Christoffer Carlsson

De vrouw die uit het niets kwam

Uit het Zweeds vertaald door Rory Kraakman

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van de Zweedse Cultuurraad te Stockholm

Oorspronkelijke titel Fallet Vincent Franke, verschenen bij Piratförlaget

Oorspronkelijke tekst © Christoffer Carlsson 2010

Published by agreement with Pontas Literary & Film Agency, Spain

Nederlandse vertaling © Rory Kraakman en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Stephen Mulcahey

isbn 978 90 445 2278 5

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Achttien

Ze staat met haar rug naar de Birger Jarlsgatan en kijkt in een van de dode etalageruiten. Als we ingeklemd tussen taxi’s voorbijglijden, draait ze haar hoofd om en zie ik haar profiel. Zwart haar, met een bloedrode duffel en laarzen tegen de kou.

‘Stoppen.’

Ik hoor het mezelf schreeuwen met schrille stem, alsof ik de baard in de keel heb en zojuist tegen mijn vader heb gezegd dat hij kan oprotten. Jack heeft niet eens de tijd om na te denken. De banden piepen tegen het asfalt en de auto komt met een paar felle rukken tot stilstand.

‘Wat is er verdomme aan de hand?’ tiert hij.

Maar ik ben al op weg naar buiten. Mijn bloed gonst in mijn oren en mijn hart lijkt wel een zakje gif. Ik ben high en duizelig, de wereld tolt en als ik mijn voeten neerzet, stap ik mis. Ergens in mijn halfverdoofde zenuwen voel ik de pijn branden en ik zwier alle kanten op. De auto’s achter ons toeteren woedend en de mensen staren me aan. Ik ben wanhopig.

Ik storm op haar af. Ze is doorgelopen in de richting van de Kungsgatan, beweegt zich rustig, elegant en ontspannen. Ik roep haar naam, maar er gebeurt niets. Mijn stem gaat verloren in het lawaai van de auto’s. Hun getoeter lijkt op een luchtalarm, hun ergernis spat ervan af. Ik reken er al bijna op dat iemand zijn auto uit springt om me een klap op mijn bek te geven.

Mijn zicht beperkt zich tot een koker, eromheen hangt een waas. Hinkend loop ik naar haar toe en ik grijp haar bij haar arm. Ik voel me als een jongen in een kinderfilm die weet dat er iets formidabels, iets magisch staat te gebeuren.

‘Maria.’

Ze verstijft en draait zich naar me om, kijkt me met halftoegeknepen ogen aan. Een fractie van een seconde is het Maria. Haar pupillen zijn twee zwarte gaten waardoor je recht haar hoofd in kijkt.

‘Wie ben jij?’ roept ze luid, verschrikt. ‘Laat me los.’

Ze probeert zich uit mijn greep te bevrijden, maar mijn hand is als een ijzeren klauw. Langzaam verandert Maria in iemand anders, in iemand die er niet toe doet. Ik voel me teleurgesteld. Deze vrouw doet weliswaar aan Maria denken, maar ze is veel te kleurloos, veel te gewoon. Haar ogen sprankelen niet zoals Maria’s ogen. Mijn greep verslapt, de vrouw rukt haar arm los en maakt zich haastig uit de voeten.

De mensen staren nog steeds. Het getoeter is oorverdovend. Ik hink terug naar de auto.

Het autoportier staat nog steeds open en met de wens om hier zo snel mogelijk weg te zijn laat ik me in de stoel zakken. Ik heb een dof kloppend gevoel in mijn voet.

‘Vincent’, zegt Jack rochelend.

Ik draai me naar hem toe, zijn gezicht is grauw en uitdrukkingsloos als een deurmat.

Een van de strippers geeft een gil en mijn wang wordt zo hard door een baksteen getroffen dat ik tegen het portier word geslingerd. Jack lijkt niet van deze planeet te komen, zo snel is hij. Zodra ik besef dat die baksteen zijn gebalde vuist moet zijn geweest, heeft hij zijn handen weer op het stuur en koerst hij in de richting van de Kungsträdgården. Mijn oren suizen, morgen heb ik een opgezwollen wang ter grootte van een handbal. Al het bloed in mijn lichaam lijkt zich in mijn gezicht te hebben verzameld. Mijn hoofd beiert als een kerkklok en ik ben er bijna zeker van dat mijn ogen uit hun kassen zullen poppen.

‘Domme, idiote sukkel die je bent’, vloekt hij. ‘Ik zei toch, laat het rusten.’

‘Sorry’, stotter ik.

Ik weet zeker dat Jack hiernaar heeft verlangd. Er valt een rauwe, ongemakkelijke stilte. Ik sluit mijn ogen.

Maria. Ik zie ons samen. We lopen in Södermalm, door straten die ik net zo goed ken als de lijnen op mijn handpalm. Ze gaat gekleed in een zwart jurkje zonder schouderbandjes en draagt een paar tassen van kledingboetiekjes. De zon schijnt op onze ruggen. Door het scherpe licht glinstert haar huid als goud. Ik zie me haar hand vasthouden en ik zie mezelf glimlachen.

We kunnen een appartement kopen. Ze kan vragen hoe mijn jeugd is geweest en ik kan Maria vragen hoe haar jeugd is geweest. We kunnen wilde maar mooie seks hebben in de douchecabine en kinderen krijgen.

Een man die de hand van een vrouw vasthoudt, hoeft niet per se gelukkig te zijn, maar wekt wel de indruk een gelukkig leven te leiden.

‘Heet hij Vincent?’

Een stem vanaf de achterbank brengt me terug naar de werkelijkheid, die oneindig deprimerend is vergeleken met de wandeling die ik met Maria in Södermalm maakte. Ik weet niet of mijn afwezigheid een moment, een minuut of een uur heeft geduurd. Het is nog altijd donker en Jack zit nog altijd achter het stuur. Hij werpt een snelle blik naar de stripper in zijn achteruitkijkspiegel.

‘Ja, hoezo?’

‘Maar …’

Ik voel dat er aan mijn schouder wordt getrokken en ik draai me om. Twee opengesperde blauwe ogen kijken me aan. De rest van haar ziet er anders uit, maar haar ogen kan ik me net zo duidelijk herinneren als het geluid van het piepende bed.

‘Janina?’

Ik kijk verbaasd. Althans, dat is de bedoeling. Mijn gezicht voelt vreemd en verlamd aan.

‘Jacqueline’, verbetert ze. Ineens schiet me te binnen dat ze nooit haar echte naam gebruikt als ze werkt.

‘Sorry.’

‘Natuurlijk, we kennen elkaar.’ Jack rolt met zijn ogen. Ik negeer hem en kijk naar Janina. Ik herken haar nauwelijks.

‘Je bent veranderd’, zeg ik.

Ze heeft zich laten opereren. Aan haar lippen, borsten, misschien ook aan haar neus. Janina’s neus stond een beetje scheef toen ik haar voor het laatst zag. Ik vond dat niet storend, het gaf haar gezicht juist charme en karakter. Maar ik herinner me dat ze model wilde worden en een modefotograaf ziet misschien niet in een scheve neus wat ik erin zie. Over schoonheid valt te twisten, maar de camera liegt niet. Nu is haar hele gezicht recht en symmetrisch, het perfecte plaatje.

‘Jij ook’, zegt ze en ze knipoogt een paar keer.

Ik meen moedergevoelens in haar ogen te bespeuren voordat ik me omdraai en mijn blik op de hoofdstad richt, die langzaam aan ons voorbijtrekt.

‘Misschien.’

Ik zeg het meer tegen mezelf dan tegen een ander.

Negentien

Ik droom weer over mijn jeugd en over mijn vader. Het is ook mogelijk dat ik wakker ben, mijn ogen gesloten houd en er een herinnering op mijn dunne oogleden wordt afgespeeld. Mijn gemoedstoestand is troebel, ik heb meer morfine ingenomen dan normaal om de pijn in mijn gezicht te doden. Ik vrees dat ik de greep op mezelf begin te verliezen.

Als kind droomde ik ervan om politieagent te worden. Zoals alle jongens. Maar toen veranderden we, hadden we seks en werden we dronken. We werden lid van een politieke beweging en wilden de wereld veranderen. Maar uiteindelijk ben jij niet degene die de wereld verandert. Het is altijd de wereld die jou verandert.

Hij was zelden thuis en als hij thuis was, was hij meestal dronken of boos, of beide. Mijn vader was een aangestoken lont, zijn gewelddadigheid kwam in golven. Hij schommelde heen en weer tussen kalmte en agressie als een slinger in een koekoeksklok. Ik praatte met hem als hij vrolijk was, als hij niet te veel ophad. Dan liet ik wat loze woorden vallen over mijn vrienden of over school. Als hij nuchter was of een kater had, zonderde ik me af in mijn kamer en zat ik met mijn neus in de boeken. Ik beeldde me in dat ik in een schaduw veranderde, in een spook. Een laf spook.

Nadat ik voor het eerst, met gebroken ribben, de werking van morfine had ervaren, leek ik in een nieuwe wereld te zijn beland. Ik zag het gewone dagelijks leven veranderen in een grauw, monotoon bestaan met onnodig veel leed. Je klaagt niet zolang je niets hebt om mee te vergelijken, maar nu had ik een zijdezachte, gitzwarte, fantastische wereld binnen handbereik om naar te verlangen.

Ik wilde meer. Dus begon ik mijn vader uit te dagen, zodat hij me zou slaan en schoppen en dingen naar me zou gooien. Ik zorgde ervoor dat hij me niet kon missen, wat niet eens zo eenvoudig was. Zijn trefzekerheid was bedroevend slecht als hij dronken was. Soms moest ik me als een voetbalkeeper op de grond werpen om lampen, kopjes en boeken tegen me aan te krijgen.

Als mijn provocaties mislukten, bracht ik mezelf letsel toe en loog ik daarover. Ik sloeg met een hamer op mijn duim en zei tegen mijn vader dat ik tijdens de handvaardigheidles een hamer op mijn hand had laten vallen.

Ik sloeg mezelf in mijn gezicht tot ik bloed proefde en zei dat ik van een trap was gevallen.

Ik gooide met al mijn kracht een baksteen op mijn voet en zei dat ik er een typemachine op had laten vallen.

In de ogen van mijn vader moet ik als kind een buitengewoon onhandige pechvogel zijn geweest.

En dat allemaal omdat ik iets meer, iets anders wilde ervaren. Een glas water en een sneeuwwit tablet in mijn vaders hand, zijn vingers door mijn haar. Na zijn geweldsuitbarsting was hij zorgzaam en ongerust. Na zijn geweldsuitbarsting was hij als een vader voor me.

Mijn verwondingen begonnen de aandacht van leraren en maatschappelijk werkers te trekken. Ze vroegen of ik thuis problemen had.

Ik zei nee.

Maar het ging te veel opvallen. Dus ging ik voortaan stiekem zijn kamer in. In een boekenkast met mijn vaders favoriete literatuur, zoals Odyssee en Ulysses en Familjen H van Fredrika Bremer, stonden een stuk of twintig geneeskundeboeken, zo dik als schoenendozen. Daarin zat ik uren te bladeren en bestudeerde ik verschillende morfinepreparaten, waarnaar ik in zijn medicijnenkast op zoek ging. Ik noteerde namen als Maxicon, Oramorph en Dolcontin. Ik was een kleine detective, op jacht naar volmaaktheid.

Ik weet zeker dat hij ervan wist. Ik was twaalf jaar.

Ik moet toch in slaap zijn gevallen, ik moet hebben gedroomd, want zodra ik mijn ogen opendoe ben ik omgeven door kraakhelder daglicht en barst ik van de koppijn. Mijn gezicht klopt harder dan mijn hart en brandt als een open wond. Ik ben ongecontroleerd aan het beven en baad voor de zoveelste keer in mijn eigen zweet.

Er wordt op de deur geklopt, het geluid doet me denken aan een snel pistoolschot. Ik strompel naar de voordeur en doe open.

Het is Maria. Ze is uit Noorwegen gevlucht en teruggekomen. Haar haar glinstert, ziet nat van de regen. Maar het is Maria niet. Ik zie hoe ze verandert, haar gezicht wordt water, dat in golven door haar heen spoelt. Als ze weer van vlees en bloed is, staar ik in een mooi, symmetrisch gezicht.

‘Janina’, zeg ik en ik probeer niet teleurgesteld te klinken. ‘Hoi.’

Mijn stem klinkt amechtig en vreemd. Er zit een donkere streep tussen Janina’s wenkbrauwen en ze kijkt me met halftoegeknepen ogen aan. Ze ziet er buitengewoon bezorgd uit, haar blik flitst heen en weer tussen mijn neus en de vloer.

‘Hoi, Vincent. Mag ik binnenkomen?’

‘Ja, natuurlijk. Sorry, ik ben net wakker.’

Ze trekt een smalle, perfect gevormde wenkbrauw op.

‘Het is half vier ’s middags.’

‘Hoe weet je waar ik woon?’

‘Dat heb je gisteren verteld. Weet je dat niet meer?’

Dat klinkt waarschijnlijk, ook al kunnen mijn herinneringen aan gisteren dat niet bevestigen. Ik haal mijn schouders op en laat haar binnen. Janina is heel anders dan Jacqueline. Janina gaat gekleed in een zwarte trui met lange mouwen die haar borsten kleiner laat lijken en een zwarte, taillehoge spijkerbroek die haar heupen weliswaar accentueert, maar eleganter oogt. Ze heeft een zwart handtasje bij zich en ruikt naar douchecrème. Haar ideale gezicht is licht opgemaakt. Janina heeft haar perfecte gezicht perfect gemaakt, als een barbiepop.

‘Wat is hier in hemelsnaam gebeurd?’ vraagt ze, terwijl ze de chaos in mijn appartement bekijkt.

‘O, een huiszoeking, meer niet.’

‘Een huiszoeking? Verdorie, Vincent.’

‘Geen paniek, ze hebben niets gevonden.’

‘Maar het blijft een huiszoeking.’

Omdat ik niet weet wat ik moet doen, haal ik mijn schouders weer op en ga een pot koffie zetten. Ik probeer mijn lichaam tot de orde te roepen, maar ik kan niet ophouden met beven. Ik schaam me, het liefst zou ik me willen verstoppen.

‘Hoe is het met je gezicht?’ vraagt ze.

Ik ben even vergeten hoe het koffiezetapparaat werkt, dus het duurt een tijdje voordat ik antwoord geef.

‘Het gaat wel.’

‘Je lijkt op Two-Face.’

‘Ik zou liever de Joker willen zijn’, zeg ik lachend. Ik probeer me normaal te gedragen door zoiets gewoons te doen als koffie in een filter scheppen, maar ik vergeet de schepjes te tellen. Het kunnen er net zo goed zeven als dertien zijn. ‘Hoe vind je het om bij Diérs te werken?’ vraag ik dan maar.

‘Gaat wel. Veel geld, maar vervelende gasten. Ze weten dat ze mogen rukken zo veel als ze willen, maar dat ze me niet mogen aanraken. Op de een of andere manier vergeten ze dat in de privéshows. Het is moeilijk om je pornoachtig te gedragen als je alleen maar op ze wilt spugen.’

‘Zie het als een compliment.’

Janina lacht een beetje. Volgens mij heeft ze haar tanden gebleekt. Ze zien veel te wit.

‘Als je aangeraakt wordt door de een of andere topambtenaar, die zo dik is dat hij zijn eigen pik niet kan zien sinds Palme minister-president was, kun je dat moeilijk als een compliment opvatten.’

Ik lach. Een vreemd, maar goed gevoel. Ik schenk twee kopjes koffie in en geef er een aan Janina. Haar kunstnagels tikken bedachtzaam tegen het kopje.

‘Wat gebeurde er eigenlijk gisteren?’ vraagt ze.

Ze heeft zich op de bank geïnstalleerd en ik ga op de stoel aan de andere kant van de kamer zitten.

‘Hoe bedoel je?’

‘Je werd helemaal gek. Je sprong de auto uit en schreeuwde “Felicia”. Waar ging dat over?’

Ik verstijf.

‘Ik heb geen “Felicia” geschreeuwd.’

‘Dat heb je wel.’

Dat brengt me in de war. Er is iets mis. Ik zeg tegen Janina dat het niets voorstelde, dat ik dacht dat ik iemand zag die ik lang niet had gezien.

‘Wie dan?’

‘Niemand.’

Janina ziet er bedroefd uit. Ik vraag me af hoe ik er zelf uitzie. Ze neemt een slokje koffie, slurpt een beetje en trekt een vies gezicht. Met haar ogen strak op het kopje gericht zegt ze dat ik een slechte leugenaar ben, waarop ik een slok koffie neem en constateer dat ik er vermoedelijk meer dan dertien schepjes in heb gedaan. De koffie is stroperig en smaakt naar ijzer.

‘Ze heet Maria’, zeg ik schouderophalend. ‘Gewoon een meisje dat ik heb leren kennen. Ze is nu in Noorwegen.’

Er verschijnt een lichte rimpeling in de gepoederde huid van Janina’s voorhoofd en met licht toegeknepen ogen kijkt ze me aan.

‘Noorwegen? Wat doet ze daar?’

‘Volgens mij ging ze er niet vrijwillig heen’, zeg ik weifelend.

‘Hoezo, werd ze gedwongen?’

Ik geef geen antwoord. Ik wil niet te veel zeggen, want ik weet dat ze een connectie met Pastor heeft en hoe minder ze van me weet, hoe beter dat is. Ik wil haar vragen of ze iets van Pastor weet, of hij van plan is voor langere tijd het land uit te gaan. Misschien zijn Pastor en Maria op een manier met elkaar verbonden die ik nog niet heb doorzien. Die gedachte maakt me zwak. Zwak en nederig. Het liefst wil ik dat Janina weggaat, me met rust laat. Ik wil alleen zijn, alleen en high, proberen mezelf in vergetelheid onder te dompelen voordat ik verderga.

Mijn telefoon gaat over. Het is Marko. Ik negeer hem en neem een veel te grote slok ijzerkoffie, waardoor ik mijn tong verbrand. De telefoon verstomt.

‘Ik moet werken vandaag’, zeg ik.

‘Ik wilde alleen maar zien hoe het met je gaat’, reageert ze zacht.

Ik voel dat ik op het punt sta in te storten.

We zeggen een poosje niets en drinken onze koffie. Janina vraagt of ik nog steeds veel lees en ik antwoord nee, niet sinds mijn vader dood is. Haar lippen vormen langzaam een grote siliconen-O.

‘Dat wist ik niet.’

Ik schud mijn hoofd en kijk door het raam naar buiten. Ik glij af. Steeds verder glij ik af.