Antonio Muñoz Molina

Zonder Blanca

Vertaald uit het Spaans door Adri Boon

Uitgeverij De Geus

breda 2011

Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij een vertaalsubsidie van het Spaanse ministerie van Cultuur (Algemeen Directoraat Boeken, Archieven en Bibliotheken)

Oorspronkelijke titel En ausencia de Blanca, verschenen bij Punto de Lectura

Oorspronkelijke tekst © Antonio Muñoz Molina, 1999

© Santillana Ediciones Generales, S.L.

© Punto de Lectura, S.L., Madrid 2008

Nederlandse vertaling © Adri Boon en De Geus bv, Breda 2011

Omslagontwerp Robert Nix i.s.m. Riesenkind

Omslagillustratie © Caroline Barbera/Picturetank

isbn 978 90 445 2091 0

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Internet: www.degeus.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2011

Hoofdstuk 1

De vrouw die niet Blanca was, kwam gekleed in Blanca’s groenzijden blouse, met haar jeans en lage schoenen aan, van achter uit de gang naar Mario gelopen, hem toelachend met enigszins dichtgeknepen ogen, ogen die dezelfde kleur en vorm hadden als die van Blanca maar niet haar ogen waren, net zoals ze hem begroette met een stem die zozeer leek op de stem van Blanca dat het was of zij sprak. En net als Blanca boog ze voorover om hem te kussen, want ze was iets langer dan hij, maar in plaats van haar mond dicht te houden terwijl ze hem onbewust een zoen gaf met de vluchtigheid van wat een dagelijkse gewoonte is geworden, liet ze haar lippen van elkaar wijken en zocht zijn tong, waardoor Mario, overrompeld door die onverwachte begeerte, niet op tijd wist te reageren.

In haar adem en in het kortstondige contact met haar weke, volle lippen leek hij weer de verrukking van Blanca’s eerste kussen terug te vinden, vals nu maar ook identiek, een volmaakte, of bijna volmaakte gelijkenis, die alles nog veel onwerkelijker maakte. Hij genoot van haar lange, zachte handen, die evenwel niet Blanca’s handen waren, van het gebaar, dat hij niet van haar kende, waarmee ze haar arm om zijn middel sloeg om hem naar de kamer te leiden, alsof hij zijn eigen huis niet kende, het huis waarin hij al woonde toen hij Blanca nog niet eens kende, alsof ook het huis vals was, een exacte kopie van iets wat niet meer bestond: de vloer, de schilderijen in de gang, de meubels in de kamer, waar Blanca zo veel kritiek op had (en terecht, want toen Mario ze kocht had hij een slechte smaak), het door Mario’s moeder of grootmoeder geborduurde tafelkleed, de borden met dampende soep, zojuist klaargemaakt en opgeschept door de bedriegster of bijna perfecte dubbelgangster van Blanca, die de pan van het vuur haalde nadat ze vanaf het balkon had gezien dat Mario de straat overstak. (Maar Blanca, de echte, van vroeger, was misschien nooit het balkon op gelopen om te kijken of hij eraan kwam.) Ze rook lekkerder dan ooit, dacht Mario bijna met wroeging, toen hij voor het eerst merkte dat hij zich niet zozeer bij de situatie begon neer te leggen maar eerder dat de mogelijkheid bestond dat dat ten slotte zou gebeuren, want hij begreep met een gevoel van weemoed en opluchting dat hij niet eeuwig de argwanende vijandigheid, de onverzoenlijke waakzaamheid, de wanhopige eenzaamheid van een spion kon blijven volhouden. Anders dan Blanca veegde de vrouw die nu tegenover hem zat te eten niet na elke lepel soep haar lippen af met een punt van het servet, ook wierp ze hem niet instinctief een afkeurende blik toe als hij ook maar het minste geluid maakte tijdens het eten van zijn soep en evenmin wachtte ze onbeweeglijk, zonder iets tegen hem te zeggen, tot hij besefte dat het zijn taak was uit de keuken de schaal met het hoofdgerecht en het bestek voor het vlees te gaan halen.

Blanca zou nooit voor het afruimen van de tafel een sigaret hebben opgestoken en ze zou al helemaal niet op de bank zijn gaan liggen om televisie te kijken zonder eerst de afwas te hebben gedaan en alles netjes te hebben opgeborgen. Blanca keek eigenlijk nooit tv, alleen het journaal en Metropolis, een vreemd kunstprogramma met schokkerige beelden en metalachtige ritmes dat ooit eens een reportage wijdde aan de schilder met wie ze het net had uitgemaakt toen ze Mario leerde kennen. Gekleed in Blanca’s kleren – de zijden blouse die bijna aanvoelde als haar huid, de strakke jeans die haar figuur zo goed deed uitkomen en haar langer maakte – blootsvoets (Blanca’s lage schoenen lagen naast de bank), keek de vrouw die niet Blanca was televisie, loom gevlijd tegen een groot zwartleren kussen, rokend, of eigenlijk hield ze de sigaret alleen maar vast, alsof ze hem vergeten was, en als Mario niet op tijd was toegeschoten om hem met een trefzeker gebaar weg te nemen, zou ze haar vingers er nog aan hebben gebrand of zou er as op het tapijt zijn gevallen met schroeiplekken tot gevolg. Argwanend, steeds op zoek naar sporen van vervalsing, richtte Mario zijn aandacht op haar ranke, sierlijke voeten met op de wreef, vaag zichtbaar, de blauwe aderlijnen, hoewel ze er normaal altijd enigszins onverzorgd uitzagen, en het viel hem op dat er nu echter geen enkel geschaafd of ruw plekje op haar hiel zat, bovendien ontdekte hij, toen hij zijn blik afwendde, dat haar nagels roodgelakt waren, iets wat hij bij Blanca nog nooit had gezien. Maar meteen begon hij te twijfelen. Hij lette meestal niet op dat soort details, Blanca had hem weleens verweten dat hij er geen oog voor had, dat hij niet keek naar de kleren die ze droeg of naar de veranderingen in huis, nooit erg spectaculair overigens, want het geld groeide hun niet op de rug, waarmee zij probeerde hun woning gezelliger te maken. Hoewel hij geloofde, nee, ervan overtuigd was dat Blanca nooit haar teennagels had gelakt, dwong hij zichzelf goed na te denken om er absoluut zeker van te zijn, en toen Mario begon te twijfelen sloeg de wanhoop toe. Van de andere kant vond hij die rode kleur aan Blanca’s voeten verrukkelijk en heel opwindend, net zoals haar huid, die nu zachter was, alsof het dragen van schoenen nergens eeltvorming had veroorzaakt, en hij herinnerde zich hoe zij de afgelopen nacht, nadat ze het licht in de slaapkamer uit hadden gedaan, met haar armen om hem heen geslagen tegen zijn rug aan was gaan liggen en met haar koude voeten over zijn benen had gewreven om warm te worden, een lichamelijke intimiteit die des te vleiender was geweest als het bedrog niet zo duidelijk naar voren was gesprongen, als zich niet het eerder bittere dan wonderlijke feit had voorgedaan dat die vrouw, hoe identiek ook, niet Blanca was, Blanca niet kon zijn.

Ze leek te dommelen terwijl Mario afruimde, maar opeens, net toen hij vanuit de keuken even naar haar stond te kijken, deed ze haar ogen open en keek hem strak aan. Hij betrapte zich erop dat hij haar alleen aandachtig durfde op te nemen wanneer zij niet naar hem keek, een bijgelovige waakzaamheid die vaak eerder hinderlijk dan nuttig was, want ze had het altijd meteen in de gaten en glimlachte dan naar hem met een soort vermoeide toegevendheid. Zoals nu bijvoorbeeld, terwijl hij stond af te wassen had hij vanuit de keuken spiedende blikken geworpen om te zien of haar boezem op en neer ging omdat hij ondanks het geluid van het tv-journaal haar kalme ademhaling meende te horen. Langzaam, terwijl hij zonder het zich bewust te zijn een vaatdoekje vasthield, had hij met een dwaze mengeling van behoedzaamheid en nonchalance het gedeelte van de keuken waar zij hem niet kon zien verlaten en was hij naar de kamerdeur gelopen. Zijn gezicht moest met elke stap de typische uitdrukking hebben gekregen van iemand die een ander bespiedt in de veronderstelling zelf niet gezien te worden. Maar precies op dat moment deed zij haar ogen open, zonder de minste verbazing, en uiteraard ook zonder te schrikken, alsof ze zijn voetstappen had gehoord of zijn naderbij komen had afgeleid uit het sterker wordende geluid van zijn ademhaling. Hij was er nooit zeker van of hij het volgende ogenblik Blanca nog zou aantreffen en wat haar gemoedstoestand dan zou zijn: Blanca kon alles over hem raden zonder haar ogen open te hoeven doen, maar die zekerheid leek niet meer uit te monden in minachting, in de instinctieve en o zo gevaarlijke achteloosheid van iemand die gewend is ervan uit te gaan dat de ander trouw zal blijven.

De blik die niet afkomstig was van Blanca’s ogen bleef even rusten op het vaatdoekje dat hij nog steeds in zijn hand had, gleed vervolgens omhoog, kruiste zijn schichtige blik en hield die vast. Blanca’s kastanjebruine ogen, Blanca’s sluike, zwarte haar, de lichte sproeten op haar neus, het diepe roze van haar lippen, Blanca’s ringen aan dezelfde vingers waaraan zij ze droeg, haar trouwring, die hij van dichtbij had willen bekijken om vast te stellen of het bedrog zo perfect was dat zelfs de datum waarop ze elkaar hadden leren kennen erin gegraveerd stond, niet de datum van hun trouwdag, omdat beiden vonden, hoewel het Blanca’s idee was geweest dat de dag waarop een unieke mengeling van toeval en lotsbestemming hen voor het eerst had samengebracht, specialer was dan de datum van hun huwelijk.

Mario liep naar de bank, zag hoe ze eerst ineenkromp en zich vervolgens met lome wellust uitrekte. Het haar hing los nu en op haar slaperige gezicht stond te lezen dat ze genoten had van de siësta; onder haar blouse, die bijna helemaal openstond, was de zijdeachtige stof van haar bh te zien met de zacht glooiende kloof tussen haar geprangde borsten, die zozeer op Blanca’s borsten leken, hoewel hij niet zou kunnen zeggen of de vorm en de roze kleur van de tepels identiek waren aan die welke hij zich herinnerde. Hij hoorde zijn naam noemen met de stem van Blanca, warmer dan ooit, zonder dat spoortje koele afstandelijkheid waarvan hij het bestaan nooit had willen accepteren, net zoals hij geweigerd had zo veel andere dingen, de kleine leugentjes, de stille ontrouw, te zien, te horen en te begrijpen. Hij deed nog een stap, legde, bang dat aan zijn handen een geur van zeep of vet was blijven zitten, het doekje op de tafel, knielde neer voor de bank met de vrouw in wier adem hij iets gewaarwerd wat niet paste bij Blanca’s adem, waar hij met zo veel weemoed naar verlangde, net als naar de frisse smaak van Blanca’s mond. Het verraste hem dat, toen hij zich over haar heen boog, de opwinding terugkeerde, dat tegen zijn verwachting in nostalgie, zo niet argwaan, achterwege bleef. Hij dacht dat ook hij leerde te veinzen en hij wilde zich rechtvaardigen door zichzelf voor te houden, terwijl hij haar haren opzijschoof en haar ogen kuste en met zijn lippen een oorlel omvatte die enigszins vleziger was dan die van Blanca, dat leren veinzen hem misschien wel zou helpen om de leugen bloot te leggen maar nooit om zich aan haar aan te passen. Toch streelde en kuste hij haar, knoopte met steeds steviger dichtgeknepen ogen de groenzijden blouse helemaal open, en soms wist hij zeker dat hij Blanca streelde en kuste, herkende hij haar in de zelfgezochte duisternis met een overtuiging die zelfs zijn verstand of zijn zintuigen hem niet meer konden schenken.