Simonetta Greggio

De tederheid van mannen

Vertaald uit het Frans door Marianne Kaas

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Boeken van Simonetta Greggio

Sterren

De beschermengel

De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

==

Ouvrage publié avec le soutien du Centre national du livre – Ministère français chargé de la culture. Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Franse ministerie van Cultuur – Centre national du livre

==

Oorspronkelijke titel La douceur des hommes, verschenen bij Éditions Stock

Oorspronkelijke tekst © Simonetta Greggio 2005

© Éditions Stock 2005

Nederlandse vertaling © Marianne Kaas en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Andrew Davis/Trevillion Images

isbn 978 90 445 2292 1

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Dragonfly

We gingen weer op weg. Ik had zin om zomaar wat te rijden. Ik wilde nog langer genieten van de weelde van het reizen, van de verrukkelijke luchthartigheid waardoor je op één dag meer dan één leven kunt leiden en je eigen leven kunt vergeten. We luisterden naar klassieke muziek op de radio. Omaatje, stil ineengedoken in haar hoekje, zal wel uitgeput zijn geweest. Opeens ging Beethoven over in een dreunende rap en mijn passagiere blies als een kat.

Ze stak de eerste Craven van de dag op, staarde ernaar, nieuwsgierig, kuchte, haast voor de vorm, drukte de sigaret zorgvuldig uit in de asbak en gooide hem uit het raampje, waarbij ze wat frisse lucht binnenliet.

Het was aangenaam in de Silver. Alles vloeide weg, net als het landschap buiten. Fosca’s intelligentie maakte intelligent. Ze wist haar vrijheid te delen, die op te roepen ook. En ze was er rotsvast van overtuigd dat het goed is de dingen bij hun naam te noemen.

‘Ik heb een hekel aan bruiloften, aan die van mij net zo goed als aan die van anderen. Aan mijn eigen bruiloftsfeesten om redenen die alleen mij aangaan. En de trouwdagen van anderen vind ik stomvervelend. De plechtigheid, de rituelen, de mensen. De cadeaus. Wat heeft het allemaal met liefde te maken? Het is een contract dat beide partijen om verschillende redenen goed uitkomt. Een behoefte aan veiligheid … alsof liefde ooit veilig kan zijn. Je kunt net zo goed een tijger in een kooi zetten.

Om bij die grote farce aanwezig te mogen zijn, moet je geschenken aandragen, zilveren theelepeltjes, kristallen vazen en theeserviezen die een nieuw leven hebben gekregen. Maar wie heeft om de liefde te bedrijven een theepot nodig? Ik mag er lang over hebben gedaan om dat te begrijpen, maar daarna, heb ik ooit aan iemand gevraagd om me over mijn bed te buigen met een theepot? Om me de ring te overhandigen tijdens … Nou ja.

Het schijnt dat vrouwen seks geven in ruil voor liefde en mannen liefde in ruil voor seks. Daar zit wel iets in. Maar het omgekeerde is ook waar. Hoeveel mannen zijn monniken, omdat ze verdriet hebben om wellustige vrouwen? En de kunstgreep die huwelijk wordt genoemd zou daarvoor de oplossing zijn?’

Ze vervolgde, en haar stem klonk zachter: ‘Was het maar zo simpel. Voor mezelf geldt dat ik tastenderwijs, proefondervindelijk te werk ben gegaan. Mijn eerste huwelijk stelde niets voor, en het tweede heeft een poos standgehouden omdat ik nog steeds tamelijk jong was en een beetje dom. Dat ik zo lang jong ben gebleven is in beide gevallen mijn enige excuus. Maar juist doordat je jong bent, word je uiteindelijk een beetje ouder. Mijn eerste huwelijk was een periode van afwachten; mijn hoffelijke rover veranderde in een attente compagnon die mijn hand vasthield als ik tranen met tuiten huilde. Waarom ik ongelukkig was wist ik niet precies; het was of me een mooi speelgoedje was beloofd dat ik uiteindelijk niet had gekregen.

Voor het eerst werd ik geconfronteerd met mezelf en met een ware vuurproef, ook al kon ik die niet benoemen. Af en toe zocht Camillo me op in ons grote bed maar dan verflauwde zijn belangstelling al snel en ging hij terug naar de bank in zijn studio. Hij voelde geen enkele begeerte voor me, en ik, ik wist niet eens wat er ontbrak.

Ik had geen idee van wat er niet had mogen ontbreken. Ik sloeg me erdoorheen. Camillo is zelfs nooit in de buurt gekomen van het moment waarop het schuwste meisje zich gewonnen geeft, waarop de preutsheid van een kind nieuwsgierigheid wordt, en dan laaiend vuur. Vreemd, vind je niet? Ik heb je beloofd dat ik je zou vertellen over mannen en begeerte, maar tot nu toe heb ik het alleen maar over twee mannen gehad die me niet echt wilden.’

Na een lang moment van stilte durfde ik het te vragen: ‘Dus, u bent maagd gebleven, Fosca?’

‘Ja, schatje, zo lang mijn huwelijk heeft geduurd heb ik mijn maagdelijkheid behouden. Een huwelijk waaraan een einde kwam op de dag dat ik Camillo betrapte in de kamer van Valentine …’

‘Wie was Valentine?’

‘Een nichtje. Ik mocht haar graag, en zij was dol op mij.’

‘Hoe kon ze u dat dan aandoen?’

‘Arme Valentine. Ze heeft nooit geweten dat ze er de oorzaak van was geweest. Ik betrapte Camillo in haar slaapkamer, overhemd omhoog en broek naar beneden. Hij zat op het voeteneind van haar bed, rood en met uitpuilende ogen. Het was in de middag, tijdens de siësta. Hij raakte haar niet aan, hij was er alleen maar. Hij draaide zijn hoofd in mijn richting en keek naar me alsof hij me voor het eerst zag. Valentine was negen.’

Plombago Mediterraneo Nostalgia

De nacht brachten we door in een zaal van een hotelkamer in Menton. Op de grens tussen Italië en Frankrijk. Het hotel was ouderwets, chic en een beetje vies. De radiatoren net niet helemaal koud. Voor de ramen veegden hoge palmen door de lucht, we transpireerden in een bedenkelijk lauwe temperatuur.

Fosca was al snel in slaap gevallen. Ze was uitgeput. Tijdens deze reis was het meestal of ik maar op halve kracht functioneerde, ik voelde me vredig hoewel ik me bewust was van wat ik zou verliezen.

Fosca had me uit mijn hardnekkig nagestreefde teruggetrokkenheid gehaald, uit mijn werk zonder ooit een vrije dag. Dat was voor mij een manier om mijn identiteit en mijn autonomie duidelijk te afficheren.

Mijn hotelkamers waren de plekken die symbool stonden voor mijn vrijheid, de etappes van mijn vlucht naar voren.

Er was de kamer in Cuzco, de kamer in Delhi, die in Warschau. In Mexico, in New York, in Berlijn en die op Capri. Eilandjes op totaal onbekende plekken die voor een nacht mijn geur aannamen.

Er waren alle kamers in Marrakech, alle kamers in Rome, in Parijs; en de kamer in Napels, die in Pristina, die in San Francisco.

Er zijn nog andere, die ik vergeet.

Als ik mijn kamer binnenkwam, met zo’n jetlag dat ik als verdoofd was, was de routine altijd dezelfde: mijn koffer opendoen, er twee of drie kledingstukken uit halen, ze uithangen. Luisteren naar het nieuws op cnn, een douche nemen met Madonna of George Michael op smaak gebracht met een of andere lokale crooner. De zanger in een toptien in Peru, met zijn dikke gepommadeerde snor en zijn ogen als gloeiende kooltjes vuur, was de bij zijn geboorte van zijn tweelingbroer gescheiden broer van een zanger in Delhi, een macho met een fluwelen stem. Beiden zwaarlijvig, beiden in koor het lied galmend dat dwaze maagden op het lijf is geschreven, besame, soavemente besame, intensamente besame.

Daarna een blik in de minibar, miniatuurtjes whisky, halve flesjes witte wijn, onbetaalbare miniflesjes water, soms een Toblerone waarmee ik, in ochtendjas op het bed kijkend naar onzinprogramma’s op de tv – drieënzeventig onbegrijpelijke kanalen – mijn maal deed. Op een keer heb ik een uitzending van vier uur gezien over de geschiedenis van het festival van San Remo. Het was op een zondagmorgen, ik kwam van een plaats waar het avond was. De uitzending was in het Turks.

Soms ging ik in mijn eentje eten in het restaurant van het hotel, waar ik me liet vertroetelen door goedbedoelende obers. Soms – minder vaak dan voor de hand zou liggen – liet ik me versieren door ectoplasma’s die even alleen waren als ik. Ik gaf ze nooit een sprankje hoop, maar ik was ze dankbaar. Soms bezatte ik me aan de bar van de luxehotels, ik bleef hangen totdat ik naar bed ging en insliep met mijn kleren aan.

Mijn hotelkamers.

De tijd die tot staan is gekomen en het miezerige wakker worden wanneer, voordat je je ogen opendoet, dromen en werkelijkheid dooreenlopen.

Het is nog niet de werkelijkheid en al niet meer de droom.

Op die momenten weet ik niet waar ik ben. De kamer waarin ik slaap tolt om haar as. Staat het bed voor een raam, is het raam open, is er wel een raam en op welk bed lig ik? Is er wel een bed?

Soms heb ik, uitgeput, maar een paar minuten geslapen in het vliegtuig. Op een keer doe ik mijn ogen open en overal om me heen is woestijn. De zon staat al hoog, wanneer ik probeer te bewegen doet het overal pijn, in de nacht is de zandduin weggevaagd door een kille bries. Een kind, zwart als inkt, in rode short en gestreept colbertjasje over zijn blote huid, hurkt niet ver van me vandaan en kijkt naar me.

Dan komen nog meer kinderen stilletjes naderbij door het zand. Ik sta op en klap in mijn handen. Iedereen verdwijnt, behalve het eerste kind, dat roerloos blijft zitten.

In Montreal haalt een geluid me uit de slaap. Ik doe mijn ogen open en ik zie een groot raam. Erachter, verlichte kantoren. Binnen beweegt niets. Tussen de torens is de hemel zwart. Het sneeuwt. Ik rol het laken om me heen, ik doe de gordijnen dicht, ik voel me goed, ik ben niemand.

Na twee uur onrustige slaap wakker worden, door een hels tijdverschil, in het Banff Springs. Zes uur in de morgen, heldere hemel boven de bergen, net voor de eerste zonnestraal. De toppen kleuren zich wit. Een wattige snor rafelt uiteen boven een scherpe piek. De hemel verstrakt, verkilt. Een vinger van licht strijkt liefkozend langs de flank van een berg, zet dan een dennenbos, in de verte, in een blonde gloed. Bij het raam val ik weer in slaap, een kussen tegen de ruit gedrukt.

Vreemde slaap, vreemd ontwaken. Ik doorkruiste dagen en plaatsen die zich vermengden met de koortsige, op reis gedroomde dromen. In Engeland viel ik een keer in slaap in een park. Toen ik weer tot mezelf kwam in een mild nazomerregentje, zag ik vlakbij een bord waarop stond: caution dead slow down children playing. ‘Pas op dood matig snelheid spelende kinderen’?

Nooit heb ik ergens thuisgehoord, ik ben overal op doorreis geweest, tot Fosca. Zelfs bij mijn ouders, in mijn eigen huis, was ik niet thuis. Toen ik meerderjarig werd ben ik weggegaan en ik heb er nooit meer een voet gezet. Af en toe bel ik mamma. Ik heb het altijd raar gevonden haar bij haar voornaam te moeten noemen, Pauline. Ze werd opgevoed door een pleeggezin, en toen ze zeventien was bleek ze zwanger van mij, terwijl ze nog maar een heel jong meisje was. Daarom is het, denk ik, dat ze niet wil dat ik haar mamma noem … Mijn vader is met haar getrouwd, onder dwang en omdat dat hoorde, en sindsdien proberen ze elke dag opnieuw om elkaar pijn te doen. Geen erge pijn, nee, alleen een klein beetje, onderhuids, zo’n pijntje dat verhindert vrijuit adem te halen. Vreemd stel mensen, die met elkaar verbonden lijken door het gezamenlijk opzoeken van het ongeluk, een band die voor hen veel sterker blijkt dan het gebruikelijke streven naar geluk, want ze zijn nog steeds bij elkaar.

Fosca is de scheidslijn geweest tussen de tijd ervoor en die erna. Zij heeft me geleerd dat er meer moed voor nodig is om gelukkig dan om ongelukkig te zijn. En ik begin het mezelf niet langer kwalijk te nemen.