Henning Mankell

Voor de vorst

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Innan frosten, verschenen bij Leopard

Oorspronkelijke tekst © Henning Mankell, 2002

Published by agreement with Leopard Förlag, Stockholm and Leonhardt & Høier Literary agency A/S, Copenhagen

Eerste Nederlandstalige uitgave © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2006

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Getty Images/Photonica

isbn 978 90 445 2011 8

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de negende druk, 2012

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Even na negenen op de avond van 21 augustus 2001 begon het te waaien. De golven rimpelden het oppervlak van het Marebomeer, dat in een dal aan de zuidkant van de Rommeleheuvel lag. De man die in de schaduwen bij de oever wachtte, voelde met een hand in de lucht waar de wind vandaan kwam. Die kwam bijna pal uit het zuiden, constateerde hij tevreden. Dus had hij de juiste plaats gekozen om zijn aas uit te leggen en de dieren te lokken die hij spoedig zou gaan offeren.

Hij ging zitten op de steen, waar hij een trui overheen had gelegd tegen de kou. De maan was aan het afnemen. Het wolkendek dat de hemel bedekte liet geen licht door. Palingduister, dacht hij. Zo noemde mijn Zweedse speelkameraadje het vroeger. In het donker van augustus beginnen de palingen te trekken. Dan stuiten ze op de vangarmen en zwemmen in de fuik. De val klapt dicht.

Hij luisterde of er in het donker iets te horen was. Zijn gevoelige oren hoorden in de verte een auto passeren. Verder was alles stil. Hij pakte zijn zaklamp en liet het licht over de oever en het water spelen. Ze kwamen eraan, zag hij. Hij ving een glimp op van twee witte vlekken tegen het donkere water, witte vlekken die gauw meer en groter zouden worden.

Hij knipte de zaklamp uit en zocht in zijn brein, dat hij had getraind en getemd totdat het een trouwe, onderdanige dienaar geworden was, naar informatie over de tijd. Drie over negen, dacht hij. Toen tilde hij zijn arm op. De wijzers lichtten op in het duister. Drie over negen. Hij had het goed gehad. Natuurlijk had hij het goed gehad. Binnen een half uur zou alles achter de rug zijn en hoefde hij niet langer te wachten. Hij had geleerd dat niet alleen mensen gedreven werden door een behoefte om punctueel te zijn. Het was iets wat je dieren ook kon leren. Wat vanavond zou gebeuren had hem drie maanden voorbereiding gekost. Langzaam en stelselmatig had hij zijn aanstaande slachtoffers laten wennen aan zijn aanwezigheid. Hij was hun vriend geworden.

Daar had hij nog het meest aan in zijn leven, dat hij met iedereen bevriend kon raken. Niet alleen met mensen, maar ook met dieren. Hij werd hun vriend en niemand wist wat hij eigenlijk dacht of vond. Hij knipte de zaklamp weer aan. Er waren al meer en grotere witte vlekken. Ze kwamen dichter bij de kant. Hij zou niet veel langer hoeven wachten. Hij scheen met de zaklamp op de oever. Daar stonden twee spuitbussen gevuld met benzine en er lag brood, dat hij langs de waterkant had gestrooid. Hij doofde de lamp en wachtte af.

Toen het tijd was handelde hij precies zo rustig en methodisch als hij gepland had. De zwanen waren de oever op gekomen. Ze pikten zijn stukjes brood op en leken niet te merken dat er een mens in de buurt was. Of het kon ze niets schelen, aangezien ze eraan gewend geraakt waren dat hij geen gevaar opleverde. Hij gebruikte de zaklamp niet meer; hij had een infrarode bril opgezet. Er waren zes zwanen op de oever, drie paartjes. Twee waren gaan liggen terwijl de andere bezig waren hun veren te poetsen of nog met hun snavels naar brood aan het zoeken waren.

Het was zover. Hij stond op, nam in elke hand een spuitbus, spoot een nevel van benzine op elke vogel en voordat ze weg hadden kunnen fladderen, had hij een van de bussen laten vallen en de andere aangestoken. De brandende benzine zette de vleugels van de zwanen meteen in brand. Als klapwiekende vuurballen probeerden ze aan hun gesel te ontkomen door op te stijgen en boven het meer te gaan vliegen. Hij probeerde het beeld en het geluid van wat hij zag in zijn geheugen op te slaan, de brandende, krijsende vogels die wegfladderden over het meer voordat ze in het water stortten en met sissende, rokende vleugels stierven. Als gebarsten trompetten, dacht hij. Zo zal ik me hun laatste schreeuw herinneren.

Het was allemaal erg snel gegaan. Binnen een minuut had hij de zwanen in brand gestoken en ze weg zien fladderen. Vervolgens waren ze in het meer gestort en alles was weer donker. Hij voelde zich voldaan. Alles was goed gegaan. Deze avond was volgens plan verlopen, een voorzichtig begin.

Hij gooide de beide spuitbussen in het meer. Hij stopte de trui waarop hij had gezeten in zijn rugzak en scheen om zich heen om te controleren of hij niets was vergeten. Toen hij zich ervan had vergewist dat hij geen sporen had achtergelaten, haalde hij een mobieltje uit zijn jaszak, dat hij een paar dagen geleden in Kopenhagen had gekocht. Daarvandaan zou geen spoor naar hem leiden. Hij toetste het nummer in en wachtte.

Toen er werd opgenomen, vroeg hij om doorverbonden te worden met de politie. Het werd een kort gesprek. Daarna gooide hij het mobieltje in het meer, hing de rugzak om en verdween in het donker.

De wind was inmiddels naar het westen gedraaid en kwam steeds meer in vlagen.

2

Linda Caroline Wallander vroeg zich die dag aan het eind van augustus af of er overeenkomsten tussen haar en haar vader waren die ze nog niet had ontdekt, hoewel ze nu bijna dertig jaar oud was en zou moeten weten wie ze was. Ze had het hem gevraagd, soms zelfs geprobeerd hem tot een antwoord te pressen, maar hij deed net of hij het niet begreep en antwoordde ontwijkend dat ze waarschijnlijk nog het meest op zijn vader leek. De ‘familiegelijkenisgesprekken’, zoals zij ze noemde, mondden soms uit in kibbelpartijen, die in hevige ruzies overgingen. Ze vlamden heftig op, maar waren ook zo weer over. De meeste van die ruzies vergat ze dan ook en ze nam aan dat haar vader de ontspoorde gesprekken ook niet liep te herkauwen.

Een van de ruzies die ze deze zomer hadden gehad kon ze echter niet vergeten. Het ging over een futiliteit. Toch was het alsof ze door die herinnering heen totaal verdrongen delen van haar kindertijd en haar jeugd opnieuw ontdekte. Al meteen op de dag dat ze vanuit Stockholm naar Ystad was gekomen, begin juli, waren ze uitgerekend over herinneringen ruzie gaan maken. Ze hadden een keer toen zij nog klein was, een jaar of zes, zeven, samen een reisje naar Bornholm gemaakt: haar vader, haar moeder Mona en zijzelf. De aanleiding voor die stompzinnige ruzie was de vraag of het toen al dan niet had gewaaid. Na het eten zaten ze in de zwoele wind op het krappe balkon, toen het gesprek plotseling op de reis naar Bornholm kwam. Haar vader beweerde dat ze zeeziek geweest was en op zijn jas had overgegeven. Linda daarentegen zag een spiegelgladde blauwe zee voor zich. Ze hadden maar één reis naar Bornholm gemaakt en konden dus niet in de war zijn met andere reizen. Haar moeder hield niet van varen en haar vader wist nog hoe verbaasd hij was geweest toen ze ermee instemde om naar Bornholm te gaan.

Die avond, nadat de eigenaardige ruzie als het ware in het niets was opgelost, had Linda de slaap niet kunnen vatten. Over twee maanden zou ze als aspirant beginnen op het politiebureau van Ystad. Ze had de opleiding in Stockholm doorlopen en ze had liever eerder willen beginnen. Nu bracht ze de zomer werkloos door en haar vader kon haar geen gezelschap houden, aangezien hij veel van zijn vakantiedagen al in mei had opgenomen. Hij dacht dat hij een huis had gekocht en dat hij zijn vakantiedagen nodig zou hebben om te verhuizen. Hij hád ook een huis gekocht, het stond in Svarte, aan de zuidkant van de provinciale weg, vlak bij de zee. Maar op het laatste moment, toen de aanbetaling al was gedaan, had de verkopende partij, een alleenstaande, gepensioneerde lerares, het helemaal te kwaad gekregen bij het idee dat ze haar rozenstruiken en rododendrons zou moeten achterlaten voor een man die er geen hart voor leek te hebben, die het alleen maar kon hebben over waar het hondenhok kwam te staan dat hij zou timmeren voor de hond die hij misschien ooit zou kopen. Ze maakte de verkoop ongedaan, de makelaar stelde voor dat haar vader zou aandringen op het doorzetten van de transactie of in ieder geval schadevergoeding zou eisen, maar hij had in gedachten al afstand gedaan van het huis waar hij nooit ingetrokken was.

De rest van de vakantiemaand, die koud en winderig was geweest, probeerde hij een ander huis te vinden. Ze waren echter of te duur, of ze beantwoordden niet aan de droom die hij al zolang hij in Mariagatan in Ystad woonde, in zijn hoofd had. Daarom hield hij de flat en begon zich ernstig af te vragen of hij daar ooit weg zou komen. Linda was bijna klaar met haar laatste jaar aan de politieacademie en hij kwam een weekend naar haar toe en stouwde zijn auto vol spullen die ze mee naar huis wilde nemen. In september zou ze een flat krijgen, tot dat moment zou ze op haar oude kamer wonen.

Ze begonnen elkaar meteen op de zenuwen te werken. Linda was ongeduldig en ze vond dat haar vader wel aan een paar touwtjes moest kunnen trekken, zodat ze eerder in dienst kon komen. Hij had er ook daadwerkelijk een keer over gesproken met zijn chef, Lisa Holgersson, maar die kon niets voor hem doen. Er waren weliswaar nieuwe aspiranten nodig, aangezien ze zwaar onderbemand waren, maar er was geen geld voor hun salaris. Linda kon pas 10 september beginnen, hoe hard ze haar ook nodig hadden.

In de zomer blies Linda twee oude vriendschappen nieuw leven in, die sinds haar tienerjaren een slapend bestaan hadden geleid. Zeba, die ze de bijnaam ‘Zebra’ gegeven hadden, kwam ze op een dag toevallig tegen op de markt. Linda herkende haar eerst niet. Ze had haar zwarte haar niet alleen kort laten knippen, maar ook rood geverfd. Zeba kwam uit Iran en ze hadden de hele lagereschooltijd bij elkaar in de klas gezeten, waarna hun wegen zich gescheiden hadden. Op deze julidag waarop ze elkaar tegen het lijf liepen, duwde Zeba een wandelwagen voort en gingen ze in een café koffiedrinken.

Zeba was barkeeper geworden, maar daarna zwanger geraakt van Marcus, die Linda ook wel kende. Marcus was dol op exotische vruchten en was al op negentienjarige leeftijd zijn eigen kwekerij begonnen bij de oostelijke toegangsweg naar Ystad. Aan hun relatie was een einde gekomen, maar ze hadden er wel een zoontje aan overgehouden. Ze zaten een hele poos te kletsen, totdat het ventje zo hard en doordringend begon te gillen dat ze de straat op vluchtten. Na hun toevallige ontmoeting hielden ze contact en Linda merkte dat haar ongeduld afnam toen het haar lukte bruggen te bouwen terug naar de tijd dat ze niet meer van de wereld had geweten dan wat ze vanuit het perspectief van Ystad zag.

Onderweg terug naar Mariagatan, na de ontmoeting met Zeba, begon het opeens te regenen. Ze schuilde in een kledingzaak aan de promenade en terwijl ze wachtte totdat het droog werd, zocht ze het telefoonnummer van Anna Westin op in een telefoonboek. Er ging een schok door haar heen toen ze het vond. Anna en zij hadden al bijna tien jaar geen contact meer. De innige vriendschap die ze in hun jeugd hadden onderhouden, was plotseling ruw verbroken toen ze op zeventienjarige leeftijd verliefd werden op dezelfde jongen. Naderhand, toen de verliefdheid voorbij was en vergeten, hadden ze geprobeerd hun oude vriendschap te hernieuwen, maar steeds kwam er iets tussen en ten slotte hadden ze het opgegeven. De afgelopen jaren had Linda slechts sporadisch aan Anna gedacht. Maar Zeba had de herinneringen weer tot leven gewekt en ze was blij toen ze zag dat Anna inderdaad nog in Ystad woonde, in een van de straten achter Mariagatan, vlak bij de uitvalsweg naar Österlen.

Diezelfde avond belde Linda en een aantal dagen later ontmoetten ze elkaar. Ze spraken daarna meerdere keren per week met elkaar af, soms met zijn drieën, maar meestal alleen Anna en Linda. Anna woonde op zichzelf en ze leefde van een studietoelage, waarmee ze haar medicijnenstudie ternauwernood kon betalen.

Linda had het idee dat Anna zo mogelijk nog verlegener was geworden dan toen ze samen opgroeiden. Haar vader had haar en haar moeder verlaten toen ze vijf of zes jaar oud was. Daarna had hij nooit meer iets van zich laten horen. Anna’s moeder woonde op het platteland, bij Löderup, niet ver van de plaats waar Linda’s opa jarenlang had gewoond en aan zijn eeuwig onveranderlijke schilderijen had gewerkt. Anna leek blij te zijn dat Linda contact had opgenomen en dat ze weer in Ystad kwam wonen. Linda merkte echter dat ze heel behoedzaam moest omspringen met haar vriendin. Ze was op de een of andere manier kwetsbaar, er was iets waar ze voor terugschrok. Linda mocht niet te dicht bij haar komen. Het samen optrekken met Zeba en haar zoontje en met Anna, hielp Linda de trage zomer door, in afwachting van het moment dat ze naar het politiebureau zou gaan om met de dikke mevrouw Lundberg, die het magazijn bestierde, te spreken en haar uniform en andere spullen in ontvangst te nemen.

Haar vader werkte die zomer bijna onafgebroken, maar zonder resultaat, aan het onderzoek naar een serie brute overvallen op banken en postkantoren in Ystad en omgeving. Af en toe ving Linda ook iets op over grote dynamietdiefstallen die gepleegd werden in het kader van wat een goed geplande operatie leek te zijn. Als hij ’s avonds naar bed was, keek Linda in zijn notitieblok en het onderzoeksdossier dat hij vaak meenam naar huis. Maar als ze hem voorzichtig vroeg waar hij mee bezig was, antwoordde hij ontwijkend. Ze was nog steeds geen diender. Ze moest met haar vragen wachten tot september.

De zomer ging voorbij. Op een dag in augustus kwam haar vader ’s middags vroeg thuis en zei dat er een makelaar had gebeld met de mededeling dat hij een geschikt huis voor hem had. Het lag in de buurt van Mossby Strand, op een heuvel bij de zee. Hij vroeg Linda mee te gaan om het huis te bezichtigen. Ze had met Zeba afgesproken en belde haar om de afspraak naar de volgende dag te verzetten.

Toen stapten ze in de Peugeot van haar vader en reden naar het westen. De zee was grijs die dag en kondigde de herfst aan, die spoedig zou komen.

3

Het huis stond leeg en alle luiken zaten dicht. Dakpannen waren weggewaaid, een van de regenpijpen was voor de helft weg. Het huis lag op een heuvel met een weids uitzicht over de zee. Maar het had iets ongenaakbaars en verlatens, dacht Linda. Dit is geen huis waarin mijn vader tot rust kan komen. Hier zou hij alleen maar door zijn demonen geteisterd worden. Wat voor demonen eigenlijk? Ze begon meteen na te denken over wat hem het meest plaagde. In gedachten probeerde ze de dingen op te sommen die hem bedrukten: op de eerste plaats de eenzaamheid, dan het toenemende overgewicht en de stijfheid in zijn gewrichten. Maar daarna? Ze liet haar lijstje voor wat het was en keek heimelijk naar haar vader, die om het huis liep om het te inspecteren. De wind ging langzaam, bijna peinzend, door een paar hoge beuken. Ver onder hen lag de zee. Linda tuurde door haar toegeknepen ogen en zag een schip aan de horizon. Kurt Wallander keek naar zijn dochter.

‘Je lijkt op mij, als je je ogen zo dichtknijpt.’

‘Alleen dan?’

Ze liepen verder. Achter het huis lagen de vergane resten van een leren bank. Een veldmuis hipte tussen de veren en verdween. Haar vader keek om zich heen en schudde zijn hoofd.

‘Waarom wil ik eigenlijk op het platteland gaan wonen?’

‘Wil je dat ik jou die vraag stel? Dan doe ik dat. Waarom wil je op het platteland gaan wonen?’

‘Ik heb er altijd van gedroomd om ’s ochtends uit bed zo naar buiten te kunnen stappen en daar op de grond te plassen.’

Ze keek hem geamuseerd aan.

‘Alleen daarom?’

‘Wat zou een beter motief zijn? Zullen we gaan?’

‘Laten we nog een keer rondlopen.’

Deze keer bekeek ze het huis aandachtiger, alsof ze zelf een kooplustige speculant was en haar vader de makelaar. Ze snuffelde rond als een dier dat ergens lucht van had gekregen.

‘Wat kost dit huis?’

‘Vierhonderdduizend.’

Ze schudde ongelovig haar hoofd.

‘Het is echt zo’, zei hij.

‘Heb je zoveel geld?’

‘Nee, maar de bank heeft beloofd haar poorten te openen. Ze kennen me. Een politieman die zijn zaakjes altijd goed voor elkaar heeft. Eigenlijk word ik wat verdrietig, omdat dit huis me niet bevalt. Een leeg huis is even troosteloos als een in de steek gelaten mens.’

Ze reden weg. Onderweg kwamen ze langs een wegwijzer waarop Linda ‘Mossby Strand’ zag staan. Hij zag haar kijken.

‘Wil je erheen?’

‘Ja, als je daar nog tijd voor hebt.’

Er stond een eenzame caravan op de parkeerplaats. De strandtent was gesloten. Een man en een vrouw die Duits met elkaar spraken, zaten op een paar kapotte kunststof stoelen voor de caravan. Ze hadden een tafel tussen hen in staan, waaraan ze in diepe concentratie zaten te kaarten. Linda en Kurt Wallander liepen naar het strand.

Op exact deze plaats had ze hem een aantal jaren geleden van haar besluit verteld. Ze zou geen meubelstoffeerder worden en ze had ook niet genoeg vertrouwen in de vage droom dat ze misschien actrice zou kunnen worden. Ze was opgehouden met het ongedurig rondtrekken door de wereld. Het was lang geleden dat ze met een jongen uit Kenia was gegaan, die medicijnen studeerde in Lund en die haar grootste liefde was geweest, ook al was de herinnering de laatste jaren wat verbleekt. Hij was weer terug naar huis en ze was niet met hem meegegaan. Linda had geprobeerd een aantal leidraden voor haar eigen leven te vinden door naar haar moeder Mona te kijken, maar in haar had ze een vrouw gezien die altijd alles half deed. Mona had twee kinderen gewild en er maar één gekregen. Ze had gedacht dat Kurt Wallander de enige grote liefde in haar leven zou zijn, maar ze was gescheiden en woonde nu in Malmö met haar nieuwe echtgenoot, een golf spelende accountant die in de ziektewet liep.

Toen was ze met hernieuwde belangstelling naar haar vader gaan kijken, de rechercheur, de man die altijd vergat haar van het vliegveld te halen als ze op bezoek kwam. Ze had zelfs een eigen omschrijving voor hem bedacht: ‘de man die altijd mijn bestaan vergeet’. Hij had nooit tijd gehad. Ze besefte dat hij, nu haar opa dood was, degene was die haar ondanks alles het meest na stond. Maar hij mocht niet te dichtbij komen en daarom bekeek ze hem als het ware door een omgekeerde verrekijker, waardoor hij verder weg leek dan hij in feite was. Op een ochtend toen ze nog in bed lag en net wakker geworden was, had ze ingezien dat ze met haar leven eigenlijk hetzelfde wilde doen als hij: ze wilde bij de politie. Een jaar lang had ze dat idee voor zich gehouden en er alleen met haar toenmalige vriendje over gesproken. Toen ze er voor zichzelf zeker van was, had ze het eerst uitgemaakt met haar vriendje en was vervolgens naar Skåne gegaan; ze had haar vader meegenomen naar dit strand en het hem verteld. Ze herinnerde zich nog hoe verbaasd hij was. Hij had om een minuut bedenktijd gevraagd om erachter te komen wat hij eigenlijk van haar besluit vond. Toen was ze plotseling onzeker geworden. Voordien had ze steeds gedacht dat hij blij zou zijn met haar beslissing. In die korte minuut toen hij haar zijn brede rug toekeerde en zijn dunner wordende haar in een punt omhoog woei, had ze zich voorbereid op een ruzie. Maar toen hij zich glimlachend omdraaide, wist ze genoeg.

Ze liepen naar het water. Linda stak haar voet in de afdruk van een paardenhoef. Kurt Wallander keek naar een meeuw die roerloos boven hem in de lucht hing.

‘Wat vind je er nu van?’ vroeg ze.

‘Waarvan? Van het huis?’

‘Nee, dat ik straks in uniform voor je sta.’

‘Ik kan me dat nog niet helemaal goed voorstellen. Al zal het best wel schokkend zijn.’

‘Hoezo schokkend?’

‘Misschien omdat ik weet hoe jij het zelf zult ervaren. In een uniform stappen is niet zo moeilijk, maar om je dan in het openbaar te vertonen is moeilijker. Je merkt dat iedereen je ziet. Jij staat als agent midden op straat en moet bereid zijn om woedende mensen uit elkaar te trekken. Ik weet wat je te wachten staat.’

‘Ik ben niet bang.’

‘Ik heb het niet over bang zijn. Ik heb het erover dat dat uniform er altijd is, vanaf het moment dat je het hebt aangetrokken.’

Ze voelde aan dat hij gelijk had.

‘Hoe denk je dat het zal gaan?’

‘Op de opleiding ging het goed. Dit gaat ook goed. Je bepaalt zelf of het goed gaat of niet.’

Ze slenterden over het strand. Ze vertelde dat ze over een paar dagen naar Stockholm zou gaan. Haar jaar zou een slotbal houden, voordat ze definitief verspreid werden over verschillende politiedistricten in het land.

‘Wij hebben nooit een bal gehad’, zei hij. ‘In mijn tijd stelde de opleiding weinig voor. Ik vraag me nog steeds af waarop ze ons indertijd selecteerden. Op rauwe kracht, denk ik. En je mocht niet al te stom zijn. Ik weet nog wel dat ik een biertje gedronken heb toen ik mijn uniform had gekregen. Niet op straat natuurlijk, maar bij een vriend in Södra Förstadsgatan in Malmö.’

Hij schudde zijn hoofd. Linda kon niet uitmaken of de herinnering hem plezier of pijn deed.

‘Ik woonde nog thuis. Ik dacht dat mijn vader gek zou worden toen ik in uniform thuiskwam.’

‘Waarom vond hij het zo erg dat je politieagent werd?’

‘Dat begreep ik pas na zijn dood. Dat hij mij voor de gek gehouden had.’

Linda bleef opeens staan.

‘Jou voor de gek gehouden?’

Hij keek haar glimlachend aan.

‘Eigenlijk vond hij het wel mooi dat ik politieman werd, maar hij schepte er genoegen in om dat niet toe te geven en mij in het ongewisse te laten. Dat is hem gelukt, zoals je weet.’

‘Dat kan toch niet waar zijn?’

‘Niemand kende mijn vader beter dan ik. Ik weet dat ik gelijk heb. Mijn vader was een boef. Ik heb een enorme boef van een vader gehad. De enige vader die ik ooit heb gehad.’

Ze liepen terug naar de auto. Het wolkendek was opengebarsten en toen de zon erdoorheen kwam, werd het meteen warmer. Het kaartspelende Duitse paar keek niet op of om toen ze langsliepen. Toen ze bij de auto waren keek hij op zijn horloge.

‘Moet je op tijd thuis zijn?’ vroeg hij.

‘Ik wacht met smart totdat ik mag beginnen met werken. Dat is alles. Waarom vraag je of ik haast heb? Ik ben ongeduldig.’

‘Ik moet nog iets doen. Ik vertel het in de auto wel.’

Ze draaiden Trelleborgsvägen op en hij sloeg af bij de afrit naar het kasteel van Charlottenlund.

‘Eigenlijk hoef ik niets te doen,’ zei hij, ‘maar aangezien ik in de buurt ben, wilde ik er even langs.’

‘Waarlangs?’

‘Bij kasteel Marebo. Of liever gezegd het Marebomeer.’

De weg was smal en bochtig. Hij vertelde even langzaam en met horten en stoten als hij reed. Linda vroeg zich af of zijn geschreven rapporten even slecht waren als het mondelinge verslag dat hij haar nu deed.

Toch was het allemaal heel simpel. Eergisteravond had de politie van Ystad een telefoontje binnengekregen. Een man die zijn naam niet wilde geven en ook niet wilde zeggen waarvandaan hij belde, had in een onduidelijk dialect verteld dat er brandende zwanen te zien geweest waren boven het Marebomeer. Meer details had hij niet kunnen of willen geven. Toen de wachtcommandant hem vragen begon te stellen had hij het gesprek beëindigd. Hij had niet weer gebeld. Het gesprek werd geregistreerd maar er werd geen actie ondernomen, aangezien het een erg drukke avond was, met een geval van zware mishandeling in Svarte en twee inbraken in winkels in het centrum van Ystad. Het werd afgedaan als een zinsbegoocheling of gewoon als een valse melding. Hijzelf was de enige die, zodra hij het verhaal van Martinson had gehoord, dacht dat het onwaarschijnlijk genoeg was om echt gebeurd te zijn.

‘Brandende zwanen? Wie doet zoiets?’

‘Een sadist, een dierenbeul.’

‘Geloof je dat echt?’

Hij was voor de hoofdweg blijven staan. Pas toen hij die was overgestoken en afgeslagen was naar Marebo, antwoordde hij.

‘Heb je dat niet geleerd op de opleiding? Politiemensen geloven niet zoveel. Ze willen dingen weten. Maar tegelijkertijd houden ze met alle mogelijkheden rekening. Ook met de mogelijkheid dat iemand belt over brandende zwanen. En dat dat waar is.’

Linda stelde verder geen vragen. Ze draaiden een parkeerplaats op en liepen de heuvel af naar het meer. Linda liep vlak achter haar vader en bedacht dat ze al in uniform was, ook al was dat nog onzichtbaar.

Ze liepen om het meer heen, zonder een spoor van dode zwanen te vinden. Ze merkten geen van beiden dat iemand hun wandeling volgde door de lens van een verrekijker.

4

Een paar dagen later, op een heldere, stille ochtend, vloog Linda naar Stockholm. Zeba had haar geholpen met het naaien van een baljurk. Die was lichtblauw, met een diep decolleté en een lage rug. De klas had een oude feestzaal in Hornsgatan gehuurd. Iedereen was er, zelfs de verloren zoon van hun jaar. Van de achtenzestig leerlingen die tegelijk met Linda waren begonnen, was er één tijdens de opleiding weggestuurd, toen bleek dat hij een groot drankprobleem had, dat hij niet kon verbergen en ook niet kon verhelpen. Wie dat eigenlijk had doorgebriefd aan de schoolleiding wist niemand. Ze waren het er stilzwijgend over eens geworden dat ze allemaal even verantwoordelijk waren. Linda dacht aan hem als aan hun spook. Hij zou altijd buiten in het herfstduister rondwaren met een knagend verlangen om weer in genade aanvaard te worden en opgenomen te worden in hun kring.

Toen ze die avond voor het laatst bij elkaar waren, samen met hun leraren, dronk Linda veel te veel wijn. Ze wist wel wat het was om aangeschoten te raken, maar ze dacht dat ze altijd wist hoever ze kon gaan. Deze avond dronk ze echter te veel. Misschien omdat haar ongeduld groter werd toen ze zoveel klasgenoten tegenkwam die al aan het werk waren. Haar beste schoolvriend, Mattias Olsson, had besloten niet terug te gaan naar Sundsvall, waar hij vandaan kwam, en hij werkte nu bij de algemene dienst van de politie in Norrköping. Hij had al van zich doen spreken, doordat hij een idioot van een bodybuilder, die amok liep te maken met een lijf vol anabole steroïden, op de grond had weten te krijgen. Linda hoorde bij een minderheid die nog wachtte.

Ze dansten, Zeba’s baljurk oogstte veel complimenten, iemand hield een toespraak, een paar anderen zongen een gematigd boosaardig schimplied over het lerarenkorps, en het zou een geslaagde avond geworden zijn als de koks geen tv in de keuken hadden gehad.

Het belangrijkste nieuwsitem in het late journaal was een schrikwekkend bericht. Er was een politieman neergeschoten op een weg ergens in de buurt van Enköping. Het gerucht verspreidde zich als een lopend vuurtje onder de dansende en aangeschoten aspirant-agenten en hun leraren. De muziek werd uitgezet, de tv werd uit de keuken gehaald en Linda dacht naderhand dat het net was alsof ze allemaal een trap in hun buik hadden gekregen. Plotseling was er van het feest niets meer over, het licht werd vaal, daar zaten ze in hun baljurken en rokkostuums en zagen beelden van de politieman die neergeknald was, ijskoud geëxecuteerd toen hij samen met een collega een gestolen auto aan wilde houden. Er waren twee mannen uit gesprongen, die een automatisch wapen hadden gebruikt. Het was hun bedoeling geweest om te doden, er waren geen waarschuwingsschoten afgevuurd. Het feest was voorbij en de werkelijkheid diende zich aan.

Toen ze die nacht uiteengingen en Linda op weg was naar het huis van haar tante Kristina, bij wie ze zou overnachten, stopte ze op het Mariaplein en belde haar vader. Het was drie uur en ze hoorde aan zijn stem dat hij had liggen slapen. Dat maakte haar boos; hij mocht niet slapen als er een paar uur daarvoor een collega was vermoord en dat zei ze ook.

‘Het wordt er niet beter op als ik niet slaap. Waar ben je?’

‘Onderweg naar tante Kristina.’

‘Is het feest nu pas afgelopen? Hoe laat is het eigenlijk?’

‘Drie uur. Het was afgelopen toen we hoorden wat er was gebeurd.’

Ze hoorde hem zwaar ademhalen, alsof hij nog steeds niet had besloten om wakker te worden.

‘Wat hoor ik op de achtergrond?’

‘Nachtverkeer. Ik zoek een taxi.’

‘Met wie ben je daar?’

‘Met niemand.’

‘Je kunt niet midden in de nacht in je eentje door Stockholm lopen!’

‘Ik red me wel, ik ben geen klein kind meer. Het spijt me dat ik je wakker heb gemaakt.’

Nijdig schakelde ze het mobieltje uit. Dit gebeurt te vaak, dacht ze. Ik zit me vreselijk op te winden en hij merkt niet eens dat hij me ergert.

Ze hield een taxi aan die haar naar Gärdet bracht, waar Kristina woonde, samen met haar man en een zoon van achttien. Kristina had een bed voor haar opgemaakt op de bank in de woonkamer. Het licht van de straat scheen de kamer binnen. In de boekenkast stond een foto van haar vader en moeder en haarzelf. Die foto was jaren geleden genomen, toen ze veertien was, ze wist het nog goed. Het was in het voorjaar, mogelijk een zondag. Ze waren naar Löderup gegaan. Haar vader had het fototoestel gewonnen bij een wedstrijd op het politiebureau en toen ze de foto zouden maken had haar opa plotseling geweigerd erbij te gaan staan en hij had zich tussen zijn schilderijen in de stal opgesloten. Haar vader was kwaad geworden, Mona was chagrijnig naar binnen gegaan. Linda was haar opa achternagelopen en had geprobeerd hem te overreden naar buiten te komen en mee op de foto te gaan.

‘Ik wil niet op de foto met mensen die zo’n grijns opzetten terwijl ze binnenkort uit elkaar gaan’, had hij geantwoord.

Ze herinnerde zich nog steeds hoeveel pijn dat had gedaan. Ook al had ze moeten weten hoe bot haar opa kon zijn, toch waren zijn woorden een klap in haar gezicht. Ze slaagde erin zich goed te houden en ze vroeg hem of het waar was, of hij iets wist wat haar niet bekend was.

‘Het wordt er niet beter van als jij net doet of je blind bent’, zei hij. ‘Ga maar naar buiten. Jij moet wel mee op de foto. Misschien heb ik het mis.’

Ze ging op de als bed opgemaakte bank zitten en bedacht dat haar opa het bijna nooit bij het rechte eind had. Maar hij had gelijk gehad toen hij niet op de foto wilde, die met de zelfontspanner genomen zou worden. In het jaar dat volgde, het laatste jaar dat haar ouders bij elkaar woonden, namen de spanningen toe.

In die periode had ze ook twee keer een zelfmoordpoging gedaan. De eerste keer, toen ze in haar armen gesneden had, had haar vader haar gevonden. Ze kon zich het beeld van zijn angst nog voor ogen halen. De artsen hadden hem waarschijnlijk verteld dat ze niet echt in levensgevaar was geweest. Er waren haar geen rechtstreekse verwijten gemaakt, niet met woorden, maar wel met verwijtende blikken en stilzwijgen. Dat had geleid tot het losbarsten van de laatste heftige ruzies, die ermee eindigden dat Mona op een dag haar koffers pakte en verhuisde.

Linda had naderhand gedacht dat het vreemd was dat zij de verantwoordelijkheid voor de scheiding van haar ouders niet op zich genomen had. Maar ze had koppig gedacht dat ze hun eigenlijk een dienst bewezen had; ze had meegeholpen aan het opbreken van een huwelijk dat allang voorbij was. Ze had zichzelf er meermalen aan herinnerd dat ze in de gehorige flat, hoe licht ze ook sliep, nooit wakker geworden was van onverwachte geluiden die erop duidden dat daar de liefde bedreven werd. Ze had een wig geslagen in het huwelijk van haar ouders, die hen uiteindelijk van elkaar had bevrijd.

Van de tweede poging wist hij niets. Het was het grootste geheim dat ze voor hem had. Soms dacht ze dat hij het desondanks te weten gekomen was. Maar even vaak was ze ervan overtuigd dat hij geen flauw vermoeden had van haar tweede zelfmoordpoging. Die keer was het menens. Ze kon zich de gebeurtenis duidelijk voor de geest halen.

Ze was zestien en op bezoek bij haar moeder in Malmö. Het was een periode van grote tegenslagen, zo groot als tegenslagen maar kunnen zijn als je een tiener bent. Ze vond zichzelf niks, ze deinsde terug voor haar spiegelbeeld, waar ze toch ook weer erg mee ingenomen was en ze vond dat alles aan haar lichaam fout was. De depressie sloop binnen als een ziekte die eerst vage, onduidelijke symptomen had, misschien de moeite van het opmerken niet eens waard. Opeens was het te laat en toen haar moeder geen enkel begrip voor haar kwellingen bleek te hebben werd ze door een diepe wanhoop overvallen. Wat haar het meest schokte was dat Mona ‘nee’ had gezegd toen ze vroeg of ze alsjeblieft in Malmö mocht komen wonen. Niet omdat ze niet bij haar vader wilde wonen, maar ze wilde weg uit het kleine stadje. Mona gaf geen krimp.

Woedend had ze de flat verlaten. Het was vroeg in het voorjaar, er lag nog sneeuw in de perken en in de goten, er kwam een bijtende wind van de Sont, en ze was over straat gaan lopen, over de lange Regementsgatan naar de oprit van de weg naar Ystad. Ergens was ze fout gelopen. Net als haar vader keek ze onder het lopen altijd strak naar de grond. Op die manier was ze, net als hij, al verscheidene keren tegen lantaarnpalen en geparkeerde auto’s aan gebotst. Ze kwam bij een viaduct over een snelweg. Zonder dat ze eigenlijk wist waarom was ze op de leuning geklommen, waar ze heen en weer begon te wiebelen in de wind. Ze keek naar de auto’s die in de diepte voorbij zoefden, naar de felle lichten die het duister doorsneden. Hoelang ze daar stond, wist ze niet. Het was net een laatste, grote voorbereiding, ze was niet eens bang geweest en ze had ook geen medelijden met zichzelf gehad. Ze wachtte alleen op het moment waarop de zware vermoeidheid en de kou haar ertoe zouden brengen de lege ruimte in te stappen.

Plotseling stond er iemand achter haar, of misschien naast haar, iemand die voorzichtig met haar praatte. Het was een vrouw, een jonge vrouw met een kinderlijk uiterlijk, misschien maar een paar jaar ouder dan zijzelf. Ze droeg een uniform, ze was politieagente. Verderop op de brug stonden twee politieauto’s met blauwe zwaailichten. De agente met haar kinderlijke gezicht was als enige bij haar komen staan. Op de achtergrond had Linda vaag de schaduwen van andere wachtende mensen gezien, die de verantwoordelijkheid om die mafketel van de leuning te halen bij haar hadden neergelegd, een meisje dat niet veel ouder was dan zij. Ze had met haar gesproken, verteld dat ze Annika heette en dat ze alleen wilde dat Linda naar beneden kwam, de leegte in springen loste geen enkel probleem op. Linda was ertegen ingegaan, ze had het idee dat ze zich moest verdedigen. Hoe kon Annika weten waarvan zij zich wilde bevrijden? Annika had het echter niet opgegeven, ze leek de kalmte zelve, het leek wel of ze met eindeloos geduld was toegerust. Toen Linda ten slotte van de leuning gekomen was en was gaan huilen om een teleurstelling die natuurlijk eigenlijk een opluchting was, ging Annika ook huilen. Ze hadden hun armen om elkaar heen geslagen. Linda zei dat ze niet wilde dat haar vader, die ook bij de politie was, dit te weten kwam. Haar moeder ook niet, maar haar vader zeker niet. Annika had het haar beloofd en aan die belofte had ze zich gehouden. Linda had vaak gedacht dat ze contact met haar op zou moeten nemen. Ze had wel eens met de telefoon in de hand gestaan om het politiebureau in Malmö te bellen, maar ze had het nooit gedaan.

Ze zette de foto weer op de boekenplank, dacht aan de vermoorde politieman en ging naar bed. Op straat hoorde ze mensen op luide toon ruzie met elkaar maken. Binnenkort zou ze midden tussen hen in staan om ze uit elkaar te trekken. Wilde ze dat eigenlijk wel? Zeker nu de harde werkelijkheid haar intrede had gedaan en er een politieman gestorven was op een weg ergens ten zuiden van Enköping.

Die nacht deed ze bijna geen oog dicht. ’s Ochtends werd ze wakker van Kristina, die snel naar haar werk moest en in alle opzichten het tegenovergestelde van haar broer was. Ze was lang en tenger, had een spits gezicht en sprak met een geforceerde, schelle stem die Linda’s vader tegenover haar vaak belachelijk maakte. Maar Linda mocht haar tante graag. Ze had iets eenvoudigs over zich, het hoefde allemaal niet zo ingewikkeld. Ook in dat opzicht was ze de tegenpool van haar broer, die overal problemen zag: onoplosbare problemen als het zijn privéleven betrof, problemen om zich in vast te bijten als een woeste beer als het om het werk ging.

Even voor negenen ’s ochtends reed Linda naar Arlanda om te proberen een vliegtuig naar Malmö te vinden. Schreeuwerige krantenbulletins meldden de moord op de politieman. Ze kreeg plaats op een vlucht die om twaalf uur ging en ze belde haar vader toen ze op Sturup was geland. Hij kwam haar halen.

‘Was het gezellig?’ vroeg hij toen hij haar zag.

‘Wat denk je?’

‘Ik weet het niet. Ik was er niet bij.’

‘We hebben het er vannacht over gehad, als je dat nog weet.’

‘Natuurlijk weet ik dat nog. Je was onbeleefd.’

‘Ik was moe en kwaad. Er is een politieman vermoord. Het feest werd natuurlijk stopgezet. Je kon gewoon niet meer vrolijk zijn daarna.’

Haar vader knikte, maar zei niets. Hij zette haar af in Mariagatan.

‘Hoe gaat het met die sadist?’

Hij begreep eerst niet wat ze bedoelde.

‘De dierenbeul, van die brandende zwanen?’

‘Dat was vast iemand die interessant wilde doen. Er wonen nogal wat mensen in de buurt van het meer. Als het echt gebeurd was, had iemand iets moeten zien.’

Kurt Wallander keerde terug naar het politiebureau. Toen Linda de flat binnenkwam zag ze een briefje dat hij had geschreven en bij de telefoon had neergelegd. Anna had de avond tevoren gebeld. Anna bellen. Belangrijk. Haar vader had er nog iets bij geschreven wat ze niet kon lezen. Ze belde zijn rechtstreekse nummer en hij nam op.

‘Waarom heb je niet gezegd dat Anna had gebeld?’

‘Ben ik vergeten.’

‘Wat staat er op dat briefje dat je geschreven hebt?’

‘Het leek me dat ze ergens mee zat.’

‘Wat bedoel je?’

‘Net wat ik zeg. Ze leek ergens mee te zitten. Je moet haar maar even bellen.’

Linda toetste Anna’s nummer in. Eerst was het in gesprek, daarna kreeg ze geen gehoor. Ze probeerde het later nog eens, zonder succes. Tegen zevenen ’s avonds, toen zij en haar vader hadden gegeten, trok ze haar jack aan, liep naar Anna’s huis en belde aan. Zodra Anna opendeed, begreep Linda wat haar vader had bedoeld. Anna’s gezicht was veranderd. Haar blik was onrustig. Ze trok Linda naar binnen en deed de deur dicht.

Het leek wel of ze haast had om de rest van de wereld buiten te sluiten.

5

Plotseling moest Linda aan Anna’s moeder denken, Henrietta.

Een magere vrouw, met schokkerige, zenuwachtige bewegingen. Linda was altijd bang voor haar geweest, ze kwam niet van de gedachte af dat Anna’s moeder net een breekbare vaas was, die kon barsten als iemand te luid praatte, een onverhoedse beweging maakte of de rust verbrak die het belangrijkste in haar leven scheen te zijn.

Linda herinnerde zich de eerste keer dat ze bij Anna thuis was geweest. Ze was acht of negen jaar oud, Anna zat in een parallelklas en waarom ze naar elkaar toe trokken hadden ze nooit kunnen zeggen. We werden naar elkaar toe getrokken, dacht Linda. Gewoon. Iemand gooit onzichtbare lasso’s om mensen heen en bindt ze aan elkaar vast. Zo was het bij Anna en mij. We waren onafscheidelijk totdat die puisterige jongen tussen ons in kwam te staan en wij allebei verliefd op hem werden.

De verdwenen vader kende ze alleen maar van enkele verbleekte foto’s, die echter niet in de kamer stonden. Henrietta had alle sporen verwijderd, als wilde ze haar dochter vertellen dat het uitgesloten was dat haar vader zou terugkeren. Hij was weggegaan om nooit meer terug te komen. Anna had die foto’s in een la van haar kastje bewaard, goed verstopt onder haar ondergoed. Linda kon zich een man met lang haar en een bril herinneren, die in de camera keek alsof de foto tegen zijn zin werd genomen. Anna had haar de foto’s in het diepste vertrouwen laten zien. Toen zij vriendinnen werden, was haar vader al twee jaar verdwenen. Anna pleegde stil verzet tegen de wijze waarop haar moeder alle sporen van hem uit de flat en uit hun leven liet verdwijnen. Toen ze zijn laatste kleren in een papieren zak gestopt had en die bij het vuil had gezet, was Anna er ’s nachts heen gegaan om er een paar schoenen en een overhemd uit te halen. Ze had ze onder haar bed verstopt. Voor Linda was de verdwenen vader iets spannends. Ze wenste vaak dat het andersom was, dat haar ruziënde ouders op een dag opeens verdwenen waren als kringeltjes rook in een blauwe lucht.

Ze gingen op de bank zitten. Anna leunde achterover, zodat haar gezicht in de halfschaduw terechtkwam.

‘Hoe was het bal?’

‘We kregen een dode politieman te gast. Toen was het afgelopen. Maar de jurk was mooi.’

Ik herken dit, dacht Linda. Anna valt nooit met de deur in huis. Als ze iets belangrijks te zeggen heeft, duurt het lang.

‘Hoe gaat het met je moeder?’

‘Goed.’

Anna schrok van wat ze zelf zei.

‘Goed. Waarom zeg ik “goed”? Het gaat slechter met haar dan ooit. Ze is al twee jaar bezig met het schrijven van een requiem voor zichzelf, “de naamloze mis” noemt ze het. Twee keer heeft ze de bladmuziek in het haardvuur gegooid, twee keer heeft ze die er op het laatste moment weer uit gehaald. Haar zelfvertrouwen staat op net zo’n laag pitje als dat van iemand met nog maar één tand in zijn mond.’

‘Hoe klinkt haar muziek?’

‘Daar weet ik niet veel van. Ze heeft een paar keer geprobeerd het uit te leggen door het voor me te neuriën. Op van die zeldzame momenten dat ze geloofde dat datgene waarmee zij zich bezighield waarde had. Maar ik hoor nooit melodieën. Bestaat er muziek die geen melodie heeft? De muziek klinkt als geschreeuw, als iemand die je prikt of slaat. Ik kan met de beste wil van de wereld niet begrijpen dat iemand daarnaar zal willen luisteren. Tegelijkertijd bewonder ik haar omdat ze het niet opgeeft. Ik heb haar twee keer voorzichtig voorgesteld om een andere weg te kiezen in het leven, een andere carrière. Ze is per slot van rekening nog geen vijftig. Beide keren vloog ze me aan, ze klauwde, krabde en spuugde. Toen was ik ervan overtuigd dat ze bezig was gek te worden.’

Anna stopte, alsof ze plotseling vreesde dat ze te veel had gezegd. Linda wachtte op het vervolg. Ze werd eraan herinnerd dat ze zo een keer eerder hadden gezeten, toen ze hadden ontdekt dat ze verliefd waren op dezelfde jongen. Geen van beiden had iets willen zeggen. Ze hadden die stille, ademloze ontzetting gedeeld dat hun vriendschap op het spel zou komen te staan. Die keer had hun zwijgen de hele avond geduurd, tot diep in de nacht. Ze hadden bij Linda thuis gezeten; Linda’s moeder was al met haar koffers vertrokken en haar vader was in de bossen bij Kadesjö op zoek naar een psychotische man die een taxichauffeur had mishandeld. Linda wist zich zelfs nog te herinneren dat Anna toen vaag naar vanille had geroken. Bestond er parfum met vanillegeur? Of zeep? Ze had het toen niet gevraagd en ze ging het nu ook niet vragen.

Anna ging rechtop zitten, kwam uit de halfschaduw.

‘Heb je ooit het gevoel gehad dat je bezig was je verstand te verliezen?’

‘Dagelijks.’

Anna schudde geërgerd haar hoofd.

‘Ik maak geen grapje, ik meen het.’

Linda had meteen spijt.

‘Het is wel eens voorgekomen. Jij weet wel wanneer.’

‘Jij hebt in je armen gesneden. En je hebt op de leuning van een viaduct gestaan. Maar dat is vertwijfeling. Dat is niet hetzelfde. Dat maakt iedereen een keer mee. Het is een soort inwijdingsrite op weg naar de volwassenheid. Als je niet gaat staan schreeuwen tegen de zee, de maan of je ouders, krijg je nooit de kans om volwassen te worden. Zieltjes zonder zorgen zijn verdoemde wezens. Die hebben een verdovend spuitje gekregen. Wij levenden moeten leren wat verdriet is.’

Linda benijdde Anna om de wijze waarop ze zaken kon verwoorden. Taal en gedachte, dacht ze. Ik zou er eerst rustig voor moeten gaan zitten en het opschrijven, als ik het zo mooi wilde proberen te zeggen als zij.

‘Dan ben ik nooit bang geweest dat ik bezig was gek te worden’, antwoordde ze.

Anna stond op, liep naar het raam en keerde even later terug naar de bank. Mensen lijken op hun ouders, dacht Linda. Zo heb ik het haar moeder ook zien doen, steeds dezelfde beweging om haar onrust te bedwingen. Opstaan, naar het raam lopen en dan weer terug. Mijn vader kruist zijn armen stevig voor zijn borst en Mona wreef over haar neus. Wat deed oma? Zij is gestorven toen ik zo klein was dat ik me haar niet meer herinner. En opa? Hij balde zijn vuisten niet en ging niet bij het raam staan. Hij gaf overal de brui aan en ging door met het schilderen van zijn vreselijke schilderijen.

‘Ik dacht gisteren dat ik mijn vader zag, op straat in Malmö’, zei Anna plotseling.

Linda fronste haar voorhoofd en wachtte op een vervolg dat niet kwam.

‘Je dacht gisteren dat je je vader op straat zag in Malmö?’

‘Ja.’

Linda dacht na.

‘Maar je hebt hem toch nooit gezien? Nee, dat klopt niet. Je hebt hem wel gezien, maar je was nog zo klein toen hij wegging, dat je je hem niet meer herinnert.’

‘Ik heb de foto’s.’

Linda rekende het in gedachten na.

‘Het is vijfentwintig jaar geleden dat hij is verdwenen.’

‘Vierentwintig.’

‘Vierentwintig. Hoe ziet iemand er vierentwintig jaar later uit? Dat weet je niet. Je weet alleen dat je er dan anders uitziet.’

‘Toch was hij het. Mijn moeder heeft verteld van zijn manier van kijken. Ik weet zeker dat hij het was. Hij moet het geweest zijn.’

‘Ik wist niet eens dat je gisteren in Malmö was. Ik dacht dat je altijd naar Lund was als je weg bent, om tentamens te doen, of wat je dan ook doet.’

Anna keek haar nadenkend aan.

‘Je gelooft me niet.’

‘Je gelooft jezelf niet.’

‘Ik heb mijn vader op straat gezien.’

Ze stak van wal.

‘Je hebt gelijk. Ik was in Lund geweest. Toen ik in Malmö aankwam en zou overstappen, was er iets mis met een wissel in de buurt van Skurup. Er viel een trein uit. Plotseling had ik twee uur over. Het ergerde me, want ik heb een enorme hekel aan wachten. Ik heb nooit geduld leren hebben. Heb nooit begrepen dat tijd niet iets is wat je kwijtraakt of overhebt. Terwijl je wacht, kun je iets anders doen. Maar ik erger me alleen maar. Ik ging de stad in, doelloos. Alleen om die nare, overgebleven tijd te doden. Ik ging een winkel in en kocht een paar kousen die ik helemaal niet nodig had. Voor hotel St.-Jörgen lag een vrouw op straat; ze was gevallen. Haar rok was opgekropen en ik wond me erover op dat niemand die naar beneden trok. Ik wist zeker dat ze dood was. De omstanders stonden naar haar te kijken alsof het een dood dier was dat op het strand was aangespoeld. Ik liep weg, verder naar Triangeln en ging het hotel daar binnen om met de glazen lift naar het dak te gaan. Dat doe ik altijd als ik in Malmö ben, net of ik in een glazen ballon naar de hemel ga. Maar nu kon dat niet. Je kunt de lift alleen nog in met de sleutel van je hotelkamer. Ik was zo teleurgesteld. Net alsof iemand me een speeltje had afgepakt. Ik ging in een van de fauteuils voor het raam zitten en was van plan daar te blijven zitten totdat het tijd was om terug te gaan naar het station.

Toen kreeg ik hem in het oog. Hij stond buiten op straat, er kwamen plotselinge windvlagen die het raam deden trillen. Ik keek op en hij stond op het trottoir en keek mij aan. Onze blikken kruisten elkaar, we staarden elkaar misschien vijf seconden aan. Toen sloeg hij zijn ogen neer en liep weg. Ik was zo geschokt dat ik me er niet toe kon zetten achter hem aan te lopen. Op dat moment geloofde ik ook niet dat hij het was. Het moest een zinsbegoocheling, een illusie zijn; dat heb je soms, dat je denkt dat je iemand uit het verleden ziet in een wildvreemde persoon die je toevallig op straat passeert. Toen ik ten slotte naar buiten rende was hij natuurlijk weg. Ik liep terug naar het station, sloop als een roofdier over straat, en probeerde snuffelend het spoor te volgen naar waar hij was. Maar hij was weg. Ik was zo opgewonden, zo van de kook, dat ik de trein zonder mij liet vertrekken en ik doorzocht de straten in het centrum nogmaals. Maar ik kon hem nergens vinden. Toch wist ik het zeker. Het was mijn vader, die daar op straat had gestaan. Hij was ouder dan op de foto. Het was net of ik nog een doos met oude foto’s uit mijn herinnering kon halen, foto’s die ik nooit eerder had gezien. Daar stond hij op en ik wist het zeker. Mijn moeder had eens een eigenaardigheid van hem beschreven, dat hij zijn ogen altijd langzaam ten hemel sloeg, voordat hij iets ging zeggen. De man voor het raam had precies datzelfde gedaan. Hij had niet zulk lang haar als toen hij verdween en hij droeg een andere bril, niet met zo’n dik zwart montuur, maar eentje zonder rand. Hij was het. Ik weet het zeker. Ik heb jou gebeld omdat ik met iemand moest praten om niet gek te worden. Het was mijn vader echt. Ik herkende hém niet alleen, hij had míj het eerst gezien en hij was blijven staan omdat hij mij had herkend.’

Linda besefte dat Anna er werkelijk van overtuigd was dat ze haar vader had gezien daar voor het raam van het hotel aan Triangeln. Linda probeerde zich te herinneren wat ze over de werking van het geheugen had geleerd. Over de herinneringen van ooggetuigen, constructies achteraf en pure verzinsels. Ze dacht aan wat ze wist over signalementen en aan de oefeningen op de computer die ze op de politieacademie hadden gedaan. Iedereen moest een beeld maken van zichzelf over twintig jaar. Linda had gezien hoe ze bij het ouder worden steeds meer op haar vader ging lijken, misschien zelfs wel op haar opa. Wij gaan dezelfde kant op als onze ouders en voorouders, had ze gedacht. Ergens in ons gezicht zijn in ons leven al onze voorouders te zien. Als je op je moeder lijkt als je klein bent, eindig je met het gezicht van je vader. Als je je eigen gezicht niet herkent, zijn het de lang vergeten voorvaderen die zich even tonen. Ze kon moeilijk geloven dat het echt Anna’s vader was geweest. Het was nauwelijks mogelijk dat hij een volwassen vrouw had herkend die nog een klein kind was geweest toen hij haar voor het laatst had gezien. Als hij niet in het geheim haar ontwikkeling had gevolgd, in haar nabijheid was geweest, zonder dat ze dat had geweten.

Linda dacht snel na wat ze allemaal wist over de geheimzinnige Erik Westin. Anna’s ouders waren jong toen ze geboren werd. Ze kwamen beiden uit de grote stad, maar ze waren meegevoerd op de naïeve golf van verheerlijking van het plattelandsleven, die leidde tot het opzetten van collectieven in de ontvolkte Smålandse dorpen. Linda herinnerde zich vaag dat Erik Westin een kundig handwerksman was geweest, die originele sandalen had gemaakt die heel goed waren voor de voeten. Ze had ook de beschrijving van Anna’s moeder gehoord, dat hij een onverantwoordelijke sloddervos was, een hasj rokende man die passiviteit tot levensstijl had verheven en niet wist wat het wilde zeggen om de verantwoordelijkheid voor een kind op je te nemen. Waarom was hij eigenlijk weggegaan? Er waren geen nagelaten brieven, ook geen aanduidingen of voorbereidingen voor een vlucht. De politie had hem gezocht en er was nooit iets gevonden wat erop wees dat er een misdaad in het spel was.

Erik Westin had zijn vlucht waarschijnlijk goed voorbereid. Hij had zijn pas en al zijn geld meegenomen. Veel kon het niet geweest zijn; ze hadden maar een klein inkomen. Het meeste geld had hij waarschijnlijk verkregen door de auto van het gezin te verkopen, die eigenlijk van Anna’s moeder was, aangezien zij het geld ervoor had gespaard met haar wachtdiensten in het ziekenhuis. Erik Westin was op een dag zomaar weg. Hij was wel eens eerder verdwenen zonder bericht achter te laten, dus gingen er twee weken overheen voordat Anna’s moeder zich zorgen begon te maken en hem bij de politie als vermist opgaf.

Linda herinnerde zich dat haar vader op de een of andere manier betrokken was bij het onderzoek. Aangezien er echter geen vermoedens bestonden dat er een misdaad achter de verdwijning zat, was Erik Westin een van de vele openstaande dossiers geworden waar niet actief aan werd gewerkt. Er was niets belastends tegen hem te vinden, geen aanklachten, geen veroordelingen. Niets wees er ook op dat hij in een verwarde toestand zou hebben verkeerd. Een paar maanden voor hij verdween was hij medisch gekeurd en afgezien van een lichte bloedarmoede was hij helemaal gezond bevonden.

Linda wist uit de statistieken dat de meeste mensen die gezocht werden terugkwamen. Van degenen die niet terugkeerden had een groot deel zelfmoord gepleegd, en de meeste anderen bleven vrijwillig weg. Slechts een klein aantal van hen was het slachtoffer geworden van een misdrijf. Die mensen lagen op onbekende plaatsen begraven of waren in zee of in een meer gedumpt met kettingen aan hun lijf met gewichten eraan.

‘Heb je met je moeder gesproken?’

‘Nog niet.’

‘Waarom niet?’

‘Weet ik niet. Ik ben nog steeds van de kaart.’

‘In je hart ben je er niet van overtuigd dat de man die voor het raam stond je vader was.’

Anna keek haar smekend aan.

‘Ik weet dat hij het was. Als hij het niet was, hebben mijn hersenen kortsluiting gemaakt. Daarom vroeg ik jou net of je ooit bang was geweest dat je gek werd.’

‘Waarom zou hij nu terugkomen? Na vierentwintig jaar. Waarom staat hij door een raam naar je te kijken? Hoe wist hij dat je daar was?’

‘Ik weet het niet.’

Anna ging weer staan, liep naar het raam en weer terug.

‘Ik heb wel eens gedacht dat hij eigenlijk nooit is verdwenen. Dat hij alleen maar onzichtbaar wilde worden.’

‘Waarom?’

‘Ik geloof dat er iets was waar hij niet tegen kon. Dat had niets met mij of met mijn moeder te maken. Ik denk dat het een gevoel was dat hij meer wilde. Het leven moest meer te bieden hebben. Ten slotte dreef dat hem bij ons vandaan. Misschien probeerde hij aan zichzelf te ontkomen. Er zijn mensen die ervan dromen om net als een slang hun oude huid te kunnen afschudden. Misschien is hij aldoor hier gebleven, vlak bij me, zonder dat ik het wist.’

‘Je hebt me gevraagd om te komen luisteren en dan te zeggen wat ik ervan vind. Ook al weet jij zeker dat hij voor het raam stond, ik kan niet geloven dat je gelijk hebt. Je wilt graag dat hij terugkomt, weer zichtbaar wordt. Vierentwintig jaar is een hele tijd.’

‘Ik weet dat hij het was. De man die daar stond was mijn vader. Na al die jaren laat hij zich weer aan mij zien. Ik heb het niet verkeerd gezien.’

Ze waren aan het eind gekomen van hun gesprek. Linda voelde aan dat Anna nu alleen wilde zijn, net zoals ze eerder haar gezelschap nodig had gehad.

‘Praat erover met je moeder’, zei Linda. ‘Ofwel je hebt hem gezien, ofwel je hebt gezien wat je wilde zien.’

‘Je gelooft me niet?’

‘Het gaat er niet om wat ik geloof of niet geloof. Jij alleen weet wat je hebt gezien voor het raam van dat hotel. Je moet begrijpen dat ik het moeilijk vind dat te geloven. Ik zeg natuurlijk niet dat je liegt. Waarom zou je? Ik zeg alleen dat het uiterst zelden voorkomt dat mensen die vierentwintig jaar weg zijn, weer terugkomen. Denk erover na, slaap er een nachtje over, dan kunnen we er morgen over verder praten. Ik kan om vijf uur bij je zijn, komt je dat uit?’

‘Ik weet dat ik hem heb gezien.’

Linda fronste haar voorhoofd. Iets in Anna’s manier van praten klonk hol en gespannen. Misschien liegt ze toch wel, dacht Linda. Iets in dit hele verhaal is niet waar. Maar waarom liegt ze tegen mij? Ze moet beseffen dat ik haar doorzie.

Linda liep door de avondstille stad naar huis. Voor de bioscoop in Stora Östergatan stonden enkele jongeren stil en aandachtig naar een affiche te kijken. Ze vroeg zich af of ze haar onzichtbare uniform opmerkten.

6

De volgende dag verdween Anna Westin spoorloos uit haar woning. Linda begreep meteen dat er iets gebeurd was toen ze om vijf uur bij haar aanbelde en Anna niet opendeed. Ze belde opnieuw aan en riep door de brievenbus. Anna was er niet. Ze wachtte een half uur, weifelde even, maar haalde toen de lopers uit haar jaszak. Een van haar studiegenoten op de politieacademie had er een aantal gekocht in de Verenigde Staten en ze onder anderen aan Linda cadeau gedaan. Sindsdien oefenden ze stiekem in het openen van alle deuren die ze tegenkwamen. Er waren maar weinig standaardsloten die Linda niet open kreeg.

Ze maakte het slot snel open en deed de deur achter zich dicht. Toen liep ze door de lege kamers. Alles netjes opgeruimd, net als de vorige dag. De gootsteen was leeg, de handdoeken gevouwen. Anna was punctueel. Ze hadden een tijd afgesproken. Ze was er niet. Dan moest er iets gebeurd zijn. De vraag was alleen wat. Linda ging op de bank zitten op dezelfde plek als gisteravond. Anna meent haar verdwenen vader op straat te hebben gezien, dacht ze. En nu is ze zelf verdwenen. Natuurlijk heeft het een met het ander te maken. De vraag is alleen hoe. Een terugkeer die vermoedelijk alleen fantasie is. Is haar verdwijning dat ook? Linda bleef een hele poos zitten en probeerde te doorgronden wat er gebeurd kon zijn. Eigenlijk zat ze gewoon op Anna te wachten en hoopte ze dat ze ergens opgehouden was of de afspraak helemaal was vergeten.

Anna’s eigenaardige afwezigheid was het klapstuk van een dag die voor Linda vroeg was begonnen. Om half acht was ze naar het politiebureau gegaan voor een gesprek met Martinson, een van de oudste collega’s van Kurt Wallander, die als Linda’s begeleider was aangewezen. Ze zouden niet samenwerken, aangezien Linda net als alle andere aspirant-agenten in algemene dienst zou beginnen en met verschillende collega’s in de auto op pad zou gaan. Maar Martinson was degene bij wie ze terechtkon. Linda kende hem al van jongs af aan. Toen was Martinson zelf nog een groot kind geweest, de jongste van de collega’s die met haar vader samenwerkten. Van hem had ze gehoord dat Martinson vaak de moed liet zakken en dan besloot om de dienst te verlaten. Haar vader had Martinson er in de laatste tien jaar persoonlijk minstens drie keer van moeten weerhouden om de ingeving van het moment te volgen en meteen een ontslagaanvraag in te dienen.

Linda had haar vader gevraagd of hij er iets mee te maken had dat de korpsleiding, met Lisa Holgersson aan het hoofd, had besloten om Martinson tot haar begeleider te maken. Dat ontkende hij stellig. In alle zaken die haar betroffen hield hij zich zo veel mogelijk afzijdig. Linda had wantrouwend geluisterd naar zijn verzekering. Als er iets was waar ze zich zorgen over maakte, dan was het wel dat hij zich met haar werk zou bemoeien. Dat was ook de reden geweest dat ze tot het laatst toe had getwijfeld of ze in Ystad moest solliciteren of beter ergens anders kon gaan werken. Op haar aanvraagformulieren voor toekomstige standplaatsen had ze, na Ystad, Kiruna en Luleå ingevuld, zo ver mogelijk weg van Skåne. Maar ze kwam in Ystad terecht, al het andere was uiteindelijk onmogelijk gebleken. Later kon ze misschien nog wel eens naar een andere plaats in Zweden verhuizen. Als ze echt haar hele leven bij de politie bleef. Want dat was niet vanzelfsprekend. Misschien was het dat vroeger wel geweest, maar tijdens haar opleiding aan de politieacademie hadden zij en haar studiegenoten het er vaak over gehad dat je niet je hele leven diender hoefde te blijven. Als je ervaring had bij de politie, was je in het bezit van een kwalificatie waarmee je van alles kon worden, van lijfwacht tot veiligheidschef van een bedrijf.

Martinson haalde haar op bij de receptie. Ze gingen in zijn kamer zitten. Op zijn bureau stonden foto’s van zijn twee kinderen en zijn vrouw, die vriendelijk lachte. Linda vroeg zich even af van wie zij een foto op haar bureau zou zetten. Ze liepen een aantal van de routines door die haar te wachten stonden. Eerst zou ze met twee politiemensen samenwerken die al lang bij de algemene dienst in Ystad werkten.

‘Allebei goeie mensen’, zei Martinson. ‘Ekman kan wel eens wat vermoeid en sloom overkomen soms. Maar als het erop aankomt, heeft niemand meer overzicht en initiatief. Sundin is precies het tegenovergestelde. Hij verspilt vaak energie aan onnutte zaken. Hij pakt nog steeds mensen die bij rood licht oversteken. Maar hij weet wel wat het wil zeggen om diender te zijn. Je mag dus met twee oom-agenten op stap die al een poosje meelopen.’

‘Wat vinden ze ervan dat ik een vrouw ben?’

‘Als je je werk goed doet, maakt het hun niet uit. Tien jaar geleden was dat anders geweest.’

‘En mijn vader?’

‘Wat is daarmee?’

‘Ik ben zijn dochter.’

Martinson dacht na voordat hij antwoord gaf.

‘Er zijn er vast wel een paar die hopen dat je het verknalt. Maar dat wist je vast al voordat je hier solliciteerde.’

Daarna spraken ze bijna een uur over de toestand in het politiedistrict Ystad. ‘Toestand’ was iets waar Linda altijd veel over had gehoord, zolang ze zich kon herinneren, al vanaf haar kindertijd, toen ze onder de tafel had zitten spelen en haar vader hoorde rinkelen met glazen terwijl hij met een collega de altijd even penibele toestand besprak. Ze had hem nooit over een toestand gehoord waarin geen moeilijkheden bestonden. Het kon overal over gaan. Nieuwe uniformen die niet goed zaten, vervanging van politiewagens of communicatiesystemen, werving van personeel, richtlijnen van de leiding van de Rijkspolitie of veranderingen in de statistieken van verschillende misdrijven.

Altijd ging het over die toestand, die voortdurend onrust en irritatie wekte. Was je bij de politie, dacht Linda, dan hield dat in dat je iedere dag samen met je collega’s in de strijd tegen misdaad en ordeloosheid een beoordeling moest maken van hoe de toestand veranderd was sinds de vorige dag, en wat je van de volgende dag kon verwachten. Daar hebben we tijdens de opleiding niets over geleerd. Om op de openbare weg vechtersbazen uit elkaar te halen, daar weet ik heel wat van, tenminste in theorie, maar hoe je zelf leert om de toestand te beoordelen, daar weet ik bijna niets van.

Ze gingen naar de kantine en dronken koffie. Martinsons visie op ‘de toestand’ was kort samengevat: steeds minder politiemensen waren in het veld met een onderzoek bezig.

‘Ik heb me de laatste jaren wat meer in de geschiedenis verdiept. Het lijkt mij dat de misdaad in Zweden nog nooit zo heeft geloond als tegenwoordig. Als je iets soortgelijks wilt vinden, moet je heel ver terug in de tijd, voordat we onder Gustav Vasa één rijk werden. In de tijd van de kleine koningen, voordat Zweden Zweden werd, heerste er een verschrikkelijke orde- en wetteloosheid. Wij handhaven de wet nauwelijks meer. We houden alleen de wetteloosheid een klein beetje binnen de perken.’

Martinson liep met haar mee naar de receptie.

‘Ik wil je de moed niet ontnemen’, zei hij. ‘Niets is erger dan ontmoedigde politiemensen. Een goede kracht zijn in dit korps houdt onder meer in dat je de moed nooit mag laten zakken. En je moet altijd een goed humeur hebben.’

‘Net als mijn vader?’

Martinson keek haar nieuwsgierig aan.

‘Jouw vader is een goede politieman’, zei hij. ‘Dat weet je wel. Maar je kunt hem er moeilijk van beschuldigen dat hij de grootste lolbroek van dit bureau is. Maar dat weet je natuurlijk ook al.’

Ze bleven staan bij de receptie. Een woedende man was zich bij een van de receptionisten aan het beklagen over een ingevorderd rijbewijs.

‘Die dode agent’, zei Martinson. ‘Hoe reageer je daarop?’

Linda vertelde van het bal, van de tv van de koks en dat het toen ineens gedaan was met het feest.

‘Het komt hard aan’, zei Martinson. ‘Iedereen is er beroerd van. Er gaat een siddering door het hele korps. Iedereen weet dat er onzichtbare wapens op eenieder van ons gericht kunnen zijn. Als collega’s omkomen zijn er veel die overwegen om het korps te verlaten. Maar er zijn er maar weinig die het echt doen. De meesten blijven. Ik ook.’

Linda verliet het politiebureau en liep in de wind naar het flatgebouw in Oost waar Zeba een appartement huurde. Onderweg dacht ze na over wat Martinson had gezegd. En over wat hij niet had gezegd. Dat had haar vader haar geleerd, dat ze altijd moest luisteren naar wat niet werd gezegd. Vaak was dat de belangrijkste mededeling. Iets dergelijks vond ze echter niet toen ze het gesprek met Martinson nog eens recapituleerde. Hij is zo iemand die het eerlijk en simpel houdt, dacht ze. Hij heeft geen weet van de verborgen boodschappen van anderen.

Ze bleef maar kort bij Zeba, aangezien haar zoontje buikgriep had en aan één stuk door brulde. Ze maakten een afspraak voor het komend weekeinde. Dan zou Linda in alle rust vertellen van het bal en van de jurk, die door iedereen was bewonderd.

Maar die dag, de 27ste augustus, was in Linda Wallanders leven niet de dag van Martinson. Het was de dag waarop Anna Westin spoorloos verdween. Toen Linda met behulp van haar loper binnengekomen was en in Anna’s woonkamer zat, probeerde ze haar voor zich te zien, haar stem te horen toen ze vertelde over de man die op straat had gestaan voor een raam en die op haar vader had geleken. Dubbelgangers bestaan, dacht Linda. Het is niet alleen maar een mythe dat ieder mens zijn evenbeeld heeft ergens op aarde, iemand die op hetzelfde moment is geboren als jij en op hetzelfde moment sterft. Er zijn in het echt ook dubbelgangers. Zelf heb ik mijn moeder een keer gezien in de metro van Stockholm. Ik was bijna naar haar toe gegaan. Ze was opeens mijn moeder niet meer toen ze een Finse krant opensloeg en begon te lezen.

Wat had Anna eigenlijk verteld? Ging het over een wederopgestane vader of om zijn dubbelganger? Ze had volgehouden dat het echt haar vader was. Anna houdt altijd vol, dacht Linda. Ze is in staat dingen te beweren die niet waar zijn, die ze zich verbeeldt of die ze heeft verzonnen, maar ze zou nooit te laat komen of vergeten dat ze bezoek zou krijgen.

Linda liep door de flat. Ze bleef bij de boekenkast in Anna’s studiehoek in de eetkamer staan. Ze las de ruggen. Vooral romans en enkele reisverhalen. Geen vakliteratuur. Linda fronste haar voorhoofd. Geen medische literatuur. Ze liep naar de andere boekenplanken in de flat. Het enige wat ze vond was een naslagwerk over de meest voorkomende ziektes en kwalen. Hier is een hiaat, dacht ze. Had ze niet stapels medische boeken moeten hebben voor haar opleiding tot arts?

Ze opende de koelkast. Daar zaten alle gewone dingen in, ze miste er niets en ze zag niets wat ze er niet verwachtte. De toekomst was aanwezig in de vorm van een ongeopend pak melk dat houdbaar was tot 2 september. Linda ging weer in de woonkamer zitten en probeerde zich te beperken tot het hiaat. Hoe kon iemand die een artsenopleiding volgde het zonder vakliteratuur stellen? Had ze die ergens anders? Dat sloeg nergens op, ze woonde in Ystad en ze beweerde dat ze hier meestal studeerde.

Ze wachtte. Het werd zeven uur. Ze belde naar huis. Haar vader nam op met zijn mond vol.

‘Ik dacht dat we vandaag samen zouden eten?’

Linda aarzelde even voordat ze antwoordde. Ze wilde eigenlijk wel iets over Anna zeggen, maar toch ook weer niet.

‘Ik heb het druk.’

‘Waarmee?’

‘Met mijn eigen leven.’

Haar vader bromde iets onverstaanbaars.

‘Ik heb Martinson vandaag gesproken.’

‘Dat weet ik.’

‘Wat weet je?’

‘Hij zei dat jullie met elkaar hadden gesproken. Verder niet. Je hoeft niet overal wat achter te zoeken.’

Ze beëindigden het gesprek. Linda bleef wachten. Toen het acht uur was, belde ze Zeba en vroeg of zij wist waar Anna kon zijn. Zeba had al een paar dagen niets van Anna gehoord. Toen het ten slotte negen uur was geweest en Linda wat gegeten had van de spullen die ze in Anna’s voorraad- en koelkast had gevonden, zocht ze het telefoonnummer van Henrietta op. De telefoon ging heel vaak over voordat er werd opgenomen. Linda pakte het behoedzaam aan. Ze wilde de broze vrouw niet de stuipen op het lijf jagen. Was Anna naar Lund vertrokken? Was ze in Kopenhagen of Malmö? Linda stelde de ongevaarlijkste vragen die ze kon bedenken.

‘Ik heb haar sinds afgelopen donderdag niet meer gesproken.’

Vier dagen, dacht Linda. Dan heeft Anna ook niets verteld van de man die voor het raam van het hotel in Malmö stond. Die belangrijke informatie heeft ze niet met haar moeder gedeeld, hoe na ze elkaar ook staan.

‘Waarom wil je weten waar Anna is?’

‘Ik heb haar gebeld en ze nam niet op.’

Een vage onrust stroomde door de hoorn.

‘Maar je belt mij toch niet elke keer dat Anna niet opneemt?’

Linda had zich op die vraag voorbereid. Een leugentje om bestwil.

‘Ik had zin om voor haar te koken. Verder niet.’

Linda bracht het gesprek op zichzelf.

‘Weet u dat ik hier in Ystad ga werken?’

‘Anna vertelde het. Maar we begrijpen allebei niet waarom je bij de politie gaat.’

‘Als ik meubelstoffeerder was geworden, had ik iedere dag met kopspijkers in mijn mond gestaan. De politie lijkt me wat afwisselender.’

Ergens op de achtergrond klonk een bel. Linda haastte zich om het gesprek te beëindigen. Anna heeft haar moeder niet verteld over wie ze gezien meende te hebben, dacht ze. Ze maakt een afspraak met mij vandaag en ze is er niet. Ze heeft ook geen bericht achtergelaten.

Linda probeerde zich opnieuw voor te houden dat ze zich druk maakte om niets. Wat kon er nou helemaal gebeurd zijn? Anna stelde zich nooit aan risico’s bloot in haar leven. In tegenstelling tot Zeba en Linda zelf was Anna er nauwelijks toe te bewegen om in een achtbaan te klimmen. Ze wantrouwde vreemde mensen, stapte nooit in een taxi zonder eerst de chauffeur in de ogen te hebben gekeken. Linda ging van het eenvoudigste uit: Anna was van slag. Was ze teruggereisd naar Malmö om de man te zoeken die misschien haar vader was? Anna is nog nooit weggebleven van een afspraak, dacht Linda. Maar ze heeft ook nooit eerder gedacht dat ze haar vader op straat had gezien.

Ze bleef tot middernacht in de flat.

Toen was ze overtuigd. Er was geen natuurlijke verklaring voor Anna’s afwezigheid. Er was iets gebeurd. Ze wist alleen niet wat.