Liza Marklund

Het testament van Nobel

Uit het Zweeds vertaald door Ina Sassen

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Nobels testamente, verschenen bij Piratförlaget

Oorspronkelijke tekst © Liza Marklund 2006

Published by agreement with Salomonsson Agency, Sweden

Eerste Nederlandstalige uitgave © Ina Sassen en De Geus bv, Breda 2007

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Getty Images/Ian Sanderson

isbn 978 90 445 1970 9

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Donderdag 10 december

==
Nobeldag

De vrouw die The Kitten werd genoemd, voelde het gewicht van het wapen heen en weer bewegen onder haar rechteroksel. Ze gooide haar sigaret op de grond, tilde haar rok op en vermorzelde de peuk zorgvuldig onder de zool van haar open pump.

Een knappe jongen die daar dna op weet te vinden.

Het Nobelfeest in de banketzalen van het Stadshus was nu drie uur en negenendertig minuten aan de gang. Het bal was begonnen, hier buiten in de kou kon ze de muziek net horen. The target had de tafel beneden in de Blauwe Hal verlaten en was de trap opgelopen naar de Gouden Zaal. Het sms’je dat ze zojuist had ontvangen, verschafte haar de positie van het doelwit, voor zover die exact kon zijn onder deze omstandigheden.

Ze slaakte een zucht en merkte hoe geërgerd ze was, ze gaf zichzelf een mentale draai om de oren. Dit was een klus die de hoogste concentratie vergde, er was hier geen ruimte voor existentieel gepieker of overwegingen over alternatieve carrièrepaden, er moest potverdorie gepresteerd worden.

Ze dwong zichzelf te focussen op wat komen ging, zich te concentreren op de route die ze uitentreuren had geoefend in haar hoofd, totdat ze het helemaal zat was, maar tegelijkertijd zeker wist dat ze haar taak tot een succesvol einde zou brengen.

Daarom liep ze nu verder met kleine en weloverwogen pasjes, een twee drie; door de dunne zolen van haar pumps kon ze gruis en strooizout duidelijk voelen. De temperatuur was gedaald tot onder het vriespunt en er had zich wat ijs gevormd op de grond, een scenario waarop ze had gehoopt, maar dat ze niet voor vanzelfsprekend had kunnen aannemen. Door de kou kromp ze wat ineen, werden haar wangen bleek en gingen haar ogen tranen. Het was prima als ze rood werden.

De geüniformeerde politieagenten met hun gele vesten aan stonden waar ze hoorden te staan, twee aan weerszijden van de poort die de hoofdingang vormde van het Stadshus van Stockholm. Ze kalibreerde haar innerlijke kracht.

Het was tijd voor post nummer een, bleek en mooi, koud en verkleumd, de mobiele telefoon in de hand. Tamtatada, het is showtime!

Vanaf de straat liep ze onder de poort door, terwijl een groepje opgewekte Staatsburgers vanaf de andere kant kwam aanstrompelen. De stemmen van de mensen klaterden in de koude lucht, hun tevreden geschater werd teruggekaatst door de muren. De indirecte verlichting van de gevel wierp schaduwen over de opgeruimde gezichten en keurig verzorgde kapsels.

Ze sloeg haar blik neer en bereikte de eerste politieman op hetzelfde moment dat een van die opgeruimde heren om een taxi begon te roepen. Toen de smeris aanstalten maakte om haar aan te spreken, begon ze met haar armen te zwaaien en deed ze alsof ze uitgleed. De agent reageerde zoals verwacht instinctief, als een gentleman ving hij haar zwaaiende arm op (haar bleke, mooie, verkleumde arm), beschaamd mompelde ze iets in onverstaanbaar Engels, trok de koude hand terug en glibberde verder in de richting van de hoofdingang, drieëndertig afgepaste stapjes.

Mijn hemel, wat is dit simpel, dacht ze. Dit is beneden mijn waardigheid.

Het geplaveide Burgerhof stond vol geparkeerd met limousines met getinte ruiten, aan de rand van haar blikveld ontwaarde ze een paar medewerkers van de beveiligingsdienst. Mensen stroomden het gebouw uit, hun met alcohol doordrenkte adem hing als puntzakken voor die zure monden, het flauwe licht van de fakkels wierp groteske schaduwen op hun gezichten. Recht voor haar, achter de auto’s en de tuin, glansde het zwarte water van het Mälarmeer.

Ze trippelde verder naar post nummer twee, de entreedeuren naar de Blauwe Hal. Een Seniorstaatsburger blokkeerde de doorgang, waardoor ze niet verder kon. De Burger ging opzij om een clubje blauwharige ladies erlangs te laten die achter hem aan kwamen hobbelen, ze moest haar woorden inslikken, en huiverend in de kou blijven wachten, totdat die fossielen het Burgerhof op waren geslenterd. Een aangeschoten gentleman zei iets opdringerigs toen ze met haar mobieltje in de hand de garderobe binnenglipte, maar ze negeerde hem, ze liet hem links liggen, het ging werkelijk geweldig, ze was aangeland bij post nummer drie.

Annika Bengtzon stond op van tafel nummer vijftig en haar tafelheer, de redactiechef van het tijdschrift Science, trok haar stoel naar achteren. Ze merkte dat ze niet helemaal vast op haar benen stond, haar sjaal dreigde op de grond te glijden en ze trok hem wat steviger om haar onderrug. Wat waren hier veel mensen, wat een wervelende kleuren overal. Vanuit haar ooghoek zag ze de permanente secretaris van de Zweedse Academie zich langs haar tafel haasten, een leuke vent was dat.

‘It’s been a pleasure’, zei de redactiechef en hij kuste haar hand, voordat hij in het feestgedruis verdween. Annika glimlachte beleefd, misschien had ze hem voor het hoofd gestoten toen ze aangaf dat ze niet met hem wilde dansen.

Ze friemelde wat aan haar sjaal en keek hoe laat het was, ze hoefde eigenlijk nog niet terug naar de redactie. Anders Wall, de baas van TV Zweden, passeerde haar met zijn vrouw, hij ging de andere kant op.

Ineens merkte ze dat iemand vlak achter haar ging staan, ze sloeg haar blik op en keek in de ogen van Bosse, de speciale verslaggever van de Concurrent.

‘Hoeveel sterren krijgt het voorgerecht?’ vroeg hij zacht met zijn mond vlak bij haar oor.

‘Vier doodshoofden’, zei Annika, terwijl ze onbeweeglijk bleef staan, met haar blote schouder tegen het jasje van zijn rokkostuum. ‘Hoeveel punten krijgt het decolleté van Madeleine?’

‘Twee meloenen’, zei Bosse. ‘Het dankwoord van de man die de Nobelprijs voor de geneeskunde heeft gekregen?’

‘Acht slaappillen …’

‘Mag ik?’

Hij boog ietwat gemaakt, Annika keek snel om zich heen of die vent van Science ook in de buurt was. Daarna knikte ze. Stopte snel haar elegante avondtasje in haar grote tas en hing die over haar schouder.

De mooie sjaal van haar oma rustte op haar onderarmen, haar rok knerpte. Bosse pakte haar hand en voerde haar naar de trap die leidde naar het bal in de Gouden Zaal. Ze laveerden tussen tafels, bloemen en kristallen glazen door. Annika had zo weinig mogelijk wijn gedronken, ze had alleen maar geproefd om de verschillende soorten een cijfer te kunnen geven, hetgeen een regelrechte belediging van de lezers was, aangezien ze geen bal verstand had van wijn. Desondanks voelde ze zich een beetje dronken, een fractie te licht in het hoofd. Toen ze de trap bereikt hadden en naar boven liepen, nam ze Bosse bij de arm. Met haar andere hand tilde ze haar rok op.

‘Ik ga van de trap vallen’, mompelde ze. ‘Ik kukel op m’n gat, rol naar beneden en sla de benen onder een van de partijleiders vandaan.’

‘Er is nog nooit iemand van deze trap gevallen’, zei Bosse. ‘Toen hij gebouwd werd, dwong Ragnar Östberg zijn vrouw om zeven dagen op rij in een avondjurk naar boven en weer naar beneden te lopen, waarbij hij de treden afpaste, zodat hij zeker wist dat men erop zou kunnen schrijden en nooit zou vallen. De trap heeft sindsdien goede diensten gedaan, maar zijn vrouw kon er op het laatst niet meer tegen en vroeg een echtscheiding aan.’

Annika schaterde, iets te luid en iets te hartelijk.

Nog even en ze zou het feest moeten verlaten om terug te gaan naar de krant om haar artikel te schrijven. Nog even en de betovering was verbroken, nog even en haar zwierige lange avondgewaad veranderde in een shirtje van H&M en een polyesterrok die zo statisch was dat je hem als stofzuiger kon gebruiken.

‘Eigenlijk is het idioot dat we hierbij mogen zijn’, zei ze.

Bosse legde haar hand op zijn arm en voerde haar de laatste treden van de trap op, net zoals de winnaar van de Nobelprijs voor de scheikunde zojuist met de koningin had gedaan.

Ze bereikten het langgerekte balkon boven de Blauwe Hal, een tafel met drankjes bij de deuren naar de Gouden Zaal maakte de doorgang krap, het was lastig om erlangs te komen.

‘Een afzakkertje?’ vroeg Bosse, maar ze schudde haar hoofd.

‘Een dans,’ zei ze, ‘daarna moet ik ervandoor.’

Ze stapten de Gouden Zaal binnen, die fantastische feestzaal, waarvan de muren bedekt waren met mozaïeken en andere kunstwerken van echt goud. Het orkest speelde, maar Annika hoorde de muziek niet, het was er één zee van geluid. Het enige wat telde was dat zij hier was en dat Bosse zijn hand op haar rug legde en dat ze rond en rond en rond zwierde, terwijl een gouden mozaïek door haar blikveld wervelde.

Kruisgewelven onder het dak, kalksteen op de vloer, de vrouw die The Kitten werd genoemd, bevond zich nu in het hoofdgebouw. Zijde ritselde en spande om verzadigde tailles, stropdassen schuurden tegen rode nekken. Ze bewoog zich onopgemerkt voort tussen de andere avondjurken, hoefde niet om zich heen te kijken. De afgelopen maanden had ze deelgenomen aan verscheidene rondleidingen door alle zalen en galerijen van het Stadshus, waarbij een gids uitleg gaf in drie talen. Ze had foto’s gemaakt en de arena nauwgezet bestudeerd, ze had proefgelopen en was proefuitgegleden, ze kende de lengte van haar stappen en de manier waarop ze ademhaalde.

Het was een gaaf pandje, dat moest ze toegeven. De architectuur van deze locatie was het grootste pluspunt van deze opdracht.

Twaalf stappen naar de Blauwe Hal.

Ze bleef staan onder de zespuntige sterren van de zuilengalerij en zette zich schrap tegen de duizelingwekkende afmetingen van de zaal beneden, 1.526 ietwat asymmetrische vierkante meters, het diner was ten einde, de mensen verdrongen zich op de marmeren vloer, kaarslicht weerkaatste in de duizenden glazen. De koning en koningin hadden de zaal verlaten en de beveiligingsmensen vanzelfsprekend ook. Ze stond zichzelf een kort moment van overpeinzing toe, realiseerde zich dat ze liever aan het diner had deelgenomen dan dat ze haar taak vervulde. Het culinaire thema was Scandinavische windstreken, wat op zich tamelijk weerzinwekkend klonk, maar de manier waarop de tafels gedekt waren, beviel haar wel.

Verdomme, dacht ze, ik moet een ander tijdverdrijf zien te vinden.

Hoe dan ook. Post nummer vier. Naar rechts, smalle schouders, vluchtige blik.

Ze stapte weg van de paarsgewijs gepositioneerde granieten pilaren en zette koers naar de trap, tien treden op haar hoge hakken. Ze kon de muziek in de Gouden Zaal nu duidelijk horen en die muziek mocht nu niet ophouden.

De volgende seconde stond een man voor haar die iets onbegrijpelijks zei, ze bleef staan en deed een stap opzij, daarna nog een. Het heerschap liet haar er niet langs, ze moest zich langs hem dringen, daarna liep ze snel de trap op, tweeënveertig traptreden, dertien centimeter hoog en negenendertig centimeter diep.

Daarna het langgerekte balkon, de galerij van de Blauwe Hal met zeven deuren naar de Gouden Zaal, zeven deuren naar de kunstwerken die zich daar bevonden, naar de Mälarkoningin en Sint-Erik.

Dancing close to st erik.

Ze liep verder, baande zich een weg, efficiënt nu, warm en snel, langs deuren en nog eens deuren, totdat ze bij de allerlaatste aankwam, de muziek was nu luider, wisseling van toonsoort, het einde was in zicht en ze bewoog zich regelrecht tussen de mensen, de dansende Staatsburgers van Zweden. Nu moest ze zich verdorie echt concentreren.

Voor de allereerste keer tijdens deze klus, voelde ze die oude vertrouwde kriebels, die sprankelende roes die haar zintuigen scherpte, de overweldigende bevrediging. De miljoenen mozaïekstukjes schitterden haar tegemoet, sneden in haar bewustzijn, ze keek om zich heen, de muzikanten bij die lelijke Mälarkoningin aan de andere kant van de zaal maakten zich op voor het crescendo. Haar blik vloog razendsnel over kleren en mensen, moet het doelwit nú vinden.

En daar was het.

Precies daar, perfect op de lijn van post nummer vijf naar post nummer zes, dansend, hotsend, ha!

Negentig seconden vanaf nu. Ze drukte op verzenden, het sms’je naar haar wing man was weg, ze hief haar rechterarm op, deed haar avondtasje open en liet haar telefoontje erin glijden, tastte naar het pistool.

Op hetzelfde moment werd ze aangestoten door een lachende persoon die zich direct links van haar bewoog, wel potverdorie! De vloer helde een beetje over, ze raakte uit balans en deed nog een ongeplande stap, voelde hoe haar hak wegzonk in menselijk weefsel en haar elleboog een rib raakte, daarna hoorde ze een gil in haar oor.

Het geluid kwam zo onverwacht dat ze opkeek, ze keek in een paar zwaar opgemaakte ogen, die irritatie en pijn uitdrukten.

Shit! Fuck!

Snel rukte ze haar blik los en deed de laatste stappen.

Het wapen voelde zwaar en stabiel in haar hand, het voelde goed, de concentratie die haar eindelijk, éíndelijk in bezit nam, vernietigde de geluiden om haar heen, ze was rustig en helder. Richtte haar tasje op het dansende paar, richtte op het been van de man, het eerste schot. Het geluid was nauwelijks waarneembaar, de terugstoot mild. De man, die de vrouw aan het zicht had onttrokken, zakte op zijn knieën. Ze hief haar tasje op, richtte het op het hart van de vrouw en drukte af, het tweede schot.

Haar hand liet het wapen los, het kapotgeschoten tasje mocht weer aan zijn schouderbandje bungelen, ze verplaatste haar blikveld naar de eiken deur, acht stappen naar de eiken deur, die de volgende post symboliseerde, een twee drie vier vijf zes (nu kwam de schreeuw) zeven acht, gearriveerd. Zonder problemen trok ze de deur open, die geluidloos achter haar dichtviel, vier stappen naar de keukenlift, twee verdiepingen naar beneden en daarna drie hellende passen naar beneden, naar de goederenafgifte.

Haar concentratie begon te verslappen, de begerenswaardige roes begon barsten te vertonen.

Nog niet, verdomme, commandeerde ze zichzelf. Dit gedeelte wordt een beetje lastig.

Bij de zuidelijke zuilengang stapte ze naar buiten, de kou was verlammend. Achtennegentig gladde, koude, vervloekte passen naar het water, de honderd meter sprint.

De bewakers op het Burgerhof verstijfden en bewogen eensgezind hun hand naar hun oor, o shit. Ze was van plan geweest een aardig eind op weg te zijn, voordat de mannen doorkregen wat er gebeurd was. Ze haalde het wapen uit haar tasje en liet tegelijkertijd de deur van de goederenafgifte achter zich dichtvallen. Drie kerels bewaakten de waterkant, precies zoals het hoorde, ze schoot ze een voor een neer met als doel ze onschadelijk te maken, niet noodzakelijkerwijs te doden.

Sorry, jongens, dacht ze, het is niets persoonlijks.

Een kogel die ergens achter haar werd afgevuurd, raakte de granieten pilaar naast haar en sloeg er een scherf uit, die haar wang schampte, de plotselinge pijn deed haar opschrikken. Ze boog zich snel, deed haar schoenen uit en begon te rennen.

De geluidsindrukken kwamen terug en ze hoorde de krachtige buitenboordmotor brullen.

Ze verliet de schaduwen en boog abrupt af naar rechts, door de tuin, bevroren gras knerpte onder haar voeten, stak als naalden, achter haar werden schoten gelost en ze vloog weg, zigzaggend vloog ze weg met het pistool en haar schoenen in de hand, terwijl ze zo goed en zo kwaad als het ging haar rok optilde.

Het geluid van de motor werd gesmoord en de boot voer in de richting van de Stadshuskajen.

Een ijzige wind rukte aan haar huid toen ze de granieten trap afstormde.

De golven van het Mälarmeer sloegen tegen de scheepsromp en over de rand, tuimelend belandde ze in het achterste gedeelte van de boot.

Het gevoel van overwinning verdween vrijwel meteen en maakte plaats voor een rusteloze ergernis. Ze voelde aan haar wang, hè verdorie, het bloedde. Het ontbrak er nog maar net aan dat ze een litteken kreeg, en wat was het gruwelijk koud.

Pas toen de toren van het Stadshus in de verte was verdwenen en ze begonnen was haar avondkleding uit te trekken, besefte ze dat ze een schoen was kwijtgeraakt.

De baby van bvd-inspecteur Anton Abrahamsson was drie maanden oud en had last van kolieken. Het kind huilde nu acht weken onafgebroken en inspecteur Abrahamsson en zijn vrouw waren helemaal kapot. Zelf kon hij af en toe wat bijkomen op zijn werk, maar voor zijn vrouw was het erger. Anton probeerde haar onhandig te troosten door de telefoon: het gaat over, schat, heeft ze een boertje gelaten? Heb je het met Miniform geprobeerd?

Het alarm kwam binnen bij de communicatiecentrale van de Binnenlandse Veiligheidsdienst op het moment dat Antons vrouw van uitputting begon te huilen.

‘Ik kom zo snel mogelijk thuis’, zei Anton Abrahamsson, waarna hij het gesprek met zijn wanhopige echtgenote afbrak en geërgerd het alarm beantwoordde. Zijn reactie kan mogelijk worden verklaard uit het feit dat het niet afkomstig was van Persoonsbeveiliging en ook niet van een van de normale onderdelen, maar van de externe politiechef.

De gewone ordepolitie, waarvan de voornaamste taak bestond uit de verantwoordelijkheid voor het verkeer, en het op een afstand houden van nieuwsgierige menigten, had dus een beter overzicht over de veiligheidssituatie dan de Binnenlandse Veiligheidsdienst.

Dat was de eerste conclusie die Anton Abrahamsson trok.

De tweede was er een seconde later:

iemand gaat dit op zijn brood krijgen.

Door de derde gingen de haren op zijn armen overeind staan:

jezus. Ze zijn gearriveerd.

Ik moet de krant bellen, dacht Annika.

Ze was op haar buik op de dansvloer beland, de marmeren tegels voelden ijskoud tegen haar blote armen. Vóór haar zat een man over te geven, een andere man trapte op haar hand, die ze naar zich toe trok zonder pijn te voelen. Ergens rechts van haar schreeuwde een vrouw in falset, rokken veegden over haar hoofd. Het orkest hield midden in een akkoord op met spelen, in het fonetische vacuüm verplaatste de schreeuw zich als een ijskoude golf in de richting van de Blauwe Hal beneden en de andere zalen van het Stadshus.

Waar is mijn tas? dacht ze en ze probeerde overeind te komen, kreeg toen een klap tegen haar hoofd en zonk terug.

De volgende seconde verdwenen de mensen om haar heen en werd ze opgetild uit de menigte, een donkergrijs pak plaatste haar resoluut met de rug naar de zaal, waardoor ze ineens recht tegen een donkere eiken deur aan keek.

Ik moet Jansson te pakken zien te krijgen, dacht ze en ze probeerde haar tas ergens te ontdekken. Ze had die naast de koperen deuren gezet, bij de ingang van de Drie Kronenzaal, maar het enige wat ze zag waren strompelende mensen en toestormende donkergrijze mannen.

Haar knieën begonnen te trillen, ze voelde de golven van de welbekende angst aankomen, maar blokkeerde die, het valt wel mee, het valt wel mee. Ze dwong zichzelf langzaam te ademen en de situatie te zien zoals die was.

Ze kon niets doen.

De figuur op het kunstwerk op de achterste wand, de figuur met de lange haren die op slangen leken, staarde haar uitdagend aan. Naast haar draaide een dikke vrouw met een zwarte kanten jurk aan, haar ogen weg en viel flauw. Een jongeman brulde zo vol overgave dat zijn halsspieren wel elastiekjes leken. Een dronken man liet zijn bierglas vallen, dat met een klap op de stenen vloer terechtkwam.

Waar zou Bosse gebleven zijn? dacht ze.

Haar hartslag ging wat naar beneden, het geluidsgordijn in haar hoofd begon langzaam te verbrokkelen en er vormden zich weer woorden en zinnen. Ze kon geroep en aansporingen onderscheiden, die vooral afkomstig waren van de donkergrijze pakken. Met autoritaire stem praatten ze tegen snoertjes die van oren naar monden liepen en ten slotte verdwenen in broekboorden en binnenzakken van jasjes.

‘De keukenlift is te klein, de brancard past er niet in, we moeten de vip-ingang bij de toren maar nemen.’

Ze hoorde de woorden, maar zag niet wie ze gezegd had.

‘Het gebouw is veilig, begrepen. Ja, we hebben de getuigen ingesloten en ruimen nu de banketzalen uit.’

Ik moet mijn tas hebben, dacht ze.

‘Ik moet mijn tas hebben’, zei ze hardop, maar niemand hoorde haar. ‘Mag ik mijn tas halen? Ik moet mijn mobiele telefoon hebben.’

Ze draaide zich om, de mensenmassa bewoog zich nu langzamer, als mieren vlak voordat de vorst intreedt. Een dame in het wit kwam op een drafje aanrennen uit de richting van de Drie Kronenzaal, ze duwde een brancard voor zich uit, daarna volgde een man met nog een brancard, daarna meer mannen met stethoscopen en zuurstof en infuusstandaards. Wat verder weg in de Gouden Zaal stonden de Nobelgasten: een muur van witte gezichten en zwarte mondopeningen. Al het geschreeuw was opgehouden, de stilte was oorverdovend. Annika ving een zachte, fragmentarische dialoog op tussen de witte jassen, daarna werden de lichamen op de britsen getild, en pas toen werd Annika zich bewust van de man, de man die op de dansvloer was gevallen, hij was bij bewustzijn en lag te kermen. De vrouw bewoog zich niet.

Een seconde later waren ze verdwenen.

Met een overdonderende kracht keerde het geroezemoes terug en Annika maakte van de gelegenheid gebruik. Ze glipte langs twee grijze pakken en greep haar tas. Een van hen pakte haar beet op het moment dat ze haar mobiele telefoon uit de tas viste.

‘Jij gaat nergens heen’, zei hij onnodig hard en ze rukte zich los.

Ze belde het rechtstreekse nummer van Jansson op de nieuwsdesk en kreeg drie korte piepjes als antwoord.

Bezet.

Wel verd…!

Lijst met nummers kies, bel jansson kies.

Piep piep piep. Bezet.

Lijst met nummer kies, bel jansson kies.

Bezet.

Annika keek om zich heen, op zoek naar hulp. Niemand was zich bewust van haar situatie, behalve de figuur op het buitenproportionele kunstwerk aan de muur.

‘Naam?’

Er stond een man in spijkerbroek voor haar met blocnote en pen in de aanslag.

‘Pardon?’ zei Annika.

‘Recherche, mag ik je naam? We moeten zien dat we hier structuur in krijgen. Heb je iets gezien?’

‘Ik weet het niet’, zei Annika en ze keek weg naar het bloed op de marmeren vloer, dat al donkerder was geworden, het begon op te drogen.

Geen engelen, schoot het door haar heen, godzijdank houden de engelen zich koest.

Ze huiverde en besefte dat ze haar sjaal kwijt was, de mooie sjaal die ze van haar oma had gekregen, de sjaal die oma had gebruikt toen ze huishoudster was op Harpsund. Hij lag verfrommeld op de grond, naast de plas met stollend bloed.

Stomerij, dacht Annika, ik hoop dat het eruit gaat.

‘Annika Bengtzon heet ik’, zei ze tegen de politieman. ‘Ik doe verslag van het Nobelfeest voor de krant de Kvällspressen. Wat is er gebeurd?’

‘Heb je de schoten gehoord?’

Schoten?

Annika schudde haar hoofd.

‘Heb je misschien een verdachte persoon gezien die met de schietpartij te maken zou kunnen hebben?’

‘Ik was aan het dansen,’ zei ze, ‘er was weinig ruimte. Iemand gaf me een duw, maar iets verdachts, nee …’

‘Een duw, wie gaf je een duw?’

‘Een vrouw, ze moest erlangs, ze ging op mijn voet staan.’

‘Oké’, zei de politieman, terwijl hij iets opschreef in zijn blocnote. ‘Wacht hier, dan komt er zo iemand om je op te halen voor verhoor.’

‘Kan niet’, zei Annika. ‘Ik moet een artikel schrijven. Hoe heet je? Kan ik je citeren?’

De spijkerbroekman stapte op haar af en duwde haar tegen de muur, even werd haar de adem benomen.

‘Op precies deze plek blijf jij staan’, zei hij, ‘totdat ik terug ben.’

‘Dat had je gedacht’, zei Annika met een stem die dreigde te ontaarden in een falset.

De politieman kreunde en trok haar de Drie Kronenzaal in.

Deadline, dacht Annika. Hoe moet ik me hier in godsnaam uit redden?

Hoofdredacteur Anders Schyman was zojuist naast zijn vrouw op de bank gaan zitten om samen met haar een film van Almodóvar te gaan bekijken, toen de nachtchef belde.

‘Er zijn schoten gelost op het Nobelfeest’, zei Jansson. ‘Ten minste vijf personen zijn geraakt, we weten niet of ze nog in leven zijn.’

Anders Schyman keek naar zijn vrouw, die vergeefs probeerde de juiste subtitolos in te stellen.

‘Het is de ronde knop’, zei hij, waarbij hij het haar aanwees. Op hetzelfde moment drongen de woorden van de nachtchef tot hem door.

‘Annika Bengtzon en Ulf Olsson van de fotoredactie zijn daar’, zei Jansson. ‘Heb nog geen contact met ze gehad, bellen gaat niet. Het net is stroperig.’

‘Zeg dat nog eens’, zei Schyman, die zijn vrouw gebaarde dat ze de film op pauze moest zetten.

‘Het net is overbelast, dertienhonderd mensen proberen tegelijkertijd vanuit het Stadshus te bellen, en dat gaat niet.’

‘Wie is er neergeschoten? Op het Nobelfeest?!’

Zijn vrouw zette grote ogen op en liet de afstandsbediening op de vloer vallen.

‘Een paar van hen zijn bewakingsmensen, van de anderen weten we niet wie het zijn. De ambulances zijn een paar minuten geleden met zwaailicht en sirene naar het Sankt Göran Ziekenhuis vertrokken.’

‘Mijn hemel nog aan toe!’ zei Schyman, terwijl hij rechtop ging zitten. ‘Wanneer is dit gebeurd?’

Hij wierp een blik op zijn polshorloge: 22.57 uur.

‘Tien minuten geleden, hoogstens een kwartier.’

‘Zijn er doden gevallen?’ vroeg zijn vrouw, maar hij maande haar tot stilte.

‘Dit is waanzinnig’, zei hij. ‘Wat doet de politie? Hebben ze al iemand opgepakt? Waar is er geschoten? In de Blauwe Hal? Waar waren de koning en de koningin? En trouwens, is die plek dan verdomme überhaupt niet beveiligd?’

Zijn vrouw legde een kalmerende hand op zijn rug.

‘De politie heeft het Stadshus omsingeld, het is een onneembare vesting,’ zei Jansson, ‘niemand kan erin of eruit. Ze sluizen getuigen via verhoorkamers, over ongeveer een half uur beginnen ze ze vrij te laten. Wij hebben mensen onderweg om ooggetuigenverslagen op te nemen. Weet niet of iemand opgepakt is, ik weet wel dat ze verschillende verdachten achternazitten.’

‘Hoe is het in de stad?’

‘Alle treinverkeer is stilgelegd en de uitvalswegen zijn afgesloten, Arlanda laat men nog even op zijn beloop. Er hoeven vanavond niet veel vliegtuigen meer afgehandeld te worden. We hebben mensen onderweg naar het Centraal Station, naar de snelwegen, overal naartoe.’

Zijn vrouw kuste hem licht op de wang, stond op en liep de kamer uit. De heldinnen van Pedro Almodóvar, die een zenuwinzinking nabij waren, verdwenen in een onbestemde toekomst.

‘Heeft de politie al iets gezegd?’ vroeg Anders Schyman. ‘Terrorisme, fanatici, zijn er bedreigingen geweest?’

‘Ze hebben medegedeeld dat er een persconferentie komt, maar niet vóór 01.00 uur …’

Op de achtergrond riepen een paar mensen iets en Jansson verdween even.

‘Oké,’ zei hij toen hij de hoorn weer opnam, ‘het is hier nu een grote chaos. Ik zou graag op korte termijn een paar dingen met je willen bespreken: hoeveel extra pagina’s doen we? Kunnen we advertenties plaatsen? Wie van de opiniepagina vind je dat we moeten bellen?’

Buiten het woonkamerraam van de hoofdredacteur heerste een compacte duisternis, hij zag zijn eigen spiegelbeeld in het glas en hoorde zijn vrouw in de keuken een kraan opendraaien.

Ik word oud, dacht hij. Ik had deze avond liever doorgebracht met Antonio Banderas en Carmen Maura.

‘Ik ben onderweg’, zei de hoofdredacteur.

Jansson verbrak de verbinding zonder nog wat te zeggen.

De vrouw van Anders Schyman stond bij het aanrecht een kop thee te zetten, ze draaide zich om en gaf hem een zoen toen ze zijn handen op haar schouders voelde.

‘Wie zijn er dood?’ vroeg ze.

‘Weet niet’, fluisterde hij.

‘Maak me wakker als je thuiskomt’, zei ze. ‘Ga hier nu niet in je eentje mee rondlopen.’

Hij knikte tegen haar hals.

The Kitten schakelde naar een hogere versnelling en gaf voorzichtig gas. De kleine motorfiets gromde opgewekt, het licht van de koplamp streek over het met gruis bedekte asfalt van het wandelpad.

Dit was echt verbazend eenvoudig.

Ze wist dat dit superioriteitsgevoel niet goed was, het vergrootte de kans dat ze slordig werd.

Maar in dit geval waren er geen moeilijkheden meer te verwachten. De rest was a walk in the park.

De feitelijke opdracht was haar als een uitdaging voorgespiegeld, dat was de reden dat ze geïnteresseerd was geraakt. Na een eerste controle had ze beseft hoe eenvoudig het zou zijn, een conclusie waarvan ze haar opdrachtgever vanzelfsprekend in het ongewisse had gelaten. De onderhandelingen waren gevoerd vanuit het perspectief dat de klus extreem gevaarlijk en lastig was, hetgeen natuurlijk een doorslaggevende invloed had gehad op haar honorarium.

Nou ja, dacht ze. Jij wilde een spectaculaire actie. Be my guest.

Toen ze een smal fietspad op draaide, sloeg een tak tegen haar helm, het was aardedonker. Stockholm was haar beschreven als een grote stad, een metropool met een bruisend nachtleven en een goed functionerende veiligheidsdienst, maar dat was een lachwekkende overdrijving. Alle stadsdelen buiten de feitelijke stadskern bestonden uit niets anders dan laag loofbos. Mogelijk had het echtpaar met hond haar en haar wing man ieder een kant op zien rijden op hun respectieve motorfietsen, maar daarna was ze geen mens meer tegengekomen.

Grote stad, dacht ze vol minachting, terwijl ze langs een verlaten camping reed.

Ze rolde haar schouders een beetje, ze had het nog steeds koud. Het dikke jack was niet echt in staat haar te ontdooien, tijdens de boottocht in avondjurk waren haar bovenarmen bijna bevroren.

Nu rustte dat zijden kreng gelukkig op de bodem van het meer, samen met haar tas en acht bakstenen. Ze had alles in een net gestopt, zodat het water door het materiaal kon stromen, alle biologische sporen zouden binnen een paar uur weggespoeld zijn. Het wapen had ze nog, evenals haar ene schoen en de mobiele telefoon. Die wilde ze ergens midden op de Oostzee dumpen.

De gedachte aan de andere schoen zat als een doorn in haar bewustzijn.

Haar vingerafdrukken zaten erop, daar was ze zeker van. Toen ze aan de klus begon, waren ze vrij van sporen, maar vóór de honderd meter sprint had ze het schoentje aangeraakt, ze had het in haar hand gehad.

En de duivel mocht weten waar ze het kwijtgeraakt was.

Vóór haar werd het lichter en ze begreep dat ze het enige bewoonde stukje straat langs de waterkant had bereikt. Ze duwde die rotschoen weg uit haar bewustzijn, schakelde terug, verliet het pad en draaide de weg op. Straatlantaarns brandden tussen de dicht samengepakte huizen, ze liet de motor de heuvel af rollen en volgde het water. Een paar jongeren hingen rond bij een steiger, ze wierpen haar een ongeïnteresseerde blik toe, daarna begonnen ze weer te lachen en tegen het gruis schoppen.

Ze wist dat ze een eenzame persoon van onbestemd geslacht zagen, op een lichte motorfiets, met een donkere spijkerbroek aan en een helm met vizier op, geen bijzondere kenmerken, niets dat in het geheugen zou blijven hangen.

De straat hield op en ze reed opnieuw het open landschap in waar hier en daar jonge bomen en struiken stonden, ze wierp een blik op haar horloge.

Ze lag iets achter op schema, niet meer dan ongeveer een minuut, maar dat kwam door de gladheid. De avond dat ze het parcours had geklokt, had het weliswaar geregend, maar glad was het niet geweest.

Ze gaf wat gas bij en de volgende seconde gebeurde het.

De banden verloren het contact met de ondergrond en ze voelde hoe de motor onder haar wegschoof. Haar linkerbeen ving de eerste stoot op en brak vlak onder de knie als een luciferhoutje. Haar schouder kreeg de volgende klap te verduren en werd uit de kom geslagen. Ze hoorde de bons toen haar helm tegen de grond sloeg en dacht: hier heb ik geen tijd voor.

Toen ze weer bij bewustzijn kwam, lag ze op haar buik op het wandelpad.

Wat was er in ’s hemelsnaam gebeurd?

Een schreeuwende pijn schoot door haar hele linkerzijde, van haar hoofd tot aan haar tenen. De motorfiets lag ergens achter haar, ze hoorde hem nog steeds grommen, de koplamp scheen tussen de bomen.

Ze kreunde, godverdegodver. Wat nu?

Het lukte haar de helm af te trekken en ze legde haar wang een paar seconden tegen de bevroren ondergrond, dwong haar brein om helder te worden.

De motor deed het tenminste nog, ze voelde hoe de vibraties zich door de grond verplaatsten. Zelf was ze minder goed in vorm. Haar been deed het niet en haar schouder was naar zijn grootje. Ze bewoog voorzichtig de rechterkant van haar lichaam.

Die leek ongedeerd.

Ze ging zitten, haar linkerarm hing slap langs haar lichaam. Haar schouder was uit de kom, ze had het bij anderen zien gebeuren, zelf had ze het nog nooit ervaren. Haar been deed ontiegelijk zeer, onder haar linkerknie voelde ze de scherpe rand van het scheenbeen tegen de binnenkant van de huid drukken.

Ze bewoog zich wat naar achteren, totdat ze tegen een kleine boomstam stootte. Ze kreunde weer.

De lijst met keuzemogelijkheden was in een verdomd rap tempo gekrompen.

Met haar gezonde kant hees ze zich op in staande positie en met een zorgvuldig afgewogen beweging wierp ze zichzelf naar voren, waarbij ze ervoor zorgde dat haar schouder de boomstam raakte.

Holy fucking shit!

De pijn die ontstond toen het gewricht terugsprong was nauwelijks te harden, ze moest zich met haar gezonde arm aan de boom vasthouden om niet flauw te vallen.

Toen ze weer wat bijgekomen was, bewoog ze de vingers van haar linkerhand, fladderde een beetje met haar arm (haar zware, zwakke, slechte arm) en constateerde dat die het deed. Aan haar been kon ze niets doen.

Ze boog zich voorzichtig voorover en slaagde erin haar helm op te rapen. Langzaam hinkte ze naar de motorfiets, kreeg die weer in de juiste positie en ging moeizaam zitten. Ze moest op haar lippen bijten toen ze haar linkervoet op de voetsteun plaatste. Toen ze weer op het zadel zat, stond het zweet op haar voorhoofd van de pijn.

Heel even wist ze niet welke kant ze op moest. Het bos zag er aan alle kanten hetzelfde uit, ze wist niet van welke kant ze gekomen was.

Shit shit shit!

Ze keek hoe laat het was, dertien minuten achter op schema.

Haar wing man zou op Torö niet langer dan een half uur wachten, daarna zou hij, volgens haar instructies, uitvaren richting Ventspils.

De angst drong als een dolk haar borst binnen.

Zou deze shitklus op die klote-Noordpool haar laatste zijn?

Ze zette de helm op, deed het vizier naar beneden en zette de motor in de versnelling. Keerde hem toen en reed naar wat hopelijk het zuiden was met haar linkerknie in een wel heel erg foute hoek.

Annika draafde achter de politieman aan door de kronkelende gangetjes van het Stadshus en kwam vervolgens uit in een langere gang. Aan haar horizon zweefden zwak brandende kroonluchters onder zware dakbalken, maar hier heersten duisternis, schaduwen en stilte.

Geërgerd versnelde ze haar pas en ging naast de agent lopen.

‘Hoeveel tijd gaat dit in beslag nemen?’ vroeg ze, terwijl ze op haar horloge keek.

‘Ik ga eens kijken of hij dít bedoelde’, zei de politieman en hij bleef staan. Hij pakte haar bij haar onbedekte bovenarm, alsof ze een verdachte was, iemand die op het punt stond om te ontsnappen. Ze rukte zich los, de agent klopte op een deur met het bordje bråvallazaal.

‘Als ik ervandoor had willen gaan, dan had ik dat allang gedaan’, zei ze.

Binnen zaten twee politiemensen in burger en een verslaggever die Annika herkende van een livereportage op tv, de man zat met schokkende schouders te huilen. De ene politieman reageerde dermate geërgerd dat Annika’s agent zowat zijn neus tussen de deur kreeg toen hij die weer dichttrok.

‘Deze kamer bedoelde hij niet’, zei hij. Zijn oorlelletjes gloeiden.

Ze liepen verder met een opmerkelijke geluidloosheid, passeerden grijze deuren in grijze muren en bereikten toen een grote doorgang naar een schrijfkamer, waar de ondervraging van een lid van de Zweedse Academie zojuist begonnen was. Annika hoorde niet wat er gezegd werd, maar zag hoe de politieman aantekeningen maakte en het academielid nerveus zijn vingers langs de stoelpoot bewoog.

Ik moet zorgen dat ik me dit later herinner, dacht ze, ik moet dit naderhand kunnen beschrijven.

Ze zag dat het schouwspel eveneens werd gadegeslagen door Ragnar Östberg, de architect van het Stadshus, die met een bezorgde bronzen blik alles in de gaten hield.

Had jij gedacht dat zoiets in jouw gebouw zou kunnen gebeuren? dacht Annika, waarna ze opnieuw werd tegengehouden door de vochtige hand van de politieman.

‘Kun je hier even wachten?’

‘Alsof ik iets te kiezen heb’, zei Annika en ze draaide zich om.

Hier was het minder donker. Ze zag de details duidelijker: marmeren bustes boven de deuren, bronzen deurbeslag, opzichtige kroonluchters.

‘Ik moet mijn verhaal ook nog schrijven’, zei ze, maar de agent was de gang al in gelopen.

Een deur werd geopend, iemand riep haar naam. Licht stroomde door de deuropening naar buiten, viel op een schilderij aan de overkant van de gang. Ze ging naar binnen, geluidloos.

‘Doe de deur achter je dicht.’

De stem deed haar opschrikken.

‘Ik had kunnen weten’, zei ze, ‘dat jij hier zou zijn.’

Commissaris Q van de recherche was ongeschoren, zijn gelaatstrekken waren meer uitgesproken dan anders.

‘Ik heb speciaal gevraagd of ik me met jou mocht bemoeien’, zei hij en hij liet zich aan de korte zijde van een zware eiken tafel op een stoel zakken. ‘Ga zitten.’

Hij duidde Annika aan dat ze aan zijn linkerzijde moest plaatsnemen, zette een taperecorder aan en schonk zich een glas water in.

‘Verhoor met Annika Bengtzon, verslaggeefster van de Kvällspressen, geboortedatum en volledige naam worden later toegevoegd, het verhoor wordt gehouden door Q in de Kleine Collegezaal van het Stadshus van Stockholm op donderdag 10 december om …’

Hij wachtte even en slaakte een zucht, haalde zijn hand door zijn haardos. Annika ging voorzichtig in een zwarte leunstoel met rode leren bekleding zitten, gluurde naar al die ernstig kijkende heren in olieverf die op haar neerkeken vanuit hun zware lijsten.

‘… 23.21 uur’, sloot hij af. ‘Jij hebt om ongeveer 22.45 uur vanavond een verdachte persoon waargenomen in de Blauwe Hal, is dat correct?’

Annika zette haar tas op de grond en vouwde haar handen op schoot, ergens in een andere wereld hoorde ze het zachte geruis van het verkeer in de Stockholmse binnenstad.

‘Ik weet absoluut niet of het een verdachte persoon was’, zei Annika.

‘Kun je misschien gewoon beschrijven wat er gebeurde?’ zei de commissaris.

‘Niets bijzonders eigenlijk, iemand gaf me een duw.’

Q wendde zijn blik af, alsof hij kracht zocht.

‘Ik heb een hoop te schrijven’, zei Annika met een stem die nu wat schel klonk. ‘Ik heb geen tijd om hier een beetje te zitten keuvelen. Ik heb helemaal niets bijzonders gezien, ik was gewoon aan het dansen en ik kreeg een duw van een vrouw, het is niet redelijk dat ik hier moet zitten, terwijl de voltallige redactie op mij en mijn tekst zit te wachten …’

De commissaris boog zich naar voren en zette de taperecorder met een bescheiden klap uit.

‘Nou moet je eens even goed luisteren, jij nieuwspostergeile tuthola’, zei hij. Hij boog zich naar haar over en keek haar met een troebele blik aan. ‘Dit is niet het moment voor egotripperij. Jij vertelt me wat je gezien, gehoord en gevoeld hebt, precies zoals je het je herinnert, en wel hier en nu. Het is nog maar een half uur geleden, en jij bent een van mensen die er het dichtst bij stonden.’

Ze staarde een paar seconden terug, maar liet haar blik vervolgens afdwalen naar de zware ingebonden leren banden in de donkere eiken boekenkasten. Daarna knikte ze.

Had hij haar werkelijk ‘nieuwspostergeil’ genoemd?

‘We gaan later een nauwkeuriger verhoor doen’, zei Q zacht. Hij klonk nu veel vermoeider en vriendelijker. ‘Op dit moment geven we prioriteit aan het boven tafel krijgen van een signalement. Doe het chronologisch, vanaf het moment dat je die persoon zag, en laten we dan vaststellen wat er klopt en wat niet.’

Hij zette de taperecorder weer aan, Annika schraapte haar keel en probeerde haar schouders te ontspannen.

‘Een vrouw,’ zei ze, ‘een vrouw stootte tegen me aan, met haar elleboog, en daarna ging ze op mijn voet staan.’

‘Hoe zag die vrouw eruit?’

De kamer viel over haar heen met die zware olieverfschilderijen en donkere boekenkasten, ze plaatste haar handen voor haar ogen en hoorde zichzelf ademhalen, het klonk als een lange, bevende snik.

‘Ik weet het niet’, fluisterde ze.

Haar mobiele telefoon begon te rinkelen, het geluid bracht haar concentratie terug. Ze wachtten zwijgend tot het gerinkel zou ophouden.

‘Laat ik het dan zo vragen,’ zei Q toen het telefoontje eindelijk zweeg, ‘waar bevond jij je toen ze jou die duw gaf?’

Ze haalde zich de muziek voor de geest, de glamour en het plezier, de duisternis en het gedrang.

‘Op de dansvloer, ik stond te dansen. Aan het ene uiteinde van de Gouden Zaal, niet waar het orkest zat, maar aan de andere kant.’

‘Met wie danste je?’

Verwarring en schaamte overspoelden haar, ze keek naar haar knieën.

‘Bosse heet hij, hij is verslaggever bij de Concurrent.’

‘Blonde vent, tamelijk lang?’

Annika knikte met neergeslagen blik en gloeiende wangen.

‘Kun je verbaal antwoorden, alsjeblieft?’

‘Ja’, zei ze net wat te luid en ze rechtte haar rug. ‘Ja, precies.’

‘Kan hij iets gezien hebben?’

‘Ja, natuurlijk, hoewel ze geloof ik niet op zijn voet ging staan.’

‘En wat gebeurde er verder?’

Wat gebeurde er verder? Verder niets. Helemaal niets, dit was alles wat ze gezien had.

‘Ik weet het niet’, zei ze. ‘Ik heb me omgedraaid en heb verder niets gezien.’

‘En je hebt ook niets gehoord?’

Het opgewekte geroezemoes? De muziek? Haar eigen ademhaling?

‘Alleen plopjes.’

‘Plopjes?’

‘Gedempte geluiden, zeg maar, als luchtstoten. Ik zwierde op dat moment in het rond en zag een man door zijn knieën zakken. Hij danste met een vrouw en zij keek verbaasd toen hij er ineens bij neerviel, ze keek op en we keken elkaar aan en daarna keek ze naar haar borst en toen ik daar ook keek, zag ik dat ze bloedde, het werd er zogezegd uit gepompt en toen keek ze mij weer aan en daarna zakte ze in elkaar en iedereen begon te schreeuwen …’

‘Wanneer kwam het tweede plopje?’

Annika gluurde naar Q.

‘Het tweede?’

‘Je zei “plopjes”.’

‘Zei ik dat? Ik weet het niet. Het ging van plop en daarna keek de vrouw me aan en daarna was er weer een plop, ja, vermoedelijk waren het twee plopjes …’

‘Op wat voor afstand bevond je je van het paar dat in elkaar zakte?’

Ze dacht een paar seconden na.

‘Twee meter, tweeënhalf misschien.’

‘Die vrouw die je een duw gaf, zag je haar terwijl het paar viel?’

Was dat zo? Zag ze een vrouw? Zag ze de schouderbandjes?

‘Schouderbandjes’, zei Annika. ‘Ze had smalle schouderbandjes. Of een tasje met een smalle schouderriem.’

Q schreef iets op en knikte tegen zijn blocnote.

Annika duwde haar vingertoppen tegen haar oogleden en zocht, zocht tussen de beelden en de stemmingen, wat bevond zich achter het geroezemoes?

Bosses hand die door de stof van haar shirt op haar rug brandde, Bosses hand die haar zo dicht tegen zich aandrukte dat ze zijn geslacht tegen haar buik voelde, dat was wat ze zich herinnerde. De muziek was er als een dekmantel, triest en tamelijk middelmatig, was ter plaatse om hen te verbergen, zodat ze elkaar konden vasthouden in het glinsterende gouden licht.

‘Er werd een elleboog in mijn zij geduwd’, zei ze, terwijl ze in haar herinnering zocht. ‘En er stapte iemand op mijn voet. Ik weet niet wat het eerst kwam.’

Haar mobieltje begon weer te rinkelen.

‘Zet het af’, zei Q, en ze deed wat hij vroeg.

Het was Jansson, vanzelfsprekend.

‘Deed ze dat expres, op je voet stappen?’

Ze borg haar mobieltje op, met de beltoon uitgezet en keek verbaasd op.

‘Absoluut niet’, zei ze. ‘Vlakbij stond een grote, dikke man die de jitterbug probeerde te dansen, hij vloog tegen de vrouw aan en zij viel op haar beurt tegen mij aan.’

Er gebeurde iets in de ogen van Q, een glimp van belangstelling flakkerde op.

‘Zei ze iets toen ze op je voet ging staan?’

Annika keek naar beneden en zag onder in de boekenkast een in leer gebonden uitgave staan van de notulen van de gemeenteraad uit 1964, op dezelfde manier als ze had neergekeken op de vrouw, de vrouw met de schouderbandjes.

‘Ze zocht naar iets in haar tasje’, zei Annika. ‘De schouderriem was tamelijk kort, zodat ze haar arm wat moest optillen om het te kunnen pakken, kijk, zo …’

Ze hief haar rechterarm op en liet zien hoe ze naar iets zocht in een denkbeeldig avondtasje.

‘Wat voor kleur had het tasje?’

‘Zilverkleurig’, zei ze tot haar eigen verbazing zonder enige aarzeling. ‘Het was zilverkleurig, mat. Envelopmodel, net als een elektriciteitsrekening.’

‘Wat haalde ze uit het tasje?’

Annika liet haar blik afdwalen naar de notulen uit 1964 en ze zocht, ze zocht.

Vond niets, alleen de pijn in haar voet.

‘Het deed pijn’, zei Annika. ‘Ik riep “au”. Ze keek me aan.’

Annika knikte aarzelend.

‘Ja,’ zei ze, terwijl ze zichzelf overtuigde, ‘ze keek me aan, ze keek me recht in de ogen.’

‘Zei ze iets?’

Annika staarde over de glimmende tafel.

‘Ze had gele ogen’, zei ze. ‘Heel koude, gele ogen, een soort goudkleur.’

‘Geel?’

Ja, goudgeel.

‘En hoe was ze gekleed?’

Ze deed haar ogen weer dicht en hoorde de muziek dreunen, zag het schouderbandje voor zich. Het was bloedrood, rood als het leven, of was de jurk van de bloedende vrouw rood? Of was het het bloed? Of was het schouderbandje misschien wit, sneeuwwit tegen een bruine huid, of was de schouder licht en het bandje zwart?

‘Ik weet het niet’, zei ze verbaasd. ‘Mijn beeld is als het ware zwart-wit en daarna verandert het en wordt het negatief, ik weet het eerlijk gezegd niet …’

‘Gele ogen, kunnen het lenzen geweest zijn?’

Lenzen? Ja, natuurlijk kunnen het lenzen geweest zijn. Of waren ze misschien helemaal niet geel, misschien waren ze groen?

Q’s mobiele telefoon begon te vibreren, en als beltoon begon een onvervalste meezinger te spelen: ‘My number one’, de Griekse bijdrage aan het Eurovisiesongfestival die een paar jaar geleden gewonnen had, of was het dit jaar? De commissaris wierp een haastige blik op het display en mompelde ‘moet ik nemen’. Hij zette de taperecorder uit, stond op en ging met zijn gezicht naar de gesloten deur staan, terwijl hij het gesprek voerde.

Hij praatte eindeloos, zijn stem werd beurtelings harder en zachter, Annika kon niets anders doen dan opstaan om zich eraan te onttrekken, ze werd naar het verkeerslawaai gezogen dat naar binnen sijpelde door de kieren rond de ramen. Langzaam ademde ze uit tegen de koude ruit, het zicht verdween eventjes, maar toen het terugkwam zag ze de Hantverkargatan, haar eigen straat, en daar doemde de wijk Stockholms Klara op, treinen denderden voorbij, links ontwaarde ze het Serafens Medisch Centrum.

Haar medisch centrum! Haar huisarts, waar ze vanmorgen nog met Kalle was geweest, alweer een oorontsteking.

Zo vlakbij, maar in een andere werkelijkheid, niet meer dan vier blokken van huis.

Haar keel werd dichtgesnoerd, o god, ik wil niet verhuizen!

‘De slachtoffers zijn geïdentificeerd’, zei Q, waarmee hij haar weer bij de les haalde. ‘Misschien heb je ze herkend?’

Ze liep met knikkende knieën terug naar haar stoel, ging op het uiterste puntje zitten en schraapte haar keel.

‘De man heeft een Nobelprijs gewonnen,’ zei ze, ‘geneeskunde, geloof ik. Ik weet zo een-twee-drie niet hoe hij heet, maar dat staat wel in mijn aantekeningen.’

Ze reikte naar haar tas om te laten zien dat ze het antwoord binnen handbereik had en onderbrak de beweging halverwege.

‘Aaron Wiesel’, bevestigde de commissaris. ‘Israël, hij deelt de prijs met de Amerikaan Charles Watson. De vrouw?’

Annika schudde haar hoofd.

‘Had haar nog nooit gezien.’

Q streek met zijn rechterhand over zijn ogen.

‘Wiesel wordt op dit moment in het Sankt Göran geopereerd. De vrouw was Caroline von Behring, voorzitter van het Nobelcomité van het Karolinska Instituut. Ze stierf op de dansvloer, dat wil zeggen vrijwel onmiddellijk.’

Alle warmte vloeide weg uit haar handen, een kilte vrat zich naar binnen via haar vingers, kroop in haar bloedsomloop en deed haar ledematen verstijven. Moeizaam viste ze de sjaal op die achter haar op de grond was gevallen en trok die weer over haar schouders.

Haar ogen toen ze stierf, ze keek me aan toen ze stierf.

‘Ik moet nu gaan’, zei ze. ‘Het spijt me verschrikkelijk, maar ik heb ontzettend veel te doen.’

‘Je mag hier niet over schrijven’, zei Q, die zich moeizaam tegen de rugleuning van de stoel liet zakken. ‘Jouw waarnemingen met betrekking tot de vrouw die jou een duw gaf, komen overeen met de beschrijving van de vluchtende verdachte. Jij bent een van onze kroongetuigen, dus ik leg je vanaf dit moment een spreek- en schrijfverbod op.’

Annika kwam half overeind en ging toen weer zitten.

‘Word ik in hechtenis genomen?’ vroeg ze.

‘Wat is dat nou voor flauwekul?’ vroeg Q, terwijl hij opstond met zijn mobiele telefoon in zijn hand.

‘Een spreek- en schrijfverbod krijg je wanneer er sprake is van inhechtenisneming’, zei Annika. ‘Als ík niet in hechtenis ben genomen, en niemand anders is in hechtenis genomen, hoe kun je mij dan zo’n verbod opleggen?’

‘Je bent niet zo pienter als je denkt’, zei Q. ‘Er bestaat ook een andere vorm van spreek- en schrijfverbod, op grond van hoofdstuk 23, paragraaf 10, laatste alinea van het Wetboek van Strafvordering. Het gaat daarbij om de verklaring van een kroongetuige, het verbod wordt uitgevaardigd bij verdenking van een zwaar misdrijf.’

‘De vrijheid van meningsuiting staat in de grondwet,’ zei Annika, ‘en de grondwet gaat voor. En jij bent niet de leider van het vooronderzoek, op een dergelijk misdrijf moet een officier van justitie gezet worden.’

‘Alweer mis. Er is nog geen leider van het vooronderzoek aangewezen en ik fungeer op dit moment als de feitelijke leider.’

Annika ging met een heftige beweging staan en leunde over de tafel.

‘Jij kunt me er niet van weerhouden te schrijven over wat ik gezien heb!’ zei ze met een schelle stem. ‘Ik heb het complete artikel klaar in mijn hoofd, ik kan een ooggetuigenverslag schrijven waar je u tegen zegt, het zou drie katernen kunnen vullen, misschien wel vier, “ik zag de moordenaar moorden en het slachtoffer sterven” …’

Q draaide om haar heen en ging met zijn gezicht vlak voor dat van haar staan.

‘Doe nou godverdomme eens even normaal’, riep hij. ‘Als jij gaat dwarsliggen, krijg je een boete. Ga zitten.’

Annika deed er het zwijgen toe, ging met een kleine plof zitten en trok haar schouders op. Q keerde haar de rug toe en drukte op zijn mobiele telefoon. Ze wachtte zwijgend onder de grote schilderijen, terwijl Q zijn telefoontje pleegde en geërgerd de een of andere opdracht gaf.

‘Jij brengt mij in een extreem moeilijk parket als ik niet mag schrijven’, zei Annika.

‘Mijn hart bloedt’, zei Q.

‘Wat zullen mijn superieuren wel niet zeggen?’ ging Annika verder. ‘Wat zouden jouw bazen zeggen als jij weigerde een misdrijf te onderzoeken omdat ik gezegd had dat je dat niet mocht doen, omdat ik een artikel over je moest schrijven?’

Q ging ook weer zitten en zuchtte diep.

‘Sorry’, zei hij en hij keek haar ietwat schuldbewust aan, aarzelde toen heel even, en zei toen: ‘Stel me maar een vraag, misschien kan ik er antwoord op geven.’

‘Waarom?’ vroeg Annika.

‘Je mag immers toch niet schrijven’, zei hij en voor het eerst glimlachte hij.

Ze dacht even na.

‘Waarom zijn de schoten niet gehoord?’ vroeg ze.

‘Ze waren wel te horen, dat heb je zelf gezegd.’

‘Maar alleen als plopjes.’

‘Een pistool met geluiddemper past in zo’n langwerpig tasje als jij beschreven hebt. En je kunt je niets anders van haar uiterlijk herinneren? Haar haar, of haar kleding?’

Ogen, alleen maar ogen, en een schouderbandje.

‘Ze moet natuurlijk haar gehad hebben, anders had ik het me wel herinnerd, maar ik kan me niets specifieks voor de geest halen. Donker, geloof ik. Ik kan me niets hangends herinneren, misschien had ze het opgestoken? En haar jurk, ze heeft ongetwijfeld een jurk aangehad. Er is me niets bijzonders opgevallen, dus ze zal er wel ongeveer net zo uitgezien hebben als iedereen. En hoe is ze de Gouden Zaal binnengekomen, weten jullie dat?’

Q bladerde in zijn papieren.

‘We onderzoeken op dit moment of ze op de gastenlijst gestaan kan hebben, anders weten we het niet. Er zijn andere getuigen die aangeven dat het een man zou kunnen zijn, verkleed als vrouw. Wat denk jij daarvan?’

Een man? Annika snoof.

‘Het was een vrouw’, zei ze.

‘Hoe weet je dat zo zeker?’

Annika keek naar de notulen uit 1964.

‘Ze sloeg haar blik naar me op, dus ze moet korter zijn geweest dan ik. Hoeveel mannen zijn dat? En ze bewoog zich snel en licht.’

‘En mannen doen dat niet?’

‘Niet op dat type stilettohakken. Het vergt heel wat oefening om je daarop zo soepel te bewegen als zij deed.’

‘En je zag haar hak?’

Annika ging staan en hing haar tas over haar schouder.

‘Nee, maar ik heb er een blauwe afdruk van boven op mijn rechtervoet zitten. Hé zeg, mag ik je later vanavond bellen?’

‘En waar was je van plan naartoe te gaan?’

Ze bleef met tegenzin staan, voelde zich verstikt, ondanks het ruime vertrek.

‘De redactie. Ik moet er toch naartoe om met ze te praten. Kun je me soms ook nog een beroepsverbod opleggen?’

‘Je moet naar de daderprofielgroep bij de rijksrecherche voor het maken van een compositietekening.’

Annika spreidde haar armen.

‘Ben je soms niet goed bij je hoofd?! Over een paar uur heb ik een deadline. Jansson is waarschijnlijk de wanhoop nabij.’

Q liep naar haar toe, hij zag er grenzeloos gelaten uit.

‘Toe, alsjeblieft’, zei hij.

De deur ging open en een geüniformeerde agent stapte de Kleine Collegezaal binnen. Heel even dacht ze dat het dezelfde man was als die haar naar het verhoor had begeleid, maar het was iemand anders, net zo een, nog eentje van hetzelfde slag, een volbloed Zweed met brede schouders, een prachtexemplaar dat net was afgestudeerd aan de politieacademie.

Ze bleef in de deuropening staan, draaide zich om en keek naar de commissaris.

‘Noemde je me werkelijk “nieuwspostergeil”?’

Hij wuifde haar weg zonder op te kijken.