Christoffer Carlsson

De jongen die terugkeerde

Uit het Zweeds vertaald door Rory Kraakman

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Den enögda kaninen, verschenen bij Piratförlaget

Oorspronkelijke tekst © Christoffer Carlsson, 2011

Published by agreement with Pontas Literary & Film Agency, Spain

Nederlandse vertaling © Rory Kraakman en De Geus bv, Breda 2013

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Eric Thunfors

isbn 978 90 445 2277 8

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Ze noemden het een afrekening, en dat was het waarschijnlijk ook.

Op 17 juni, midden in die lange zomer die nooit leek te eindigen, toonden de affiches van de avondkranten een paginagrote, grimmige luchtfoto van de situatie rond het huis. De dode lichamen, klein en fragiel van bovenaf, glansden bijna in de duisternis en deden denken aan Amerikaanse gangsterfilms uit de jaren vijftig. Zo wreed en toch zo vreedzaam, onschuldig bijna. De foto ging vergezeld van de tekst: ‘Afrekening in Dalen’.

De gebeurtenis leek de reporters van de avondkranten min of meer in verwarring te hebben gebracht. Enkelen van hen beweerden dat het aanvankelijk ging om ‘vier mannen en twee vrouwen van in de twintig’ die samen met ‘kopstukken van de georganiseerde misdaad’ (Aftonbladet) op de een of andere manier de dood van zeven mensen hadden veroorzaakt. Het probleem was alleen dat ze slechts vier lichamen hadden kunnen ontdekken – waar waren de andere drie? In het huis? Vooralsnog beschikten ze over onvoldoende gegevens.

Andere verslaggevers hielden het op een ‘afrekening in de onderwereld, waarbij onschuldige slachtoffers waren gevallen’ (Kvällsposten). Deze keer waren we met vijf jongens en een meisje in de puberleeftijd (een zevende persoon ontbrak). Weer anderen speculeerden over een gewelddadige actie uit rechts-extremistische hoek, aangezien ze ‘over informatie beschikken dat ten minste een van de slachtoffers homoseksueel is’ (Expressen).

Tv-beelden toonden een bosrijke omgeving, dikke dennenbomen waarvan de takken zachtjes heen en weer bewogen in de warme zomerwind. Tussen de takken door was vaag het huis te zien, dat ooit wit was, met daaromheen de auto’s van de hulpdiensten met bijbehorend personeel en blauw-wit afzetlint. Er werden politieagenten aan het woord gelaten die de situatie enigszins paradoxaal maar mediageniek beschreven als ‘een bloedige idylle’ (SVT, Rapport).

Later betitelden de lokale kranten Dalen als ‘een plek van rouw’(Hallandsposten) en noemden ze ons ‘slachtoffers’ (Hallands Nyheter). Redactiecommentaren en experts deden een dringend beroep op de samenleving ‘om voor onze kwetsbare medeburgers te zorgen’ (het citaat is afkomstig uit Dagens Nyheter, maar ik heb tientallen varianten op deze uitspraak gehoord en gelezen).

Na de eerste schok, nadat ik een nacht in het ziekenhuis had gelegen, naar mijn ouderlijk huis was teruggebracht en de restjes bloed onder mijn nagels had geprobeerd weg te schrobben, kwam er een politieman, Dante Thomsen, tegenover me aan de keukentafel zitten.

Hij zei dat hij uit Stockholm kwam. Hij had zich laten overplaatsen na een mislukt onderzoek naar een misdrijf, waarbij uiteindelijk vier mensen waren omgekomen en de dader naar het buitenland was verdwenen.

Hij lachte om zichzelf en zei dat het leek op een vlucht. Maar dit stadje voldeed niet aan zijn verwachtingen, het was er te stil en te klein. Geruchten deden veel te snel de ronde, zo snel dat ze moeilijk te controleren waren. Ik antwoordde dat dat een van de redenen was waarom ik hier was weggegaan.

‘Wanneer was dat?’ vroeg hij. Op dat moment besefte ik dat zijn verhaal slechts een trucje was om me aan het praten te krijgen.

Ik zei dat ik geen vragen wilde beantwoorden. De schuldige in zijn vorige misdaadonderzoek, degene die het land uit was gevlucht, zat op dat moment in een auto en was vermoedelijk onderweg naar Stockholm. Ik wist zelfs het kenteken uit mijn hoofd, omdat het de auto van Lukas was.

Ik herinner me de stilte tussen ons en het gevoel dat alles op het punt stond in te storten. Ik herinner me de leegte en dat er op de radio in de keuken iemand zong: ‘We feel nothing, so we search for nothing, so we achieve nothing, love.’

Op 17 juli, toen midden in een loom, vakantievierend Zweden aan alles een einde kwam, was ik nauwelijks anderhalve maand terug in mijn geboorteplaats.

#

Ik begin steeds meer op mijn vader te lijken. Dat zegt mijn moeder tegen me als ze me eind mei van het vliegveld komt ophalen.

‘Je begint steeds meer op Peter te lijken’, zegt ze, terwijl ze het parkeerterrein van de luchthaven af rijdt.

Ik heb mijn haar laten groeien. Misschien is dat de reden. Ik luister naar Frankie Lymon and the Teenagers op de autoradio: ‘Lovers awake at the break of day, why do they fall in love?’, ruik de sterke geur van mijn moeders parfum en voel de hitte in de auto. Mijn T-shirt plakt aan mijn rug als ik achteroverleun en mijn ogen sluit.

‘Jij begint steeds meer op oma te lijken’, zeg ik.

‘Touché.’

De vorige keer dat ik oma bezocht, zo’n twee jaar geleden, was ze zo oud geworden dat ze me niet meer herkende. Dat beangstigde me op de een of andere manier.

Ik vlecht mijn vingers in elkaar en kijk door het raam. Mijn moeder praat over het weer, over de zomer die voor de deur staat en over de reis naar Parijs die ze in juli met mijn vader gaat maken, over de bloemen die ze heeft gekocht en over de buren die het niet kunnen laten om na tien uur ’s avonds het gras te maaien, over haar werk bij de sociale verzekeringsbank, over de toeristen die binnenkort zullen toestromen en over de scholierenoptocht die over een week door de stad zal trekken. Ze houdt even haar mond voordat ze opnieuw over het weer begint.

Ondertussen houden mijn gedachten zich bezig met basale dingen. Het is maandag en ik heb een kater. Ik heb drie uur geslapen na een nacht met iemand die Isabelle of Isabella heet. Na een korte vliegreis, die ik koffiedrinkend en met mijn zonnebril op heb doorgebracht, ben ik teruggekeerd in mijn geboorteplaats, waar ik nu te horen krijg dat ik steeds meer op mijn vader ga lijken.

‘Hoe is het met hem?’

‘Goed, hoor.’ We rijden door de stad, die er volgens mij nog net zo uitziet als toen ik wegging, maar toch ook weer niet.

‘Hij is natuurlijk wat vermoeid. Veel gedoe op zijn werk, geloof ik. Maar verder gaat het best.’

Ik weet niet wat ik daarvan moet denken, dus zeg ik niets terug. Nog even en we passeren de sporthal waar ik schoolzwemlessen kreeg. Het gebouw is zo wit in het zonlicht dat ik mijn ogen moet sluiten, hoewel ik mijn zonnebril nog opheb.

‘David. Ik begrijp dat je moe bent, maar zet die zonnebril even af, wil je.’

Ze formuleert het niet als een vraag. Een kort moment golft de wereld op en neer en weet ik niet of ik droom of niet. Ik zet mijn zonnebril af, waarop mijn moeder vraagt hoe mijn tentamen ging.

‘Goed.’

‘Waar ging het over?’

‘Over moraal’, zeg ik. Nu ik dit opschrijf, krijg ik bij dit woord spontaan de neiging om in lachen uit te barsten.

Lukas wilde dat ik zo snel mogelijk naar hem toe zou komen. Op een avond in april belde hij me op. Hij zei dat hij een kater had en verbrand was in de zon.

‘Hoe is het mogelijk dat je in april al verbrand bent? Ben je in het buitenland geweest?’

‘Nee. We moeten je iets laten zien.’

‘Jij en …?’

‘Wat?’

‘Je zei “we”.’

‘O, Martin, Rickard, de J’s en ik.’

Martin en Rickard kende ik, ze kwamen ook uit Dalen en zaten bij mij op school, en ik meende ook te weten wie de J’s waren. Broer en zus, Julian en Justine. Toen we klein waren werd er al over hen gepraat.

Dalen is zo’n gehucht waarin je met je rug naar iemand toe kunt staan die zegt: ‘Mag ik even voorstellen, mijn vrouw en mijn nicht’, om er vervolgens wanneer je je omdraait achter te komen dat het om een en dezelfde persoon gaat. Neven en nichten trouwen hier met elkaar en het is voorgekomen dat broers en zussen zichzelf en hun genetische mutaties reproduceerden, waardoor er al langgeleden iets misging. In bepaalde delen van het stadje wonen mensen met een flinke onderbeet, kleine, schele ogen, veel te korte armen en benen en veel te ronde gezichten. Wanneer ze praten, doen ze dat alsof er in hun mond geen plaats is voor de woorden.

‘Kom snel hierheen’, zei Lukas.

‘Waar ben je zo opgewonden over?’

‘O, zomaar iets. Niets bijzonders.’

De afstand tussen ons voelde onnatuurlijk groot. Lukas en ik groeiden samen op, maar dachten verschillend over Dalen. Hij vond het dorp met het nabijgelegen stadje groot genoeg. Ik ervoer het als claustrofobisch, een sociale luchtbel die verstikkend werkte. Dus schreef ik me in voor een studie filosofie aan de Universiteit van Stockholm en ook al biedt deze studie weinig toekomstperspectief, ik kreeg er geen spijt van.

De lijn ruiste en kraakte, alsof Lukas zich in een storm bevond.

‘Kijk maar wanneer je komt’, zei hij ten slotte. ‘Maar het is echt vet cool.’

‘Vet cool’, herhaalde ik.

‘Zeg je dat soms niet in de hoofdstad?’

Hoewel hij me niet kon zien, haalde ik mijn schouders op.

‘Jawel.’

‘Kom je deze kant op, denk je?’

Soms maak je keuzes die je niet kunt verklaren. Ik heb sterk de gewoonte mijn plannen te wijzigen, omdat ik nieuwsgierig ben naar de gevolgen van sommige beslissingen. Mijn broer zal dat later uitleggen als mijn wil om de zaken op de spits te drijven. Uitgerekend deze zomer was ik niet van plan om naar mijn geboorteplaats af te reizen, omdat ik als kassamedewerker bij een supermarkt in Solna zou gaan werken.

Dus dat zal de reden zijn geweest dat ik ja zei.

Er is waarschijnlijk niemand die weet waarom deze plaats Dalen heet. Het ligt niet eens in een dal.

Het is een dorp met zo’n zeshonderd inwoners dat ongeveer tien kilometer van de kust ligt, vlak langs de provinciale weg die zo recht als een aanlegsteiger Småland doorkruist. Als je vanuit de stad met een te hoge snelheid over de provinciale weg komt aanrijden, ben je er in een paar seconden doorheen en heb je Dalen gemist. Wat de meerderheid van de bezoekers die er voor het eerst komen ook doet.

In de maand juli, wanneer de zomergasten en toeristen arriveren, verdubbelt het aantal inwoners van het dorp. Je vindt hier een kleine supermarkt, die tevens dienstdoet als apotheek, met ernaast een cafeetje, een snackbar, een pizzeria en enkele lokale bedrijfjes, waaronder een autospuiterij en een timmermanswerkplaats. Verder een paar oude, roestige fabriekspanden, gebouwen met loze façades, de enige overblijfselen van de oude raffinaderij van de familie Valldeman. Zolang ik me kan herinneren staan ze er leeg en verlaten bij, soms wordt er in de zomer een drive-in-bingo georganiseerd. Aan de rand van Dalen, waar een huis vier keer zo duur is als in de buurt van het centrum, liggen de zomerhuisjes, de kleine winkeltjes en de kanoverhuurbedrijven.

Voor nieuwkomers zijn de mensen hier nogal onberekenbaar. Als je bij iemand aanbelt om de weg te vragen of iets dergelijks, kun je tegemoet getreden worden met een dubbelloops jachtgeweer of met een bordje versgebakken broodjes met zelfgemaakte jam. Het dorp en zijn inwoners bezitten een rauwheid, een onfatsoenlijke, landelijke authenticiteit die ik zowel heb leren benijden als verachten. Zo’n dorp dat zo klein is en waarvan de inwoners zich zo bewust zijn van elkaar dat eigenlijk niemand een achternaam nodig heeft.

De straten hebben namen als Ochtendgloren, Geluk en Kapelweg en zodra we op de oprit tot stilstand komen, krijg ik een raar gevoel in mijn buik. De lichtblauwe bungalow draagt de herinneringen uit mijn jeugd, de herinneringen van mijn vertrek, in een donker hoekje van zijn hart.

‘Ik pak even de post’, zegt mijn moeder. Terwijl ze dat doet, bestudeer ik mijn spiegelbeeld in de achteruitkijkspiegel en zie ik dat ik mijn zonnebril weer heb opgezet. Ik zet hem af, stap uit de auto en pak mijn tas, die op de achterbank ligt.

‘Waar is pa?’ vraag ik, terwijl we naar de witte voordeur toe lopen.

‘Op zijn werk. Zoals ik in de auto al zei.’

‘Nee, dat zei je niet.’

‘Jawel.’

‘Niet.’

‘Hup, naar binnen.’

Ze opent de deur en ik ga naar binnen. Ergens in huis staat een radio aan. Nadat ik mijn schoenen heb uitgedaan loop ik verder, langs de kamer van mijn broer. Er is niets aan veranderd sinds hij verhuisd is.

‘En waar is Markus?’ vraag ik.

‘Geen idee’, antwoordt mijn moeder vanuit de keuken. ‘Ik heb nog niet met hem gesproken. Hij zal wel aan het werk zijn.’

Dan zegt ze iets over waar ze die dag naartoe moet. Ze gaat de voordeur weer uit en al snel verdwijnt de auto van de oprit. Ik ben alleen.

Mijn kamer ziet er nog net zo uit als ik hem na de kerstvakantie heb achtergelaten. Met als enige verschil dat mijn tv, stereo en oude computer nog meer verouderd zijn na die vier maanden. Ik ga op mijn rug op bed liggen, met mijn handen in mijn nek. Ik breng een hand naar mijn voorhoofd, om te voelen of ik verhoging heb. Volgens mij is dat zo.

De tijd staat stil. Ik wacht op een telefoontje van Lukas.

Dan herinner ik me ineens het schilderij dat tegenover mijn kamer in de hal hangt. Als ik mijn deur opendoe, kan ik het zien. Het is een oud, Jackson Pollockachtig schilderij van een duistere kunstenaar uit Stockholm. De achtergrond is wit en de voorstelling bestaat slechts uit honderden rode verfspatten. Het zouden bloedspatten kunnen zijn. Als kind was ik er bang voor. Wanneer ik mijn ogen toekneep, zag ik er rode ogen in. Ik wil er niet naar kijken.

Lukas belt niet. Wat overblijft zijn de bloedrode verfspatten, een radio die ergens in huis zingt: ‘What in the world could make you so blue?’, een gevoel van onzekerheid en de gedachte dat ik steeds meer op mijn vader begin te lijken. Al snel val ik in slaap.

Als Lukas dan toch belt, maakt hij me wakker. Achter mijn ogen is hoofdpijn ontstaan, zodat alles bonkt wanneer ik me omdraai om mijn mobiel van het nachtkastje te pakken.

‘Lig je te slapen, of zo?’ vraagt hij.

‘Nee.’ Mijn ogen zitten nog half dicht. ‘Of misschien, ik weet niet. Hoe laat is het?’

‘Half twee. Ben je thuis?’

‘Thuis?’ vraag ik verward. ‘Ik ben in Dalen.’

‘Dan haal ik je op.’

Het had maar weinig gescheeld of ik was gebleven, was vast komen te zitten. Het voelt alsof ik op het laatste moment ontsnapt ben, alsof het me toevallig overkwam en ik geluk heb gehad, dat het net zo goed een ander had kunnen zijn.

Ik zit naast Lukas in de auto een sigaret te roken. Lukas rijdt door de straten van Dalen. Hij was altijd al behoorlijk dun, maar sinds de laatste keer dat ik hem zag is hij nog magerder geworden, alsof hij zijn leven een wending heeft willen geven door compleet te stoppen met eten. De geur van marihuana is onmiskenbaar in de auto blijven hangen.

‘Bekijk het maar, zeg’, zegt Lukas in zijn mobiel. ‘Denk maar niet dat ik ooit nog voor hem ga werken. Dan regel ik zelf wel geld.’

Lukas praat met zijn zus, met wie ik bijna een keer seks had, over hun vader. Zijn zus krijgt niet echt de tijd om te reageren, omdat Lukas de verbinding verbreekt. Dan zucht hij.

‘Je krijgt de groeten’, zegt hij.

‘Doe de groeten terug.’

Ik neem een trekje van mijn sigaret. Lukas drukt op een knop die het autoraampje naar beneden laat zakken en vraagt me de peuk weg te gooien. De lucht die door de opening naar binnen komt, is warm en zwaar. Hij haalt een joint uit de borstzak van zijn overhemd.

‘Je kunt beter deze nemen.’

Ik gooi de sigaret naar buiten, neem de joint tussen duim en wijsvinger en stop hem tussen mijn lippen.

‘Doe het raampje dicht, dan kan ik hem aansteken’, mompel ik en ik klik op de aansteker.

Lukas drukt op het raamknopje. Ik steek de joint aan en neem een flinke haal. De rook is zoet en blauwgrijs.

‘Wat geweldig om je weer te zien.’ Hij neemt de joint van me over. ‘Dat was langgeleden.’

We parkeren de auto aan de rand van het bos en roken de joint in stilte op.

Langs de provinciale weg groeien de dikke, oude bomen zo dicht op elkaar dat het lijkt of je tegen een donkere, bruin-groene muur aan kijkt. De oude, stevige stammen rijzen zo hoog op naar de hemel dat de boomtoppen aan weerskanten van de weg elkaar bijna raken, een tunnel vormen. Sommige stammen die wat verder van de weg af staan zien bruin en verdord, het bos is er te ondoordringbaar om licht binnen te laten en ze in leven te houden.

‘Ik heb je gemist’, zegt hij.

‘Ik jou ook.’

Lukas snuift. Het klinkt nogal suf, niet zo agressief als ik denk dat hij wil klinken.

‘Onzin.’

‘Nee, echt.’ Ik merk dat ik moeite krijg met praten en ik moet op mijn onderlip bijten om niet te gniffelen. ‘Je zei net iets over geld’, vervolg ik. ‘Doe net als ik, voordat ik wegging. Een uitkering.’

Lukas trekt zijn wenkbrauwen op.

‘Je hebt het zeker niet gehoord? Ik krijg geen cent meer.’ Hij grinnikt. ‘Eerst duurde het een maand of twee voordat ik wat kreeg. Toen dwongen ze me om werk te zoeken en kreeg ik zo’n duizend kronen per maand. Dus zei ik dat ik hier en daar naar een baantje had gezocht, bij Elos Bygg en Ica onder andere, maar toen belden ze naar Elos en Ica om te controleren of dat klopte.’ Lukas begint hardop te lachen. ‘Wat niet het geval was.’

‘Dus toen hielden ze je geld in?’

‘Ja. Ik had zelfs een terugbetalingsplicht.’ Hij lacht opnieuw. ‘Uiteindelijk boden ze me een baan aan. Als magazijnmedewerker in een of andere fabriek in Hyltebruk.’

‘Werk is werk.’

‘In Hyltebruk, David.’ Hij kijkt me even van opzij aan. ‘En nu moet je je bek houden, voordat je net als m’n vader begint te klinken.’ Lukas schudt zijn hoofd. ‘Bovendien … je kreeg er bijna niets voor. Iets van duizend kronen in de maand. Een flutbedrag. En dat geldt niet alleen voor mij, maar ook voor Rickard, Martin, voor iedereen. Zelfs voor Julian en Justine, en dan wonen zij nog op zichzelf, in een appartement. Het systeem is verrot. Dit is veel beter.’

‘Wat is “dit”?’

Als de nevel in Lukas’ hoofd is opgetrokken en er een glimlach op zijn gezicht verschijnt, is hij weer die jongen van twaalf. Hij heeft grote, wakkere ogen en kuiltjes in zijn wangen, die dieper worden als hij lacht. Zijn warrige, blonde haar hangt voor zijn voorhoofd. Hij blijft een jongen, een zondagskind.

Hij start de auto, die spontaan begint te hoesten als hij hem weer de weg op rijdt, terwijl de Band of Horses op de lokale zender zingt: ‘Gonna take a trip to Laredo, gonna take a dip in the lake, oh, I’m at a crossroads with myself, I don’t got no one else …’

‘Wacht maar af’, zegt Lukas.

Een paar kilometer verder doodt Lukas de joint door hem op de rubberen mat uit te trappen. Dan geeft hij een ruk aan het stuur en rijdt regelrecht het bos in. Ik krijg niet eens de kans om het uit te roepen van schrik, moet slechts machteloos toezien hoe Lukas met de auto tussen de bomen door slalomt en de takken langs het dak en de zijkanten van de Volvo schuren, en hoe we ons enkele seconden lang door een vochtige, zwarte duisternis begeven voordat we er aan de andere kant weer uit komen.

‘Ik dacht dat hier niets anders was dan bos’, zeg ik.

‘Dat dacht ik ook’, zegt Lukas, die de auto nog een paar meter laat doorrollen voordat hij hem tot stilstand brengt.

De bomen zijn als een gordijn opzij geweken en vóór ons staat een huis. Het is omringd door een groot, met grind bedekt terrein dat er niet bijzonder verzorgd uitziet, waar hoge graspollen met dezelfde regelmaat uit de grond steken als puistjes uit het gezicht van een puber. Het gehele erf, of hoe je het ook moet noemen, is omzoomd door een muur van dennenbomen, die zo donker zijn en zo dicht op elkaar staan dat ze zwart aftekenen tegen het scherpe zonlicht. Lange, dikke wortels zijn uit de grond omhooggekomen en liggen als donkere tentakels over het grind voordat ze weer in de grond verdwijnen.

‘Doe het dashboardkastje eens open’, zegt Lukas en vervolgens vraagt hij me het doosje te pakken dat erin ligt. Het is een klein doosje, zo hoog als een flink pocketboek, dat donkerrood is geschilderd. Het voelt licht aan. Lukas pakt het uit mijn handen, opent het portier en stapt uit.

Mijn mobiel piept. Ik heb een sms’je gekregen van een nummer dat ik niet herken, met de tekst: ‘Ben je vertrokken zonder gedag te zeggen?’ en dan besef ik dat het afkomstig moet zijn van het meisje bij wie ik de nacht heb doorgebracht, Isabelle of Isabella. Nog maar een paar uur geleden was ik bij haar.

Ik stap uit de auto. De lucht op deze open plek is zo rustig en koel dat ik er kalm van word. Mijn vermoeidheid stroomt weg en ik kan weer helder denken. Alsof we door een arcade zijn gestapt, via een passage in een andere wereld zijn gekomen.

Het huis is van hout en telt twee verdiepingen, met een schuin dak erboven dat doorloopt boven de veranda. Een trap van donker hout leidt naar de voordeur en onder aan de trap staan Martin en Rickard zachtjes met elkaar te praten.

Martin lijkt ontspannen, hij heeft zijn handen in de zakken van zijn spijkerbroek gestoken en aan zijn donkerrode hemd, dat er smoezelig en ongewassen uitziet, heeft hij zijn zonnebril gehangen. Rickard maakt een gespannen en verwarde indruk. Hij schudt zijn hoofd om iets wat Martin zegt, waarop Martin reageert door zijn schouders op te halen. Zodra Rickard Lukas in de gaten krijgt, steekt hij stijf zijn hand op. Lukas knikt en houdt het doosje omhoog.

‘Had niet gedacht dat je zo snel zou zijn’, zegt Martin.

‘Het alarm stond niet aan’, zegt Lukas. ‘Waar hadden jullie het over?’

‘Nergens over’, zegt Rickard en hij werpt een snelle blik op Martin.

‘Nergens over’, verduidelijkt Martin en hij haalt een joint uit zijn achterzak.

‘Hoi, David’, zegt Martin. Hij neemt een trekje van de joint en geeft hem aan Rickard, die ook een trekje neemt, maar zijn ogen strak op zijn sandalen gericht houdt.

Lukas strekt zijn handen uit naar het huis alsof hij het aan me wil presenteren.

‘Kijk.’

‘Het is een huis’, zeg ik. ‘Wilde je me hierheen laten komen om me een huis te laten zien?’

‘Ons huis’, zegt Martin.

‘Zo heb ik het nooit gezien, als ons huis.’ Lukas kijkt Martin even aan. ‘Maar inderdaad, zo zou je het wel kunnen noemen.’

Ik bestudeer het bouwsel dat voor ons staat. De muren zijn wit en de verf bladdert, alsof het huis aan het vervellen is. De ramen zijn tot mijn verbazing intact en een schoorsteen wijst omhoog naar de blauwe hemel. Om het huis liggen her en der lege bierblikjes, petflessen, bananenschillen, pizzadozen en de restanten van een oude trui en een jurk.

‘We wachten op de rest’, zegt Lukas en we gaan op de trap naar de veranda zitten.

‘Heb ik al gezegd dat ik me voor een studie heb ingeschreven?’ vraagt Rickard even later.

‘Wat voor studie?’ vraagt Lukas.

‘Betekent dat dat je weggaat?’ vraagt Martin en hij knijpt zijn lippen samen.

‘Ja. Als ik word geplaatst, maar dat gaat wel lukken.’

‘Waar?’ vraagt Lukas weer.

‘De Handelshogeschool in Göteborg.’

Ik kijk schuin naar Martin, die zwijgend naar zijn handen staart. Het huis ligt zwaar te rusten achter ons en voorziet ons van schaduw. Alles is uitzonderlijk stil. Het ruikt naar zomer.

‘Wanneer ga je, in dat geval?’ vraagt Martin.

‘Over een maand of twee.’

Julian en Justine verschijnen tussen de bomen, ze zwaaien. Julian heeft een fiets aan zijn hand en is gekleed in een lichte korte broek en een wit T-shirt. Justine draagt een lichte, witte jurk tot aan haar kuiten. Ze is mooier dan in mijn herinnering. Martin schenkt hun een flauwe glimlach. Julian glimlacht terug, terwijl Justine naar ons knikt.

‘Wanneer heb je je daar ingeschreven?’ vraagt Martin.

‘In april.’

‘Waarom heb je dat niet …’ begint Martin, maar Rickard staat haastig op en vraagt aan Julian en Justine of een van hen sigaretten bij zich heeft, waarna Martin niet meer terugkomt op zijn vraag.

Ik begroet Julian en Justine, die mij welkom heten en dat voelt goed, ook al weet ik niet precies waarom. Justine neemt mijn hand in de hare en kijkt me met haar grote, groene ogen aan.

‘Kunnen we niet buiten zitten?’ vraagt Lukas. ‘Het is prachtig weer.’

Julian haalt een pakje rode Prince uit de achterzak van zijn korte broek en tikt er een sigaret uit, die hij aan Rickard geeft.

‘Dan gaan we buiten zitten’, zegt Julian. Vanuit mijn ooghoeken merk ik op dat Martin en Rickard elkaar lang aankijken en dat Rickard zich vervolgens met een strakke blik afwendt.

‘Is alles goed met je?’ vraagt Lukas en ik begrijp pas dat hij tegen mij praat als hij me een por geeft.

‘Wat? Jawel, ik denk het wel.’

‘Kom.’

Lukas zet het donkerrode doosje voor zich neer op het grind en wij gaan er in een soort cirkel omheen zitten.

‘Wat een klein dingetje’, zegt Justine.

‘Van wie is het?’ vraagt Julian, die in kleermakerszit naast Justine is gaan zitten, tegenover Lukas.

‘Van Ylva’, zegt Lukas.

Ylva is een voormalige postbode die tegenwoordig, met een slechte rug en nog een paar jaar te gaan tot haar pensioen, een kruidenierszaakje runt dat net als zij Ylva heet. Ik vraag me af wat het met een mens doet als je opgroeit in een wereld waar niemand echt een achternaam nodig heeft en ineens voel ik een sterke impuls om weg te vluchten, het eerste het beste vliegtuig naar Stockholm te nemen.

Lukas opent het doosje, stil en soepel glijdt het deksel open. Julian tuurt erin en Justine kijkt naar Julians grove, bruine handen.

‘’t Is niet direct een vette buit’, constateert Julian fronsend.

Lukas houdt een ketting van dikke, zilveren schakels omhoog. Aan de schakels hangen hartjes, sterretjes en kubusjes in de kleuren blauw, rood en groen.

‘Is dat wel echt?’ vraagt Martin, die de ketting vastpakt en in zijn hand weegt. ‘’t Is wel zwaar in elk geval.’

‘Loopt ze daar echt mee rond?’ vraagt Rickard. ‘Het is spuuglelijk.’

Martin legt de ketting op het grind en Lukas houdt met één vinger een paar ringen op. Julians ogen worden groot.

‘Heb je hun trouwringen meegenomen?’ vraagt hij.

Lukas kijkt Julian met opgetrokken wenkbrauwen aan voordat hij zich tot mij wendt.

‘Heb je daar problemen mee, David?’

‘Nee.’

‘Mag ik eens proberen?’ vraagt Justine.

Lukas glimlacht flauw en geeft haar de kleinste van de twee ringen. Justines handen zijn bleek en schoon en goed geproportioneerd. Als ze de ring om haar linker ringvinger schuift, giechelt ze.

‘Wat mooi’, zegt ze.

‘Ja, je bent mooi’, zegt Lukas, waarop Julian hem vragend aankijkt.

‘Ik begrijp niet dat je hun trouwringen hebt meegenomen’, zegt Julian, die glimlachend zijn hoofd schudt.

Zijn tanden zijn opmerkelijk wit, ik vraag me af of ze gebleekt zijn of dat het iets met het zonlicht in de buurt van het witte huis te maken heeft. Lukas lacht schuchter, zoals een jongetje zou lachen als hij betrapt wordt met snoepgoed in zijn broekzak.

‘Je bent niet goed bij je hoofd’, zegt Julian.

‘Dat geldt voor ons allemaal’, zegt Justine. De vanzelfsprekendheid waarmee ze dat zegt spreekt me aan. ‘Kijk eens wat mooi’, zegt ze weer, terwijl ze de ring aandachtig bekijkt.

‘Dit was het laatste wat ik vond’, zegt Lukas als hij een zilveren broche uit het doosje haalt.

Hij heeft de vorm van een vlinder, met fijne, ronde vleugels en een licht geribbelde kop.

Julian schudt zijn hoofd.

‘Ik begrijp dat je je best hebt gedaan, maar wat een rommel.’

‘Je hebt het beste ervan nog niet gezien’, zegt Lukas. Hij geeft de broche aan Julian, die hem met een sceptische uitdrukking aanneemt.

‘Wat?’

‘Draai hem eens om.’

Julian draait de broche om. Martin buigt zich naar hem toe en leest wat er op de achterkant van het sieraad staat.

‘925.’

‘Sterlingzilver’, zeg ik. Lukas kijkt tevreden.

‘Het is dan wel geen goud,’ zegt Julian, ‘maar het zal wel duur zilver zijn, neem ik aan.’

‘Zullen we ze binnen leggen?’ Lukas knikt naar de sieraden vóór hem. ‘Ik moet er zo vandoor.’

Bijna iedereen staat op, maar om de een of andere reden blijft Martin zitten, dus doe ik dat ook.

‘Komen jullie?’ vraagt Lukas.

‘Zo meteen’, zegt Martin.

De rest loopt de trap naar de veranda op, opent de deur, die niet op slot zit, en gaat het huis binnen. Martin gaat op zijn rug liggen en sluit zijn ogen voor de zon. Naast zijn gezicht steekt een polletje gras uit de grond. Hij trekt een grasspriet los en stopt die als een sigaret in zijn mond.

‘Ik begrijp wel dat je wilde vertrekken’, zegt hij langzaam. ‘En dat Rickard wil vertrekken. Dat wil ik ook.’

‘Waar zou je dan heen willen?’ vraag ik.

Martin opent zijn ogen.

‘Geen idee. Als ik maar weg kan.’

‘We hebben de ramen ’s nachts open laten staan, dus het ruikt hier niet muf meer, als het goed is’, hoor ik Lukas vanuit het huis zeggen. Als ik naar binnen loop, ruikt het er fris en naar droog, oud hout. De houten planken kraken onder onze schoenen.

Het huis lijkt helemaal uit dikke, donkere balken te zijn opgetrokken, die vanaf het dak de grond in lopen. In enkele ervan zitten oude haken, die mogelijk hebben gediend om galgen of schilderijen aan op te hangen. De afscheidingen tussen de verschillende vertrekken lijken slechts uit dunne, multiplexachtige platen te bestaan. De vloer in de hal is van gepolijste, koele, houten vloerdelen gemaakt, die gladder aanvoelen dan ze eruitzien. Een ladekast uit de tijd dat de tv nog niet bestond staat tegen de lange zijde van de muur en aan de korte zijde schijnt de namiddagzon naar binnen, door een vierkant raampje dat net groot genoeg is om het gezicht van een mens te kunnen laten zien. Ik krijg het merkwaardige gevoel dat dit huis een levend organisme is dat kan ademen en bloeden, dat vocht, slaap en liefde nodig heeft.

Ik loop een lege kamer binnen en vervolgens nog een, waar ooit de keuken moet zijn geweest. Al het witgoed is geroofd of verwoest, van de muur gerukt. Het behang is versleten en kapotgescheurd, alsof een deel ervan met het fornuis is meegetrokken. Een dode gloeilamp hangt aan het plafond. Rickard en Martin zijn nergens meer te zien.

‘Hallo?’ roept Lukas vanuit een van de kamers. ‘Komen jullie nog?’

‘Ja’, roep ik terug en ik draai me om om Martin te zoeken. Het huis heeft een merkwaardig effect op mijn oriëntatievermogen. Rickard ging vóór mij naar binnen, maar nu heb ik het gevoel dat hij ergens achter mij moet zijn. Ik moet hem gepasseerd hebben toen ik naar binnen ging, zonder hem te zien.

Ik hoor dat ze vlak naast de voordeur staan.

‘Was jij het?’ vraagt Martin.

‘Nee’, zegt Rickard.

‘Kun je me uitleggen hoe het gebeurd is?’

‘Ik was het niet.’

‘Het had zeker niks te betekenen?’

‘Martin, hou op’, snauwt Rickard.

‘Waarom zou ik?’

Vanuit het huis vraagt Lukas luid wat iedereen toch aan het doen is en ik verwijder me van Martin en Rickard door weer naar binnen te lopen.

#

Ik volg de stem van Lukas, loop rechts een hoek om en ontdek dat ik verdwaald ben. Het huis blijkt veel groter dan het er van buitenaf uitziet. Ik ga opnieuw naar rechts en val dan bijna in een gat in de vloer. In de opening hangt een oude, roestige ladder die uitzonderlijk breed is en eerder aan een steile trap doet denken. Daarbeneden zie ik de lichtkegel van een zaklamp en ik meen de fladderende jurk van Justine te zien. Ik moet steun zoeken tegen de muur om niet te vallen als ik afdaal.

Onder het huis ligt een kelder met wanden van aarde en puin. Hoewel in de rest van het huis licht naar binnen filtert, heerst er hier beneden een vochtige duisternis die eeuwenoud lijkt. Julian en Justine staan ergens in de duisternis voor me en achter me hoor ik hoe Rickard een voet op de bovenste trede zet en Martin achter hem aan komt. De kelder is smal, niet groter dan een kleine garage.

Oude stoelen en kasten verdringen zich met serviezen, kandelaars, lampen, schaakborden met zware bronzen stukken, reistassen vol oude kleren, drie flessen wijn die er duur uitzien maar misschien gewoon oud zijn en een grote kist, die Lukas met één hand opent. In zijn andere hand houdt hij een dikke, degelijke zaklamp.

De kist is nog niet eens halfvol en als Lukas het sieradendoosje opent en de ringen, halsketting en broche in de kist legt, zie je geen verschil. Het rinkelt wat en in het licht van de zaklamp glinstert het zilver even, meer niet.

De lichtkegel draait rond als Lukas zich omdraait en ik ben er zeker van dat Justine haar hand om die van Julian heeft geklemd, hun vingers ineengevlochten, maar als ik door het licht van de zaklamp even met mijn ogen knipper, zie ik dat hun handen slap langs hun lichaam hangen.

‘Wat deden jullie boven?’ vraagt Lukas en de lichtkegel pendelt heen en weer tussen Rickard en Martin, die inmiddels ook beneden zijn. Ik kan hun adem in mijn nek voelen.

‘Niks’, zegt Rickard.

Lukas draait zich weer om naar de kist, bekijkt de inhoud en laat de lichtkegel over de andere voorwerpen glijden. Dan kijkt hij me glimlachend aan.

‘Cool, vind je niet?’

Ik zeg niets, om niet onder woorden te hoeven brengen wat ik ervan vind.

‘Ik vind dit leuk’, hoor ik Justine zeggen. ‘Het voelt echt alsof we dit samen doen.’

Dan lacht ze een holle, vreugdeloze lach waar ik de rillingen van krijg, al begrijp ik niet precies waarom. Ineens acht ik het volstrekt onmogelijk dat ik de afgelopen nacht in een appartement op de Karlavägen heb doorgebracht, dat ik hier ooit ben weggegaan om filosofie te studeren aan de universiteit in de hoofdstad, dat ik ontsnapt ben. Alsof alles slechts een droom is geweest, ik ontwaakt ben en nu in een verlaten huis naar iets sta te kijken wat gestolen waar moet zijn. De vermoeidheid keert terug zodra ik naast Lukas in de auto ga zitten. Alsof het huis het laatste restje energie uit me heeft gezogen, of misschien is het de marihuana die nog achter mijn ogen prikt. Tijdens de rit naar huis zeg ik niets. Lukas kijkt me aan.

‘Wil je niet weten waar we ons mee bezighouden? Het is echt een steengoed idee.’

‘Ik ben te moe. Ik moet slapen.’

Hij knikt.

‘We kunnen het er vanavond over hebben, dan zien we elkaar toch.’

Hij parkeert de auto voor het lichtblauwe huis. Ik merk op dat het nog niet eens vijf uur is, het lijkt erop dat mijn ouders nog niet thuis zijn.

‘Is dat zo?’

‘We waren van plan om bij het huis een biertje te drinken en te barbecuen. Ik kom je wel halen.’

Ik heb de puf niet om te reageren. Als ik uit de auto stap, maakt Lukas nog een opmerking.

‘Zeg, David, het is goed om je weer hier te hebben. Zonder jou was dit niet hetzelfde geweest.’

Ik weet niet wat ‘dit’ te betekenen heeft, maar ik schenk hem een knikje en een glimlach. Kort daarna rijdt hij weg en ik blijf eenzaam achter, met mijn rug naar mijn ouderlijk huis toegekeerd.

Opnieuw word ik wakker omdat mijn mobiel gaat en deze keer heb ik sterk de neiging om hem tegen de muur te gooien. Omdat ik ervan uitga dat het Lukas is, die belt omdat hij voor de deur staat, doe ik geen moeite om te antwoorden of er zelfs maar naar te kijken. In plaats daarvan loop ik met de trillende telefoon in mijn hand naar de voordeur. Er is nog steeds niemand thuis, maar ik voel me nu pas eenzaam.

Ik open de deur en wil net ‘hoi’ tegen Lukas zeggen, als blijkt dat hij het niet is. Het is zijn zus, Alex. Ze is twee jaar jonger dan ik en staat tegen haar auto geleund. Ze klikt op haar telefoon, waarop de mijne zwijgt en stopt met trillen.

‘Hoi, David’, zegt ze. ‘Was je aan het slapen? Ik heb een paar keer bij je aangebeld.’

‘Ja, ik sliep. Hoi.’

Alex draagt sandalen, een harembroek en een rood hemdje. Haar dikke, golvende haar heeft ze in haar nek in een slordige knot gedraaid en haar gezicht is niet opgemaakt.

Ik loop naar haar toe en omhels haar. Alex is een halve kop kleiner dan ik. Haar huid ruikt naar zonnebrandcrème en haar haar heeft een vertrouwde shampoogeur. Alex slaat haar armen stevig om me heen en ineens besef ik hoe erg ik haar heb gemist. Ik wil haar niet laten gaan en daar schrik ik zo van dat ik loslaat en er nonchalant probeer uit te zien.

‘Lukas zou hierheen komen’, zeg ik. ‘Ik weet niet hoe laat.’

Ze bijt op haar onderlip en op dat moment wil ik haar mond met mijn vingers aanraken.

‘Ik wilde ergens met je over praten.’

‘Over ons?’

‘Nee.’

Ik gebaar naar het huis.

‘Ik kan koffie voor je maken, als je wilt.’ Ik gaap. ‘Ikzelf kan het in elk geval goed gebruiken.’

Eerder schreef ik dat we bijna een keer seks hadden. Waarom weet ik niet, misschien omdat ik op dat moment ook over Lukas en mij schreef. Sommige dingen zijn moeilijk om te vertellen, en om dat te verduidelijken zal ik, denk ik, de relatie tussen Alex en mij moeten toelichten.

Aangezien Lukas mijn beste vriend was, bracht ik ook veel tijd met Alex door. Ik heb haar zien opgroeien, zoals zij mij heeft zien opgroeien. Enkele jaren geleden, in de herfst van haar eindexamenjaar, verhuisde ze naar een studentenflatje vlak bij de hogeschool in het centrum van de stad om filosofie te studeren. Begin vorige zomer kwam ik haar een keer tegen in een nachtclub, waarna ik de bus miste. Lukas was op reis.

Geen van ons tweeën had ooit zulke goede seks gehad. Waarschijnlijk deels omdat het verboden voelde en deels omdat we elkaar al zo goed kenden.

Toen ik ’s middag de bus terug naar huis nam, had ik spierpijn in mijn bovenbenen en gedurende de hele zomer deden we ons best om onze afspraakjes voor Lukas geheim te houden. De dag waarop ik vertrok, brachten Lukas en Alex me samen weg naar het station en de frustratie over het feit dat ik haar zo dicht bij me had maar haar toch niet kon aanraken, geen afscheid van haar kon nemen, kostte me zo veel energie dat ik het grootste deel van de treinreis sliep.

De dagen waarop we de vorige zomer in de Syskonhamnsgatan op haar bed of op de bank lagen te praten over popcultuur, politiek, over onze broers en onze ouders, over onze kinderjaren, die zo veel maar toch ook zo weinig overeenkomsten vertoonden, deze dagen behoren tot de gelukkigste die ik heb gekend. Alex is veel slimmer dan ik, veel welbespraakter en beschouwender dan ik, en daar hou ik van. We spraken over de grote sociologen Bourdieu, Weber, Marcuse en Durkheim, en ik constateerde dat we op weg waren volwassen te worden, volop bezig waren nieuwe ideeën, nieuwe zienswijzen te ontdekken. Alex is een van de zeer weinige mensen met wie ik altijd in gesprek wil blijven.

Ik geef haar in de keuken een beker koffie. De beker is geel als de zon en draagt de tekst: het geeft niet als je je dag niet hebt. Op de radio maakt iemand reclame voor een bouwmarkt aan de rand van de stad. Alex heeft bruine handen en lange vingers. Met de nagel van haar wijsvinger tikt ze bedachtzaam tegen de beker.

‘Ik heb je gemist.’

‘Ik blijf de hele zomer hier.’

Ik zet mijn beker op tafel en ga recht tegenover haar zitten. Ze glimlacht.

‘Dat heb ik gehoord.’

Ik neem een slok van mijn sterke, warme, zwarte koffie.

‘Lukas’, zegt ze dan.

Ik kijk haar vragend aan.

‘Lukas?’

Ze knikt.

‘Oké?’ zeg ik, onzeker.

‘Zoals je weet heeft hij zich altijd met van die vage dingen beziggehouden. Niks ernstigs, maar … vaag, zeg maar. Kruimelwerk.’

Dingen zoals, voor zover ik het me kan herinneren: gerommel met entreekaartjes voor ijshockeywedstrijden, het stelen van illegaal gestookte drank, het kweken van marihuana, wat niet wilde lukken omdat Lukas daar te ongeduldig voor was, de diefstal bij Ylva. Een keer had hij de hand weten te leggen op tien zakken vol platgedrukte statiegeldblikjes, waar hij volume in probeerde te blazen met behulp van zilvertape en perslucht, om er opnieuw statiegeld voor te kunnen innen.

‘Maar nu … hij wordt binnenkort drieëntwintig, verdorie.’

Ze neemt een slok van haar koffie en kijkt door het raam naar buiten. Ze heeft een kleine neus, die een beetje scheef staat, omdat ze haar neusbeen een keer heeft gebroken toen ze klein was. Als je het niet weet, zie je het niet. Het is onweerstaanbaar.

‘Hij drinkt veel’, zegt ze. ‘En hij rookt als een ketter. Wie weet gebruikt hij nog zwaarder spul. Toen ik eergisteren bij hem was, vond ik tabletjes en een waslijst aan telefoonnummers.’

‘Telefoonnummers?’

‘Op een briefje. Geen namen, alleen maar heel veel nummers.’

‘Heeft dat niet iets te maken met vakantiewerk?’

Ze schudt haar hoofd.

‘Je weet hoe hij is. Een paar weken geleden is hij gestopt met het zoeken naar seizoenswerk. Ik heb er vandaag met pa over gesproken en ik kreeg hem zover dat hij Lukas voor zich wilde laten werken, maar …’

‘Ik weet het, ik zat naast hem. Hij zei dat hij zelf geld zou regelen.’

Alex schudt haar hoofd.

‘Zelf geld regelen’, herhaalt ze. ‘Als je Lukas een beetje kent, belooft dat niet veel goeds.’

‘Je hoeft je vast geen zorgen te maken’, zeg ik. ‘Lukas redt zich altijd overal uit. Ik vraag me alleen wel af wat hij na de zomer gaat doen.’

Haar blauwe ogen kijken me vermoeid aan.

‘Hij gaat filmwetenschappen studeren, David. Filmwetenschappen.’

‘Dat is beter dan niets.’

‘Nauwelijks. Hij wil toch hier blijven wonen? Zolang dat zo is, zal hij zichzelf nooit aanpakken. Bovendien heeft mijn moeder hem ertoe gedwongen. Hij zal nooit aan die studie beginnen.’

‘Ik wil alleen dat je … Als je dat wilt, tenminste, ik begrijp dat je niet daarvoor teruggekomen bent, maar misschien wil je hem een beetje in de gaten houden. Je hoeft niets tegen me te zeggen, hoor, maar … let er alleen een beetje op dat hij niet volledig ontspoort.’

Alex ziet er oprecht bezorgd uit. Ze leunt tegen haar auto en staat op het punt te vertrekken. Lukas belde zojuist dat hij onderweg is.

Ik knik.

‘Wanneer zien we elkaar weer?’

‘Snel’, zeg ik met een zwak glimlachje. ‘De zomer is nog lang.’

In de jaren na mijn eindexamen, voordat ik verhuisde, ging ik af en toe naar de stad. Dan nam ik de bus en ging ik naar de bioscoop, of ik ging uit met vrienden. Soms bleef ik bij een van hen slapen, maar meestal, en dat gebeurde steeds vaker naarmate ik ouder werd, bleef ik thuis. Zoals de anderen ook deden en doen. Er hangt een tijdloze sfeer in deze plaats, iets wat doet denken aan hoe het hier vroeger wellicht was.

We zijn opgegroeid in verschillende delen van het plaatsje. Martin in het noorden, Lukas en ik in het zuiden, Rickard in het westen en Julian en Justine in het oosten, maar toch woonden we slechts enkele kilometers bij elkaar vandaan. Iedereen kent elkaar en iedereen weet alles van iedereen.

Ze zeggen dat de ouders van Lukas zich niet om hun kinderen bekommeren, dat ze hen hun gang laten gaan zonder zich met hen te bemoeien. Dat Lukas en Alex geen van beiden hebben gehad wat men in het algemeen onder opvoeding verstaat. Als ik bij Lukas speelde viel me dat nooit op, maar toen was ik ook nog klein en bovendien is dit soort dingen gemakkelijk te verbergen. Ze zeggen dat Julian en Justine een stel zijn en dat Justine zwanger was van een misvormd kind. Dat ze abortus liet plegen in een andere stad, om roddels te voorkomen. Maar de geruchten over Martin zijn me het meest bijgebleven. Het opmerkelijkste daarvan hield in dat Martin, toen hij elf jaar was, een jongen met de naam Jesper achter de gymzaal had geprobeerd te verkrachten.

Er werd gezegd dat Martin een stapel gayporno onder zijn bed had liggen. Dat hij in een auto een man had afgezogen om aan geld voor sigaretten te komen.

Zulke verhalen deden de ronde. De geruchten over de anderen waren minder bizar, al waren het er minstens net zo veel. Over iedereen wordt gepraat en ik vraag me af wat ze over mij te zeggen hebben, of ze over Alex en mij roddelen.

Ik zit naast Lukas in de auto en stuur een sms’je naar Isabelle of Isabella: ‘Sorry, ik moest op tijd weg om mijn vlucht te halen, wilde je niet wakker maken.’ Lukas doet de autoradio uit en zet een cd op. Het eerste liedje is een cover van Michael Jacksons ‘Beat it’.

‘Jatwerk’, zeg ik.

‘Geweldig idee, hè?’

Lukas schiet in de lach. Hij draait de provinciale weg op, slaat een paar honderd meter verder links af en rijdt een naamloos weggetje in.

‘Ik zou niet weten over welk idee je het hebt.’

‘Aha, oké.’

Ik wacht op nadere uitleg van Lukas en steek ondertussen een sigaret op.

‘Onze voornaamste toeristenattractie’, zegt Lukas. ‘De rommelmarkt.’

Dat klopt. Elke zomer komt iedereen op het sportterrein bij elkaar voor de jaarlijkse rommelmarkt. Vanuit heel Zuid-Zweden trekken antiekhandelaren en verzamelaars erheen om te kopen en mensen van het platteland om te verkopen.

‘Hier doen mensen enorm hun best om mooie spullen te verzamelen, veel meer dan ergens anders. Ze willen zo veel mogelijk verkopen op de rommelmarkt, maar eigenlijk hebben ze er totaal geen verstand van. Verzamelaars en antiquairs gaan er voor een schijntje met hun spullen vandoor en verkopen ze dan aan andere handelaars of tweedehandswinkeltjes in het hele land.’

Ik neem een trekje van mijn sigaret.

‘Ik heb er lang over zitten nadenken hoe ik dat kan uitbuiten’, zegt Lukas. ‘En toen vonden we dat huis.’

‘Hoe hebben jullie het eigenlijk gevonden?’

‘Dat doet er niet toe. Hoe dan ook, eerst had ik de link nog niet gelegd. We zaten een keer op de trap in het zonnetje, toen Martin vroeg waar we het huis voor konden gebruiken. Geen idee, zei ik. Maar we moeten het toch ergens voor gebruiken, zei Martin. Dus dacht ik even na en bijna zonder dat ik er erg in had, hadden mijn hersens het huis met de rommelmarkt in verband gebracht, en … Hé, luister je wel?’

‘Jawel.’

‘Dus zonder dat ik er erg in had, had ik het huis aan de rommelmarkt gelinkt en zei ik dat het huis een perfecte opslagplek was. We hadden er een maand lang zo’n beetje elke dag gezeten en al die tijd geen mens gezien. Wat gaan we er dan opslaan, vroeg iemand, volgens mij was het Julian of Justine, en toen zei ik dat het een perfecte plek was om gestolen waar te verbergen.’

‘Waarom?’ vraag ik.

‘Hoezo, waarom?’

‘Waarom gestolen waar?’

Lukas haalt zijn schouders op.

‘Omdat het kan.’

‘Lukas …’ begin ik, maar ik weet niet wat ik verder moet zeggen.

‘Ja?’

Ik schud mijn hoofd.

‘Oké, dus ik dacht, nu iedereen rond deze tijd een hoop rommel heeft verzameld, is het voor ons mogelijk om een paar inbraken te plegen. We hebben redelijk in de gaten wie er interessante spullen hebben die we kunnen doorverkopen. Ik was van plan een rondreis door Zweden te maken, om een aantal grote, bekende rommelmarkten af te gaan.’

‘Een rondreis?’

De askegel aan mijn sigaret is zo lang geworden dat hij afbreekt en in mijn schoot valt.

‘Ja. Er komen massa’s buitenlandse kopers en verkopers naar de grote rommelmarkten, ze zijn gek op Scandinavisch antiek. Ik ben al bezig met een paar adresjes.’

De woorden van Alex over de naamloze telefoonnummers die ze bij Lukas heeft zien liggen, flitsen door mijn hoofd. Onmiddellijk moet ik ook aan haar denken, aan haar vingertoppen, die tegen de mijne rusten als we in haar bed liggen en we onze handen met elkaar vergelijken.

‘Is het geen grandioos idee?’

‘Zeker.’

Ik weet dat je veel geld kunt verdienen met het doorverkopen van antiek. Dat betekent dat er nog meer geld overblijft als je die spullen jat in plaats van inkoopt.

‘We hebben pas vijf keer ingebroken, maar je hebt gezien hoeveel spullen we al hebben verzameld.’

‘Gaan jullie …’ begin ik, terwijl Lukas het bos weer in rijdt. Het voelt net zo absurd als de vorige keer, alsof je zomaar verdwijnt.

‘Wat?’

‘Gaan jullie ook bij Valldeman langs?’

Lukas kijkt me aan alsof ik een wapen in mijn hand hou.

‘Ben je wel lekker?’ Hij zet de motor uit. ‘Denk maar niet dat ik daar ooit naar binnen ga, zolang ik geen sleutel heb.’ Lukas opent zijn portier. ‘En geen alarmcode.’ Opnieuw kijkt hij me aan. ‘Nee, dus.’

Martin en Rickard zijn er nog niet. Julian en Justine staan op de veranda, maar hebben ons nog niet opgemerkt. Lukas en ik zijn er getuigen van hoe ze zich aankleden. Ik zie Justines naakte billen, rond en bleek onder haar bruine rug, voordat ze haar linnen broek aantrekt. Ze draagt geen slipje. Julian staat naast haar en knoopt zijn overhemd dicht. Hun haar is nat, aan hun warrige kapsels is te zien dat ze net hebben gezwommen. Zodra Julian ons ziet, steekt hij zijn hand naar ons op en wijst naar een zak houtskool die op de veranda staat.

‘Perfect’, zegt Lukas.

‘Jullie moeten ook een duik nemen’, zegt Justine, terwijl ze me aankijkt. ‘Ik kan met jullie meegaan, als je wilt.’

Lukas gaat het huis binnen en ik loop achter hem aan, maar blijf staan in de deuropening als ik Julian hoor zeggen dat hij de Lidl misschien zou moeten bellen.

‘Ik heb ze vorig jaar ook gebeld’, zegt hij. ‘Toen kon ik daar ook voor een baantje terecht.’

‘Waarom?’

Justine klinkt niet-begrijpend.

‘Diefstal, inbraak … dat is … dat is behoorlijk heavy. Niet te vergelijken met wat we tot nu toe deden.’

‘Hoezo? Wat kunnen jou die mensen in Dalen eigenlijk schelen?’

Julian zwijgt even voordat hij antwoord geeft.

‘Ik denk aan mezelf. En aan jou.’

De rest van het gesprek wil ik niet horen, dus ga ik naar binnen op zoek naar Lukas, die ik tegen het lijf loop als hij weer op weg naar buiten is.

‘Martin en Rickard zijn er bijna’, zegt hij. ‘Ze hebben kip bij zich.’

Ze zeggen dat het huis halverwege de negentiende eeuw door een onbekende beul werd gebouwd. Dat hij, nadat hij voor de ogen van een juichende menigte een jonge vrouw had terechtgesteld, zijn verstand verloor, zijn paard-en-wagen pakte en door de zuidwestelijke provincies trok, naar een plek waar niemand hem zou kunnen vinden. Even buiten Dalen bouwde hij een huis, waar hij nog tien jaar leefde tot zijn dood.

Niemand weet hoeveel mensen er na zijn dood hebben gewoond. Tegenwoordig is het huis vergeten, begraven als het geheim van een dode. Het is gelegen in de buurt van het Stormeer, aan het oog onttrokken door grote, zware dennenbomen. Als je in de deuropening staat en erin slaagt om een steen over de hoge boomtoppen te gooien, kun je wel horen maar niet zien hoe de steen in het meer plonst. Aan de andere kant van het terrein wordt het huis, eveneens door een dikke muur van bomen, van de provinciale weg afgeschermd. De plek is goed verborgen voor de buitenwereld, alsof het huis niet wil worden ontdekt, in al zijn eenzaamheid met rust wil worden gelaten.

Lukas vertelt me dit allemaal met een opmerkelijke fascinatie voor zijn eigen woorden. Ondertussen opent hij een blikje bier en rookt hij een sigaret. De warmte van het vuur van de barbecue is krachtig en mild tegelijk. Ik heb drie, misschien vier blikjes bier gedronken en kip van het spit met aardappelsalade gegeten. We zitten rond het vuur wanneer Julian vertelt dat er die avond een feest wordt gehouden in het clubhuis van het sportterrein, omdat er iemand jarig is. Lukas is dronken en als hij denkt dat niemand het ziet, haalt hij een pilletje uit zijn broekzak, dat hij op zijn tong legt en met een slok bier doorslikt.

‘Zullen we gaan?’ vraagt Julian.

‘Waarheen?’ vraagt Lukas.

‘Naar het feest.’ Julian klinkt geïrriteerd.

‘Oké, natuurlijk.’

Martin buigt zich naar Rickard toe en fluistert iets in zijn oor, waarop Rickard zijn hoofd schudt. Justine zit naast mij. Ze buigt haar hoofd naar me toe, legt een hand op mijn dijbeen en vraagt of ik vind dat het huis er anders uitziet in het donker. Ik draai mijn hoofd om en kijk ernaar.

‘Niet echt.’

‘Ik vind dat het groter lijkt.’

Ik kijk er nog eens naar.

‘Ja, misschien.’

Justine kruipt nog dichterbij als Lukas, Martin en Rickard in een traag maar luid gelach uitbarsten. Als ze tegen me praat, kan ik haar ademhaling in mijn oor voelen.

‘Dit huis maakt het beste en het slechtste in je los.’

Het volgende moment ben ik er vrijwel zeker van dat ik haar tong langs mijn oorlel voel gaan.

Het feest in het clubhuis begint uit de hand te lopen als een lokale voormalige voetbalster, Kajsa heet ze, geloof ik, op tafel gaat staan en op Billy Idols ‘Eyes Without a Face’ begint te strippen. Het is een goed stripnummer, een powerballad waarin rustige tonen worden afgewisseld met de energie en de kracht van een gitaar-riff, maar ze is veel te dronken en kan zich niet bewegen zoals ze wil. Het heeft weinig om het lijf.

‘I’m all out of hope, one more bad dream could bring a fall.’

Behoorlijk aangeschoten sta ik bij het raam dwangmatig een sigaret te roken. Ik zie hoe Martin en Rickard het feest verlaten en om de hoek van het clubhuis verdwijnen. Lukas zit met vier meisjes in een hoek op de grond, die allemaal naar hem kijken, terwijl Lukas alleen oog voor Justine heeft. Hij kan bijna niet meer uit zijn ogen kijken en heeft een onnozel, nietszeggend glimlachje om zijn lippen.

Ik verlaat het feest op het moment dat de bh van de voormalige voetbalster op de grond valt en haar vriend komt binnenstormen, die haar van de tafel af sleurt. Achter me hoor ik alleen nog: ‘Such a human waste, your eyes without a face’, met daarbovenuit zijn geschreeuw en haar holle, onbeheerste lach. Een feest der herkenning.

’s Nachts heb ik last van een nachtmerrie die sinds een half jaar regelmatig terugkomt. Ik zit achter mijn bureau in mijn studentenflat in Solna en heb een tekst voor me liggen. Meer weet ik niet, want ik kan hem niet lezen. Ik kijk naar de zinnen, waarvan ik weet dat ze letters en Zweedse woorden bevatten die tot grammaticaal correcte zinnen zijn samengevoegd. Ik weet dat ik ze zou moeten begrijpen, maar ik kan niet achter hun betekenis komen. De bladzijden met gerangschikte woorden liggen keurig en duidelijk geformuleerd op me te wachten, maar hoe ik ook mijn best doe, ik kan niet begrijpen wat er staat. Alsof ik een raadsel moet oplossen, en dat vreet aan me. Zwetend sla ik de ene na de andere bladzijde om. Het vocht gutst van mijn voorhoofd en stroomt langs mijn slapen en in mijn ogen, terwijl ik over het boek gebogen zit en niet kan uitmaken of het zweetdruppels of tranen zijn.

#

Wanneer ik wakker word, denk ik dat ik nog steeds in Stockholm ben en als ik uit bed wil stappen draai ik de verkeerde kant op, zodat ik tegen een blinde muur aan kijk. Ik blijf even zo liggen, alsof ik op adem moet komen. De deur van mijn kamer staat open, de ogen van de Pollockkopie branden in mijn rug. Dit is mijn tweede dag in Dalen.

Mijn ouders zijn al op als ik ga ontbijten. Mijn vader zit met een kop koffie en een krant aan de keukentafel. Hij kijkt op en glimlacht even. De geur van koffie doet me goed.

‘Zware nacht gehad?’ vraagt hij.

‘’t Is maar hoe je het bekijkt.’

Hij schiet in de lach, zet zijn kopje op tafel en staat op. Als hij me omhelst, ruik ik mijn jeugd.

‘Fijn om je weer te zien’, zegt hij.

‘Insgelijks.’

Ik schenk koffie in, in een blauw-witte beker van rejmes occasions bv, en ga tegenover hem zitten.

‘Hoe voelt het om weer thuis te zijn?’ Daar heb je het weer. Thuis. ‘Prettig om even de grote stad te ontvluchten?’

‘Ja.’ Ik neem een slok koffie. ‘Waar waren jullie gisteren?’

Hij antwoordt dat ze naar een receptie waren, dat een van zijn collega’s vijftig werd. Ik werp een vluchtige blik op zijn kopje om te zien of de koffie verdund is met room, want in dat geval zit er ook alcohol in, maar tot mijn opluchting is zijn koffie zwart en donker als een grafkist.

‘Hoe was jouw dag gisteren?’ vraagt hij.

‘Goed’, zeg ik. Nu pas heb ik in de gaten dat ik het getal vijftig moeilijk kan loslaten. Ik kijk naar mijn vader en realiseer me dat hij komende herfst aan de beurt is, op 20 november om precies te zijn. Hij begint oud te worden.

‘Er is nog een inbraak geweest’, zegt hij en hij tikt met zijn wijsvinger tegen de krant. ‘Heb je het al gehoord?’

‘Nee.’

‘Bij Ylva gisteren, op klaarlichte dag.’

‘Wat hebben ze gestolen?’

‘Wat sieraden, zeggen ze. Inclusief haar oude trouwring en die van Sven. Het is zo ongelooflijk … wat zal ik zeggen … brutaal, onbeschoft.’

Mijn moeder komt met een lege wasmand de kelder uit.

‘Goeiemorgen. Heb je lekker geslapen?’

Ik knik.

‘Ik dacht dat Markus zou komen’, zeg ik.

Mijn moeder zet de wasmand in de deuropening van de keuken en schudt haar hoofd.

‘Hij werkt’, mompelt ze. ‘Hij had op zijn minst even langs kunnen rijden om je gedag te zeggen, nu je hier bent.’

Mijn broer woont hier niet meer. Hij werkt in een fastfoodrestaurant en een paar maanden geleden had hij zo veel geld bij elkaar gespaard dat hij in de stad een appartementje vlak bij het station kon kopen. Hij is drie jaar jonger dan ik, maar is er al in geslaagd om een woning te kopen, terwijl ik slechts mijn studieschuld voortdurend aan het vergroten ben. Dat lijkt wat krom.

‘Maakt niet uit’, zeg ik.

Mijn moeder glimlacht zwak en ik moet ineens denken aan Ylva’s trouwring, hoe die blonk in de zon toen Justine hem gisteren om had. Ik neem nog een slok koffie. Nadat mijn ouders naar hun werk zijn vertrokken en ik met een kop koffie op het gras in de zon ben gaan zitten, belt Lukas.

‘Om vijf uur bij het huis verzamelen’, zegt hij. ‘Dan pakken we Kennedy.’

Die middag ga ik alleen naar het huis. Ik pak de oude fiets van mijn broer en rij Dalen uit. Voordat ik op weg ga, vraag ik me af of ik het kan vinden, maar het is alsof de route erheen zich in mijn lichaam en motoriek heeft vastgezet. Ik ga op zoek naar de ingang in het bos en weet haast zeker dat ik die gemist moet hebben, als ik een soort zwart gat tussen de bomen ontdek. Als je er niet naar zoekt, vind je het niet. Door het felle daglicht lijken de bomen te glinsteren als ze in de wind zachtjes heen en weer bewegen, maar het gat, dat net groot genoeg is om een auto door te laten, is slechts zwart, zo zwart als een afgesloten hok zonder ramen. Ik controleer even of er geen auto aan komt en loop dan met mijn fiets aan de hand, het stuur stevig omklemd, het gat in.

Alle geluiden worden weggezogen, verstommen abrupt, als een waterkraan die wordt dichtgedraaid. Ik hoor alleen nog het gebonk in mijn slapen, de slagen van mijn hart. De dikke, hoge stammen die alle kanten op wijzen doen me duizelen en ik zet de fietsverlichting aan om iets te kunnen zien. De grond is verbazingwekkend vlak en heeft de lichtbruine kleur van dennennaalden en dode natuur. Ik probeer sporen van autobanden te ontdekken en hoewel ik weet dat die er moeten zijn, vind ik er geen. Kort daarna hoor ik een metaalachtig, koel gepiep, snerpend en vervormd als het rondzingende geluid in een versterker, en het duurt even voordat ik doorheb dat dit gepiep slechts in mijn hoofd zit.

Ik ben ervan overtuigd dat ik hier niet meer vandaan zal komen, dat er iets met me gaat gebeuren. Ik herken dit irrationele gevoel van onrust uit mijn jeugd, wanneer ik eenzaam en alleen in het donker in bed lag, slechts omringd door schaduwen die iets voor mij verborgen hielden, en elk geluid erop wees dat iemand mij kwaad wilde doen. Dat ik dit gevoel nog steeds kan oproepen is een zowel beangstigende als geruststellende gedachte. Ik denk aan de mensen die mij voor zijn gegaan, die over ditzelfde pad hebben gewandeld. Ik kan hun aanwezigheid bijna voelen, hoe ze hier hebben gelopen, hoe ze dit merkwaardige schemergebied moeten hebben ervaren. Er schiet iets voorbij over de grond. Het is wit en razendsnel, een kat of een konijn, maar als ik mijn hoofd omdraai, is het verdwenen.

Stap voor stap begeef ik me langs de bomen, langs de takken die tegen mijn bovenlichaam zwiepen. Toen ik naast Lukas in de auto zat, leek het alsof we hier in een oogwenk doorheen waren, maar te voet lijkt de passage onevenredig lang. Rechtdoor, zolang ik rechtdoor blijf gaan, moet ik er ergens weer uit komen. Ik draai me om en kijk of ik wel in een rechte lijn loop, maar dat heeft weinig zin. De opening bij de provinciale weg is niet meer te zien en achter me is niets dan duisternis en bomen. Ik begin te rennen, met de fiets rammelend en stuiterend naast me en het flikkerende lamplicht voor me, als een nerveus oog. Het is zo donker dat ik net zo goed mijn ogen dicht kan doen. Misschien doe ik dat al, geen idee, maar zodra ik nog een keer knipper ben ik er ineens doorheen, sta ik aan de rand van het grindterrein en schijnt de zon in mijn gezicht, terwijl mijn hart in mijn keel bonkt.

Nadat ik de fiets tegen de veranda heb gezet, ga ik met mijn rug naar het huis op een van de traptreden zitten wachten tot Lukas komt en rook ik met trillende handen een sigaret.

‘Ik dacht wel dat ik iemand hoorde’, zegt een stem achter me.

Ik draai me om en zie Martin, die naar buiten komt en naast me gaat zitten. Hij ruikt naar zweet en verschaalde alcohol en heeft de afdruk van een zuigzoen in zijn nek.

‘Heb je een sigaret voor me?’

Ik geef hem er een.

‘De Handelshogeschool’, mompelt hij. ‘Göteborg.’ Hij steekt de sigaret aan en geeft me de aansteker, hoewel die van hemzelf is. ‘Alsof het daar beter is.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Rickard.’

‘Ja?’

‘Hij heeft zich toch ingeschreven?’ Martin schudt zijn hoofd.

‘Ik weet het’, zeg ik. ‘Gaat het wel goed tussen jullie?’

Martin geeft geen antwoord. Gebruind, uitgeput en katterig, of misschien nog dronken, zit hij naast me te roken.

‘Wat vind jij nou eigenlijk?’ vraagt hij ten slotte.

Ik sla mijn ogen neer, voel me om onduidelijke redenen gegeneerd.

‘Die geruchten’, zeg ik. ‘Die over jou rondgingen.’

Martin trekt zijn wenkbrauwen op. ‘Rondgíngen? Ze doen nog steeds de ronde.’

‘Waren ze … zijn ze waar?’

‘Sommige wel.’ Hij kucht. ‘Dat is meestal zo met geruchten. Maar ik ben eraan gewend geraakt.’ Hij snuift even. ‘Het is eigenlijk vreemd hoe snel je aan bepaalde dingen gewend raakt, hoe je je schikt in bepaalde situaties en daarin berust. Het doet alleen pijn, dus écht pijn, als je op je sodemieter krijgt of weet dat mensen een hoop onzin over je vertellen als je er niet op voorbereid bent.’

Ik betwijfel of ik het met hem eens ben, maar ik weet het niet.

‘Mijn moeder’, mompelt hij. ‘Zij heeft me het huis laten zien. Op dezelfde dag waarop ze de diagnose te horen kreeg, zei ze tegen me dat ik hierheen moest gaan.’

‘Welke diagnose?’

‘als.’ Martins stem trilt bij het uitspreken van de ziekte. ‘De ergste manier om te sterven.’ Hij slaakt een diepe zucht. ‘Ze zei dat ze af en toe hierheen ging. Het was voor haar een manier om zich terug te trekken en zich toch niet eenzaam te voelen. Ze zei dat er iets met het huis was wat een positief effect op haar had. Ik begreep niet wat ze bedoelde, de eerste keer dat ik hier was voelde het aan als elk ander huis. Maar later, na een paar keer, viel ik ervoor. Of het huis viel voor mij, wie weet.’

Hij snuift weer. Het klinkt als het enigszins onaangename gesnuif van iemand die dronken is.

‘Hoe dan ook’, zegt hij. ‘Toen ze vorige maand snel verslechterde, voelde het alsof dit de plek was waar ik aan haar kon denken, of beter gezegd, aan degene die ze ooit was. Alsof al die lange dagen, korte avonden en nachten, alles wat haar heeft gemaakt tot wie ze is, zomaar over me heen spoelden. Begrijp je dat?’

‘Ja.’

Martin haalt een heupfles tevoorschijn waar nog een paar slokken whisky in zitten. Hij schroeft de dop los, neemt een flinke teug en begint te proesten als hij de drank in één keer doorslikt.

‘Ik kan er niet mee ophouden’, mompelt hij.

‘Ophouden met drinken?’

‘Nee. Haar huid. Ik snap het niet, maar haar huid heeft zo’n grauwe, levenloze kleur gekregen. Lichtroze plekjes zien er ineens donker uit en donkerpaarse vlekken en blauwe plekken worden zwart. Die kleuren blijven me achtervolgen, elke keer als ik een kleur zie op een muur of een bord of waar dan ook, die maar een beetje in de buurt komt van de kleuren op haar lichaam, dan zie ik haar huid voor me.’ Hij steekt zijn hand uit. ‘Als ik naar mijn hand kijk, zie ik die van haar.’ Hij laat zijn hand zakken en sluit zijn ogen. Als hij ze weer opent, kijkt hij me aan. ‘Krankzinnig, hè? Ik kan er maar niet mee ophouden. Ik ben niet normaal.’

Martin laat zijn sigaret vallen. Ik raap hem voor hem op. Zijn handen trillen en ik heb geen idee wat ik moet zeggen of doen, dus zeg en doe ik niets.

‘Ze heeft niet lang meer.’

Dat is een van de laatste dingen die Martin zegt voordat hij opstaat. Hij mompelt dat hij zou moeten slapen, dat hij Rickard moet bellen, en geeft geen antwoord als ik vraag of hij meedoet aan de inbraak van vanavond. Martin zegt niets en loopt weg, langzaam en licht zwalkend, en verdwijnt dan tussen de bomen.

Nadat Martin is verdwenen en ik in afwachting van Lukas alleen ben achtergebleven, hoor ik voor het eerst stemmen.

Het zijn fluisteringen, zachte, warme fluisteringen, stemmen die niet uit mijn hoofd komen en ook niet uit het huis, maar van ergens daartussenin, alsof ze zich altijd in een onzichtbare band tussen deze plek en mij hebben opgehouden.

Nu, achteraf, kan ik ze niet beter beschrijven dan zo. Dat geldt ook voor al het andere dat ik over het huis en de mensen daaromheen vertel. Een precieze weergave van de gebeurtenissen en mijn gevoelens kan ik niet geven. De woorden fungeren als een filter en maskeren de werkelijkheid. De complexiteit en alle mogelijke invalshoeken ervan kan ik niet vangen. Ik zit er steeds naast.

Ik kijk om me heen, maar er is niemand. Ik loop het huis in en onmiddellijk klinken de fluisterstemmen een stuk luider. Even probeer ik te luisteren naar wat ze zeggen, maar het zijn er te veel, het lijkt eerder op geroezemoes dan op een woordenstroom, zoals ik me het onderbewustzijn van iemand voorstel. Een druk geroezemoes dat zo nu en dan aan de oppervlakte komt bovendrijven. Het valt me op dat ik me niet angstig of bedreigd voel, of onzeker ben over mijn eigen gedachten, terwijl ik dat misschien wel zou moeten zijn. Zoals ik daar in het huis sta, tussen twee dikke balken in, voel ik helemaal niets.

Ik loop weer naar buiten en zie dat Lukas is gearriveerd. Hij maakt een vermoeide indruk en ziet bleek onder zijn gebruinde huid. Daardoor vraag ik me af wat voor pilletje hij gisteren innam, of hij weet dat ik het heb gezien, of hij weet dat Martins moeder op sterven ligt, of hij zich überhaupt ergens druk over maakt. Ik zeg dat Martin niet meekomt, mompel iets van dat hij weg moest, wat Lukas weinig lijkt uit te maken. Hij zegt dat ik mijn fiets moet pakken, dat het tijd is om te gaan.

Lukas fietst voor me uit door het bos en neuriet een liedje, zorgeloos en opgewekt, maar toch ook wat naargeestig.

‘Op roverspad, daar gaan we dan, ja, wij gaan nu uit stelen. Alleen wat ik gebruiken kan, en anderen kunnen helen. Nu is het nacht in stad en land, is iedereen in dromenland …’

‘Ik hoorde stemmen’, zeg ik, waarop Lukas stopt met zingen en zich omdraait.

‘Stemmen?’

‘Een soort gefluister.’

‘Gefluister’, herhaalt Lukas. ‘Daar lijkt het op, ik weet er alles van. Ik heb die stemmen ook gehoord. Volgens mij heeft dat iets met de wind of zo te maken.’

Ik schud mijn hoofd.

‘Het klonk luider, of er kwamen stemmen bij toen ik het huis in liep. Dat kan de wind niet zijn geweest, het moet …’

‘Wat, David?’

Hij draait zich om met een scheve grijns.

‘… iets anders zijn geweest’, mompel ik.

We rijden door het bos, over een paadje dat net zo smal is als de taille van een kind. De natuur om me heen voelt net zo vertrouwd als in mijn jeugd, de frisse bomen, het kronkelige pad, de ruisende takken hoog boven me. We zijn op weg naar het huis van Kennedy.

Mensen gaan op verschillende manieren met eenzaamheid om. Dat leer je vanzelf als je in Dalen woont.

Sommigen storten zich op hun werk, of beginnen modelvliegtuigjes en flessenbootjes te bouwen. Anderen lezen boeken, of maken lange wandelingen. Weer anderen gaan naar de hoeren, voor de seks, of om een uurtje in de week met iemand te kunnen praten. En een enkeling zet een vuurwapen tegen zijn slaap, of verliest zijn verstand en beeldt zich in dat hij Kennedy heet.

Eigenlijk heet de oude man Kenny nog wat, maar toen ik nog klein was noemde hij zich al Kennedy. Ooit was hij getrouwd met een mooie vrouw en ze hadden twee dochters. Kennedy leefde voortdurend met de angst dat zijn vrouw hem zou verlaten voor een betere partij, iemand met geld en een knapper uiterlijk.

Ze zeiden dat hij om die reden, toen hij bij raffinaderij Valldeman werkte, opzettelijk zijn rechtervingers probeerde kwijt te raken in een van de machines, opdat hij het verzekeringsgeld zou kunnen opstrijken. Hij gedroeg zich roekeloos en werkte zonder handschoenen, om zo zijn kans te grijpen zodra de gelegenheid zich voordeed.

Op een dag kwamen zijn vingers vast te zitten in een machine. Met de valutakoersen en het genereuze verzekeringssysteem van die tijd was zijn middelvinger zo’n honderdduizend kronen waard. Maar nu deed zich het probleem voor dat de machine, zo werd gezegd, de vinger van Kennedy niet in zijn geheel had afgesneden. Toen hij zijn hand uit de machine haalde, bleven de reepjes die van zijn vinger waren overgebleven, aan een van de taaie, lange pezen hangen. De raffinaderij had duidelijk voorgeschreven dat de vinger er in zijn geheel af moest zijn voordat het verzekeringsgeld werd uitgekeerd.

Kennedy stond in zijn eentje bij de machine en begon na het incident aan zijn vinger te trekken. Hij voelde de pees in zijn hele arm, tot aan het bevestigingspunt aan zijn schouder. Kennedy schreeuwde. Op dat moment kwam er iemand aan die hem had gehoord en die zag hem daar staan, met een middelvinger die een decimeter onder zijn hand bungelde. Kennedy was lijkbleek en overal lag bloed.

Het verzekeringsgeld kreeg hij niet. Een paar jaar later verliet zijn vrouw hem met hun kinderen voor een Amerikaanse toerist van Zweedse oorsprong, die een zomer lang in Dalen was. Aan het einde van de zomer gingen ze er samen vandoor en lieten ze Kennedy alleen achter. Zo gaat het verhaal.

Sinds die gebeurtenis, ergens in de jaren tachtig, heeft Kennedy altijd alleen gewoond, krankzinnig en eenzaam. Zijn omgeving bejegent hem met medelijden en slechts een enkele keer met vrees.

‘Heeft iemand ooit gehoord wat die stemmen zeiden? Ik kon niets verstaan van dat geroezemoes.’

Lukas lacht. We draaien van het pad af en rijden over een bruggetje heen dat een greppel overspant waar soms een beekje doorheen stroomt.

‘Dat is de wind maar, David. Het huis zit vol kieren en spleten, geen wonder dat de wind daardoorheen giert.’

‘Dat is het niet’, zeg ik. ‘Het kan de wind niet zijn.’

Lukas zwijgt en niet lang daarna arriveren we bij het huis van Kennedy.

We staan aan de achterkant van het houten huisje, dat vol scheuren en ongedierte zit. Het gazon is verdwenen, de overwoekerde tuin is één geheel geworden met het bos erachter. De grote, smerige ramen zijn niet veel lichter van kleur dan de verbleekte, bruine muren.

‘Weet je het wel zeker?’ vraag ik. ‘Stel dat er iemand langskomt.’

‘Natuurlijk komt er niemand.’

Lukas glimlacht, trekt een handschoen aan en haalt iets tevoorschijn wat op een kluwen startkabels lijkt.

‘Mijn kennis uit Göteborg heeft me dit geleerd’, zegt hij.

‘Over wie heb je het?’

Lukas begint de zwarte kluwen uit elkaar te trekken.

‘Ik heb het best moeilijk gehad de afgelopen tijd.’ Hij heeft de ingewikkelde knoop ontrafeld en ik zie vijf stethoscoopachtige uiteinden, die met kabels aan elkaar vastzitten. ‘Ik was een tijdje geleden in Göteborg, daar heb ik een man ontmoet. Hij gaf me wat spul dat …’ Lukas bevestigt vier van de zuignapjes zodanig op het raam dat ze de hoeken van een onzichtbaar vierkant vormen. ‘Spul dat me wat opgewekter maakte, zogezegd.’

De vijfde zuignap plaatst Lukas in het midden van het vierkant.

‘Wat voor spul? Gewoon hasj, of zo?’

‘Ja, zoiets. Hoe dan ook, we hebben nog steeds contact.’ Hij kijkt me vluchtig aan. ‘Ik heb het zwaar klote gehad nadat jij was weggegaan, David. Niet door jou, hoor, maar … het leven was gewoon niet zo geweldig, begrijp je wel?’

Ik probeer me niet schuldig te voelen.

‘En die … kennis van je, heeft hij je geleerd hoe je door een gesloten raam binnen kunt komen?’

Lukas glimlacht vaag.

‘Hoe dan ook’, zegt hij. ‘Binnenkort is alles opgelost.’

Ik knik zwijgend en probeer van onderwerp te veranderen.

‘Weet je zeker dat Kennedy niet thuis is?’

‘Hij is er niet.’

‘Hoe weet je dat?’

Lukas glimlacht. Dan houdt hij iets omhoog wat op een afstandsbediening lijkt en aan de kabels vastzit. Het apparaatje heeft twee vierkante knopjes, het ene is zwart en het andere wit. Hij drukt op het witte knopje. Ik hoor een piepje, zoals wanneer in een film een wapen met een geluiddemper wordt afgevuurd, en een krakend geluid in het raam.

Lukas verzamelt rustig de vijf sensoren voordat hij een hamertje pakt, dat niet groter is dan het eerste speelgoedhamertje van een kind.

‘Nu komt het mooiste van alles.’

Hij geeft met de hamer een klopje op het raam, als een arts die bij iemand de reflexen controleert, waarop de hele glasplaat in kleine sneeuwkristallen uiteenvalt. Wat rest is een kozijn met een vierkant gat.

‘Kom’, zegt Lukas. Dan gaat zijn telefoon en ik schrik. ‘Shit.’ Hij staart naar de display en kijkt dan naar mij. ‘We hebben de tijd. Ik moet even opnemen.’

Als hij het telefoontje beantwoordt, begrijp ik dat het zijn kennis in Göteborg moet zijn. Ze kletsen wat, terwijl ik voor het versplinterde raam van Kennedy’s huis mezelf moet bedwingen om niet de benen te nemen.

‘Ja’, zegt Lukas. ‘Ja, dat komt goed. Ik ben verdomme hard bezig’, snauwt hij. ‘Je krijgt je geld echt wel.’

Ik kijk hem vragend aan en hij wuift even met zijn hand als antwoord.

‘Maar ik kan toch nog wel wat spul van je krijgen?’ Hij ontspant. ‘Goed. Oké. Tot ziens.’

Hij stopt de telefoon in zijn broekzak en knikt naar het huis.

‘Nu dit.’

‘Wat was er …’ begin ik, maar Lukas springt al door het raam en verdwijnt naar binnen.

Eenmaal in Kennedy’s huis word ik overvallen door de intimiteit ervan. Tussen deze muren ligt een leven vol geheimen, van winst en verlies en van alles wat daartussenin zit, alles wat van ons slachtoffer de persoon heeft gemaakt die hij is. Op dit moment ben ik zo dicht bij hem dat ik zijn arm kan aanraken als ik mijn hand uitsteek. Althans, zo voelt het. Natuurlijk giert de adrenaline door mijn lichaam, maar dat is niets nieuws. Dit gevoel van intimiteit, daarentegen, heb ik nooit eerder ervaren.

Ik ben er vrijwel zeker van dat Kennedy een kat heeft, maar geen kattenbak. De muren hangen vol met zelfgemaakte schilderijen, alsof ze zijn gemaakt door een kind, en de meubels zijn oud en versleten en van geen enkele waarde.

Het huis lijkt slechts uit één grote kamer te bestaan, op het toilet na, dat achter een deur in de hoek van de kamer verborgen zit.

‘Wat een shitleven’, mompelt Lukas.

Met een gehandschoende hand slaat hij tegen een donkerrode, versleten, stoffige bank.

‘Kunnen we hier nog iets mee?’ vraagt hij.

‘Nee. Maar dat daar is niet verkeerd.’

Ik knik naar de drie schilderijen die boven de bank hangen en spring haast in de lucht van schrik als mijn mobiel piepend een sms’je ontvangt.

‘Jemig, hou je kalm’, zegt Lukas, terwijl hij naar de schilderijen kijkt. ‘Wat is daar zo bijzonder aan?’

‘Dat zijn John Bauerkopieën’, mompel ik, terwijl ik het sms’je lees, dat van Alex afkomstig is: ‘Bij mij vanavond?’ ‘Die zijn minstens een paar duizend kronen waard.’

Opnieuw schaam ik me. Ik weet niet waarom ik dit doe, ik volg slechts de anderen. Dat geeft me een beangstigend gevoel. Ik antwoord Alex: ‘Met alle plezier!’

‘Een paar duizend kronen voor die drie bij elkaar?’

‘Voor elk afzonderlijk.’

Mijn mobiel piept weer. Ik verstijf en Lukas rolt met zijn ogen.

‘Wees nou eens kalm, verdomme.’

‘Zeven uur’, schrijft Alex. ‘Als je er dan niet bent, zal ik 1) me aankleden en 2) al het eten opeten.’

Dingen die ik me van de vorige zomer met Alex kan herinneren.

De zomer was oneindig lang. Aan juni, juli en augustus leek geen einde te komen. Ik weet nog dat ze zei dat de dagen stil leken te staan, de momenten voor altijd gefixeerd leken.

Hoe haar gezicht vlak voor onze eerste kus ontspande. Hoe onze eerste keer seks korter was dan een top-40-hit en de tweede keer zo lang duurde dat ik de zweetdruppeltjes langs haar rug voelde stromen.

We bezochten een kunsttentoonstelling in de stadsgalerie, waar Alex met gefronste wenkbrauwen de betekenis van elk schilderij en elk beeldhouwwerk probeerde te doorgronden. We speelden luchthockey en dronken bier in een bar in de Köpmansgatan.

We kochten zomerboeken voor elkaar. Zij kreeg een Murakami en ik de laatste van Paul Auster. Later belden we elkaar op om over de boeken te discussiëren.

Hoe ik haar vingernagels over mijn buik voelde gaan. Hoe haar lichaam zich spande als een boog, een hartslag voordat ze klaarkwam in mijn mond.

We dronken koffie bij de Huisbakkerij en zaten op een bank in het souterrain over Stockholm te praten, terwijl Don McLean zong: ‘I know that you’re in love with him, ’cause I saw you dancing in the gym’, en toen ze zich naar de tafel boog om haar kopje erop te zetten, rook ik de geur van haar haar.

De onweersbuien in juli, en Lukas: de leugens en de excuses die ik hem elke keer vertelde, het gevoel dat ik iets deed wat verboden was. Een feestje op het sportterrein, waar we zo dronken werden dat we niet naar haar huis durfden te gaan. Ze sliep bij mij en om te voorkomen dat iemand dat zou merken, ging ze zo vroeg weg dat ze nog niet nuchter was.

Hoe ze tegen me aan lag in het donker, terwijl ik haar niet kon zien en we over allerlei dingen spraken, al onze herinneringen en geheimen deelden. Die dingen die je alleen opbiecht als je elkaar wel kunt voelen, maar niet kunt zien.

Ze is naakt als ik bij haar aankom. We hebben seks op de vloer, op haar keukentafel en vervolgens op de bank. Met Alex om me heen, onder me en boven op me lijkt het alsof alle gevoelens over de inbraak verdwenen zijn en niemand me iets kan maken. Als haar lange, donkere haar over mijn gezicht valt, voel ik me veilig. Na afloop, wanneer ze uitgeteld op haar rug naast me ligt, raak ik voorzichtig haar lippen aan, volg ik de contouren, en besef ik hoezeer ik haar heb gemist.