Frédérique Deghelt

Het leven van een ander

Uit het Frans vertaald door Marijke Scholts

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel La vie d’une autre, verschenen bij Actes Sud

Oorspronkelijke tekst © Actes Sud, 2007

Published by arrangement with Literary Agency Wandel Cruse, Paris

Nederlandse vertaling © Marijke Scholts en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © 2011 Dialogues Films, arp, numéro 4 productions, Paul Thiltges Distributions

isbn 978 90 445 2284 6

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Ik heb heel lang gedacht dat ik droomde. Ik kon elk moment wakker worden, met een droge keel, een plakkerige mond en een gigantische dorst om met water de brand van een gedenkwaardig stuk in mijn kraag te blussen!

Nee. Ik moet me vasthouden aan mijn kindertijd. Ik moet helder blijven, aanknopen bij het begin van mijn leven. Ik ben opgevoed door mijn grootmoeder. Ze geloofde in alles en iedereen. In God op de eerste plaats. Vervolgens in de duivel, haar heiligen, haar geheime boodschappers, de tekenen van de hemel, allerlei bijgeloven, de roddels van de buurvrouw en de mooie praatjes van de kaasboer. Ik ben bang dat een leven in een dergelijk dorp, bij zo’n gelovige grootmoeder, niet helpt om alles in het juiste perspectief te plaatsen.

Laten we die eerste jaren bij mijn grootmoeder, met een moeder die altijd op reis was en een spoorloos verdwenen vader, snel overslaan. Daarna was er mijn studie geschiedenis, mijn promotie, het angstwekkende vooruitzicht docente te worden, de terreur van de spiegel, mezelf ouder te zien worden in de ogen van de studenten. Mijn verhouding tot de tijd … Toen al! Het ene moment zat ik nog in de klas en het volgende stond ik ervoor, alleen maar uit angst dat een ander leven te verwarrend zou zijn! Ik nam de eerste bus die de campus verliet en stortte me in het normale arbeidsleven. Ik betrad de fascinerende wereld van de gesprekjes bij de koffiemachine, de obsessies van de leidinggevenden, de hielenlikkerij van de ondergeschikten en de komedie van vergaderingen aan het begin van de week. Het grootste deel van de tijd bracht ik door op de afdeling Communicatie. Dat was in de mode. Men had behoefte aan communicatiespecialisten, oftewel mutanten … Nadat ik een aantal bedrijven had doorlopen, die even vooruitstrevend als nietszeggend waren, ging ik op zoek naar een baan die me meer zou bevallen en inspireren. Hoe oud zal ik toen geweest zijn, vierentwintig, vijfentwintig?

De gebeurtenissen gingen sneller dan verwacht. Door tussenkomst van een vriend vond ik een productiemaatschappij die gespecialiseerd was in het maken van lokale televisie. En de economie van die maatschappij was weer afhankelijk van de goede betrekkingen met het bedrijfsleven. Een nieuwe communicatievorm door middel van beeld. Met de ervaringen die ik achter de rug had, vond ik het niet erg dat ik nu in het andere kamp zat!

Op de avond nadat ik was aangenomen, werd ik door een aantal vrienden uitgenodigd om deze nieuwe start te vieren in een Marokkaans restaurant. Er hing een sfeer zoals alleen de alchemie van heel bijzondere dagen kan creëren. Andere gasten die net zo vrolijk waren als wij, sloten zich bij de feestvreugde aan, we dansten een soort oriëntaalse rock en ik ontmoette Pablo. Vreemd genoeg had ik hem niet meteen opgemerkt, terwijl hij toch bijna naast me aan het buurtafeltje zat. Toen hij opstond om te gaan dansen, kon ik hem niet meer over het hoofd zien. Hij stak zijn hand naar me uit en ik ging met hem mee, verrukt dat ik werd uitgenodigd door een man die zo eindeloos gracieus was. Heel iets anders dan de meeste Europeanen, die zich met hun lijf geen raad weten als er muziek klinkt.

Al snel hoorde ik dat hij een Russische moeder en een Argentijnse vader had. Van haar had hij zijn heldere ogen en de hoge jukbeenderen, van hem zijn zwarte haar, de matte huid en een onmiskenbare Latijns-Amerikaanse houding. De som van beide culturen verleende hem een buitengewone charme. Zijn veelbelovende blik en zijn glimlach weerspiegelden een geheimzinnige, andere wereld. Het lijkt of ik overdrijf, maar ik was beslist niet de enige die hem met haar ogen verslond. Maar toevallig was ik die avond de gelukkige die werd gefêteerd.

Doorgaans drink ik weinig, wat op de avonden waarop ik wel drink tot onherroepelijke gevolgen kan leiden. Al snel belandde ik in de armen en de omhelzingen van Pablo, die danste als een Argentijn en dronk als een Rus, en later in zijn appartement en waarschijnlijk in zijn bed, maar dat deel van het verhaal blijft erg wazig. Dat is overigens niet het enige, zoals uit het vervolg zal blijken.

Ik herinner me nu de harmonie van onze lichamen en het gevoel dat ik iemand leerde kennen die me al heel lang vertrouwd was. Ik herinner me dat ik zijn gedachten volgde alsof het die van mezelf waren. Ik zie onze blikken van verstandhouding weer voor me, onze vingers die zich verstrengelden in een en dezelfde beweging. We hadden precies dezelfde associaties en barstten om niets in lachen uit. Verlangen en lust bezielden ons de hele nacht.

Als ik mijn ogen opendoe zie ik de lachende, groene ogen van Pablo, die me gadeslaan. Wat een liefde straalt eruit! Bij zijn slapen zie ik grijze haren die ik gisteravond niet heb opgemerkt. Een vleugje volwassenheid. In het ochtendlicht ziet hij er wat ouder uit. Hij heeft een mooie slaapkamer, met een vrouwelijke toets. Zijn kamer is als een reis: Aziatische wandbekleding, witte stroken vitrage, een Balinees bed.

‘De kinderen zitten aan het ontbijt, de koffie is klaar. Ik heb geen tijd om ze weg te brengen. Kun jij dat doen?’

Na een korte stilte voegt hij er glimlachend aan toe: ‘Wat een nacht was dat. Wat een heerlijke minnares ben je toch! Twaalf jaar na onze eerste nacht samen ben ik nog steeds even verrukt. Je gelooft me toch wel?’

Hij geeft me een lichte kus op mijn lippen en vertrekt. Heb ik het goed gehoord? De kinderen? Welke kinderen? Hoeveel kinderen? De zijne? Ik heb geen kinderen. Ik ben sprakeloos, verward.

‘Pablo’, zeg ik, en het klinkt alsof ik ‘help’ fluister.

‘Tot vanavond, mijn liefste’, roept hij met zijn charmante accent, dat me gisteravond al heeft betoverd.

Dat was gisteravond, zeg ik tegen mezelf. Voordat ik op kan staan en een koude douche kan nemen, springen er twee kleine wezentjes boven op me. Ha, mama, kom je eten …? Mama? Die man durft wel zeg, hij laat zijn kinderen gewoon aan mij over en hoe komen ze erbij om me mama te noemen? Ik heb mijn pap al op, schreeuwt het meisje, zo te zien de jongste van de twee. De ander is een jongen van ongeveer acht jaar, dat denk ik tenminste. Het meisje is misschien een jaar of vier, ik heb geen idee. Wat weet ik van de leeftijd van kinderen? De jongen kijkt me ernstig aan. Je moet niet zo treuzelen, mama, anders komen we te laat op school. Natuurlijk, natuurlijk. Wrevelig spring ik uit bed en ik zoek op de grond naar mijn kleren van de vorige avond. Maar daar liggen ze niet. In plaats daarvan hangt er over een slaapkamerstoel een jurk die ik niet ken. Op goed geluk doe ik de kast open. Doe je een T-shirt van papa aan? vraagt het blonde ding met haar iele stemmetje. Misschien, ik weet het niet, zeg ik, terwijl ik de andere deur opendoe, die tot mijn grote opluchting vrouwenkleding verbergt. Ik trek een spijkerbroek aan en een onbekend lichtgroen T-shirt en ik volg de kinderen naar de keuken.

Ik zal nu zeker gauw wakker worden, dit kan gewoon niet waar zijn. Ik ben toch niet gek. Ik heb Pablo gisteren ontmoet, we hebben geen kinderen. Nu eerst een kop koffie en dan zal die nachtmerrie wel voorbij zijn. Doe je er suiker in? zegt de jongen. Ja, waarom? Omdat je dat anders niet doet. Geërgerd door mijn idiote droom slaak ik een diepe zucht. Ik kijk naar ze. Ze zijn prachtig. De jongen is het evenbeeld van Pablo, en het meisje heeft net zulk haar als dat van mij, en de ogen van Pablo.

Vanaf dan rijgen de gebeurtenissen zich aaneen. Ik laat de kinderen voor me uit lopen, in de hoop dat ze me zo de weg wijzen. Ze lopen rechtstreeks naar de kleuterschool, waar we het meisje afleveren. Ik word er begroet als een oude bekende. Ik ben nog steeds niet wakker geworden. Blijft Lola vandaag op school eten? vraagt de juf, die vriendelijk glimlachend voor me staat. Ja, mama, zeg ja. Ik wil samen met mijn vriendinnetje eten. Ik knik dat het goed is, het komt me goed uit. Ik zal tijd nodig hebben om alles op een rijtje te zetten. Een arts raadplegen, misschien. Dan gaan we op weg naar de andere school en ik stel de jongen wiens voornaam ik niet weet voor dat we een spelletje doen. Het gaat zo: we ontmoeten elkaar voor de eerste keer op straat en jij vertelt me hoe je heet, wat je allemaal doet, waar je van houdt. Oké? Hij heet Youri. Hij gaat elke woensdag naar de circusschool en hij is verliefd op Laura, het meisje dat naast hem zit in groep 5. Maar het allermeest houdt hij van mij. We zijn bij de schooldeur aangekomen en hebben geen tijd meer om op mijn leven in te gaan. Morgen is het jouw beurt, goed? Voor hij gaat geeft hij me met dezelfde ondeugende en vurige blik als zijn vader een kleverige zoen op mijn linkermondhoek, en ik blijf alleen achter op straat. Ik ga het dichtstbijzijnde café in en bestel een dubbele espresso. Ik aarzel even over een dubbele whisky en realiseer me dat ik geen sleutels heb van het appartement. Snikkend stort ik aan het tafeltje in. De baas van het café komt naar me toe: Wat is dat nou, Marie, zit het niet mee, vandaag? Wat moet ik nou antwoorden? Als het je dag niet is, dan krijg je de koffie van het huis. Gelukkig, want geld heb ik ook al niet. Langzaam loop ik naar de flat en ik hoop maar dat de huisbewaarster een extra stel sleutels heeft. Ik moet zien dat ik het appartement in kom, dat ik geld vind, aanwijzingen om te begrijpen hoe ik hierin verzeild ben geraakt. Twaalf jaar later, zei Pablo. In het voorbijgaan werp ik een blik op een krant. Vrijdag 12 mei 2000. Wezenloos sta ik een hele tijd voor de krantenstandaard van de kiosk. Neem maar mee, Marie, betaal later maar, roept een dikke vrouw naar me, terwijl ze een stapel tijdschriften uit de plastic verpakking haalt.

Gisteravond was het nog 1988. Donderdag 12 mei. Eén dag verschil. Maar het staat er zwart-op-wit, en dat betekent dat er twaalf jaar voorbij zijn gegaan. In 1988, waarin ik nog steeds denk te zijn, heb ik Pablo net ontmoet. Maar in 2000, waarin ik ineens ben aanbeland, hebben we twee kinderen. Waar was ik al die tijd? Ik kan me er niets van herinneren … Behalve van de zevende etage ergens in Montmartre. Ik zie weer hoe Pablo me meeneemt naar het balkon om de Sacré-Cœur te bewonderen, hoe hij zijn hoofd begraaft in mijn bloes, het tussen de bloemen uitschreeuwt dat hij naar me verlangt. Pablo, die voor het moment mijn enige schakel is met gisteren.

Wat is er in die twaalf jaar gebeurd? Heb ik mijn moeder nog? Mijn vrienden? Werk? Werk … Misschien word ik daar verwacht. Maar waar? Wat is er met mijn appartement gebeurd? Met wie kan ik praten over wat me overkomt? Ik stuit op de toegangscode van de flat. Er komt iemand naar buiten, die me groet. Hallo, madame de Las Fuentes, hoe gaat het met u? Ik ben dus getrouwd. Ik antwoord ‘Heel goed, dank u’ en glip door de kier van de deur. De huisbewaarster is in het trappenhuis en met bonzend hart vraag ik of ze een reservesleutel van het appartement heeft. Jazeker, madame, uw man heeft hem gisteren teruggegeven. Lieve Pablo. Hebt u uw sleutels boven laten liggen? U was vanochtend zeker nog niet goed wakker? Als ze eens wist hoe diep ik nog in slaap ben!

Als ik weer in mijn huis – ons huis? – ben, voel ik me beter. Uitgeput, maar veilig. Ik kan er nog steeds niet bij. 2000! Het mythische jaar … Zelfs op de uni zeiden we: ‘In het jaar 2000 zal ik dit of dat doen …’ We projecteerden ons erin alsof het een sciencefictionfilm was … Praten over het jaar 2000 was als het beschrijven van de dag waarop je je vakantie op de maan zou doorbrengen. En het heeft er alle schijn van dat ik daar nu aangekomen ben! Nu ik eindelijk alleen ben, zal ik het wel gaan begrijpen. Ik doorzoek de kamers van de flat, maar hoe kan ik de sporen vinden van de twaalf jaren die zonder mijn aanwezigheid zijn verstreken? Al snel kom ik fotoalbums tegen. Wie heeft ze gemaakt? Ik had nooit tijd voor dat soort vervelende klusjes. Bij mij lagen de foto’s door elkaar in een grote doos, waarop mijn vrienden zich altijd stortten om commentaar te leveren op onze laatste vakanties of, liever nog, te lachen om de kiekjes uit onze kindertijd. Van mijn vrienden ben ik de enige die zo veel foto’s heeft. Ik maak ze graag en sinds mijn jeugd ontwikkel ik ze zelf.

De albums boezemen me angst in en voordat ik ze opensla, ga ik eerst naar de badkamer, want er komt ineens een gedachte bij me op. De spiegel geeft antwoord. Ik ben twaalf jaar ouder: mijn gezicht is smaller geworden. Ik heb een paar kleine rimpeltjes bij mijn ooghoeken, bijna hetzelfde kapsel. Ik kan niet zeggen dat ik de verandering in mijn gezicht onplezierig vind, maar ik kan me niet aan het feit onttrekken dat er twaalf jaar voorbij zijn. Het besef van de gestolen tijd vind ik onverdraaglijk. Als ik de tranen weer voel opkomen, neem ik een douche. Alles doet zeer, zoals na een wilde liefdesnacht. Het is de enige coherente en voelbare verbinding met gisteravond. Nadat ik een ochtendjas heb aangetrokken, die er vrouwelijk genoeg uitziet om van mij te kunnen zijn, onderzoek ik de inhoud van mijn kast. De kleren die er hangen zijn niet helemaal mijn smaak, maar ik vind ze mooi. Ik kies iets wat me het meest lijkt te passen bij de vrouw die ik gister was: een vrij korte rok en een strak, gebloemd T-shirt. Tijdens het aankleden durf ik eindelijk naar mezelf te kijken. De vorm van mijn navel lijkt op een accent circonflexe. En ineens besef ik: ik heb kinderen gekregen. Ik ben zwanger geweest. Ik heb ze negen maanden gedragen. Ik heb ze gebaard. Een gevoel van machteloosheid, bijna van schaamte, overvalt me. Hoe heb ik dat kunnen vergeten? Als we nu in het jaar 2000 zijn, zoals wordt bevestigd door de krant, dan ben ik de draad kwijt, niet goed snik, dan heb ik een streep gehaald door twaalf jaar van mijn bestaan. Misschien moet ik een arts om raad vragen. Zullen ze me opsluiten? Moet ik allerlei onderzoeken ondergaan? Een verlammende angst grijpt me bij de keel. Ik besluit door te gaan met mijn naspeuringen, alleen en zonder de medische stand te informeren. Een klik die de ene kant op gaat kan tenslotte net zo goed ook de andere kant op gaan. Misschien zit ik nog steeds in die onmogelijke droom? En word ik straks wakker naast de Pablo die ik gisteravond heb ontmoet, zonder kinderen, en met mijn nieuwe baan. O ja, hoe zit het met die baan …? Stop! Ik moet rustig blijven. De talrijke vragen die ik mezelf stel verdringen zich in mijn hoofd, en overmand door angst maakt een wilde paniek zich van me meester. Ik voel me misselijk. Ik ga op een stoel zitten waaraan een handtas bungelt die wel van mij zal zijn. De telefoon gaat. Ik aarzel. Ten slotte neem ik resoluut op. Hallo? Schat? Ben je weer thuis? Is alles goed gegaan met de kinderen? Lola is om op te eten. Bij het opstaan heb ik een uitbundige liefdesverklaring gekregen. Wat een heerlijke kinderen heb je me gegeven! En is met jou alles goed? Ik antwoord overal ja op. Hij lijkt even te aarzelen en gaat dan door. Ik weet dat je je zorgen maakt over je werk. Ik geloof mijn oren niet. Je zult snel weer iets vinden. Met die dikke vergoeding die je krijgt, kun je het wel even aanzien. En ik ben er ook nog. Neem de tijd, rust lekker uit. Profiteer ervan om te gaan schrijven. Ik vind dat je talent hebt. Ik heb dus geen werk meer. Het is gewoon krankjorum. Lang heb ik die baan niet gehad. Gisteren heb ik gevierd dat ik was aangenomen, vandaag sta ik op straat. Desalniettemin is het een opluchting dat ik nu alle tijd heb om onderzoek te doen naar mijn leven. Je moet een mooi verhaal bedenken, een goed onderwerp, iets bijzonders … Pablo gaat verder met zijn schrijfsuggesties en ik moet me inhouden om niet in de lach te schieten. Een goed onderwerp ligt niet zomaar voor het oprapen … Ik kan vandaag niet met je lunchen, maar ik zal je missen. Tot vanavond, schat … Hou je van me? Ben je er als ik thuiskom? Hij klinkt ongerust. Met de moed der wanhoop zeg ik ja. Kennelijk bespeurt hij een aarzeling in mijn stem. Weet je het zeker? Hij mag het niet weten. Pablo, je bent de geweldigste man die ik ken. Wil je met me trouwen? Hij lacht. We zijn al getrouwd, weet je nog wel? Maar ik wil met het grootste plezier opnieuw met je trouwen. Fijne dag nog, verloofde van me.

Ik hang op. Het is dus waar, we zijn al getrouwd! Madame … Hoe werd ik vanochtend ook alweer genoemd? Een vreselijke naam was het. Ik moet nu echt aan de slag met die fotoalbums. En waar is mijn trouwring eigenlijk?

Niets. Deze verzameling van lachende mensen, vakanties, verjaardagen en gezichten zegt me niets. Op elke nieuwe bladzijde wacht ik op een schok, een schaduw, een draad waarmee ik de rest tevoorschijn kan trekken, maar het blijft het fotoalbum van een vreemde dat ik gretig doorblader. Een kopie van mezelf lacht, pruilt, leunt op onbekende schouders, heeft baby’s op haar arm, poseert naast vrienden van vroeger (sommige zijn ouder geworden), zwaait aan de zijde van … Kijk nou, mijn moeder heeft een ander kapsel. En wie is die man met zijn arm om haar heen? Deze fotoroman van mijn leven biedt veel verrassingen. Ik heb het gevoel dat ik een dubbelgangster heb. Het verwarrendst vind ik de afbeeldingen waarop ik zwanger ben. Bij het eerste kind ben ik rondom aangekomen, bij het tweede heb ik alleen een dikke buik. Ik heb daarentegen een prachtig decolleté, minstens cup D. En naar de begerige blik van Pablo op een van de foto’s te oordelen, lijken die rondingen mijn Slavische latino wel te bevallen. Al deze albums vertellen in het kort de geschiedenis van een vrolijke frans. En de vrolijke frans, die ben ik. Er is geen enkele trouwfoto te bekennen in dit bonte leven. En ook nergens in het appartement. Verheugd stel ik vast dat ik ook na twaalf jaar nog steeds gruw van eet- en woonkamers waar onvermijdelijk op een van de kasten een lachend stel in de blanke onschuld van zijn huwelijksverbintenis prijkt. De echtelijke horreur ingelijst! De telefoon rinkelt opnieuw.

Dag kind, ik ben weer thuis. Is alles goed met je? Hoe is het toneelstuk van Youri gegaan? Je hebt toch wel foto’s gemaakt, hoop ik … Marie, luister je? Ja, ik luister. De stem van mijn moeder. Heel even voel ik me opgelucht. Het liefst zou ik zeggen dat ik niets van Youri’s toneelstuk afweet, dat ik blij ben dat ze nog leeft, dat ik alles vergeten ben wat er de laatste twaalf jaar is gebeurd. Zij heeft me ter wereld gebracht. Zij zou moeten weten wat er mis is. Waar het defect zit in mijn hersenen. Ik wil dat ze me vasthoudt, dat ze tegen me zegt: alles komt goed, liefje, ik zal voor je zingen, net als toen je klein was. Ik was nog niet eens meisje af en nu ben ik al moeder van twee kinderen. Ik sta op het punt een zenuwinzinking te krijgen. Nu ik haar stem hoor, wil ik het liefst gaan huilen, haar vertellen in welke nachtmerrie ik terechtgekomen ben. Er is iets wat me ervan weerhoudt, een dwingende, innerlijke stem vol argumenten. Wat? Welke nachtmerrie? Je hebt een geweldige man, prachtige kinderen, je bent werkloos, maar niet arm en je hebt tijd genoeg om een nieuwe baan te vinden. Je gaat toch zeker niet bij je moeder uithuilen! Je bent geen vijfentwintig meer, maar zevenendertig! Mijn god, zevenendertig! Ik heb uitgerekend hoe oud ik ben. Ik laat me op het parket zakken … Liefje, hoor je me? Is er iets? Je bent toch niet ziek? Ik wilde vragen of onze lunch nog doorgaat. We zouden samen gaan lunchen als ik terug was, weet je nog? Nee, alles gaat goed, verzeker ik haar. En ja, dat weet ik nog, zegt de automaat. Waar zullen we gaan lunchen? Bij mij in de buurt. Kom je me dan om één uur ophalen? Mama, ik ga liever rechtstreeks naar het restaurant, als je het niet erg vindt. Ook goed. Dan zien we elkaar om één uur bij Lipp … Tot straks.

Ik zegen mijn moeder en haar vaste gewoontes. Het is een restaurant dat ik ken. Ze woont dus nog steeds in het zesde arrondissement. Ik moet niet vergeten om het na te vragen. Ik moet het opschrijven. Ik moet alles uit mijn hoofd leren. Ik moet het onthouden. Kan ik het wel onthouden? Zal ik over een uur niet vergeten zijn dat we net een lunchafspraak hebben gemaakt? Hoe werkt een geheugen dat zomaar twaalf jaar kan overslaan? Ik lach nerveus, ik moet vooral mijn humor niet verliezen. Ik sta doodsangsten uit bij het idee dat ik een blunder kan begaan.

Inspectie van mijn handtas leert me dat ik tot aan mijn ontslag een volle agenda had, erg vol zelfs. Ik heb nog steeds een aantal vrienden van heel vroeger, ze staan in ieder geval nog steeds in mijn adressenboekje, en mijn smaak voor lippenstiften is veranderd. Deze is veel donkerder. Ik vind hem afschuwelijk. Er zit ook een sleutelbos in van het appartement en een autosleutel. Welk merk? Ik heb geen idee. Ik heb ook metrokaartjes, ze zijn nu groen in plaats van geel. En in mijn portemonnee zit een biljet van vijfhonderd frank. Ook dat is ongebruikelijk. Ik ben van de betaalpasgeneratie, waar oudere winkeliers zich nogal eens over beklagen. Wat kleingeld voor een kop koffie, en de rest wordt met de pas betaald. Hoe dan ook, het is een geruststellend gevoel dat ik geld heb zonder dat ik er iemand om hoef te vragen. Misschien is de koers van de koffie in twaalf jaar wel gigantisch gestegen! In een oude versleten portefeuille die me vertrouwd voorkomt, vind ik een paar foto’s: een zuigeling, waarschijnlijk mijn zoon of mijn dochter, en een foto van Pablo en mij samen in achttiende-eeuws kostuum, in een stad die ik als Venetië herken, waar ik nog nooit ben geweest. We zien er gelukkig uit in onze gondel, erg gelukkig zelfs. Ik vind dat ik er niet gek uitzie als prinses in de stijl van die tijd, en hij heeft die onweerstaanbare lach waardoor ik gisteravond zo enthousiast zijn hand pakte. Dat wil zeggen … de dag waarop we elkaar leerden kennen. Ik moet misschien maar eens ophouden de feiten te ontkennen. Het is nu elf uur in de ochtend en de kans dat ik opnieuw wakker word en dat het dan twaalf jaar vroeger is, is niet erg groot.

Snuffelend in een bureau in de hal tref ik een ordner aan met salarisstrookjes en bankafschriften. Alles op mijn naam. De loonbriefjes gaan een jaar terug en de bankgegevens zes maanden, maar het is tenminste een begin. Bij nadere bestudering van de naam van mijn werkgever zie ik tot mijn verbazing dat het TV Locale et Cie is, de maatschappij die me gisteravond heeft aangenomen. O, stik! Wanneer hou ik nu eens op om gister te zeggen als ik een dag bedoel die allang voorbij is. Maar deze informatie leert me meteen iets anders: als ik twaalf jaar bij een maatschappij ben gebleven, dan moet het werk wel interessant zijn geweest. Jammer dat er alleen nog maar een paar loonstroken van bewaard zijn gebleven. Als ik opkijk, valt mijn oog ineens op de computer. Waarschijnlijk heb ik wel een kopie van mijn gegevens gemaakt. Dat was vroeger mijn gewoonte en misschien ben ik die niet kwijtgeraakt. Er zullen wel wat bestanden te vinden zijn die me wijzer kunnen maken. Hoop ik.

De klok tikt door. Ik moet nu echt naar mijn moeder en ik weet nog steeds niet of ik het haar zal vertellen of mijn mond zal houden. Voordat ik me weer af laat leiden door nieuwe ontdekkingen, pak ik mijn tas en de sleutels van het appartement. Als ik naar buiten ga, ligt daar de post voor de deur: een brief met mijn meisjesnaam en een ansichtkaart aan ‘Marie de Las Fuentes en familie’. Van Philippe! Een oude vriend, een graficus, die me indertijd tientallen liefdesverklaringen zond in de vorm van schetsjes. Ik maak een vreugdesprongetje bij de gedachte dat hij nog steeds tot mijn kennissenkring behoort.

Ja, die goede oude vrienden. In zware tijden is er niets beters. Zijn woordkeus en zijn tekeningen zijn niet veranderd. Hij stuurt me zijn beste wensen voor Pasen. De overige post is voor Pablo. Voor Youri is er een tijdschrift over dieren, en er is nog een kaart voor ons allemaal. Ik herken het handschrift onmiddellijk: mijn moeder stuurt ons een paar palmbomen uit Martinique. Dáár is ze dus net van teruggekomen. Onder aan de kaart, in een ander, onbekend, handschrift staat: ‘Dikke kus voor jullie allemaal. Jean.’ Ik denk aan de foto in het album waarop ze tegen een oudere man staat aangeleund. Is mijn moeder hertrouwd?

‘Niet hertrouwd, schat, ik hok samen … zoals je grootvader zou zeggen. Als ik weer zou gaan trouwen, wat ik betwijfel, want op mijn leeftijd heb ik geen excuus meer nodig om plezier te maken, dan ben je de eerste die het hoort … Waarom vraag je dat? Denk je soms dat ik in de tropen stiekem met Jean in het huwelijksbootje ben gestapt?’

‘Nee, nee … Ik vroeg het zomaar, voor de grap.’

Daar ben ik goed weggekomen. Ze had evengoed kunnen antwoorden dat dat allang was gebeurd en dat ik erbij was geweest op het feest. Ik haal het pakje sigaretten tevoorschijn dat ik onderweg heb gekocht. Ze kijkt me verbaasd aan en ik verslik me hevig in de eerste trek.

‘Rook je weer?’

Ze kijkt ongelovig.

‘Ja, of nee, bedoel ik … Ik wilde alleen weten hoe het zou zijn.’

Vanmorgen vond ik het al vreemd dat ik nergens in huis sigaretten kon vinden, maar ik moet tegelijk toegeven dat ik ze niet miste. Ik ben dus gestopt met roken. Ik zou het jammer vinden als je er na acht jaar weer mee begon, merkt ze met opgetrokken wenkbrauwen op. Ik maak een rekensommetje: ik moet tijdens mijn eerste zwangerschap gestopt zijn. Schuldbewust stop ik het pakje weer in mijn tas. Het smaakt me totaal niet. Ik vind het vies. Het was een goede test. Ik lach, maar ik hoor zelf hoe vals mijn stem klinkt. Mijn moeder zegt niets meer, ze geeft de bestelling op en kijkt me dan opnieuw zwijgend aan.

‘Weet je zeker dat alles in orde is? Heb je ruzie met Pablo? Maak je je zorgen om je ontslag?’

Ik protesteer slapjes: ‘Welnee, er is echt niets. Ik ben een beetje moe, dat is alles.’

‘Zal ik de kinderen volgende week nemen? Dan hebben ze vakantie, als ik het goed heb. Ik dacht dat de kleinste bij je schoonmoeder was.’

‘Nee, mama, alles is in orde, echt.’

Ik zou de gelegenheid eigenlijk moeten aangrijpen, maar hoe kan ik mijn gezin beter leren kennen als mijn moeder de kinderen gelijk al meeneemt. Ik heb ze tenslotte pas sinds vanochtend. Mijn besluit staat ineens vast: ik zal haar niet meteen over mijn geheugenverlies inlichten. Gut, dit is de eerste keer dat ik mijn avontuur bij de naam noem en om verdere lastige situaties te vermijden, laat ik haar over haar vakantie vertellen. In wezen is ze niet veel veranderd. Ze is wat voller geworden, wat ronder, maar ze is nog even spraakzaam en resoluut in haar oordeel. Voordat ik afscheid neem, vraag ik nog een keer naar haar adres en de toegangscode, omdat ik haar een mooi boek wil sturen, dat ik bij mij thuis heb teruggevonden. Omdat ze verbaasd is over mijn vraag, leg ik haar uit dat ik zo naar haar huis toe kan lopen, maar dat ik het huisnummer vergeten ben. Wat niet verklaart waarom ik de code nodig heb. Ik praat mezelf vast, maar ten slotte schrijft ze haar adres voor me op. Ze woont nog steeds in hetzelfde appartement! Ik voel me bijna opgelucht. Er is in ieder geval één plek waar ik even op adem kan komen van alle veranderingen.

Ik besluit met de bus naar huis te gaan. Op de heenweg met de metro kon ik afgezien van de reclameposters en de vage decoraties op de wagons geen fenomenale veranderingen vaststellen. Maar één ding verbaast me: het aantal bedelaars is vervijfvoudigd, en een hele stoet van die types verkoopt kranten in de metro. Ik heb nog niet gezien wat erin staat. Met mijn briefje van vijfhonderd frank heb ik mijn nieuwsgierigheid niet kunnen bevredigen.

Buiten lijkt alles me veel harder geworden. Ik weet niet precies waar dat gevoel vandaan komt, maar het is hardnekkig. Alles is grijs en zwart, te beginnen met de mode. De schoenen zijn afschuwelijk, het lijkt wel of de meisjes op van die hovercrafts lopen die je neemt om naar de Kanaaleilanden te gaan. De jongens zijn in twee kampen verdeeld: paramilitair met een geschoren kop, of verwijfd met een paardenstaart, en die laatsten zien er met hun fijne trekken uit als meisjes in de prepuberteit. Bijna iedereen kijkt nors en de meeste mensen lopen met hun blik op het trottoir gericht. Ik ben verbijsterd. Ik kan me gewoon niet voorstellen dat de mensen in twaalf jaar zo zijn gedegenereerd. Ik vraag me af of dit fenomeen zich alleen in Parijs voordoet of dat de rest van Frankrijk ook zo mistroostig is geworden. Het lijkt wel oorlog. Maar op de heenweg heb ik de kranten gelezen en daarin werd er met geen woord over gerept.

Met mijn neus tegen het raampje gedrukt kijk ik een tijdlang naar buiten en ik zie dat de auto’s er anders uitzien en dat sommige straten anders zijn ingericht, maar ik ben vooral geboeid door de algehele sfeer op straat: door de mensen. Het verbaast me dat ik tot nu toe nooit eerder de totaalindruk heb waargenomen die er van een menigte, een groep personen, een aaneenschakeling van etalages of van reclameborden kan uitgaan. Ik zie nu andere dingen dan voorheen. Ik ontdek de stad waarin ik vroeger woonde opnieuw, maar ik kijk met de ogen van een vreemde. Toch weet ik zeker dat mijn buitenaardse – of eerder buitentijdse – status niet de enige oorzaak is van die blik. Wat ik zie is het beeld van een eeuwwisseling. En dat ik het zo scherp waarneem, komt doordat ik zo aanwezig en opmerkzaam ben na twaalf jaar afwezigheid. Zal ik met diezelfde blik ook naar mijn persoonlijke leven kijken? Misschien zal ik een paar zien van de buitenkant. Wat me vooral bang maakt, is dat ik moet aanklampen bij een leven dat in volle gang is. Als ik voor de eerste keer met mijn sleutel het appartement openmaak, komt een van de buren de trap af en groet me. Ik schrik op. Alsof ik me met een loper toegang verschaf tot een appartement dat niet van mij is. Ik ga naar binnen en ben verbaasd dat ik hoegenaamd geen vertrouwd gevoel krijg. Maar ik voel me betrekkelijk goed en dat komt doordat ik weet dat ik hier woon en dat de sleutels tot de verdwijning van mijn leven zich waarschijnlijk tussen deze muren bevinden. En het is de enige plek waar ik in mijn eentje van de ene naar de andere kamer kan gaan, de inhoud van de kasten kan inspecteren, mijn spullen terug kan vinden, een paar aanknopingspunten met mijn vroegere leven. Maar al snel kan ik de verleiding niet weerstaan: ik ga terug naar het zesde arrondissement, naar mijn oude adres in de rue de l’Université. Ik bel aan en hoor het gehuil van een kind. Een vrouw met een baby op haar arm en een kind aan haar rokken doet open. Werkelijk alles houdt verband met mijn huidige leven. Ik hang een sentimenteel verhaal op, en dat ik dit huis graag nog een keer wil zien en ze laat me binnen. Merkwaardig genoeg is het appartement dat gisteren nog van mij was, me net zo vreemd als dat waarin ik vanmorgen wakker ben geworden. Zonder mijn meubels en mijn eigen sfeer heeft het niet de betekenis die ik er kwam zoeken. Ik bedank de huismoeder en als ze me uitlaat, vertelt ze dat er sinds 1988 al twee andere huurders zijn geweest. Ik moet echt ophouden met zoeken naar sporen van mijn vroegere leven en me concentreren op de twaalf jaren die uit mijn geheugen zijn verdwenen.

Als ik voor een school in de buurt een paar vrouwen zie staan, realiseer ik me weer dat ik sinds vanochtend kinderen heb, kinderen die inmiddels wel begrepen zullen hebben dat hun moeder ze niet op komt halen. In paniek hou ik een taxi aan en smeek de chauffeur of hij de weg van de boulevard Saint-Germain naar Montmartre met een supersonische snelheid wil afleggen. Hij betoont zich alleszins behulpzaam, maar als ik bij de school aankom, is de deur al dicht. Wat doen ze met vergeten kinderen? Dat is ook wat. Ik ben nu al een ontaarde moeder. Ik heb pas amper tien uur kinderen en ik laat ze nu al in de steek. De directrice kijkt me fronsend aan en brengt me naar het overblijflokaal. De kinderen die er tot zes uur blijven kijken me nieuwsgierig aan. Zo te zien is mijn dochter er niet bij. Een van de aanwezige leraressen komt naar ons toe.

‘Lola is al met de oppas mee’, zegt ze, verbaasd dat ik zo ongerust ben.

Ik mompel een paar excuses: ‘Ik denk dat we elkaar verkeerd hebben begrepen. Ik zou haar vandaag ophalen, maar ik was te laat.’

Ik haast me naar huis. Ze zal Youri ook wel opgehaald hebben. Als ik binnenkom, word ik met vreugdekreten begroet. Ik word omvergelopen, omhelsd, overweldigd.

‘Mama, wat ben je vroeg! Kom je met ons spelen? In de slaapkamer?’

Ik ben verbaasd. Ik krijg het gevoel dat ik feestelijk word onthaald, word toegejuicht. Er is niemand die me ooit zo hartstochtelijk heeft begroet na zo’n korte scheiding. De oppas, een Afrikaanse die een en al glimlach is, vraagt of ze weg mag en zegt dat de strijk is gedaan. Dat heb ik tenminste gewonnen! Ik heb altijd een hekel gehad aan strijken en in 1988 had ik niemand die het voor me deed. Ik schoof het net zo lang voor me uit tot de stapel zo hoog was dat ik geen keus meer had, omdat ik niets meer had om aan te trekken. Vervuld van een plotselinge lichtheid volg ik de kinderen naar hun kamer en besluit ik mijn naspeuringen te onderbreken. Zelfs in mijn eigen huis ben ik bang dat ze argwaan krijgen als ze me in de kasten en laden zien snuffelen.

Met de middagpost krijg ik het bericht dat de aanvraag voor mijn werkloosheidsuitkering is goedgekeurd. Het vermeldt het bedrag van mijn daguitkering, die, gezien de hoogte van mijn vergoeding, over twee maanden ingaat. Financieel hoef ik me dus geen zorgen te maken, en op dit moment moet ik vooral serieuze pogingen ondernemen om te leren hoe je twee personen te paard vervoert die een kasteel moeten aanvallen. Na enkele uren in de ruimte zijn we naar de maan gereisd, hebben we vier verhaaltjes over een teddybeer gelezen, thee met koekjes gedronken, een piramide gebouwd, de motor gerepareerd en alle poppen in pyjama in bed gestopt. Dan wordt er een sleutel omgedraaid in het slot. De koene vader die van zijn werk terugkeert wordt op dezelfde manier onthaald als ik en wordt meegetrokken naar de slaapkamer. Vanuit de deuropening kijkt hij me verbaasd aan: ‘Zijn de kinderen nog niet in bad geweest of heb je ze weer aangekleed?’

‘Nee!’ roepen ze als uit één mond, ‘we zijn niet in bad geweest. We hebben alleen maar gespeeld, we hebben allemaal spelletjes gedaan … En nu hebben we heel erg honger!’

‘Wat eten we vanavond?’

In één klap besef ik wat een gezinsleven inhoudt. Natuurlijk heb ik wel gezien wat mijn vriendinnen met kinderen allemaal moeten doen: het badje in de gaten houden, de kleintjes eten geven, een maaltijd bereiden voor manlief! Maar niets van dat alles is vanavond gebeurd. Het is bijna half negen, de kinderen zijn vuil en hongerig. Ik zet snel het bad aan en vraag Pablo om ze vlug even af te spoelen terwijl ik een maaltijd in elkaar flans. Met het avondeten zal ik het wel redden, ik kom tenslotte uit een streek van fijnproevers in het zuidwesten, en zolang hij zich met hen bezighoudt, heb ik de tijd om na te denken over de vraag die ik al sinds vanochtend voor me uit schuif: zal ik Pablo onomwonden vertellen wat er met me aan de hand is? Of verzwijg ik dat ik ze niet meer op een rijtje heb en ga ik proberen om er alleen uit te komen?

Terwijl hij onder de douche gaat, geef ik de kinderen te eten en we amuseren ons zo luidruchtig dat hij met een handdoek om zijn middel in de keuken opduikt om te weten waar we zo’n plezier om hebben. Om niets, bijna niets. Alleen maar om de kaas in de pasta, plakkerige kaas die eindeloos lange draden trekt. Kort daarna brengen we de kinderen naar bed en begint het slaapceremonieel. Als ik de kamer uit wil gaan, roept Youri in het donker: Mama, kom eens. Nog één kusje. Je bent de liefste mama van de hele wereld. Lola wacht tot ik weer in de keuken ben om nog wat te drinken en een extra nachtzoen te komen halen en te vragen of ik haar voor haar ‘verraadag’ wil opmaken met echte ‘stippenlift’. Als ik haar een luier om wil doen die ik op een plank heb klaargelegd, begint ze te schateren. Die zijn voor de baby, zegt ze. Ik ben toch geen baby meer. Wanneer komt Zoé weer terug? Ik heb geen idee over wie ze het heeft. Maar misschien is het een hondje of een andere oppas? Ik weet het niet, liefje, dat zien we morgen wel, als je een grote reis hebt gemaakt in dromenland. Het is moeilijk als je niet weet welke woorden je moet gebruiken. Zijn het dezelfde die ik vroeger gebruikte, of andere, die ik eveneens ben vergeten? De kinderen zijn te intelligent om mijn geest met rust te laten. De hele avond al merkte ik dat ze me af en toe nieuwsgierig opnamen. Ze voelen vast en zeker dat ik niet meer dezelfde ben, dat ik in het lichaam van een ander woon. Hoewel ik ze amper ken, ben ik toch hun moeder, daar moet ik mezelf steeds weer opnieuw van overtuigen. Ik ben een moeder met geheugenverlies. Van louter spanning voel ik de tranen weer opkomen. Ik vecht ertegen. Ik kan alleen maar blij zijn, ik heb een benijdenswaardig leven: deze kinderen zijn buitengewoon, het zijn net engelen, mooi van binnen, gevoelig, aardig, innemend. Ik heb heerlijke uren met ze doorgebracht. Ik heb hen ook geobserveerd, hoe ze reageren, zich gedragen, hun woedeaanvalletjes, hoe ze met elkaar omgaan. Ik voel ineens dat er iemand is. Pablo heeft zich weer aangekleed. Hij draagt een licht wit pak, dat geweldig staat bij zijn matte teint. Zullen we gaan eten? Ik ga met hem mee en steek mijn arm door de zijne. Ik voel me een beetje onzeker. Het is tenslotte mijn eerste avondmaal met een man met wie ik al twaalf jaar samenwoon.

Als ik de borden op tafel zet, bedenk ik dat het ook nog eens ons eerste tête-à-tête is. Hij steekt een kaars aan en glimlacht, als hij de geur van een van de gerechten opsnuift.

Wat is dat? Ik heb iets geïmproviseerd, er waren nog wat restjes. Nou ja, ik heb gedaan wat ik kon. Hij begint te lachen. Dat heb ik gezien. Je had meer zin om met de kinderen bezig te zijn, is het niet? Kennelijk komt het niet vaak voor dat ik het bad, het eten en de tijd vergeet, anders zou hij er niet zo’n punt van maken. Wat voor vrouw ben ik toch geworden? Rustig, niet meteen kwaad worden op jezelf. Ik moet niet vergeten dat ik twaalf jaar ouder ben, ook al heb ik sterk de neiging te redeneren als mijn jongere uitgave van twaalf jaar geleden. In ieder geval is het nu niet het moment om niet solidair te zijn met mezelf. Ik moet heel zijn om mezelf volledig terug te kunnen vinden. Maar laten we het van de positieve kant bekijken: een etentje alleen met deze man, dat is, op een paar kleinigheden na, precies wat ik gisteren zo graag wilde …

Pablo zit tegenover me en lijkt erg gelukkig. Een goed idee om op het terras te gaan zitten, dat is weer eens wat anders. Het leek mij niet meer dan vanzelfsprekend op zo’n mooie avond als deze. En mijn volgende gedachte is dat het net zo mooi is als op die beroemde avond van de twaalfde mei waarop we elkaar ontmoet hebben. Maar nu is het vrijdag en het jaar 2000.

Ik hou van die jurk, je hebt hem niet vaak aan. Je hebt hem van mij gekregen, weet je nog? Ai, dat begint slecht. Geen herinneringen ophalen, alsjeblieft. Om ze te verdrijven, dik ik het nog wat aan: Maar Pablo, hoe zou ik nou die onvergetelijke dag kunnen vergeten waarop ik dit fantastische cadeau van je heb gekregen? Ja, hoe heb ik die kunnen vergeten, dat vraag ik me inderdaad af. Hij lijkt verbaasd te zijn over mijn antwoord, maar als hij ziet dat ik lach, begint hij mee te lachen en pakt mijn hand, terwijl hij me diep in mijn ogen kijkt. Je bent mooi. Veel mooier dan de dag waarop ik je voor het eerst zag. Ik trek een sceptisch gezicht. Het is nog te kort geleden om mezelf nu al te kunnen verloochenen. Ik was toen veel jonger. Helemaal niet. Je bent nu veel jonger, veel creatiever, vrolijker, fantasierijker. Hoe langer ik naar je kijk, hoe meer ik me verbaas. En ik ben bang dat het alleen maar erger wordt. Ik kan hem op een briefje geven dat hij zich nog wel meer zal verbazen. Er is wel iets wat me dwarszit: ik heb werkelijk geen flauw idee wat Pablo voor beroep heeft. Misschien zijn mannen net als kinderen. Ik besluit ter plekke hem hetzelfde spelletje voor te stellen als ik Youri heb gedaan. Pablo, laten we net doen alsof we elkaar opnieuw voor het eerst ontmoeten. Het is ons eerste etentje samen. Gisteren hebben we alleen met elkaar geslapen. Ik weet niets van je. Hij lacht. Wat je nu vraagt, is veel te moeilijk. Dat lukt ons nooit. O, alsjeblieft, laten we het proberen. Om mij een plezier te doen.

‘Nou, goed dan. Op voorwaarde dat ik je zonder omwegen mag versieren.’

‘Je mag alles doen wat je wilt, als je maar antwoord geeft op mijn vragen.’

‘Oké, maar ik begin: waarom heb je mijn uitnodiging om te gaan eten zo snel aangenomen?’

‘Vanwege je glimlach … Nee, vanwege je ogen. Ik weet het niet, alles bij elkaar … Als ik weer met je zou willen afspreken, waar zou ik dan de meeste kans hebben om je toevallig tegen te komen?’

‘Op mijn hoofdkussen. Daar ben ik bijna elke nacht. Dat is een geweldige plek om me toevallig tegen te komen. Ik ben beschikbaar, ik heb tijd en ik ben voorkomend en meegaand.’

Ik lach en heb daardoor niet genoeg concentratie meer om hem nog verder uit te horen.

‘Ik ben niet bepaald een rijke erfgename, weet je. Ik ben werkloos.’

‘O, dat geeft niets, ik ben bediende, ik ben slaapdemonstrateur voor het leven in een warenhuis. Ik ga liggen, en ik slaap zo overtuigend en zo behaaglijk in, dat iedereen de matrassen koopt.’

‘Je bent een slechte leugenaar.’

Na tien minuten neemt Pablo me in zijn armen en bekent dat het spel hem compleet verveelt, maar dat hij me erg vernuftig en erg verleidelijk vond.

‘Je kunt goed in de huid van een ander kruipen. Die kant kende ik helemaal niet van je. Je hebt echt acteertalent.’

Ik protesteer.

‘Jawel, ik zweer het je. Ik heb je gadegeslagen, je voelde je erg op je gemak in je rol. Terwijl ik me nogal onnozel voelde. Daarom had ik geen zin meer om verder te spelen. Laten we het erop houden dat jij hebt gewonnen.’

Ik wil niet winnen en ik vlucht met de borden naar de keuken. Ik kom terug met het fruit. Als ik weer op het terras kom, wacht me een nieuwe vraag.

Je bent toch niet vergeten dat Zoé morgen terugkomt? Mijn moeder brengt haar aan het eind van de ochtend hier. Je hebt ruim de tijd om met haar alleen te zijn voordat die twee monsters uit school komen. Ik stel me een hondje voor met lang haar waar ik kennelijk dol op ben.

Heb je haar ook zo gemist? Het is de eerste keer dat ze vier dagen weg is geweest. Weet je, ik heb haar vandaag gebeld en ze heeft aan de telefoon met me gepraat, het was zo lief: ‘Papa, papa.’ Ik verslik me in mijn appel. De luiers in de slaapkamer, natuurlijk. Zoé is een kind … Nog een kind … Van mij … Van ons … Ik heb drie kinderen … Een blinde paniek maakt zich van me meester. Is er iets? Je ziet zo wit. Marie, ben je ziek? Zeg eens wat. Ik moet naar bed, nu meteen, slapen en weer wakker worden in 1988, lang voor deze geschiedenis begint, en dan vooral deze man niet tegenkomen! Hoe moet ik dat in vredesnaam aanpakken, drie kinderen en geen gebruiksaanwijzing? Ik kan zo niet doorgaan. Ik moet met hem praten, ik moet tegen Pablo zeggen dat ik nog een veel betere toneelspeelster ben dan hij denkt. Hij brengt me naar de slaapkamer, zodat ik kan gaan liggen. Hij ziet er ongerust uit. Ik geef geen antwoord op zijn vragen. Ik moet hem geruststellen. Nee, ik kan niets zeggen. In ieder geval niet meteen. Het is me tot nu toe aardig gelukt: ik heb de code achterhaald, ik heb contant geld, een paar spullen, een aantal bekende namen in mijn agenda, mijn moeder leeft nog en de kinderen zijn geweldig. Ik klamp me net zo vast aan de kleine materiële zaken als aan de grote gebeurtenissen van het leven waarin ik ben beland. Ik bevind me in een bijna identieke situatie als mensen die in de rouw zijn, maar in plaats van een verlies, is het voor mij de verschijning van steeds weer nieuwe personen die me in volledige versuffing dompelen.

Toch is het gek, want in de fotoalbums … In de albums komen er maar twee zwangerschappen voor. De laatste heb ik niet gevonden, of de baby is nog zo klein dat het album nog niet is gemaakt. Maar nee. Hij praat, hij zegt ‘papa’. Als Pablo even in de badkamer is, neem ik de gelegenheid te baat en met een paar stappen ben ik bij de boekenplank waar de foto’s staan. Helemaal op de hoek ontdek ik een schoenendoos. Onder de doos ligt nog een album, dat inderdaad begint met de foto’s van een zwangerschap en van de derde baby. De doos lijkt op de doos waarin ik vroeger de beelden van mijn leven opborg. Ik ben kennelijk degene die de albums heeft gemaakt. Je hebt Zoé echt gemist, hè? Pablo neemt me geamuseerd op. Ik voel me op heterdaad betrapt. Ik kan nog zo vaak tegen mezelf zeggen dat het mijn huis is, mijn boekenplanken, mijn foto’s, en dat het andere wezen dat in mij leeft nergens op betrapt kan worden, toch kan ik niet loskomen van mijn schuldgevoel. Pablo komt naar me toe en neemt me in zijn armen. Kan de moeder van mijn kinderen haar moederschap even vergeten om haar lichaam en haar gedachten aan mij te wijden? Hij wacht mijn antwoord niet af, pakt mijn hand en neemt me mee naar de slaapkamer. Voel je je wat beter? Ik zwijg. Hij waarschuwt me dat het een vraag uit volstrekt eigenbelang is. Hoewel ik nog steeds liever terugkeer naar die andere wereld, want ik hoop nog steeds dat deze dag slechts een droom is (ik vind het niet langer een nachtmerrie), laten Pablo’s omhelzingen me niet onberoerd. En wie weet? Misschien vind ik mezelf nog een keer twaalf jaar later terug, met een man die ervandoor is, alleen en met drie kinderen aan mijn rokken! Zwarte humor, vanavond. Ik kan maar beter profiteren van het plezier, nu ik de kans heb.