Henning Mankell

Labyrint

Uit het Zweeds vertaald door Janny Middelbeek-Oortgiesen

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Labyrinten, verschenen bij Ordfront

Oorspronkelijke tekst © Henning Mankell, 2000

Eerste Nederlandstalige uitgave © Janny Middelbeek-Oortgiesen en

De Geus bv, Breda 2006

Published by agreement with Ordfront Förlag, Stockholm,

and Leonhardt & Høier Literary Agency aps, Copenhagen

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Roine Magnusson/Getty Images

isbn 978 90 445 1973 0

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de zesde druk, 2012

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

==

1

Het is herfst, bijna winter. Ergens in de provincie Småland rijdt een auto over een bosweg. Her en der zijn plekken waar sneeuw ligt, de bomen staan dicht opeen. De auto stopt bij een stapeltje boomstammen waar ook al een andere auto staat. De man die uitstapt heet Mats Hansson. Hij is een veertiger, gekleed in een regenpak.

Uit de andere auto stapt een man in een elegant kostuum. Hij loopt voorzichtig over de modderige weg om zijn schoenen niet smerig te maken. Het is Bengt Ingemarsson, ook een veertiger. Hij heeft een brede, open glimlach. Hansson drukt hem een paspoort in handen: ‘Bengt Ingemarsson’. Vervolgens krijgt hij nog een paspoort: ‘John Burton’. Als laatste krijgt hij een paspoort waarin een Deense naam voorbijflitst. Daarna schudden de twee mannen elkaar de hand.

Mats Hansson blijft staan terwijl Bengt Ingemarsson glimlachend en ontspannen in de auto van Hansson wegrijdt. Wanneer de auto is verdwenen opent Mats Hansson het portier van Ingemarssons auto. Voorzichtig zet hij er een koffer in. Vervolgens loopt hij weg. Hij jogt door het bos. Wanneer hij na een poosje op een hoger gelegen uitkijkpunt is gekomen, blijft hij staan en draait zich om. Hij speelt wat met een paar dennenappels en kijkt op zijn horloge.

Even later klinkt er een knal en boven de bomen stijgt een rookwolk op. Hansson blijft naar de rook staan kijken. Dan gooit hij de dennenappels weg, draait zich om, begint weer te joggen en verdwijnt uiteindelijk tussen de bomen.

2

Er zijn twee jaar verstreken. Opnieuw is het herfst. Langs de verst gelegen, kale rotseilandjes op zee zoekt een bootje zich een weg tussen de blinde klippen. Twee zeevogeljagers gaan op een rots aan land nadat ze een paar houten lokvogels hebben uitgezet.

Opeens ontdekt een van de jagers een schedel die in een spleet tussen het graniet vastzit. De schedel is bruin en zit onder de meeuwenpoep. De mannen beginnen rond te kijken, maar kunnen verder niets vinden. Geen skelet. Ze zijn onaangenaam verrast en zien daardoor niet dat een vlucht zeevogels vlak langs het eilandje scheert.

3

Een eenzame zeilboot ligt afgemeerd in een oude vissershaven die tegenwoordig vooral door zomergasten wordt gebruikt. De boot had allang aan land moeten worden gehaald. De havenwinkel is open, maar alles is helemaal verlaten. Er bevindt zich maar één persoon op de kade: een vrouw die het koud heeft en een sigaret rookt. Ze stampt met haar voeten om warm te blijven. De wind vanaf zee is kil. De vrouw die daar loopt is in de dertig, heet Louise Rehnström en is officier van justitie. Op dit moment ziet ze er echter vooral uit als een in de steek gelaten zeiler. Haar waterdichte broek is te groot. Ze wacht ongeduldig.

Twee politieauto’s rijden langzaam naar de haven. Een agent genaamd Tornman steekt een hand door het raampje en zwaait in de richting van het rode gebouw van de kustwacht.

4

Louise en Tornman gaan aan boord van een van de grijsblauwe schepen van de kustwacht. Het vaartuig verlaat de haven en gaat de zee op. Ondanks de kou staat Louise aan dek. De agenten in de stuurhut praten met elkaar en met de schipper over de vrouw die buiten staat. De boot vaart hard, zo’n dertig knopen.

5

Het vaartuig is afgemeerd bij het rotseilandje. Louise en Tornman gaan aan land. Een kleiner politievaartuig ligt er al, evenals de houten boot van de vogeljagers. Een gerechtsarts en een technisch rechercheur die tevens fotograaf is, glibberen rond over de rotsen. Louise loopt langzaam naar de spleet waarin de schedel ligt. Ze is nu nerveus en heeft het erg koud.

Eenmaal aangekomen bestudeert ze het gebit in de schedel. Haar nervositeit gaat over in opluchting. Ze kijkt nadenkend rond; ze probeert zich een beeld te vormen. Dan wendt ze zich tot de arts.

‘Kun je al iets zeggen?’

‘Nee...’

‘Een misdrijf?’

‘Dat weet ik nog niet.’

‘Wat kun je over hem zeggen?’

De gerechtsarts, die Lundström heet, wijst geïrriteerd naar de schedel, die behoorlijk toegetakeld is. Hij houdt niet van gissen.

‘Ik weet nog niet eens of het een man is...’

Hij gaat systematisch verder met zijn werk. Louise keert terug naar het schip van de kustwacht. Ze glijdt uit. De agenten slaan haar gade. Niet onwelwillend, maar ook niet vriendelijk. Opeens klinkt er een geweerschot. Iedereen schrikt op. Het is afkomstig van een van de jagers, die het niet kon laten op een eidereend te schieten.

6

Een leeg restaurant in de haven. Het is nu middag, het schemert al. Koud tot op het bot zijn ze van het rotseiland ver in zee teruggekeerd. Louise zit koffie te drinken. De arts komt bij haar aan tafel zitten samen met Tornman, die de leiding over het onderzoek heeft. Door het raam ziet Louise hoe een zwarte plastic zak uit het vaartuig van de kustwacht aan land wordt gebracht en in een van de politiewagens wordt gelegd. Lundström kijkt dromerig uit over de zee.

‘Ik ga hier ’s zomers altijd zeilen...’

Louise onderbreekt hem.

‘Wat heb je gezien?’

Lundström lijkt haar vraag echter niet te hebben gehoord. Hij blijft dromen over de zomer.

‘De zee en het land. Het is net een omhelzing die haar bekoring nooit verliest. En dan de bodemverheffing die we niet zien, maar die er wel is. Dat is poëzie die al het andere overtreft...’

‘Wat heb je gezien?’

‘Een drijfnet dat is losgescheurd. Wrakstukken.’

Dan raakt hij de draad van zijn gedachten kwijt. Louises vragen irriteren hem.

‘Het is te vroeg om die vraag te beantwoorden. Ik weet niet wat ik heb gezien. Een schedel. Wat heb je zelf gezien?’

‘Een man of een vrouw?’

‘Een man. Maar zelfs dat is niet zeker.’

‘Hoe lang ligt hij daar al?’

Lundström werpt Tornman een vermoeide blik toe. Kan ze haar mond niet houden? Tornman zet zijn koffiekopje neer en neemt Louise op.

‘Die jagers zeggen dat ze daar twee jaar niet aan land zijn geweest. En er schijnt verder ook niemand te zijn geweest. Het is eigenlijk niet eens een eilandje. Het is niet meer dan een stuk rots.’

‘Hoe is hij aan zijn eind gekomen? Dat wil ik weten.’

‘Ik ook. Wie is hij, als het althans een man is? Hoe is hij daar gekomen? Wat deed hij daar? Waar is de rest van het skelet? Dat soort dingen wil ik allemaal weten, maar dat gaat tijd kosten.’

Louise reageert ongeduldig.

‘Ik heb je niet gevraagd om mee te gaan’, zegt Tornman. ‘Jij wilde zelf het recherchewerk in het veld volgen.’

‘Misschien is het “De grote weldoener” wel’, barst Lundström opeens uit terwijl hij zichzelf nog een kop koffie inschenkt.

Tornman neemt hem aandachtig op.

‘Nee, verdomd zeg... Wat zou hij daar te zoeken hebben gehad?’

‘Wie?’ vraagt Louise.

‘Er was eens een man die hiernaartoe kwam om de streek te redden’, zegt de gerechtsarts. ‘En die vervolgens is verdwenen. Spoorloos.’

‘Bengt Ingemarsson’, vult Tornman aan. ‘Die hier met allerlei grote plannen kwam en wilde investeren. Jij was hier toen niet. Je studeerde toen waarschijnlijk nog. Maar er kwam helemaal niets van terecht. Het geld verdween en opeens was hij zelf ook verdwenen. Ze hebben geprobeerd hem op te sporen, maar hij is nooit meer boven water gekomen.’

‘Ik kan me hem wel herinneren.’

‘Jij woonde hier toen toch niet?’

‘Hij stond toch in elke krant. Zou hij het echt kunnen zijn?’

‘Op dit moment kan het iedereen zijn. Een zeeman uit Estland. Of een dronken zomergast. Bengt Ingemarsson zit waarschijnlijk hoog en droog ergens te genieten.’

Louise staat op. In haar grote waterdichte broek ziet ze er opeens uit als een kind.

‘Bedankt voor het... studiebezoek. Ik moet nu gaan.’

Ze vertrekt. Lundström kijkt haar na.

‘Waar bedankte ze nou voor? Een doodshoofd?’

‘Ze wordt vast een goeie’, antwoordt Tornman vergoelijkend. ‘Maar ze is de eerste vrouwelijke officier van justitie met wie ik te maken heb.’

‘Waarom is ze meegegaan?’

‘Dat zei ze al. Een studiebezoek. Dat moet, tegenwoordig. Maar ze is wel vergeten de koffie af te rekenen. De trut.’

7

Veel te hard rijdt Louise in haar rode autootje over de smalle wegen langs de kust. Plotseling moet ze remmen. Een vrachtwagen heeft een eland aangereden, die dood op de weg ligt. Er ontstaat een opstopping, een kleine file van auto’s. Louise stopt en stapt uit. De eland ligt er kapotgereden bij. Louise is onaangenaam getroffen, pakt haar mobieltje en begint een nummer in te toetsen.

8

Henrik Rehnström, Louises man en wethouder voor de sociaal-democraten, zit op het gemeentehuis in een rumoerige begrotingsvergadering. Hij ziet er goed uit en is, net als zijn vrouw, opvallend jong. Hij gooit een stapel papieren op tafel en kijkt om zich heen.

‘Nee. Dit kan zo niet.’

Aan zijn stem is te horen dat hij geen tegenspraak duldt. Een van zijn medewerkers, een oudere man die er erg moe uitziet, spreidt gelaten zijn armen uit.

‘Hoe moet het dan wel?’

‘Foute vraag. Ik kan het met mensen eens zijn dat je in bepaalde situaties zelfmoord kunt, of misschien zelfs zou móéten plegen. Maar dat hoeft toch niet altijd op de ergst denkbare manier te gebeuren?’

‘Er zijn geen alternatieven.’

‘Vandaag de dag betekent politiek: alternatieven vinden die er niet zijn. Dit moet opnieuw. Helemaal.’

‘Hoe?’

‘Hoe moet ik dat verdomme weten?! Dat is jouw werk. Dat is jullie werk. Daar worden jullie voor betaald. We kunnen dit zo niet presenteren. Dit is geen bezuiniging. Dit is pure politieke zelfmoord.’

Een vrouw komt de kamer binnen en geeft Henrik een seintje dat er telefoon voor hem is.

‘Dan hebben we heel nieuwe richtlijnen nodig’, zucht de vermoeide medewerker. ‘Waar moeten we op bezuinigen?’

Terwijl hij de kamer uit loopt verkondigt Henrik autoritair: ‘Een gemeentebegroting maken is tegenwoordig zoiets als toveren. Uit een hoge hoed halen we geld dat er niet is. Ziekenhuisbedden en schoollunches verdwijnen in onze mouw zonder dat iemand er erg in heeft. Zijn we het er dus over eens? Het moet over. Van begin tot eind.’

Buiten op de gang neemt hij het telefoontje aan. Al lopend begint hij te praten terwijl hij ondertussen zijn stropdas afdoet en koffie haalt.

‘Waar zit je ergens?’

‘Dat weet ik niet precies. Ik ben onderweg naar huis. Vanaf de kust.’

‘Dat was ik vergeten. Wat was er ook alweer? Hadden ze een lijk gevonden? Moeten officieren van justitie op pad om dat soort dingen te zien?’

‘Niet noodzakelijkerwijs, maar daar had ik zin in.’

‘Wat was er dan?’

‘Dat weten we nog niet. Niet echt iets wat op een misdrijf wijst.’

‘Dan zal het wel iemand zijn die is verdronken...’

‘Maar ik ben nu onderweg naar huis. Ik doe de boodschappen wel.’

Henrik vloekt inwendig. Louise heeft wel door waarom hij zwijgt ook al kan ze hem niet zien.

‘Je bent het toch niet vergeten?’

‘Natuurlijk ben ik het niet vergeten. Het is alleen... Het lukt niet. We moeten het een andere avond doen.’

‘Waarom? We hadden het toch afgesproken? We eten ’s avonds nooit meer samen.’

‘De plannen zijn hier omgegooid. Het wordt vanavond laat. Er is een commissievergadering.’

‘Welke commissie?’

‘Dat weet ik even niet meer.’

Louise, die naar het elandenkadaver op de weg staat te kijken, is teleurgesteld en boos, maar ze zegt niets. Er hangt een stilte tussen hen.

‘Hallo? Ben je er nog?’ vraagt Henrik voorzichtig.

‘Ik ben er nog.’

‘Het spijt me dat het zo loopt.’

‘Dat zal wel.’

‘Hè verdomme, Louise...’

‘We doen het wel een andere avond. Iets anders zit er niet op.’

‘Wat wil je dan dat ik doe? Ik ben wethouder.’

‘Ik had gedacht dat we elandenbiefstuk zouden eten.’

‘Eland?’

‘Dag.’

‘Rij niet te hard.’

‘Dat doe ik nooit.’

‘Dat doe je altijd.’

Het gesprek is afgelopen. Louise keert terug naar haar auto en wacht tot de eland is afgevoerd.

9

Louise komt met boodschappentassen een winkel uit en werpt een blik op het medisch centrum dat ernaast ligt. Ze zet de tassen in de auto en rijdt naar huis. Het is donker en koud. De stad is niet erg groot. Ze rijdt langs een benzinepomp en een winkelcentrum en slaat dan af naar een wijk met vrijstaande huizen. Ze parkeert voor de garage van een huis dat in de jaren zeventig is gebouwd.

Wanneer ze met de tassen naar de voordeur loopt, kijkt ze berustend naar een hoop rotzooi die in de tuin ligt. Ze draait de deur van het slot, schopt haar laarzen uit en loopt door naar de keuken. De tassen zet ze op tafel. Een hond springt tegen haar op; het is een labrador. Afwezig aait ze hem, onderwijl luisterend. Haar aandacht wordt door iets getrokken en ze loopt de woonkamer in.

‘Mama...’

Er komt geen antwoord en ze blijft zoeken en roepen. Ten slotte loopt ze de trap op. Ze treft haar moeder in de badkamer aan. Ze zit volledig aangekleed in de badkuip en kijkt verward. Louise kan zich niet beheersen en schreeuwt het uit.

‘Waar ben je godverdomme mee bezig?’

Maar dan speelt haar geweten op en ze helpt haar moeder overeind. Ze brengt haar naar de slaapkamer. Haar moeder gaat op bed liggen. Ze is erg in de war, maar wanneer Louise haar liefkozend op de arm klopt, komt ze langzaam bij haar positieven.

‘Het is goed... Je wilde nu toch niet in bad gaan?’

Haar moeder lijkt opeens weer helder.

‘Waar was ik eigenlijk?’

‘In de badkuip.’

‘Ik kan me helemaal niet herinneren dat ik daarnaartoe ben gegaan.’

Plotseling kijkt ze verschrikt; ze heeft in de gaten wat er met haar aan de hand is. Louise probeert haar te troosten.

‘Het is niet erg, mama. Het is niet erg...’

10

Bezorgd en geïrriteerd keert Louise terug naar de keuken.

Ze pakt een deel van de boodschappen uit. De hond springt rond en ze aait hem verstrooid, maar duwt hem daarna geërgerd weg. Er valt iets op de grond. Woedend maait ze de rest van de boodschappen van tafel.

11

Het is avond. Louise, gekleed in een trainingspak, is bezig de tuin op te ruimen. In het wilde weg, rusteloos. Af en toe werpt ze een blik op het raam van de kamer van haar moeder.

12

Het is na twaalven ’s nachts. Henrik komt thuis en wordt door de hond verwelkomd. Hij luistert of hij iets hoort en werpt een blik in de keuken. Een gedeelte van de boodschappen zit nog in tassen, een ander gedeelte ligt op de grond. Hij loopt de woonkamer in, waar Louise op de bank onder een deken ligt te slapen. Een stapel papier is naast haar op de grond gegleden. Henrik pakt voorzichtig een vel op en leest: ‘Bengt Ingemarsson?’ Louise wordt met een schok wakker en hij laat het papier ongemerkt op de grond vallen.

‘Ik ben zeker in slaap gevallen. Hoe laat is het?’

‘Bijna één uur.’

Hij gaat naast haar zitten en zij grijpt hem begerig beet. Het lukt Henrik niet helemaal om haar gretigheid te beantwoorden.

‘Slaapt ze?’

‘Toen ik thuiskwam zat ze in de badkuip. Met haar kleren aan.’

‘Jezus zeg...’

‘Volgens mij kan het zo niet langer.’

‘Dat zeg ik toch de hele tijd al.’

‘Maar het is mijn moeder. Niet de jouwe’, zegt Louise snibbig en vermoeid.

Ze begint haar papieren bij elkaar te rapen.

‘Wat is er zo belangrijk dat je het mee naar huis neemt?’

‘Die schedel die ze hebben gevonden. Die kan van Bengt Ingemarsson zijn.’

‘Dachten ze dat? Dat hij het is?’

‘Politiemensen “denken” niet zoveel, maar zijn naam is genoemd. Ik wilde mijn geheugen alleen maar even opfrissen.’

‘Hij zit vast onder een andere naam in de zon een mooi leven te leiden. Met geld van de gemeente.’

‘Dat zei Tornman ook al.’

Louise heeft haar paperassen verzameld. Ze kijkt Henrik aan, die glimlachend opstaat.

‘Ik laat de hond wel even uit. Ik kom zo.’

Louise verdwijnt naar de bovenverdieping. De hond komt met zijn riem in de bek aanlopen.

13

Op het Openbaar Ministerie zitten de volgende ochtend een paar mensen in een kamer te wachten. Louise komt groetend binnen en kijkt rond.

‘Is Love er niet?’

‘Hij is aan de telefoon’, antwoordt een collega.

‘Dan ga ik eerst nog even naar mijn eigen kamer.’

Louise verlaat snel de kamer. Ze loopt door een saaie, kleurloze gang. Wanneer ze op haar kantoor is, draait ze de deur op slot.

Ze doet een van de ladeblokken van haar bureau van het slot, aarzelt even, maar haalt dan een flesje wodka tevoorschijn en drinkt een paar slokken. Ze neemt een paar keelpastilles, pakt papieren van haar bureau en sluit het ladeblok weer af. Daarna loopt ze terug naar de vergaderruimte. Daar is Love Egnell, Louises baas, inmiddels gearriveerd. Hij is een jaar of vijfenveertig, heeft kortgeknipt haar, een bril en een moeilijk te duiden glimlach rond de lippen. Wanneer iedereen is gaan zitten neemt Louise het woord.

‘Hebben we al iets van de politie gehoord?’

‘Waarover?’ vraagt Love.

‘De man op het eilandje.’

‘Dat klinkt als de titel van een roman... De man op het eilandje’, zegt een van de andere officieren.

‘Een slechte roman’, onderbreekt Love. ‘Het kost tijd om botresten te onderzoeken. Was er überhaupt iets wat erop wees dat er sprake is van een misdrijf?’

‘Nee’, antwoordt Louise.

‘Dan zal het wel zelfmoord zijn. Of iemand die is verdronken. Het kan iemand zijn die vanuit Finland of Estland hiernaartoe is gedreven. En die op die rots is aangespoeld. Misschien wel uit de Estonia. Alles is mogelijk. Laten we hopen dat het geen zaak voor ons is. Wij hebben genoeg te doen.’

Love wijst veelbetekenend naar een stapel dossiers. Hij pakt het bovenste en balanceert dat op zijn hand.

‘Hier hebben we bijvoorbeeld een leuke zaak rond een jongeman genaamd Roger Färnström. Geboren 3 februari 1976. Voor de derde keer zware mishandeling.’

‘Vierde’, onderbreekt Louise hem.

‘Derde! Plus wederrechtelijke bedreiging. Hij heeft een portier bij een discotheek met een voorhamer bedreigd. Het zal niet lang meer duren voordat die man zijn eerste moord pleegt.’

Hij geeft de map aan Louise.

‘Hij is van jou. Helemaal van jou.’

‘Wie was Bengt Ingemarsson eigenlijk?’ vraagt Louise, die het dossier negeert.

‘Bengt Ingemarsson was een verwaande gast die hiernaartoe kwam en ons gouden bergen beloofde. Maar het draaide voornamelijk op een lege vlakte uit.’

‘Ik weet dat het vóór mijn tijd was. En dat hij nooit is veroordeeld.’

‘Nee, die krijgen we nooit te pakken.’

‘Wat gebeurt er als zou blijken dat die schedel van hem is?’

‘Dat is een goeie vraag! Laten we aannemen dat die kop werkelijk van Bengt Ingemarsson is. Is hij dan verdronken of heeft hij zelfmoord gepleegd? Weinig kans dat we daarachter komen; dan weten we alleen dat hij dood is en blijft er niets anders over dan hem te begraven. Maar Roger Färnström kunnen we misschien wel te pakken krijgen, als we beter ons best doen.’

Ze staan op. Het overleg is afgelopen. Louise ergert zich aan wat zij als arrogantie van Love beschouwt.

14

Louise is naar haar kamer teruggekeerd. Ze kijkt naar de lade van haar bureau, maar laat die voor wat hij is. Afwezig bladert ze door het dossier waarmee Love haar heeft opgezadeld. Ze blijft even hangen bij een foto van Roger Färnström. Vervolgens legt ze de map weg, pakt de telefoon en belt naar huis. Er wordt opgenomen door haar nichtje Emma, die haar af en toe helpt door voor haar moeder te zorgen.

‘Is alles in orde?’

‘Ze zit te breien. Alles is rustig.’

‘Ik kom zo snel mogelijk naar huis.’

‘Tot ziens.’

Louise legt de hoorn erop en probeert zich te concentreren op de inhoud van het dossier dat ze voor zich heeft. Dat lukt haar niet, dus smijt ze het op haar bureau, pakt haar jas en verlaat de kamer.

15

Louise is gestopt bij een verzorgingstehuis en loopt naar de ingang met een sigaret in haar hand. Ze rookt alsof ze zich bij iedere trek schuldig voelt, gooit dan haar half opgerookte sigaret weg en gaat naar binnen.

Het is een keurig huis vol vreselijke ongezelligheid. Oude mensen, de meeste afwezig, met niets omhanden, andere kwiek. Een oude man komt achter een rollator aansloffen, zijn ene schoenveter hangt los. Louise blijft staan, buigt zich voorover om de veter te strikken en loopt dan verder de gang in. Opeens ziet ze een vrouw in een stoel zitten die erg op haar moeder lijkt. De vrouw huilt zachtjes, roerloos. Dit boezemt Louise angst in, ze draait zich snel om en maakt zich uit de voeten.

16

Terwijl Louise het verzorgingstehuis bezoekt, is Lundström bezig met de bruine schedel. Om hem heen op de afdeling Pathologie wordt gewerkt. Lijken op roestvrijstalen tafels. Lundström neuriet terwijl hij aan het gebit peutert.

17

Louise stapt een dameskapsalon binnen waarvan haar zus Kristina de eigenaresse is. De zussen lijken helemaal niet op elkaar. Louise heeft haar haren geverfd en is zwaar opgemaakt, haar zus is erg bleek. Kristina is net klaar met een klant die een nieuw kapsel heeft. De zussen werpen elkaar veelbetekenende blikken toe wanneer de klant, een vrouw van middelbare leeftijd met overgewicht, naar buiten waggelt met blauwgroen haar. Ze barsten in lachen uit.

‘Ze wilde het zelf. Je moet mij niet de schuld geven’, giechelt Kristina.

‘Dat is toch geen gezicht...’

‘Iemand verschijnt op tv met een nieuw kapsel. De volgende dag heb ik ze hier voor de deur staan. Wanneer we iemand op tv zien zeg ik altijd tegen Roland: Nu wil elke vrouw zo’n kapsel. En dat is dan ook zo.’

‘Wat hadden wíj ook alweer? Een Farah Diba-kapsel?’

‘God nee!’

‘Jíj anders wel, hoor.’

‘Volgens mij was ik amper geboren toen dat in de mode was.’

Ze gaan zitten. Kristina bladert in tijdschriften met klassieke kapsels en vindt de look van de vroege jaren zeventig. Ze zitten als kleine kinderen te giechelen en te wijzen.

‘Weet jij wat ik eigenlijk had willen hebben?’ zegt Louise.

‘Nee?’

‘Gemillimeterd haar.’

‘Gemillimeterd haar?’

‘Ik was mijn haar destijds al net zo beu als nu.’

‘Dan knippen we het toch.’

Louise gaat in een stoel zitten. Ze kijken elkaar in de spiegel aan en Kristina begint Louises haar te kammen.

‘Je begint grijs te worden en je bent nog niet eens vijfendertig.’

‘Ik probeer er niet aan te denken.’

‘En ik heb geen tijd om er aan te denken. Wat is het ergste? Proberen het niet te doen of er geen tijd voor hebben?’

‘Ik weet het niet.’

Even is het stil. Kristina kamt Louises haren.

‘Het gaat zo niet langer met mama’, zegt Louise.

‘Wat bedoel je?’

‘Toen ik gisteren thuiskwam, zat ze helemaal aangekleed in de badkuip. En ze wist niet waar ze was of hoe ze daar terecht was gekomen. Ik weet niet eens zeker of ze mij wel herkende.’

‘Emma zegt dat ze over het algemeen helder overkomt.’

‘Als je aangekleed in een badkuip gaat zitten ben je niet helder. Wat gebeurt er allemaal wanneer Emma niet bij haar kan zijn?’

‘Dan moet ik haar maar bij me in huis nemen.’

‘Je weet dat dat niet kan.’

Hun blikken kruisen elkaar weer in de spiegel. Ze zijn allebei terneergeslagen.

‘Het is zo akelig’, vervolgt Louise. ‘Volgens mij herkende ze me niet. Het duurde maar een paar tellen, maar toch. Ik bestond niet. Ze had me nooit eerder gezien.’

‘Het probleem is dat we te lang blijven leven. Vroeger gingen de mensen op tijd dood, maar nu niet meer. Als je tenminste niet verongelukt...’

Louise verandert plotseling en impulsief van gespreksonderwerp.

‘Doe mijn haar helemaal anders!’

‘Hoe dan?’

‘Dat ik mezelf niet herken.’

‘Net als mama.’

‘Herken jij jezelf altijd?’

‘Nou kan ik je niet volgen. Je bent gewoon wie je bent.’

‘Je kunt me niet mooier maken. Maar je kunt me wel anders maken.’

‘De mensen kunnen haast niet begrijpen dat wij zussen zijn.’

‘Ik lijk op papa, en die is dood. Jij lijkt op mama. En die is ook dood. Al leeft ze nog.’

‘Ik heb het niet over uiterlijke overeenkomsten. Ik bedoel dat we zo verschillend denken.’

18

Louise verlaat de kapsalon. Kristina kijkt haar door het raam na. Louise stapt in haar auto en rijdt door de stad. In het achteruitkijkspiegeltje bekijkt ze haar nieuwe kapsel. Ze is tevreden.

Wanneer ze het gemeentehuis passeert, ziet ze Henrik opeens in gezelschap van een vrouw en een man naar buiten komen. Hij lijkt vooral belangstelling te hebben voor de vrouw. Louise wordt meteen jaloers en achterdochtig, en ze remt af. Ze kijkt hen na. Pas wanneer ze uit haar blikveld zijn verdwenen, rijdt ze verder. Ze stopt bij het medisch centrum.

19

Louise zit in de wachtkamer. Rusteloos bladert ze in een tijdschrift totdat ze bij een vrouwelijke arts wordt geroepen die achter een bureau zit.

‘Ook ditmaal was de uitslag negatief.’

‘Wat kunnen we dan nog doen?’

‘Het zou het beste zijn als ik een gesprek met u en uw man samen zou kunnen hebben.’

Louise knikt. Eerst aarzelend, dan resoluut.

‘Laten we maar meteen een afspraak maken.’

20

’s Avonds zijn enkele ramen van het Openbaar Ministerie verlicht.

Louise zit op haar kamer te werken. Er hangt een dikke rookwalm. Haar bureau ligt vol paperassen. Ze werkt met een soort geconcentreerde koortsachtigheid. Opeens staat Love in de deuropening. Louise schrikt op en gooit per ongeluk een koffiemok op de grond.

‘Je laat me schrikken. Ik dacht dat ik hier alleen was.’

‘Dat was je ook. Maar toen ik zag dat er licht brandde ben ik gestopt. Magdalena gaat twee avonden in de week naar dansles.’

‘Magdalena?’

‘Zo heet mijn dochter, weet je nog?’

‘Dat was ik vergeten.’

‘Hoe lang werk je hier nu? Ruim een jaar?’

‘Dertien maanden.’

‘De familie Mattsson is hier altijd al geweest. Iedereen is in de stad blijven wonen. Behalve jij, jij gaat weg om te studeren, maar keert terug. En trouwt met wethouder Henrik Rehnström, met wie je op je dertiende al stond te flikflooien. Je solliciteert naar de functie van officier van justitie. En krijgt die baan ook.’

‘Wat wil je daarmee zeggen?’ vraagt Louise afwachtend.

‘Niets. Maar ik vraag me natuurlijk wel af waarom je in oude paperassen bent gaan bladeren.’

Love pakt een ordner van haar bureau.

‘“Bengt Ingemarsson”. Een van al die onderzoeken die op niets zijn uitgelopen... Wil je weten wie hij was?’

‘Het zou me tijd besparen als jij het me vertelde.’

‘Wil je eerlijke antwoorden?’

‘Als dat niet te veel gevraagd is.’

‘Bengt Ingemarsson was een psychopaat. Hij was gek. Altijd glimlachend, altijd goedgekleed. En gul. Hij beloofde deze gemeente weer een toekomst, nadat alles verloren leek toen de papierfabriek dichtging. Iedereen trapte erin. En op een dag was hij gewoon vertrokken, met de centen. Geld van de overheid. Geld van particulieren. Geld van de gemeente. Al het mogelijke geld.’

‘Maar waar hield hij zich nou eigenlijk mee bezig?’

‘Je kunt beter vragen waar hij zich níét mee bezighield. Transacties. Zwendel. Lege bv’s. Handel in bosgrond in strijd met elk bestaand wetsartikel op dat terrein. Hij hield zich verdomme overal mee bezig.’

‘En toch konden jullie hem niet pakken?’

‘Dat is ons niet gelukt. Toen hem de grond te heet onder de voeten werd, is hij verdwenen. Daarom moet je luisteren naar wat ik zeg. Of althans luisteren naar je eigen verstand. Het kan niet anders of je verstand zegt je dat het onderzoek naar Bengt Ingemarssons zakelijke transacties dood en begraven is. Of dat hoofd nu van hem is of niet. Je kunt niet naar de rechter stappen met een doodshoofd. Je kunt een dode man niet veroordeeld krijgen.’

‘Maar als dat doodshoofd nou van hem is? Zou jij niet willen dat we konden zeggen: “Zo is het afgelopen. Zo is het gegaan toen Bengt Ingemarsson stierf”?’

Love staat op uit zijn stoel.

‘Het interesseert mij meer dat Roger Färnström veroordeeld wordt. Hij heeft nu voldoende mishandelingen gepleegd. Met een knuppel. Tot kijk.’

Love werpt een vluchtige blik op Louises benen en gaat weg. Zij heeft zich alweer over haar papieren gebogen. Wanneer ze alleen in de kamer is, gooit ze haar pen en bril neer en trekt de lade open. Ze haalt echter geen fles tevoorschijn, maar een foto die jaren geleden genomen is. Van haarzelf, Kristina en hun ouders. Ze staan voor een eenvoudig zomerhuisje waarvan de bouw bijna gereed is. Haar vader domineert het beeld. Een hamer in zijn hand, ontbloot bovenlichaam. Het is zomer, en warm.