar het noorden, moesten de bergen Lägerdalsfjället en Syndalskläppen liggen, in het zuiden Flatfjället en recht voor hen in het oosten lag het nu onzichtbare Öjskogsfjäll. In de verte klonk het ritmische geblaf van honden.

Op het veen was vaag een bord te zien in de mist: ‘Pas op. Zwak ijs!’ Ze lachten. Toen drong het tot hen door dat het voor sneeuwscooters in de winter bedoeld was. Even verderop stuitten ze op een paal met blauwe wegwijzers met witte letters die in verschillende richtingen wezen: Kläppenskjulet 2,5; Syndalen 3,5; Tandådalen 4. Vervolgens liepen ze naar de hut om daar een kijkje te nemen, ze moesten weliswaar verder maar dit was ook leuk. Het was er koud, kouder dan buiten, en op een plank vond een van de jongens een Ierse lamsstoofschotel in folieverpakking, misschien konden ze die klaarmaken als ze terugkwamen, misschien konden ze de meisjes een maaltijd voorzetten, Ierse stoofpot met Red Bull erbij. Het gastenboek was geen boek, maar gewoon een multomap, die begon bij de afgelopen eeuwwisseling, ze lazen de aantekeningen van een paar Noorse bezoekers, die ze heel erg komisch vonden, hardop voor: ‘Moet je dit horen, 1 oktober 2000. “Het was weer heerlijk om hier te zijn. We zijn van de ene pol op de andere gesprongen. Om niet nat te worden en geen verkoudheid op te lopen. Ik had mijn nieuwe blauwe familiemuts op en we hebben een lekkere, frisse wandeling van twee uur rond de Myrflodammen gemaakt. Groeten, Cecilia, Felicia en Nora.” Of deze van januari: “We hebben hier gezellig ons lunchpakket opgegeten. Bosse doet het vuur en ik zit lekker.”’

Wat? Hier? Midden in de winter?

Ze lachten zich bijna een ongeluk.

Er lagen houtblokken en kleinere houtjes klaar. Ze wisten dat ze nieuwe moesten hakken als ze vuur hadden gemaakt, Axel zou hen daar niet onderuit laten komen. Er stonden een pan en een koffiepot, de pan voor de Ierse stoofschotel. Op de muur lazen ze een vermaning dat ze het huisje in de staat moesten achterlaten waarin ze het zelf wilden aantreffen. Zo in ieder geval niet. Maar warm, met pizza en cola op tafel en een vette videofilm in de niet aanwezige videorecorder. Ja, waarom niet, er waren toch accu’s, je zou iemand kunnen vragen en dan hier overnachten, er een echt gezellige avond van maken. Ze fantaseerden er stiekem over met wie allemaal.

Buiten was het enorm licht als je uit de schemering daarbinnen kwam. Ze hadden nu al zin om hier terug te komen en bij het vuur te zitten. Ze keken uit over de Myrflodammen. Ze konden niet ver kijken, het leek voornamelijk een groot drassig moeras, maar waarschijnlijk was er verderop open water, net als bij de eigenlijke afdamming waar het water diep was, heel diep, hoe diep? De hoogte was indrukwekkend. Onder hen, waar de rivier over de rotsen sprong, vloog de een of andere vogel rond, nu eens zat hij midden in de stroom, dan weer maakte hij een snelle vlucht, kwiek en venijnig. Continu natte voeten, constateerde iemand laconiek. Kennelijk uit eigen vrije wil. Ze vonden het een mooie vogel, maar dat zeiden ze natuurlijk niet.

Nu klonk er gegiechel en gegil. Ze verstijfden ongemerkt, de meisjes kwamen eraan. Ze moesten vóór hen bij de rustplaats in Syndalskläppen zijn, dan konden ze zich verstoppen en de meisjes laten schrikken. Als schaduwen gleden ze over de brug, onder hun voeten raasde met woeste snelheid het luidruchtige begin van een van de zijrivieren van de Stora Tandån. Iemand maakte een schouderworp, maar dan voor de grap, het zou me wat zijn als er iemand in gevallen was.

Nu drong Axel zich weer langs hen heen om op kop te lopen over het pad dat in noordoostelijke richting langs de Myrflodammen liep. Ze kwamen door een dicht en hoog sparrenbos waar de nevel geen voet aan de grond kreeg, maar zodra er ook maar een klein stukje moeras overgestoken moest worden, was het weer wit en bovendien drassig, maar er lagen loopplanken overdwars tegen de ontelbare stroompjes die in de Myrflo uitkwamen, zoals het moeras vast had geheten voordat de dam er was.

Oude, vieze sneeuw lag achter een paar bosjes verborgen, de eerste sneeuw was alweer gevallen en toen ze bij de volgende drassige opening in het hoge bos kwamen, voelden ze de ondergrond af en toe kraken, het was die nacht zo koud geweest dat die bevroren was, tussen de bergen liet de winter zijn tanden zien en op sommige kleine geulen lag nog een dunne ijslaag. Maar de opdracht was al te makkelijk, het pad was zo duidelijk dat sommigen hun headset opzetten en hun discman aan, en Axel wist niet wat hij moest zeggen, mocht dit of was het verboden, hij wist het feitelijk niet en besloot er niets van te zeggen, al helemaal niet omdat de groep jongeren verspreid was zodat het ene deel niet wist wat het andere deed.

Maar met de veiligheid was het prima in orde. Aangezien je hier met je mobieltje soms geen bereik had, hadden de leraren allemaal een jachtradio mogen lenen, een walkietalkie, zodat er contact gehouden kon worden tussen de verschillende onderdelen van de groep, die meteen geformeerd waren: de eerzuchtige jongens voorop, een clubje ergens in het midden en ten slotte achteraan een horde slenteraars, de meeste volwassenen en Linjo Sven, die zich met de nodige zorg om eventuele schaafwonden en andere narigheid bekommerde.

Sven wond zich op over de mist, in ieder geval vond hij die irritant. Toen hij hier een paar dagen geleden was geweest, had de zon geschenen en hij had zich voorgesteld wat voor prachtige dag het zou worden, en nu zagen ze net zo weinig als het Zweedse leger op het slagveld van Lützen. Hoewel de kinderen het niet minder naar hun zin leken te hebben in deze mist; misschien fantaseerden ze wel allerhande flauwekul bij elkaar. Er lag opgevroren sneeuw op de loopplanken, het zou niet best zijn als iemand nu iets brak, maar in zijn rugzak zat alles wat je eventueel nodig zou kunnen hebben. Dus ze konden van alles breken en bezeren, hij had het hele arsenaal van vereiste medische artikelen bij zich en bovendien had hij een cursus gevolgd, iedereen kon zich veilig voelen; Linjo Sven zelf voelde zich ook veilig.

Echt. Zo onnozel. Pas naderhand begreep hij wat voor een middelmatige figuur hij was.

Achteraan deden ze niet langer hun best om de anderen in te halen of bij te houden. Ze hadden het best gezellig, een paar kinderen liepen met veel gestommel te luisteren terwijl de volwassenen over koetjes en kalfjes praatten en over wat hun op dat moment maar net te binnen schoot. De laatste tijd hield een beverpaartje de gemoederen in Grönland, het centrale dorp, erg bezig. De bevers waren uit de rivier omhooggekomen en dreigden nu de Bloemenbeek in te dammen, wat een overstroming tot gevolg zou hebben. Maar goede raad was niet duur, iedereen deed een duit in het zakje en zelfs de wethouder had in een interview in de krant verteld hoe men zich tegenover ongewenste bevers diende op te stellen, zijn raad was nuchter en gebaseerd op degelijke ervaring. Ja, de bevers waren het nieuws van de week geweest. Ook al had Rosengren zijn productie verplaatst en ook al had de Leerlooierij haar faillissement aangevraagd en ook al was de woningbouwcorporatie Malungshem miljoenen aan huurinkomsten misgelopen door leegstand in de flats die binnenkort, als er niets gebeurde, moesten worden afgebroken.

Linjo Sven wordt opgeroepen door Axel, die nu ongeveer halverwege de rustplaats bij Syndalskläppen is, tot zover is alles onder controle, en achter zich ziet hij de middenmoot, de grote groep kinderen, ze stappen stevig door, het gaat goed oké over en sluiten, klik en de radio weer in het foedraal.

De eigenares van de modezaak was iets sneller gaan lopen om contact te krijgen met de jongen, maar hij zag het en deed er nog een tandje bij om niet helemaal voor gek te staan en nu heeft hij geluk. Een paar jongens laten hem ertussen en het pad is smal. Ze lopen verder en Marlene – zo heet zijn tante – raakt nu het contact met haar neefje kwijt, maar daar is ze alleen maar blij om als ze ziet dat ze hem als vrienden tussen zich in nemen, dan heeft hij haar goede zorgen ook niet nodig, het is waarschijnlijk helemaal niet zo droevig gesteld met de jongen als ze had gedacht.

De voorsten zijn nu bij het open schuurtje aangekomen. Een bord verkondigt dat ze zich op 710 meter boven de zeespiegel bevinden en dat het hutje wordt onderhouden door het Provinciebestuur, het is voorzien van banken, een tafel en brandhout en de inspectie is snel afgehandeld, de inscripties met kool zijn vers, niet creatief, nee, alleen data en namen. Teleurgesteld wachten ze terwijl Axel omkeert om de grote middengroep op te halen. Ze vervelen zich en struinen rond. Aan de noordkant vinden ze sporen van sneeuwhoenderen op de berijpte grond, en ze geven commentaar op de mierenhopen die puntig zijn en helemaal niet zo afgerond als thuis, misschien komt de naam Myrflo niet van het moeras maar van de mieren, shit wat doet die man er lang over, hoe langzaam lopen ze wel niet? Heeft hij gezegd dat we een vuur moesten aanleggen? Nu horen ze een hond heel dichtbij, een aanhoudend geblaf, een drever of een jämthund, legt een kenner uit, hopelijk komt hij hierheen.

De grote middengroep heeft zich verspreid en is uit elkaar geraakt en Axel zet zijn walkietalkie aan om Sven weer op te roepen, hij wil horen hoe het er achteraan uitziet. Maar voordat hij een oproep kan doen, hoort hij duidelijk iemand in zijn jachtradio zeggen: ‘Ik zie hem, nu rent hij weg, ik ga erachteraan, ik hem heb op de korrel.’ ‘Dat bestaat niet’, antwoordt iemand anders en daarna klinken er metalige lachsalvo’s door de jachtradio en dan klinkt er een schot, een huilend, fluitend geluid, een kogel, onbetwistbaar een kogel, fluit vlak langs Axel Svensson heen, hij komt met veel misbaar door de takken heen. Hij laat zich op het mos vallen, schreeuwt recht in de jachtradio: ‘Verdomme’, maar niemand schijnt hem te horen, hun communicatie gaat gewoon door, hij heeft hun frequentie binnengekregen, dat beseft hij, maar hij kan hen niet bereiken. Nu holt hij gehurkt rond en schreeuwt: ‘Iedereen terug naar de bus! Nu! Omkeren!’

Radeloze meisjes en jongens staan daar maar wat, terwijl ze in levensgevaar zijn. ‘Verdomme, luisteren nu, terug naar de bus! We zijn in een elandjacht terechtgekomen. Ook al is het daar nog te vroeg voor. Rennen en zeg tegen iedereen dat ze moeten omkeren! Begrepen?’

Dan klinkt er weer een knal, van de andere kant van het moeras, nu horen de kinderen die daar dichtbij zijn een kogel vlak langs fluiten en iedereen begint te schreeuwen en te rennen, dan komt het derde schot, iedereen vlucht in wilde paniek. Dat zou Axel Svensson ook het allerliefste doen. Maar de verantwoordelijkheid en de plicht winnen het, zodat hij de andere kant op vlucht, tussen de bomen door zigzagt, schreeuwt, bloed proeft, hij rent urenlang als door watten, heeft hij het gevoel, maar algauw komt hij bij het schuurtje waar een groepje stomverbaasde jongens de opdracht krijgt terug te gaan. Niet langs de zomerweiden van Syndalen of over Kungsleden zoals eerst was gezegd, maar rechtstreeks terug onder de beschutting van het bos. Ze zijn in een elandjacht beland waar niemand van wist, terug naar de bus!

Iedereen ziet dat het ernst is en ze gehoorzamen meteen. Ze hadden de schoten wel gehoord, maar ze dachten dat het een vogeljacht was, de andere kant op, het geluid wordt door de bergwanden heen en weer gekaatst. ‘De schoten kwamen van de andere kant van het moeras’, zegt Axel Svensson hijgend, het had helemaal verkeerd kunnen aflopen. Nu meteen naar de bus en dan naar het zwembad!

It’s a rich man’s game no matter what they call it … use your mind and they never give you credit … what a way to make a living … working nine to five … Wow – een witzijden dekbed vliegt als een parachute naar het plafond terwijl Radio Dalarna Dolly Parton ten gehore brengt. Tussen het bed en het raam, waardoor ik een eveneens wit uitzicht heb, sta ik dansend het super-de-luxe bed op te maken. Wat bof ik met dit baantje, de manager van het hotel kreeg het benauwd, voelde zich schuldig en gaf mij een tip waar ik wat extra’s zou kunnen verdienen, ze heeft een goed woordje voor me gedaan.

Dit baantje is perfect, een droom die in vervulling is gegaan. Op mijn vrije dagen kom ik hier het ene huisje na het andere schoonmaken, zonder dat iemand me vertelt wanneer. Als ik maar klaar ben voor de sneeuwgarantie en voordat de verhuur begint, kan het niemand iets schelen hoe ik de huisjes tiptop in orde krijg, van vloer tot plafond schoongemaakt, de jaarlijkse herfstschoonmaak, vijftien huisjes heb ik gekregen en dat brengt flink wat geld in het laatje.

‘Good Golly Miss Molly’ – in het voorjaar moet ik de schuren schilderen, daklijsten vervangen en grind op het erf storten, bovendien komt Åsa met Kerst bij me met haar verloofde, maar dat kan Bruin gelukkig wel trekken, en ook op het psychische vlak gaat het goed, hoe moeilijk ik het ook heb gehad. Maar ik ben erdoorheen gekomen, ik ben sterker dan ooit, sterk door eigen kracht, want wat pijnigt, dat reinigt, dat is echt zo. Het was een vuurproef die ik heb doorstaan, weliswaar in stilte, want waarschijnlijk ben ik de enige die weet heeft van mijn zelfoverwinningen, mijn overwinningen op mijn zwakheid en mijn angst. Oppervlakkig beschouwd ben ik die schoonmaakster die een paar keer te vaak in de problemen is geraakt en daarmee heeft bewezen dat je je niet met andermans zaken moet bemoeien. Maar de hoofdzaak is dat ik me bewust ben van die kostbare ervaringen, wat ze me hebben opgeleverd en waar ze toe hebben geleid, niet alleen in de vorm van kennis, maar ook van inzicht. Op een goede dag zal ik waarschijnlijk zo geleerd als een professor de pijp uit gaan, alleen weet ik niet waar ik dan een professoraat gehad moet hebben, aan de spinazieacademie misschien.

Ik ben tevreden met mijn leven, meer dan tevreden. Soms bedenk ik dat je die woorden moet denken: ik ben gelukkig, op dit moment ben ik gelukkig. Geen pijn, geen ongerustheid behalve de volledig normale, en geen angsten, ik ben gelukkig, ik ben gezond en sterk, het barrel dat voor de deur staat, is wel bijna aan zijn eindje, maar dan nog, dat komt wel goed. Het is altijd nog goed gekomen. Radio Dalarna blijft nog even nagenieten van de jaren zestig, Don’t bring me down, yes, ik bedoel no … als ik nou ook nog een goede danspartner had hier tussen de vegers en de stofzuiger, I’m telling you it’s gonna be the end don’t let me down. No, please don’t let me down!

Ik ben begonnen met bedden opmaken, zoals ik het in het Högfjällshotel heb geleerd, aangezien dat zo ontzettend veel stof geeft. Ik heb gelucht en het beddengoed geklopt, hoewel ze misschien wel van stof en huismijt houden, die rijke stinkerds die een luxueuze villa als deze verhuren, ik kan er niet bij dat dit een vakantiehuisje is, het lijkt meer op een paleis. Maar ook paleizen moet je schoonmaken, de open haard, de barbecue, de vriezer, de koelkast, de sauna, de droogruimte, de jacuzzi, de wijnkelder, het washok, de waxruimte, de slaapkamers, de douches en het open landschap dat ‘gemeenschappelijke ruimte’ genoemd wordt, waarvan de onderdelen via halve trappen met elkaar verbonden zijn. Een gemeenschappelijke ruimte met smaakvolle niveauverschillen, voorzien van tv, video- en dvd-recorder en andere apparatuur, zelfs ook nog een paar boeken om de lange avonden mee door te komen als je niet in de kroeg zit ergens in de bergen in de grootste uitgaansmetropool van Dalarna. Ik ben niet jaloers, maar wel verbaasd dat er op sommige plekken zo veel geld zit. Deze villa is maar een van vele. En het grootste deel van het jaar staat hij leeg.

Op dit moment is het hele terrein onbewoond, maar er zijn wel een paar timmerlieden bezig bij een grote alpenhut verderop in de Flatfjällsvägen, af en toe hoor ik gehamer. Ze zijn bezig met het isoleren en beglazen van het grote terras met uitzicht over het dal richting Hundfjället en Tandådalen en op de onder druk geïmpregneerde vloer hebben ze een badkuip geïnstalleerd. De gasten zitten straks in de sneeuw en de kou onder de sterrenhemel in het warme water, met misschien een beker glühwein op de rand. Ik geef toe dat ik wel een tikje jaloers word als ik me deze warme taferelen midden in de winter voorstel. Maar dan word ik wakker en ik denk: wat een gedoe met schoonmaken en al die leidingen die misschien bevriezen. Hoewel iemand anders die problemen waarschijnlijk oplost, dat doen die types zelf niet die hier alleen maar komen voor de variatie en om te genieten.

Een duizendje is een boel geld, vooral als het zwart is. Ik had zulke goede voornemens, toen Jan en ik getrouwd waren en hij actief socialist was, die goede voornemens zijn ergens gaan rammelen en alle kanten op gevlogen. Ik hoef maar ‘Skandia’ te zeggen, dan is mijn geweten stil en schaam ik me dat ik zo naïef ben geweest om de lui te spekken die slechts het topje van een ijsberg waren. Ik werk in ieder geval voor mijn centen, voor elk uur staat honderdvijftig kronen zwart. Zíj werkten helemaal niet, als ze dat niet allemaal kregen. De mensen die dat allemaal opstreken, deden helemaal niks, ze staakten, ze weigerden hun best te doen als ze geen extra miljoenenbonussen kregen. Wat moet je ervan zeggen, ik kan er met de pet niet bij, ik ben mijn illusies kwijt. En ergens betaal ik toch, hoe slim ik ook ben. Want er worden geen sociale premies betaald, daarvoor krijg ik zelf de rekening gepresenteerd. Degene die werkt, moet altijd betalen. Hoe die lui aan hun onvoorstelbare posities zijn gekomen, begrijp ik niet. Misschien kennen ze iemand, of hebben ze een erfenis gehad of iemand omgekocht, dat zou kunnen. Ze maken deel uit van een ander universum, waar ik heel weinig van weet, een aparte gesloten groep van ons-kent-ons. En wij zijn kippen die zich makkelijk laten plukken, ze kunnen ons zo een voor een vangen sinds de solidariteit de deur uit is gezet en levensgevaarlijk wordt gevonden.

Kom op, Radio Dalarna! Maar daar zijn de jaren negentig losgebarsten, het klinkt als een pneumatische hamer en ik zet hem uit. Ik pak zo’n trekker op een extra lange uitschuifbare steel waarmee ik de bovenkant van het grote raam, dat helemaal tot in de nok doorloopt, kan bereiken. Buiten is de mist iets minder dicht en beneden op de keerzone van het receptiegebouw staat een bus. De chauffeur komt het café uit dat het hele jaar open is en steekt een sigaret op. Hij loopt naar de bus, terwijl er een paar kinderen komen aansjokken van de andere kant, van het bos. Ze kijken continu om zich heen en roepen iets naar de chauffeur, die abrupt blijft staan en met zijn handen een gebaar maakt van: wat?

Nu komen er nog meer kinderen aan, kennelijk maken ze een uitstapje met school. De meesten rennen, misschien doen ze een wedstrijdje wie het eerst terug is. Ik zie geen leraar. O, toch wel, nu komen er een paar volwassenen aan, ze praten aan één stuk door met elkaar en met de kinderen. Ze lijken zich ergens nogal druk over te maken. Zijn ze van slag? Zijn ze misschien boos? Heeft een van de kinderen stiekem gerookt of rommel gemaakt of het voor iemand anders verpest? De sfeer is opgewonden, dat is duidelijk.

Als ik op een stoel ga staan, kan ik met de trekker helemaal bij de nok komen.

Niet weten is altijd het ergste. De chauffeur had de smaak van koffie nog in zijn mond toen de eerste kinderen terugkwamen met het verbijsterende nieuws dat er een elandjacht gaande was in het gebied. Hij vergat te roken. Elandjacht? Hoe dan? Waar dan? Hier, nu? Ja, ze hadden schoten gehoord en een hond en iemand had een eland voorbij zien denderen door de struiken. Er was een elandjacht aan de gang en ze hadden de opdracht gekregen om terug te gaan.

Linjo Sven en de andere volwassenen behalve Axel Svensson kwamen nu in zicht met een grote groep kinderen. Veel van hen lachten en floten toen ze de bus zagen. Nu mochten ze veel eerder naar het Avonturenbad, ze vonden het wel grappig dat de volwassenen zo bezorgd keken.

De radio kraakte en Axel Svensson rapporteerde van de zuidhelling van de Lägerdalsfjäll. Voorzover hij kon zien bevonden alle kinderen zich nu ergens vóór hem, er kwam niemand meer achter hem, hij was de laatste. Dus hij ging nu terug, over en sluiten.

Even later kwam er weer een oproep van hem. Hij had contact gehad met enkele jagers. Ze zouden met hem meegaan naar de verzamelplaats. Ze waren geschrokken en wilden kijken of alles in orde was.

Linjo Sven was boos en onder zijn woede zat angst. Hij had de route uitgezet. Hij was hier een paar dagen geleden nog geweest, hij had het hele stuk gelopen en zich ervan vergewist dat de route niet te zwaar was, kinderen kunnen zo weinig hebben tegenwoordig, je moet zo voorzichtig met hen zijn, ze kunnen niks en snappen niet wanneer iets echt is en niet alleen maar een videospelletje met superieure graphics.

Hij had overal rekening mee gehouden. Dacht hij. Maar had hij dit ook moeten checken? Hoe dan? Wie had hij ernaar moeten vragen en hoe had hij überhaupt op het idee moeten komen, het was immers nog maar begin september? Dus … was dit echt zijn verantwoordelijkheid? Het antwoord was: nee, dit was niet zijn verantwoordelijkheid, dat kon het niet zijn, dat moest hij duidelijk stellen. Er zou nu geen elandjacht moeten zijn, dus waarom had hij daar dan over na moeten denken?

Waar was hij eigenlijk mee bezig? Hij zocht manieren om zijn eigen straatje schoon te vegen, ook al had nog niemand hem ergens van beschuldigd. Hij kon er gewoonweg niets aan doen en hij mocht blij zijn dat de vergissing zo snel aan het licht was gekomen.

Ze waren nu allemaal verzameld, de moeder van het arbeidsbureau en de werkloze vader stonden vol vertrouwen te wachten totdat Linjo Sven het bevel zou overnemen. De jonge assistente had heel wat te stellen met Mats, die boos was en luidkeels bleef vragen: ‘Je zei toch dat we naar een hut gingen? Moeten we nu met de bus? Ik wil nu niet zwemmen, we zouden toch naar een hut gaan en daar barbecuen?’

Nu moest hij zorgen dat er een beetje orde kwam in de groep. Eerst moest iedereen geteld worden. Hij zou hun vragen per klas bij elkaar te gaan staan en elkaar te tellen.

Maar er was een storende factor.

De eigenares van het Modecentrum, die tante. Ze liep van de een naar de ander om iets te vragen. Haar neefje Sammy was natuurlijk nergens te zien! Typisch. Linjo Sven werd weer boos.

Hij keek het pad af. De mist was iets opgetrokken, de bomen in de verte stonden te wachten, het pad wachtte, de struiken en de kruisen die het pad markeerden.

Alles wachtte, maar er kwam geen Sammy het pad over lopen, als laatste van iedereen omdat hij was gaan plassen of had lopen klooien of hen gewoon bang had willen maken.

De in mist gehulde bomen in de verte bleven in de houding staan en wachtten, met hun takken geheven alsof ze de hemel wilden bedwingen. Er kwam niemand aan over het pad.

Alles werd zo stil. In een oogwenk stierf het geroezemoes weg en nu kwam ze op hem af.

‘Ik dacht dat hij bij hen was …’ zei ze en ze wees onzeker naar een paar kinderen.

Ze schudden verwoed hun hoofd en vertelden dat ze maar een klein stukje samen op hadden gelopen, daarna was hij doorgelopen. Of hoe het ook precies was gegaan. Ze wisten het niet meer. Maar in ieder geval was hij maar een meter of honderd met hen meegelopen. Of tweehonderd. Tweehonderd meter, ze hebben geen idee waar hij daarna heen gegaan is. Vermoedelijk naar de kopgroep. Axel Svensson zal hem wel vinden, zeggen ze met stemmen die iets hoger zijn dan anders, niet met een kopstem, maar ijler dan anders, opgewonden, ze willen er niet van beschuldigd worden dat ze niet naar een klasgenoot hebben omgekeken, ze zijn onschuldig.

Marlene, de eigenares van het Modecentrum, kijkt de leraar smekend aan alsof ze wil dat hij de kinderen onder druk zal zetten, zodat ze snel zullen stoppen met hun ontwijkende gedrag. Haar blik gaat heen en weer van de kinderen naar Linjo Sven, zeg er toch alsjeblieft iets van, ik heb toch gezien dat hij bij hen was. Linjo Sven ziet opeens bleek, de kleur verdwijnt van zijn wangen en zijn lippen.

Alles draait. Tegelijkertijd lijkt het wel alsof er stekende distels langs zijn ruggengraat gaan en de hele wereld beweegt, het pad, de struiken en de bomen.

Dan kraakt de radio weer. Het is Axel.

Hij heeft de jachtleider gesproken, de jachtploeg is verzameld, we staan hier nu allemaal. Over.

‘En? Over.’

‘En … het is niet zo mooi. Over.’

‘Nee? Over.’

‘Bel een ambulance. Meer kan ik op dit moment niet zeggen, er staan natuurlijk mensen om je heen? Mobieltjes hebben hier geen bereik maar in het centrum is vast wel een telefoon, of in de bus. Over.’

‘Begrepen. Ga ik doen. Over.’

Een tiende van een seconde heeft hij zichzelf niet helemaal in de hand. Hij kijkt toevallig een jongen aan die vlak bij hem staat en het misschien heeft gehoord. Hij doet meteen zijn ogen dicht, stopt dan de radio weg. Hij zegt dat hij moet bellen. Ze moeten hier wachten.

Dat kind dat recht in zijn hart keek, begint meteen met een vriendje te praten, opgewonden, dat kan van kwaad tot erger gaan. Hij moet de boel onder controle zien te krijgen. Daarom verheft hij zijn stem en hij verbaast zich erover dat die zo sterk is, zo helder, zijn stem, die helpt hem. Hij zegt dat een van de jagers zich kennelijk heeft bezeerd, maar dat het niet ernstig is. Hij gaat bellen en intussen moeten ze per klas tellen of iedereen er is en dan iets gaan drinken, hij is zo terug.

Bij de receptie zit een meisje dat niet veel ouder is dan zijn leerlingen, ze verzorgt zowel de administratie als de koffie – er zijn geen gasten. Ze deinst terug als hij naar binnen komt stormen om te vragen of hij mag bellen. Maar dan hangt hij al over de balie, en met de hoorn in zijn hand zet hij de jachtradio weer aan.

In een simultaan gesprek tussen de alarmcentrale, hemzelf en de mannen ver weg in een moeras maken ze de stand van zaken op en de ambulance, de reddingsdienst en de politie krijgen het alarm hoogstens een halve minuut later.

Er is een vijftienjarige jongen per ongeluk neergeschoten tijdens een excursie, hij ligt hemelsbreed circa anderhalve kilometer ten noordoosten van de Myrflodammen. De situatie is zeer ernstig, hun lekenoordeel is dat hij overleden is, door het hoofd geschoten. Met een 4 x 4 kun je tot vlak bij een hut rijden. Verder te voet of per helikopter, maar het is te mistig, de grond is nat en drassig, kan lastig lopen zijn. Een sneeuwscooter zou kunnen. De jachtploeg en een leraar zijn nog ter plaatse. Een groep kinderen en enkele volwassenen hebben zich verzameld bij het hoofdgebouw van bungalowpark Myrflodammen. Ze mogen niets aanraken, alleen levensreddende handelingen zijn toegestaan. Begrepen. De reddingsdienst heeft een amfibievoertuig met rupsbanden, dat meteen uit de garage in de bergen vertrekt, ze zijn er over een paar minuten, met de politie en de ambulance kan het iets langer duren.

Een zakelijke, kurkdroge, emotieloze, maar efficiënte communicatie met een medewerkster die de taak heeft alle benodigde gegevens los te krijgen van dronken en hysterische mensen om de juiste acties tot stand te kunnen brengen, en alles gaat goed totdat ze nog een keer wil weten hoe het met de patiënt is, waarschijnlijk om de juiste soort ambulance of de juiste arts erheen te kunnen dirigeren. Maar dan gaan ze door het lint en door het gekraak van de walkietalkie heen schreeuwt iemand: ‘Hij is dood! Zijn jullie doof geworden daar bij 112? Hij leeft niet meer, moeten we de uitgangswond beschrijven, die kogel was bedoeld voor een eland van vierhonderd kilo!’

Daarmee is de communicatie ten einde, zou je denken. Maar wanneer alles al is misgelopen zegt de medewerkster van de alarmcentrale in Falun bij wijze van troost dat ze allemaal onderweg zijn.

Ze komen allemaal. Alsof er in de bergen een feest met allemaal beroemdheden wordt gegeven, dat je niet zou willen missen. Linjo Sven en Axel verbreken stilletjes de verbinding. Nu kunnen ze alleen nog wachten.

‘Als een van die mensen buiten hier binnenkomt, dan zeg je geen woord over wat je hebt gehoord!’ Linjo Sven kan streng zijn en de ogen van de jonge receptioniste beginnen vochtig te glimmen en dreigen over te lopen. Ze wordt een spiegel. Hij ziet zichzelf in de uitdrukking op haar gezicht, hij ziet hoe angstaanjagend hij is en wat voor akelig verhaal ze door zijn toedoen te horen heeft gekregen zonder dat ze erom had gevraagd. Hij ziet dat haar handen trillen, maar hij heeft geen tijd om iets goed te maken, ze moet het nu zelf maar zien te regelen, iemand bellen.

Zonder nog iets te zeggen loopt hij naar buiten en onderweg steekt hij al zijn energie in pogingen om zijn gezicht weer in de plooi te krijgen, om een masker op te zetten. Zijn enige gedachte is dat hij hoopt dat de professionals snel komen, maar intussen?

De eerste die hij tegenkomt is natuurlijk Marlene, haar blikken zijn speren die hem vanaf een afstand van zo’n meter of vijftig toegeworpen worden, hij kan er niet aan ontkomen, ook al doet hij de laatste tiende van een seconde zijn best om gewoon te kijken. Ze staat daar alsof ze de pest heeft, de anderen hebben allemaal elkaar, ze staan in groepjes bij elkaar, maar om Marlene van het Modecentrum heen is het leeg. Maar ook al is ze alleen en kijkt er niemand naar haar, toch staat ze in het middelpunt. Onvermijdelijk.

Hij moet dit doen. Er is nu geen weg terug.