Arne Dahl

Verdwenen onschuld

Vertaald uit het Zweeds door Tineke Jorissen-Wedzinga

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Mörkertal, verschenen bij Albert Bonniers Förlag, Zweden

Published by agreement with Salomonsson Agency ab, Stockholm

Oorspronkelijke tekst © Arne Dahl, 2005

Nederlandse vertaling © Tineke Jorissen-Wedzinga en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Nadezhda Asylova/Trevillion Images

isbn 978 90 445 2281 5

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Al toen hij het stoffelijk overschot voor de eerste keer zag, begreep hij dat er iets speciaals mee was.

Dat was afgelopen vrijdag, vlak voor het weekend. Hij was nog alleen over in het gat, de andere jongens waren er net uit geklommen en zaten te praten over activiteiten voor het weekend die het daglicht niet konden verdragen. Hun benen bungelden naast hem onder het tentdoek toen dat wat de laatste schepbeweging van die week zou zijn geweest, verstomde.

Dat was toen. Nu was nu. Dat was iets heel anders.

Er zat bijna een heel weekend tussen.

Een triest weekend.

Een waanzinnig weekend.

Een onnodig weekend.

Maar nu was nu. Hij reed met de bedrijfswagen Stora Nygatan in, de straat die de oude binnenstad Gamla stan zo mooi doorkliefde en de weg baande voor de aanblik van het ruiterstandbeeld van Karl Johan xiv bij Slussen. Het standbeeld baadde in een zonlicht dat bijna horizontaal aanvoelde, alsof de zon voorzichtig haar grote teen in het water van Mälaren stak en zich afvroeg of ze even een duik zou durven nemen.

Maar dat was een illusie. Hoewel het tegen de avond liep, stond de zon hoog aan de hemel. Dat Stockholm er zo betoverend uitzag, kwam vermoedelijk door de dubbele spiegeling van de zon in het zoute en het zoete water, in Saltsjön en in Mälaren.

Hij kon niet ontkomen aan het gevoel dat het licht juist bij Slussen iets speciaals had, precies op de plek waar het meer in zee stroomde. Gods eigen spiegeltruc.

Hij vermande zich en richtte zich op Stora Nygatan.

Wie lopen er in Gamla stan rond op een vroege zondagavond medio juni? Voornamelijk Japanners, dacht hij met een scheef lachje. Misschien ook een paar Amerikanen en wat Duitsers of Nederlanders. Wellicht een verdwaald gezin uit de zuidelijke provincie Småland. Nauwelijks Stockholmers.

Er zouden amper nog getuigen in de stad zijn.

Alsof getuigen aan de orde zouden zijn geweest.

De bedrijfswagen gleed zachtjes tussen de oeroude gevels door. Ze leken hem wel te omsluiten, een pijl te vormen die recht op hem wees, hem aanwees. Hij had het gevoel dat heel Stockholm hem aanstaarde.

Maar na een paar seconden dook het tentdoek in de verte op. Als een verdwaalde hoop zand, een duin. Het zag er aangenaam onaangeroerd uit. Een fata morgana.

Nee, geen fata morgana. Een oase. Een passage naar een betere wereld.

Een beter leven.

Er bestond een gedetailleerd actieplan voor handwerkslieden bij de confrontatie met archeologische vondsten: de richtlijnen van het Zweedse Rijksarchief voor opgravingen in Gamla stan. Onder de grond ligt een schat aan geschiedenis. Je kunt geen schop in de grond steken zonder je in te graven in het verborgen verleden.

Onder elke stap die je in het oude Stadsholmen zet zitten werelden. Onderwerelden, bovenwerelden, onbekende werelden. Werelden die de huidige wereld kunnen veranderen.

Donkere werelden.

‘Boys, jullie weten toch wel dat elke kleine vondst een nieuw puzzelstukje vormt van de Stockholmse geschiedenis?’ Hij zag Pompeuze Allhem al voor zich als die klojo zijn smoel door het tentdoek naar binnen stak en met dezelfde schijnheilige vermaning kwam die hij al tientallen keren had gehoord. Hij was niet voor het eerst aan het graven in Gamla stan.

Het was ook niet de eerste keer dat hij op een vondst stuitte. Tijdens een opgraving bij Drakens gränd een paar jaar geleden had hij een zilveren servies uit begin achttiende eeuw blootgelegd, en nog maar een paar maanden terug had hij uit een gat op Köpmangatan een intacte middeleeuwse vrouwenschedel opgevist.

Pompeuze Allhem was uiteraard ten tonele verschenen en had iets geroepen over de doodgravers in Hamlet.

Nu zou Pompeuze Allhem écht iets hebben om ophef over te maken, dacht hij terwijl hij de bedrijfswagen langzaam over Stora Nygatan liet rollen.

Het kwam voor dat handwerkslieden zich niets van het hele handboek aantrokken en fluitend een roemrijke emmer of een zwart geworden ellepijp wat verder de klei in stampten en verder werkten alsof er niets was gebeurd. Om te ontsnappen aan de voortdurende onderbrekingen en tijdrovende bezoeken van de wereldverzakende archeologen die in een andere tijd leefden.

In feite wás er ook eigenlijk niets gebeurd.

Hij haatte het woord ‘boys’. Dat was gewoon een moderne manier om op hautaine wijze ‘ondergeschikten’ te zeggen.

De jongens – niet ‘boys’, nooit ‘boys’ – hadden met hun voeten naast hem bungelend zitten wauwelen over hoeveel gemakkelijker het was om vrouwen te versieren als je maar puf had om naar een disco een stuk buiten de stad te gaan. Rille zei: ‘Een radius van honderd kilometer. Daar gelden heel andere regels.’

‘Dat is inderdaad waar’, zei Berra. ‘Het kan ze geen reet schelen dat ze getrouwd zijn.’

Op dat moment verstomde dat wat zijn laatste schepbeweging van die week zou zijn geweest.

Vervolgens kwam het weekend. Dat was zo irritant geweest, zo fout. Vrouwen zijn duivelinnen. En engelen.

Engelen en duivelinnen.

Als je denkt dat het engelen zijn, zijn het duivelinnen, en als je denkt dat het duivelinnen zijn, zijn het engelen.

Marja. Als je maar kon toegeven. Zeggen wie het is. Vertellen waarom hij zo veel beter is dan ik. Maar lieg niet meer tegen me. Meer leugens kan ik niet aan.

Een hels weekend. Een gevecht. De zwartste jaloezie.

Met elk uur werd het stoffelijk overschot in zijn verbeelding groter. Hoe dieper Marja en hij in het zwarte moeras zonken, des te duidelijker het werd. Als een weg naar een beter leven.

Een weg die ik zojuist heb betreden, dacht hij toen de pick-up het tentdoek bereikte. Hij reed achteruit zodat de overdekte laadvloer zo dicht mogelijk tegen het gat aan stond, en keek om zich heen. Een paar avondwandelaars. Uitsluitend toeristen. Zelfs de voorspelde Japanners met een camera om hun nek.

Daarna sprong hij eruit, dook het gat in, vouwde het tentdoek weer terug en deed de zaklamp aan.

Op hetzelfde moment dat Berra had gezegd ‘Het kan ze geen reet schelen dat ze getrouwd zijn’, op hetzelfde moment dat dat wat de laatste schepbeweging van de week had zullen zijn verstomde, op dát moment had hij ingezien dat dit iets anders was dan het gebruikelijke. Het uiteinde van een oude kist. Hij had er even naar staan kijken. Terwijl hij vooroverboog en het deksel van de kist begon vrij te leggen, zaten Rille en Berra te neuzelen over gewillige meiden uit Nynäshamn en bloedgeile teven uit Enköping. Na een tijdje verdwenen de benen onder het tentdoek, en riep Rille: ‘Hoe zit het, Steffe? Ga je nou eigenlijk nog mee drank scoren bij Systemet?’

‘Voordat er ellenlange rijen staan’, vulde Berra aan.

‘Dat doe ik thuis wel!’ riep hij. ‘Er zit een of andere smerige olie op mijn broek.’

‘Arme stakker’, riep Rille.

‘Tot maandag dan’, zei Berra. ‘Rustig aan met dat wijf van je, Steffe.’

‘Wij gaan denk ik naar Gimo’, zei Rille. ‘Geen enkele meid die daar een broekje aanheeft.’

Hij hoorde ze praten, steeds zachter, tot hij uiteindelijk niets meer hoorde. Het werd doodstil. Het deksel van de kist was blootgelegd. Hij begon te trillen van opwinding toen hij voelde dat het loszat. Hij schoof het opzij.

Maar dat was toen.

Het zou kunnen dat hij de aanblik tijdens dat teringweekend heeft vervormd, maar nu – want nu was nu – was hij er vrij zeker van dat het hem toen al duidelijk was. Bij de eerste aanblik al. Toen.

Hij trok zijn werkhandschoenen aan. In het scherpe maar goed afgegrensde licht van de zaklamp borstelde hij de dunne aardlaag van het stuk zeil waarin hij de kist had gewikkeld. Het leek allemaal onaangeroerd. Intact. Als een van de dronkelappen van vrijdag- of zaterdagnacht al in het gat was geflikkerd, dan had hij de kist in elk geval gemist. Er lag zelfs geen kots op.

Hij trok het zeil weg en sleepte de kist voorzichtig naar de rand van de kuil. Toen sprong hij op het trottoir van Stora Nygatan, keek om zich heen, wachtte tot het zo rustig mogelijk was en dook toen door de enorme opening van de overdekte laadvloer van de bedrijfswagen naar binnen. Hij draaide de kraan naar buiten zodat die boven het tentdoek kwam te hangen, sprong het gat weer in en trok het touw met zich mee. Voordat hij het om de kist vastmaakte, maakte hij even pas op de plaats.

Dat was niet de bedoeling. Het moest zo snel en efficiënt mogelijk gebeuren. Dat was het plan.

Toch maakte hij even pas op de plaats. Alsof je je absoluut even moest inhouden voor het onbeschrijfelijke. Wanneer je nog in leven bent.

Hij schoof het deksel langzaam opzij.

En stond weer voor het stoffelijk overschot.

Hij huiverde even.

Hij meende dat hij de link begreep. Het verband met dat teringweekend. De koppeling naar een betere toekomst. Zijn nieuwe leven met Marja. Het leven waarin hij beter was dan al die anderen die haar voortdurend van hem afpikten. En waarin ze eindelijk niet meer zou hoeven liegen.

Alles zou goed komen.

Hij wendde zijn blik af bij de contouren van het stoffelijk overschot. Die was niet in staat zijn baan te voltooien. Het was te ijzingwekkend. Te bizar.

Vervolgens schoof hij het deksel weer dicht, maakte het touw vast, sprong op de laadvloer, hees de kist met behulp van de kraan op en draaide hem de pick-up in.

Toen vertrok hij naar zijn betere leven.

2

‘Ik weet niet meer precies wat ik aan het doen was op het moment dat duidelijk werd wat er was gebeurd, maar ik bevond me in elk geval in de keuken. Wellicht was ik aan het afwassen, maar dat lijkt niet erg waarschijnlijk. Ik geloof dat ik toezicht hield op het werk. Alma kwam binnen, lijkbleek, en zei dat Marcus buiten met ons wilde praten. Het was heel belangrijk. Buiten krioelde het van die gasten. Ik moet toegeven dat ik een beetje moeite met ze heb als ze allemaal bij elkaar zijn. Er hangt een waas van zweterige bronst, een overproductie van hormonen en ongelijkmatig aangegroeide, slungelige lichaamsdelen om ze heen – maar dat moet je vooral niet zeggen. Marcus was in elk geval, zoals gewoonlijk, in het midden gaan staan. Hij leek wel een dompteur in het circus. Het enige wat ontbrak was een zweep om ons allemaal met veertjes op ons voorhoofd in perfecte cirkels te laten rondrennen. Maar hij had niet zijn gebruikelijke, opgeplakte, masculien-dominante gelaatsuitdrukking, hij was bijna net zo bleek als die arme kleine wispelturige Alma, die voortdurend als een loopse teef om hem heen hangt – maar dat moet je vooral niet zeggen. De juf – ik kan me nooit herinneren hoe ze heet, Astrid, Asta en Kurt-Egil – stonden daar maar te bibberen. Besluiteloze wijven, een schande voor het vrouwelijk geslacht. Marcus (van wie ik er inmiddels zeker van ben dat hij homo is; geen enkele reactie op mijn nieuwe stringbikini) deelde ons op ernstige toon mee wat er was gebeurd, en voor ik het wist liep ik in het bos te roepen. We verspreidden ons over het hele gebied. Een paar gingen de weg op, anderen liepen dat achterlijke dorpje in, maar de meesten renden naar het bos. De kinderen in groepjes van twee, wij, de ouders, alleen (alsof wij een beter richtinggevoel hadden dan zij. Zeker de vader van Anton, of hoe hij ook alweer heet, leek links niet te kunnen onderscheiden van rechts en noord van zuid al helemaal niet). Dat kutbos loopt helemaal van zuidwest tot noordoost, honderdtachtig graden bos voordat het na een paar kilometer eindigt bij de bocht in de rivier. Een bijna perfecte halve cirkel. Ja, jullie weten hoe het eruitziet. Ik ben bijna recht naar het noorden gelopen, waar het bos natuurlijk het dichtst bleek te zijn. Volkomen ondoordringbaar. Ik kreeg een grote scheur in mijn nieuwe jack, een Ralph Lauren van nk – ik ga ervan uit dat dat door de school wordt vergoed. Uiteindelijk vond ik een pad dat naar het voetbalveld bleek te leiden, jullie weten wel, aan de rand van het bos in het noorden van het dorp. Soms zag ik een paar van de jongens tussen de bomen door. Ze riepen allemaal zo hard ze konden: “Emily!”, met hun weerzinwekkende, gebroken stemmen van jongens die de baard in de keel hebben. Ik weet niet wie het waren, maar op een open plek zag ik een van hen – die grote, opschepperige, volgens mij heet hij Jesper – iets boven zijn hoofd houden. Ik had niet het idee dat dat iets was waar ik me mee moest bemoeien, dus ben ik snel de andere kant op gelopen en kwam toen bij dat pad. Ik had opeens het gevoel alsof ik alleen op de wereld was. Toen ik bijna bij het voetbalveld was, vloog er een hele troep bonte kraaien op, of wat het ook waren. Het gaf een enorme knal, zo’n tien meter bij me vandaan. Ik ben me rot geschrokken. Ik kwam met bonzend hart op het voetbalveld aan en heb om me heen gekeken. Mijn knappe Felicia verscheen aan de andere kant van het veld, samen met die wanstaltige Vanja die ze constant op sleeptouw moet nemen – maar dat moet je vooral niet zeggen. Ze deed alsof ze mij niet zag. Het pad liep aan de andere kant van het voetbalveld verder. Ik heb dat genomen en kwam al snel bij de rivier. Geen spoor van iets anders dan al die verdomde muggen, kleine steekvliegjes en andere straffen van God. Echt een fantastisch idee om het schoolreisje naar het boerenland te verplaatsen, waar banjospelers met zes vingers aan elke hand goed gedijen. Mag ik nu gaan?’

*

‘Het is beslist niet eenvoudig om een dergelijke groep onder de duim te houden, dat moet gezegd worden. En ik heb toch aardig wat leiderschapservaring op verschillende niveaus. Maar in dergelijk verband heb je een verschillend jargon voor verschillende groeperingen nodig, en zo’n uitgesproken heterogeniteit is niet makkelijk aan te sturen. Niettemin ben ik van mening dat ik bijzonder snel op de verdwijning heb gereageerd. Ze kan niet meer dan twintig minuten weg zijn geweest voordat ik de zoekactie op touw heb gezet die naar mijn mening het gebied vrij aardig dekte. De organisatie ervan verliep boven verwachting, met kinderen en hopeloze gevallen bij de volwassenen op de irrelevante posities en met de echt betrouwbaren op belangrijke plekken. (Ik bedoel bijvoorbeeld, hoe heet ze, Lisa, de moeder van Felicia, je kunt je moeilijk voorstellen dat er überhaupt een kind in haar heeft kunnen groeien. Dat mens ziet er zo seksloos uit.) Nou ja, ik had het in elk geval zo geregeld dat Nils, de vader van Anton, op verkenning ging in het dorp, Sven-Olof, de vader van Gina, nam het linkerdeel van het bos en Reine, de vader van Albin en Alvin, het zuidelijke, terwijl de betrouwbaarste jongens, geleid door mijn zoon Daniel, het noordelijke deel namen. Zelf heb ik de provinciale weg uitgekamd, rijksweg 90, zowel naar het noorden als naar het zuiden, en was daarmee ook een – zij het mobiel – coördinatiepunt. Helaas was ik gedwongen die arme Alma op sleeptouw te nemen. Zij behoort niet tot de meest zelfstandige wezens die ik ken, waardoor mijn tempo tot een volstrekt onacceptabel niveau werd teruggebracht. Hoe dan ook, ik moet toegeven dat mijn waarnemingen langs de provinciale weg zich hebben beperkt tot drie bestuurde auto’s: een luxueuze, zilverkleurige Volvo s60, een oude, donkerblauwe Opel Astra en een relatief nieuwe, metallic-rode Volkswagen Passat. Ik ben er vrij zeker van dat het een 1.8T was. Allemaal met een Zweeds kenteken en op weg naar het zuiden. Ik heb alle details over deze voertuigen genoteerd. Hier, alstublieft. Toen ik nadien de resultaten van de zoekactie op elkaar ging afstemmen, moest ik gewoon accepteren dat Emily spoorloos verdwenen was. Ik hoop echt dat ik geen contact met haar moeder hoef op te nemen. Ik ben toch hopelijk niet degene die álles moet doen.’

*

‘Jezus, het was hartstikke zwaar om door dat bos te sjouwen. Wat hadden ze gedacht dat we zouden vinden? Emily die achter een boom zat te mokken? Of in handen was gevallen van een bloedgeile, gestoorde pedofiel met een bloedspuitende motorzaag? Slim trouwens om ons met z’n tweeën op pad te sturen – twéé veertienjarigen tegen één gestoorde pedofiel. Marcus heeft ons de dood in gestuurd zonder aan iets anders te denken dan zijn eigen, hoe heet dat, autoriteit. Zoals gezegd, het was echt hartstikke zwaar om door dat bos te sjouwen. Ik weet zeker dat Mara en ik het onmogelijkste stuk van het bos hadden, je kon geen meter lopen of je zat helemaal onder de schrammen. Jezus, mijn hele gezicht doet pijn. Moet u deze kras zien. Nee, hier, op mijn voorhoofd. Marcus had zoals gewoonlijk lak aan de meiden toen hij zijn zogenoemde “richtlijnen” uitdeelde – ik weet niet of iemand zich eigenlijk wat aantrok van wat hij zei – dus wij hebben even met Astrid zitten kletsen, ja, de juf, en zij gaf een richting aan waar nog niemand naartoe was gelopen en zei dat ze in de buurt zou blijven, dus dat we maar hoefden te roepen als er wat was. Ja, zij was echt aardig. Mara heeft haar kleine zakkompas dus we liepen recht naar het westen, rechtstreeks de doornstruiken in. Anki en Lovisa sloten zich natuurlijk bij ons aan. Wat er vervolgens gebeurde op weg naar de rivier? Niet veel, volgens mij. We zagen Astrid een paar keer op afstand en verder zag ik Anton, Jonatan en Sebastian een stukje – wat is het – naar het noorden. Ik herkende die verrekte legergroene fleecetrui van Jonatan. Daarna kwamen we bij de rivier. Die kolkt en stroomt als een gek, daar kan niemand overheen zijn gegaan. Ik geloof ook niet dat ze zich heeft verzopen, nee, maar ja, je weet het nooit met Emily. Die kan van alles verzinnen. Ze is nogal, tja, moeilijk. Ja, we zijn dan misschien wel vriendinnen, maar dat betekent nog niet dat ik snap waar ze mee bezig is. Anki zegt dat ze haar om tien voor een heeft gezien. Boven, op haar kamer, en toen we bij elkaar moesten komen voor het voorlezen, het was toen tegen tien over een, was ze verdwenen. Ze was nergens te bekennen. Denken jullie echt dat ze dood is?’

*

‘Ik ben nu een jaar hun klasselerares, van groep zeven, en het mag duidelijk zijn dat ik me soms afvraag wat ik voor leven heb. Als de jongens op de banken staan te springen en de meisjes alleen maar met hun schelle stemmen zitten te gillen als om hun draagkracht te testen, kan ik achter mijn tafel gaan zitten en zachtjes uit het voorleesboek gaan voorlezen terwijl ik me probeer te herinneren waarom ik ooit onderwijzeres heb willen worden. Zweeds en Engels, oké, maar in eerste instantie een wil – volgens mij – om over te brengen – niet zozeer de kennis zelf – maar het feit dat kennis leuk is. Dat het leuk is om dingen te weten in plaats van je voortdurend te begeven in een wereld die steeds onbekender wordt naarmate je ouder wordt. Dat de taal onze weg naar de vrijheid is. Dat de veelzijdigheid van de literatuur de onovertroffen manier is om iets te leren over de specifieke veelzijdigheid van het leven. Om jezelf wat beter te begrijpen en daardoor anderen te begrijpen. Elke keer dat ik in het voorleesboek verdiept raak, bedenk ik dat ik weiger op te geven, ondanks alles. Dus ik volhard in mijn voorlezen, hoe ze ook protesteren en het iets voor de kleuterschool noemen, of iets voor kinderen met een verstandelijke beperking. Ik weet het, ik zie in hun ogen dat ze het eigenlijk best willen. Spugen op alles wat de wereld van de volwassenen te bieden heeft hoort erbij. Daar is niets geks mee. Ik ben al een tijdje met een vrij ambitieus project bezig, we lezen Hart der duisternis van Joseph Conrad en combineren dat met het kijken naar verschillende verfilmingen. Van zeer tekstgetrouwe zaken als nieuwe opnamen met Tim Roth als Marlow en John Malkovich als Kurtz, tot Apocalypse Now. Het vertonen van Apocalypse Now Redux aan veertienjarigen klinkt misschien wat arrogant, maar denk u eens in hoe anders de wereld voor de huidige veertienjarigen is vergeleken met die toen wij veertien waren. Het is duidelijk dat dat heel andere mensen worden. De vraag is alleen hoe ze eruit komen. Nou ja, sorry dat ik afdwaal, het project komt in feite neer op de vraag wáár de duisternis zich eigenlijk bevindt: buiten ons of in ons? Het heeft al een aantal geanimeerde discussies uitgelokt, dat kan ik in elk geval wel zeggen. Daarom zouden we gisteren om één uur ook bij elkaar komen. Na de lunch. Ik had dan ook mooi de kans de kinderen te tellen – je kunt niet bepaald zeggen dat Marcus Lindegrens zogenaamde “verzamelen” de functie van aanwezigheidscontrole vervult. Er was in elk geval geen twijfel over mogelijk dat Emily werkelijk verdwenen was. We hadden de afspraak dat niemand de tuin mocht verlaten zonder dat duidelijk tegen een van de volwassenen te zeggen, en daar heeft iedereen zich gedurende deze dagen ook keurig aan gehouden, Emily ook. Ik ben nooit gelukkig geweest met het feit dat het schoolreisje naar een accommodatie zo dicht bij het bos zou gaan, maar er bestond een algemene consensus bij de ouders, dus ik had me maar te voegen. Marcus deelde zijn orders uit aan de mannelijke aanwezigen en ik mocht zoals gewoonlijk de enorme hiaten in zijn patriarchale systeem onzichtbaar gladstrijken. Ik heb de bangste meisjes in mijn buurt gehouden: Julia, met haar aangeleerd vermoeide instelling, die kleine Mara en verder Lovisa en Anki. Vervolgens zijn we door het bos gelopen. Ik kan niet zeggen dat ik wat heb gezien. Het bos was behoorlijk dicht, maar ik bedacht wel hoe dom het van me was om daar alleen in een bos rond te dolen waar inderdaad misschien een echte verkrachter en eventueel zelfs een moordenaar rondliep. Om nog maar te zwijgen over twintig kinderen. Als vogelzaad uitgestrooid voor een hongerige gans. Ik ben van oordeel dat Emily nooit op eigen houtje zou zijn vertrokken. Hij moet binnen zijn geweest. In het hart van het gebouw.’

*

‘Ik weet dat ze gescheiden zijn, jezus, ze zijn allemaal zo gescheiden als wat, maar ze hadden toch wel even kunnen wachten met die wip tot na die zoekactie? Die verrekte Marcus, die nepmilitair die zich de koning waant, die ligt daar in de bosjes bij de weg de moeder van Flikker-Johnny – Wuppie-Alma – een veeg te geven terwijl Emily verdwenen is en er hartstikke haast bij is. Lekkere jongen, hoor. Ik heb het zelf niet gezien, nee, maar de nerdtweeling, Albin en Alvin, wel. Zij hebben het gezien en het aan ons verteld. Zelf ben ik in noordelijke richting gelopen. Met die schijterd van een Daniel, die er zeker van was dat er achter elke boom een pedo stond, bereid zijn pik tussen zijn huilebalk-lippen te steken. Terwijl zijn eigen pa zijn worst in Gay-Johnny’s moeder verstopte. Wel grappig op zich. De nerdtweeling kwam aanrennen, wees op Daniel en vertelde over de neukpartij van zijn vader. Die twee hebben aan een half woord genoeg, volstrekt onuitstaanbaar. De kop van die fucking-Daniel werd nog witter dan anders. Hij was nog het liefst zelf het bos in gerend, als hij niet zo bang was geweest voor alle bos-pedo’s. De nerdtweeling sloot zich aan en toen gingen we verder het bos in. Dat werd steeds dichter, je kon er bijna niet lopen. We hebben Emily’s naam zo hard geroepen als we maar konden. Uiteindelijk kwamen we bij een soort fucking open plek. Aan een jeneverbesstruik, of zoiets, hing een stuk van Emily’s donkerpaarse trui – een spoor, verdomme, ik had een spoor gevonden – en ik hield dat omhoog, zwaaide ermee en riep, maar er kwam niemand. Marcus lag te krikken met Domme-Alma en de rest van die idioten was zeker verdwaald in het bos. Behalve die dronkelappen die in het prieel zaten te zuipen natuurlijk. Dat geile wijf, de moeder van Felicia, die vrijwillig haar dikke reet aan alle tieners laat zien, zag ons, maar rende zo hard ze kon de andere kant op. Was zeker bang verkracht te worden. Zoals alle wijven die nooit verkracht zouden worden, al zouden ze er op hun blote knieën om smeken. Daarna verdween ze en liepen wij verder in de richting van de rivier. Je zag bijna niets, het werd daar weer heel dicht. Al die kutdennennaalden, kuttakken en kutmuggen. Albin of Alvin begon te schreeuwen, ik weet niet wie van de twee het was, ik kan ze nooit uit elkaar houden, en zei dat hij een eland had gezien. “Dat kan geen eland zijn geweest,” zei ik, “die zijn hartstikke groot, dan hadden jullie het in je broek gedaan.” “Ik heb hem ook gezien,” zei Chicken-Daniel, “maar volgens mij was het een hert. Ik heb zijn rug gezien, bruingroen zoals van een edelhert.” “Hou je bek, sukkels”, zei ik, en toen werd het stil. Daarna kwamen we bij die verdomde kronkelende rivier. Er dreef een heleboel rotzooi langs en een of ander blauw stuk stof. Daarna kwam er een dode, opgezwollen rat langsdrijven, en toen die door de stroming ronddraaide zag je dat zijn darmen er een paar meter uit hingen. Hij zag eruit als een of andere enge kwal en toen kotste Alvin of Albin op Albin of Alvin, en vervolgens begonnen ze te vechten. Shit, vet cool zo’n meppende tweeling. Maar Emily is dood, dat snapt toch iedereen. Ze was vast chagrijnig zoals altijd, en is te dicht bij de rivier gekomen. Alle meiden willen altijd min of meer zelfmoord plegen, en als je in die kolkende rivier valt ben je binnen een halve minuut dood. Shit.’

*

‘Je kunt niet direct zeggen dat we gestreefd hebben naar socialiseren met de dorpsbewoners, dus was ik niet bepaald gelukkig dat ik opdracht kreeg navraag te doen in het dorp. Wij doen onze boodschappen in de grote supermarkt bij Näsåker, dus ik wist niet eens dat er zo’n ica-zaakje om de hoek zat. Levensmiddelen, videotheek, afhaalpunt voor de apotheek en de drankwinkel. En hangplek voor de fine fleur van het dorp. Er zaten drie van die mannetjes op een bankje voor de winkel me achterdochtig aan te staren. “Mijn naam is Nils”, zei ik in een poging ze te groeten. “Ik logeer met een schoolklas in Gamgården daar verderop. Jullie hebben ons vast wel gezien.” Een van de oudjes leunde voorover en zei: “Gehoord.” “Pardon?” vroeg ik. “Niet gezien,” zei de man uitvoerig knikkend, “maar gehoord.” “Jezus, wat kunnen jullie schreeuwen”, zei de man ernaast. “Vooral ’s nachts. Zeker Stockholmers, hè?” Ik knikte en zei: “We komen uit Stockholm, ja. Nu is het zo dat een van onze veertienjarigen is verdwenen en wij vragen ons af of u iemand hier in het dorp hebt gezien.” Dat had effect. Ze keken elkaar even kort aan. “Meisje of jongen?” vroeg de eerste man met zijn blik naar de grond gericht. “Meisje”, antwoordde ik en ik probeerde te begrijpen wat er aan de hand was. “Calle niet dus”, knikte mannetje nummer drie naar nummer één. “Mooi”, zei oudje twee knikkend. “We gaan altijd met Calle vissen”, verduidelijkte oudje nummer één in mijn richting. Ik keek van de een naar de ander en maakte een wat ongeduldig gebaar. “Ik vraag me alleen maar af of u een meisje alléén hebt zien langskomen”, zei ik. De mannen schudden langzaam hun hoofd. Het zag eruit als een trage beweging die zich tussen hen voortplantte. Toen ik wegliep, hoorde ik achter mijn rug: “Het heet daar geen Gamgården, maar Gammgården.”’

*

‘Ik vraag me af of je echt kunt zeggen dat Felicia en ik vrienden zijn. Ik weet dat iedereen denkt dat ik achter haar aan loop omdat ze zo knap is, maar niemand heeft door dat ze mij veel meer nodig heeft dan ik haar. Ik mag haar graag om haar innerlijk. Om wat onder dat mooie uiterlijk zit. Ze is helemaal kapot van binnen en als je naar haar moeder kijkt, begrijp je ook wel waar dat door komt. Het is het gebrek aan liefde. Haar moeder, Lisa, heeft nog nooit van iemand anders gehouden dan van zichzelf, dat weet ik zeker – en mij haat ze. Ik weet dat ze mij wanstaltig noemt, hoewel ik niet weet waarom. Vermoedelijk omdat alles wat in de buurt van haar perfecte dochtertje komt in haar ogen wanstaltig is. Je kunt veel over mijn ouders zeggen, de stakkers, maar er is altijd sprake geweest van liefde. Daarom heeft Felicia mij nodig, om liefde uit mij te zuigen. En dat is prima, ik heb meer dan genoeg. Dat zit in me opgeslagen. Maar is dat vriendschap? Wanneer Astrid hardop voorleest uit Hart der duisternis grijpt dat Felicia – ja, Emily op zich ook – het meest aan. Alsof ze hoopt in elk geval dát in haar hart te vinden, een beetje duisternis, bij gebrek aan wat anders. Ik weet dat ik vroegrijp ben, ik weet dat jullie dat denken, dat hoeven jullie niet te zeggen, dat hebben al veel mensen gezegd. “Vanja is zo voorlijk. Ze moest sneller volwassen worden dan de anderen.” Ja, zo voelde het vast ook voor Marlow aan de monding van de Congo-rivier toen we vertrokken, Felicia en ik, in noordoostelijke richting langs de bosrand. We kwamen langs dat enigszins afgelegen prieeltje en zagen Sven-Olof, de vader van Gina, en Reine, de vader van Albin en Alvin, daar zitten roken en bier drinken. Ze waren kennelijk niet van plan het bos in te gaan. Maar wij zijn wel gegaan. Het bos was niet zo heel dicht daar vlak langs de provinciale weg, dus we kwamen vrij snel bij het voetbalveld, u weet wel, dat daar aan de rand van het bos ligt. Toen kwam Lisa het veld op sjouwen. Haar Ralph Lauren-jack was helemaal gescheurd. Ik zag aan Felicia dat ze wilde doen of ze haar moeder niet zag. Daar had ik geen bezwaar tegen. Daarna zijn we in noordelijke richting naar de rivier gelopen. Nee, we hebben eigenlijk helemaal niets gezien. Maar als jullie het mij vragen, zeg ik dat Emily hem is gesmeerd. Ervandoor. Felicia en zij zijn op de een of andere manier soulmates. Daarom kunnen ze elkaar niet uitstaan. Ze hebben dezelfde leegte op de plek waar hun hart hoort te zitten, maar het is een leegte die pijn doet. Hoewel, nu misschien niet meer.’

*

‘Ja, collega’s, het is mijn fout dat jullie hier vandaag zitten en een poging moeten gaan doen om de boel te ontrafelen. Jullie weten dat de bezuinigingen de lokale bureaus het hardst treffen. De dichtstbijzijnde politiepost is die van ons hier in Sollefteå. Een plaatselijk verankerde wijkagent was nu ideaal geweest. Saltbacken is voor ons bijna net zulk vreemd terrein als voor jullie. Op het moment dat we inzagen dat er een potentieel internationale koppeling was heb ik contact opgenomen met commissaris Bengtsson, en die heeft het balletje doorgespeeld naar de rijksrecherche. Een of andere afdelingschef, Wörner geloof ik, goed: Mörner, besloot dat dit een zaak voor jullie was. Hoe de internationale koppeling eruitzag? Er zijn op het betreffende tijdstip minstens drie Baltische auto’s – Litouwers geloof ik – niet ver van Saltbacken gesignaleerd. Ik moest meteen denken aan trafficking en ontvoerde meisjes die in pan-Europese bordelen als seksspeeltje worden gebruikt, waarbij hun hele onderlijf aan flarden wordt gescheurd. Een frisse veertienjarige als die Emily zou een juweeltje zijn voor de Litouwse bordeelbranche, om het maar even zo te zeggen. Ze ziet er op zijn zachtst gezegd goed uit. Toen jullie zelf in groep zeven zaten, zaten daar geen meiden met een dergelijk uiterlijk. Is er de laatste twintig jaar iets gebeurd met de menselijke – of in elk geval de vrouwelijke – genenbank? Hoezo volwassen veertienjarigen? Sta mij toe, dames, maar ik vermoed dat zelfs jullie, hoewel jullie er jong en fris uitzien, er in groep zeven niet zo uitzagen. Maar wat moet ik zeggen? Het is hier een fantastisch gebied, zo in de buurt van de rivier, maar het is misschien niet de geschiktste plek voor een schoolreisje. Dat is als het ware vragen om moeilijkheden. Jullie begrijpen wel wat ik bedoel. Je hebt niet alleen het bos om de hoek en de rivier met extreem hoog water en daardoor een extra sterke stroming, maar vooral ook de plaatselijke probleemgevallen. Of zij de schuldigen zijn of de Litouwers is vanaf nu aan jullie. De zoekactie met de reddingsploeg en vrijwilligers gaat de komende uren natuurlijk nog door. Maar hiermee leg ik met warme hand de zaak van de verdwenen veertienjarige Stockholmse Emily Flodberg in de misschien niet zo warme, maar des te meer geroutineerde handen van het A-team.’

3

‘Zijn dit echt de beste getuigenverklaringen?’ vroeg Gunnar Nyberg sceptisch.

‘Sterker nog’, zei Lena Lindberg. ‘Het zijn de énige getuigenverklaringen.’

‘De enig fatsoenlijke’, zei Sara Svenhagen, en ze keek omhoog naar de avondlucht die weigerde te gaan schemeren.

Strekt de middernachtszon zich helemaal uit tot in de provincie Ångermanland, dacht ze terwijl ze naar de schitterende wolkenformaties keek die leken te gloeien in een opmerkelijk dieporanje nuance. Hoewel het windstil leek, was er toch een soort beweging in de lucht. Geen wolken die langswaaiden, het waren eerder verschillende hemellagen die zich langs elkaar verdrongen als een stroperig, kokend heksenbrouwsel. Het was een lage, drukkende hemel die het dorpje leek te willen omsluiten met een goed afgegrensd gewelf. Een stuk van het universum, zorgvuldig afgebakend van de rest.

Sara Svenhagen huiverde. Ze had die huivering kunnen interpreteren als een effect van de toenemende avondkou, maar dan zou het zijn of ze alle andere aspecten ervan wilde ontwijken.

En dingen ontwijken, dat deed ze maar zelden.

Ze stond zichzelf echter toe terug te gaan in de tijd. Niet zo ver weliswaar, een paar uur was genoeg opdat het zou aanvoelen als een heel ander tijdperk. Toen was ze nog in een relatief beschermde omgeving in de grote stad – en bovendien relatief inactief. De speciale eenheid van de rijksrecherche voor geweldsdelicten van internationale aard, bij tijd en wijle bekend als het A-team, had de laatste tijd maar weinig successen geboekt op de internationale politiemarkt. Het ging gewoon een beetje moeizaam. Wat taai.

Tot het moment dat er een blozend, rozig gezicht om de hoek van de kamer van commissaris Kerstin Holm op het hoofdbureau van politie op Kungsholmen in Stockholm was verschenen, dat met een onmiskenbare woordkeuze had geroepen: ‘Nu, mijn lieve politiedames, gaat er wat gebeuren. Ik voel het niet aan mijn water, ik voel het híér’, waarop hij op zijn achterste wees en binnenkwam.

Gezien het feit dat een van de aanwezigen in de kamer Gunnar Nyberg was, ooit uitgeroepen tot de grootste politieman van Zweden, was de woordkeuze ‘politiedames’ misschien niet het meest geslaagd. Aan de andere kant waren goedgekozen woorden niet de sterkste kant van bureauchef Waldemar Mörner. Wat wél zijn sterkste kant was, was trouwens een groot raadsel. Vermoedelijk gewoon het feit dat hij de forméle chef van het A-team was. Een puur formeel sterke kant.

Kerstin Holm daarentegen was de operationele chef van genoemde politie-eenheid, en dat was iets heel anders. Sara Svenhagen, de vierde aanwezige in de kamer, vond altijd dat er bijna iets magisch plaatsvond als haar beide chefs in dezelfde ruimte aanwezig waren. Het vage en ongedefinieerde in het bestaan werd plotseling glashelder en goed gedefinieerd – begrippen als kwaliteit en competentie bijvoorbeeld.

Commissaris Kerstin Holm van de recherche keek met licht samengeknepen ogen naar het blozende gezicht.

Mörner gaf zichzelf voldaan een klap op zijn zitvlak.

‘Twee work-outshifts per dag, mijne dames.’

‘Een voor elke bil’, zei Nyberg.

‘Wat gaat er dan gebeuren?’ vroeg Kerstin Holm.

‘Gebeuren?’ vroeg Mörner en hij keek onthutst op van zijn goedgevormde billen.

‘Wat je niet aan je water voelde’, verduidelijkte Nyberg.

Waldemar Mörner keek alsof hij een openbaring kreeg dan wel werd getroffen door een beroerte, en kwam met een onheilspellend gezicht boven Kerstin Holms bureau hangen.

‘Ångermanland’, zei hij gesmoord.

De pauze die ontstond was in Mörners ogen bijna elektrisch geladen. De andere drie wachtten gewoon op het vervolg. Dat kwam er ook. Uiteindelijk.

‘Een veertienjarig meisje uit Stockholm is tijdens een schoolreisje in Ångermanland verdwenen. In iets wat Saltbacken heet, precies langs de rivier, de Ångermanälv. Omgeving Sollefteå.’

‘Wat betekent “verdwenen”?’ vroeg Kerstin Holm.

‘Dat is het hem juist’, zei Mörner. ‘Speciale omstandigheden.’

‘Die moeten dan wel vrij speciaal zijn willen ze op het bordje van het A-team belanden. Vermiste personen zijn niet bepaald ons terrein.’

‘Normaliter niet’, zei Mörner. ‘Maar we hebben internationale aanwezigheid ter plaatse. Er zijn in de betreffende periode meerdere auto’s met een Baltisch kenteken in de nabije omgeving gesignaleerd. En dat is niet het enige.’

‘Wat dan nog meer …?’

‘Er bevinden zich maar liefst drie geregistreerde pedofielen in de nabije omgeving.’

‘Drie?’ riep Gunnar Nyberg uit.

‘Drie’, zei Mörner voldaan, terwijl hij knikte. ‘Twee veroordeelde, eentje aangeklaagd maar vrijgesproken. De combinatie met die Baltische autocolonne voelt niet goed. Maar jij bent uiteraard degene die het laatste woord heeft, Kerstin. Jij bent operationeel chef.’

O ja, dacht Sara Svenhagen, dát was Waldemar Mörners sterke kant: dat hij zich zelden bemoeide met politiële besluiten.

Kerstin Holm knikte, pakte pen en papier en vroeg: ‘Contactpersoon?’

‘Commissaris Alf Bengtsson van de politie van Sollefteå.’

Holm schreef zijn naam en telefoonnummer op.

‘Ik zal hem bellen en kom zo snel mogelijk bij je terug.’

Mörner knikte en liep naar de deur. Voordat hij de gang op liep, hield hij even in, streek voorzichtig over zijn blonde toupet en zei: ‘Neem in je overweging mee dat het hoofd van het Zweedse Korps Landelijke Politie Diensten zegt dat hij het op prijs zou stellen als we dit op ons konden nemen.’

‘Dat zal ik zeker doen’, zei Kerstin Holm mild en ze glimlachte zo lief dat Waldemar Mörner de gang op leek te zweven.

Ze keerde zich om naar Gunnar Nyberg en Sara Svenhagen, die allebei in een vrij onhandige houding op haar bureau zaten.

‘Wat een pech’, zei ze, nu niet meer zo mild.

‘Dat wij hier net waren, bedoel je?’ vroeg Nyberg.

‘Precies. Twee geroutineerde pedofielenjagers.’

‘Die besloten hebben zich daar nooit meer mee bezig te houden’, zei Sara Svenhagen. ‘Die de laatste keer dat ze daaraan werkten bijna een burn-out kregen.’

‘Inderdaad’, herhaalde Kerstin Holm. ‘Maar we weten natuurlijk helemaal niet of daar sprake van is. Mocht dat echter zo zijn, dan hebben jullie twee, zeker jij, Sara, de meeste routine van ons allemaal.’

‘Zeg nu niet dat je van plan bent ons helemaal naar Ångermanland te sturen’, zei Gunnar Nyberg ongerust.

‘We kúnnen ons er niets van aantrekken’, zei Kerstin Holm geheimzinnig. ‘We kúnnen doen of die verdwenen veertienjarige ons niet aangaat. We kúnnen beweren dat we het te druk hebben met zaken van meer internationale aard. Wat vinden jullie?’

Vooral die laatste vraag was een elegant crescendo in haar schijnbare onschuld.

‘Je bent een boosaardig mens’, zei Gunnar Nyberg.

‘Ga je koffers pakken’, zei Kerstin Holm.

Conform dat commando bevonden Sara Svenhagen en Gunnar Nyberg zich nu, samen met Sara’s vaste partner Lena Lindberg, aan de rand van het dorpje Saltbacken ongeveer halverwege Sollefteå en Näsåker in het zuiden van Ångermanland. Ver van de bewoonde wereld.

Sara Svenhagen liet de heksenbrouwselachtige hemel een tijdje doorkoken voordat ze met tegenzin het balkon verliet en weer naar binnen ging in de oude hoeve die in stijl ‘Gammgården’ werd genoemd. De oude boerderij.

Lena Lindberg zat aan een tafel in de grote eetzaal boven en liet haar vingers langs een stapel papieren naar beneden glijden. Gunnar Nyberg zat naast haar en bestudeerde de lichte, loodrechte glijvlucht van haar smalle vingers.

‘Je hebt mooie handen’, zei hij.

Lena trok instinctief haar hand terug, wendde zich verbaasd tot de grote man met wie ze tot dusver eigenlijk maar weinig te maken had gehad, en voelde een stootje naïeve blijdschap dat ze wist te camoufleren door de volgende repliek enorm lang te maken: ‘Wat een vreemde constructie, die stemherkenning. asr. Automatic Speech Recognition. Er gebeuren dingen in de wereld buiten. Mensen proberen woorden te vinden om, allen vanuit hun eigen beperkte perspectief, deze gebeurtenissen te beschrijven. Ze praten. Een microfoon vangt hun moeizaam voortgebrachte woorden op en zet ze om in een digitaal bestand. Enen en nullen. Deze enen en nullen gaan vervolgens door een computer die ze omzet in geschreven woorden. Kant-en-klare, goed afgegrensde woorden zonder de pauzes, beklemtoning en frasering van de spreker. De printer print ze uit zonder dat we er eigenlijk een vinger naar uit hoeven te steken, behalve dat we de microfoon voor de spreker neer moeten zetten. En hier zijn hun woorden. De grens tussen het gesproken en het geschreven woord is opgeheven.’

‘Ziet het er goed uit?’ vroeg Sara.

‘Vlekkeloos’, zei Lena.

‘Hoewel het allemaal klinkklare nonsens is’, zei Gunnar.

‘Dat ben ik niet met je eens’, zei Lena. ‘Die mensen hebben zich enorm ingespannen en ongewoon veel zijn erin geslaagd een waardevolle getuigenverklaring te produceren.’

‘Op welke manier waardevol?’ vroeg Gunnar terwijl hij op de stapel papieren sloeg.

‘Doordat ze samenhang vertonen’, zei Lena. ‘Ze geven ons de contouren van de hele loop van de gebeurtenissen. De rest is aan ons.’

‘Is het wellicht zo’, vroeg Sara met een onschuldig gezicht, ‘dat jij, Gunnar Nyberg, oud en verbitterd bent?’

‘Ik heb iemand gedood’, zei Gunnar zonder omhaal. ‘Uiteraard ben ik bitter. Ik zie het elke dag voor me en vraag me af of ik niet anders had moeten ageren. Oud is meer een getalsmatige vraag.’

‘Onzin’, zei Lena. ‘Je bent zo oud als je je voelt.’

Gunnar Nyberg was in de vijftig – dat was een veronderstelling, niemand wist zijn exacte leeftijd – en vorig jaar had hij, na een turbulent leven waarin hij was omgeturnd van een agressieve, door steroïden opgezwollen bodybuildersmeris, via een echtgenotemishandelaar en boetedoende kerkzanger naar een gereïncarneerde en vermagerde eerste minnaar, voor het eerst iemand gedood. En niet zoals politiemensen in het algemeen doden, in een moment van instinctieve zelfverdediging, maar doelbewust en berekenend. Zodat de ander geen schijn van kans had verder te leven. En de vruchten te plukken van het geluk dat hijzelf volstrekt onverdiend mocht ervaren met zijn nieuwe vrouw, Ludmila.

Dat was een lang verhaal.

‘Volgens mij heb je helemaal gelijk’, zei hij.

‘Hè?’ zei Lena Lindberg met grote verbazing.

‘Ik neem mijn eerdere uitspraak terug. Leeftijd is géén getalsmatige vraag.’

Dat een volwassen iemand tegenwoordig plotseling spijt heeft van iets wat hij of zij net heeft gezegd, is zo ongebruikelijk dat enige verbazing inderdaad terecht was. Omdat Lena zich dus in een toestand van verstomming bevond, wendde Gunnar zich tot Sara: ‘Maar jij, schoonheid, waarom kwam jij in godsnaam op het idee om mij of all people oud en verbitterd te noemen?’

‘Ik vroeg het alleen maar’, zei Sara rustig.

‘Helemaal niet. Dat jij er nou toevallig een vraagteken achter hebt gepoot, maakt het nog niet tot een vraag.’

‘Oké’, zei Sara en ze legde haar hand op de afschriften van de getuigenverhoren. ‘De jongere Gunnar Nyberg had geen enkel probleem gehad om te zien dat er voor deze woorden veel interpretaties mogelijk zijn. Ik stel voor dat we nu, als we eindelijk klaar zijn, proberen structuur aan te brengen. Ik probeerde je alleen maar wakker te schudden, Gunnar. Ik weet dat er een zeker verschil zit tussen het Griekse eiland Chios en Saltbacken, maar je moet nog ruim een maand werken tot je vakantie.’

Gunnar Nyberg knikte en moest nogmaals toegeven dat zijn vrouwelijke gesprekspartner gelijk had. Maar het was Lena Lindberg die begon: ‘Het is nu de dag erna; het is drie minuten over twaalf op de ochtend van de 15de juni. Vrij precies elf uur geleden verdween de veertienjarige Emily Flodberg van de oude, gerenoveerde boerderij Gammgården in Saltbacken in het zuiden van Ångermanland. De boerderij is eigendom van een plaatselijke boer, Arvid Lindström, die zo af en toe een advertentie in de landelijke dagbladen zet. Exact hoe de beslissing is genomen, is nog niet duidelijk, maar een van die advertenties is in elk geval opgemerkt door een groep ouders die op zoek was naar een bestemming voor het schoolreisje van een groep zeven. De beslissing is eind april genomen. Het zou in de streek dus bijna twee maanden bekend geweest kunnen zijn dat er zo’n twintig veertienjarigen zouden komen.’

‘Lekkere hapjes voor de lokale pedofielenmaffia’, zei Gunnar Nyberg.

‘Waar die ouders uiteraard geen weet van hadden,’ zei Lena Lindberg, ‘en waar ze uiteraard ook niet over zijn geïnformeerd.’

‘Je kunt je natuurlijk afvragen’, zei Sara Svenhagen, ‘of je het echt “maffia” kunt noemen. Dat is nog niet helemaal duidelijk, maar er is op dit moment niets wat erop wijst dat het iets anders dan toeval is dat die drie juist hier in een straal van honderd kilometer in de buurt wonen.’

‘De zogenaamde plaatselijke probleemgevallen zijn dus Robert Karlsson, Carl-Olof Strandberg en Sten Larsson’, las Gunnar Nyberg op van een papier. ‘Geen van hen was gisteren thuis toen de lokale politie bij ze langs is geweest. Ze worden alle drie gezocht. Er is een politiebericht uitgegaan.’

‘Emily is om 12.50 uur voor het laatst gezien’, zei Lena Lindberg, ‘door haar klasgenote Anki Arvidsson.’

‘Heet ze echt Anki?’ vroeg Sara.

‘Ja, dat is haar doopnaam. Ik heb er specifiek naar gevraagd. Er is tegenwoordig niemand meer die nog Ann-Katrin heet. Deze Anki heeft in elk geval Emily alléén op haar kamer – die ze deelt met Felicia Lundén en Vanja Persson – zien liggen schrijven in wat volgens Anki een dagboek was. Ze keek, citaat, “heel vrolijk”. Dat dagboek is niet teruggevonden. Wat erop zou kunnen wijzen dat ze het heeft meegenomen. Wat er op zíjn beurt weer op zou kunnen wijzen dat ze vrijwillig is vertrokken. Maar het is uiteraard veel te vroeg om daar iets zinnigs over te kunnen zeggen. Bij het verzamelen voor het voorlezen om één uur ontbrak Emily, wat om 13.08 uur werd geconstateerd, waarop klasselerares Astrid Starbäck de door zichzelf benoemde leider van het schoolreisje Marcus Lindegren informeerde, die in plaats van de politie te bellen iedereen verzamelde voor een soort zoekactie. Die kwam om 13.15 uur op gang en om 13.55 uur kwamen ze allemaal op de binnenplaats weer bij elkaar. Pas toen werd de politie gebeld.’

‘Hoe waarschijnlijk is het eigenlijk dat drie bij de politie bekende pedofielen toevallig op dezelfde plek wonen?’ vroeg Gunnar Nyberg.

‘Er lopen er helaas gewoon vrij veel rond’, zei Sara Svenhagen met een grimas.

‘Wat zijn het voor figuren, die drie?’ vroeg Lena Lindberg.

Sara ging ook in de grote donkere eetzaal aan tafel zitten en pakte in het zwakke licht van een tafellamp een vel papier. Het achterste gedeelte van de ruimte was in duister gehuld. Vermoedelijk begon het buiten toch een beetje te schemeren. De balkondeur stond open en er kwamen zwermen muggen en knutten, kleine steekvliegjes, binnen. Dat was de prijs die ze moesten betalen voor de koele, naar het bos geurende wind die het mogelijk maakte om op dit late uur überhaupt te kunnen denken. Sara las en vatte het meteen samen: ‘Robert Karlsson is vijfenvijftig jaar oud. Hij is schilder van beroep, maar zit in de wao. Hij woont dertig kilometer naar het noorden in een afgelegen huisje waar hij twaalf jaar geleden bijna een hele schoolklas naartoe heeft gelokt, een voor een, alleen meisjes van acht. De politie – er was in die tijd nog een wijkagent – slaagde erin hem op heterdaad te betrappen. Echter niet in een seksuele situatie, en het lijkt er ook niet op dat hij zich überhaupt bezighield met direct seksuele handelingen met die meisjes. Hij is vervolgd wegens kinderroof, maar hoefde de bak niet in. Sindsdien is hij diverse malen naar het buitenland gereisd, naar Thailand. Het is niet ondenkbaar dat Karlsson een van onze Thailandpedofielen is. Er waren tegenstrijdige uitspraken van psychologen in de rechtszaak – er was iemand die beweerde dat hij een rasechte, ongevoelige verkrachter was, een ander zei dat hij eerder het verstand van een negenjarige had. Een toenmalige negenjarige, moet je eraan toevoegen. Hij bekende zonder meer dat hij “wat had geknuffeld” met die meisjes. Alleen weten ze nog steeds niet wat hij daar precies mee bedoelde.’

‘En die Carl-Olof Strandberg, is dat de “Calle” die in een van de getuigenverklaringen wordt genoemd?’ vroeg Nyberg.

‘Waarschijnlijk wel’, zei Sara. ‘“Calle niet dus”, zegt een van de zogenaamde locals tegen een van de andere. “We gaan altijd met Calle vissen.”’

‘Inderdaad’, zei Lena Lindberg instemmend. ‘Natuurlijk. Het kan Calle niet zijn, want die houdt niet van meisjes.’

‘Zo moet die getuigenverklaring zeker worden geïnterpreteerd’, zei Sara. ‘En dat klopt met zijn strafblad. Hij is vrij kort geleden naar een huis aan de rand van Saltbacken verhuisd. Komt uit Kumla, oftewel: de bunker, na zeven jaar gevangenisstraf wegens brute verkrachting van een dertienjarige jongen. Jullie herinneren je die zaak misschien nog wel, er is vrij veel aandacht aan besteed. Carl-Olof Strandberg, nu vierenzestig jaar oud, woonde destijds in Stockholm, in Vasastan. Hij was een zeer gerenommeerde kinderarts en kinderpsychiater, door meerdere scholen in de stad speciaal uitgekozen omdat hij goed kon omgaan met kinderen. Pakte de rotte eieren aan en maakte er kerels van, zoals men in bepaalde kringen wel zegt. Er verdwenen drie jongens van verschillende scholen. De enige link die ze hadden was Strandberg. Eentje is er na een week in geslaagd te vluchten, maar was volkomen apathisch. Via vezels kon worden bewezen dat hij in het zeer afgelegen buitenhuis van de kinderarts buiten Strängnäs was geweest. Men heeft daar alles onderzocht, maar geen spoor van die twee andere jongens aangetroffen. En de overlevende was geestelijk en lichamelijk zo gehavend dat hij vermoedelijk nooit meer wat zal zeggen. Strandberg weet hoe je kinderzieltjes moet blokkeren. Klinkt echt als een akelige vent. Er waren nog diverse andere verdachte gevallen, maar niets wat met hem in verband kon worden gebracht. Hij heeft dus voor die ene verkrachting vastgezeten, maar verder nergens voor. In Kumla heeft hij voortdurend beweerd dat hij onschuldig was en gezegd dat hij erin was geluisd door een collega met wie hij al heel lang op voet van oorlog leefde.’

‘Het is wat, al die onschuldige mensen in onze gevangenissen’, zei Gunnar Nyberg.

‘Sten Larsson ten slotte’, vervolgde Sara Svenhagen zonder haar lastige collega een blik waardig te gunnen. ‘Een man met een andere achtergrond. Net als Robert Karlsson is hij een local – dus niet hierheen verhuisd, maar hier in de streek opgegroeid – alleen is hij een wat zwaardere jongen, als er nu graden in de hel bestaan. Bleek schuldig te zijn in een zaak van vijftien jaar geleden. Een dubbele verkrachting van een paar tienermeisjes hier uit de omgeving. Hij heeft een gevangenisstraf van vijf jaar uitgezeten in Härnösand, in een klasse twee-inrichting, is daarna naar huis teruggekeerd en heeft zijn werk als timmerman weer opgepakt. Hij is achtendertig en volgens alle documenten al minstens tien jaar volledig clean.’

Lena Lindberg trok een lastig te definiëren gezicht en zei: ‘Clean … Er is tegenwoordig toch een heel ander medium waar je als pedofiel veel smeriger bezig kunt zijn zonder dat het wordt opgemerkt?’

‘Internet’, zei Sara terwijl ze knikte. ‘Voorzover wij weten figureren deze drie heren geen van allen in de diverse pedofielennetwerkzaken. Maar zoals bekend, kennen we maar een fractie van al die netwerken. Er zijn nog steeds netwerken die methoden hebben om volstrekt ongemerkt op internet hun gang te kunnen gaan.’

Gunnar Nyberg observeerde beide vrouwen. Na een extreem hectische dag zonder eigenlijke adempauzes was het een troost om achterover te kunnen leunen en je blik in het zwakke licht op deze dubbele schoonheid te laten rusten. Omdat hij tegenwoordig een zeer standvastig iemand was, kon hij de vrouwelijke schoonheid zonder slecht geweten en vanuit strikt objectieve criteria benaderen. Dit waren echt twee totaal verschillende vormen van schoonheid. Lena Lindberg had hem nooit echt aangesproken, met haar enorm zelfbewuste en vrij cynische, soms zelfs agressieve sexappeal. Maar er was het laatste jaar wat gebeurd. In het jaar dat Gunnar Nyberg weer tot een worsteling met zijn eigen geweten was gedwongen, leek ook Lena iets dergelijks te hebben doorgemaakt. Ze was tegenwoordig bedachtzaam, piekerde veel, maar was aanzienlijk minder agressief. Telkens wanneer men haar alleen aantrof was er een duidelijke frons tussen haar wenkbrauwen zichtbaar die ze niet echt wist glad te strijken. Een frons die haar veel aantrekkelijker maakte in de ogen van de strikt objectieve beoordelaar. De tijd dat Sara Svenhagen voortdurend ongerust was dat haar partner geweld zou gebruiken, was voorbij.

Sara op haar beurt, was echt altijd Sara – het lieftallige wezen dat hem ooit, toen het A-team tijdelijk ontbonden was, met zachte hand in het verschrikkelijke, zwarte universum van de kinderporno had geleid. Maar ook zij had het laatste jaar een zekere verandering ondergaan. Nyberg vermoedde een soort controverse tussen haar en haar echtgenoot, collega Jorge Chavez. Misschien had het er ook mee te maken dat hun dochter Isabel twee was geworden. Dat was voor alle ouderparen met jonge kinderen een kritiek moment. De tijd dat de borstvoeding en de lange periode van veranderingen van het vrouwelijk lichaam over was. De tijd om de beslissing te nemen over de vraag of je puf hebt om dezelfde tumultueuze ervaring nogmaals mee te maken.

Omdat Gunnar Nyberg voelde dat hij bezig was zich te verliezen in zijn veel te objectieve bespiegelingen, dwong hij zichzelf wat te zeggen: ‘Puur instinctief klinkt het alsof Sten Larsson onze man is. Strandberg is een uitgesproken flikker, en Robert Karlsson lijkt min of meer infantiel.’

‘Hoewel Karlssons reisjes naar Thailand afwijken van dat beeld’, reageerde Sara Svenhagen, ‘en Strandberg degene is die zich daadwerkelijk aan kidnapping en vermoedelijk moord heeft gewijd.’

‘We moeten dat hele stel gewoon te pakken zien te krijgen’, vatte Gunnar Nyberg samen, en hij leunde zwaar achterover tegen de wankele spijltjes in de rugleuning van zijn stoel.

Er ontstond een pauze in de nacht. De avond- en ochtendschemering leken samen te vallen, de zwakke glans van het firmament was een eigenaardige mengeling van licht dat werd geboren en licht dat stierf, en het was lastig uit te maken of het tijd was om weg te doezelen of om wakker te worden.

Er moest een beslissing worden genomen.

‘Slapen of werken?’ vroeg Nyberg.

Lena Lindberg en Sara Svenhagen keken elkaar aan.

‘Het is nacht en ze is veertien jaar oud’, zei Sara.

Dat gaf de doorslag.

‘Bovendien hebben we een paar Balten om over na te denken’, zei Lena Lindberg terwijl ze haar handen als een kerel ineensloeg.

Toen ging Sara Svenhagens mobiele telefoon – een helder, duidelijk signaal dat de besluiteloze nacht doorboorde.