Jane Harris

Gillespie en ik

Uit het Engels vertaald door Jos den Bekker

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Deze uitgave is tot stand gekomen met een bijdrage van Ireland Literature Exchange (Vertalingsfonds), Dublin, Ierland

www.irelandliterature.com

info@irelandliterature.com

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Gillespie and I, verschenen bij Faber and Faber

Oorspronkelijke tekst © Jane Harris, 2011

Nederlandse vertaling © Jos den Bekker en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Robert Nix in samenwerking met Rozemarijn Koopmans

Omslagillustratie © Vetta/Getty Images

Kaarten binnenwerk © by permission of University of Glasgow Library, Department of Special Collections

isbn 978 90 445 2296 9

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Na onze lunch ging Elspeth ervandoor en ik besloot ter plekke, omdat ik toch niets om handen had, te gaan breien. Op zoek naar de benodigdheden voor mijn nieuwe hobby ging ik naar de manufacturenwinkel in Great Western Road. Dat was natuurlijk de winkel van de Gillespies, waar Neds broer werkte, en ofschoon ik echt graag aan mijn nieuwe breiavontuur wilde beginnen, moet ik ook toegeven dat ik een bijbedoeling had met mijn bezoek. Ik wilde Kenneth op eigen terrein zien, als het ware, buiten de familiekring. Jammer genoeg was er die dag geen teken van hem te bespeuren in de winkel. Ik sprak uitvoerig over breinaalden en garen met de winkelhulp, Miss MacHaffie, een dodelijk hulpvaardige oude dame. Ik had gehoopt dat Kenneth misschien op een ogenblik van achter de coulissen zou komen opdagen, maar dat gebeurde niet en eindelijk deed ik enkele aankopen en vertrok, in het besef dat het waarschijnlijk zijn vrije middag was.

Het leek mij echter dat ik, door Neds broer in het oog te houden, erachter kon komen waar hij zoal heen ging en aldus zijn geheim ontdekken, wat dat ook zijn mocht. Praemonitus, praemunitus, zoals men zegt. Dus ging ik enkele dagen lang, wanneer ik maar kon en zonder mijn eigen gewoonten te veel aan te passen, zijn gangen na. Zijn dagelijkse routine varieerde nauwelijks. Om half negen wandelde hij naar zijn werk en om negen uur ging de winkel open. Meestal om half drie en meestal in het Bachelor’s Café in het park hield hij een lunchpauze, en klokslag zes uur sloot hij de winkel en keerde terug naar Stanley Street, waar hij soms even op nummer 11 aanliep om met Sibyl en Rose te spelen, waarna hij de straat overstak naar zijn moeder, voor zijn avondmaal. Daarna ging hij meestal weer terug naar het park om een glaasje in de Bodega te drinken. Het scheen dat hij vriendschap had gesloten met verscheidene medewerkers van de Wereldtentoonstelling en dat hij, wanneer het park voor de nacht gesloten werd, gewoonlijk met een aantal vrienden naar de Caledonian Tavern ging. Er was niets bijzonder onoorbaars in zijn gedrag, voor zover ik kon nagaan. Hij frequenteerde cafés, geen opiumkitten. Hij dronk, zeker, maar niet meer dan andere mannen van zijn leeftijd en klasse. Na enkele dagen begon ik mij af te vragen of het geheim van Kenneth, in welke vorm ook, niet iets uit het verleden was. Maar het bleek dat ik niet veel langer hoefde te speculeren.

Op zaterdagavond, na enkele aangename uren op de Wereldtentoonstelling te hebben doorgebracht, ging ik naar huis met de bedoeling de rivier noordwaarts te volgen en daarna de Prince of Wales Brug over te steken. Vervolgens zou ik Woodland Hill beklimmen met zijn schitterende uitzicht over de stad, een magnifiek, cirkelvormig complex van aaneengesloten herenhuizen, tuinpaviljoenen en spitse torens, waarlijk de kroon op Glasgow, vanwaar men uitzicht heeft over de ganse stad. En ten slotte heuvelafwaarts naar Queen’s Crescent, dat daarbij vergeleken slechts een bescheiden diadeem was. Het begon te schemeren, maar dankzij alle schitterende elektrische lichten was alles toch duidelijk te zien. Verscheidene ramen van het Eastern Palace gloeiden fel op, terwijl naar het oosten en het zuiden de lichtjes van de stad en de fabrieken en de scheepswerven twinkelden. De rook van schoorstenen hing in de lucht en dreef over het park vanuit de machinekamer, en het geraas van de dynamo’s was nog hoorbaar, want die werden pas des avonds, na sluiting van de tentoonstelling, uitgezet. Maar dat tijdstip was nog veraf en de mensen liepen zoals gewoonlijk in drommen naar de Fairy Fountain, waarvan de magische regenboogkleuren de hemel verlichtten en fonkelend weerschenen in de rivier.

Toen ik bij de middenbruggen kwam zag ik Kenneth Gillespie. Dat was ook toevallig, want ik liep net aan hem te denken, mij afvragend of hij misschien in het park was. Hij kwam uit Howell’s Smoking Lounge in het gezelschap van een lange man met een brede, donkere hoed op, een man die ik onmiddellijk herkende als de jongste van de twee gondeliers. De twee mannen waren binnen gehoorsafstand en ik had Kenneth gemakkelijk kunnen groeten, maar ik was moe en het werd laat en daarom deed ik net of ik door het raam van Howell’s naar binnen keek, zodat ze door zouden lopen zonder mij op te merken. Ze gingen ongetwijfeld naar de Caledonian. Ze wandelden over het pad en staken de rivier over bij de Chocolade Kiosk, waar ze een ogenblik bleven staan praten, maar het was nu te ver om te horen wat ze zeiden. Ik had begrepen dat de gondelier maar een paar woorden Engels sprak en ik vroeg mij af hoe hij zich met de plaatselijke bewoners verstond.

Op dat ogenblik trok de vlam van een lucifer mijn aandacht – een dikke man in de deuropening van Howell’s stak een sigaar op, waarna hij de brug overstak, een zure, tantaliserende rooksliert achterlatend. Ik snakte naar een sigaret, maar dat moest wachten tot ik weer thuis was. Intussen keek ik door het raam van Howell’s naar de welgevulde schappen en de decoratieve spiegels. Het zag er binnen allemaal opgewekt en knus uit en ik kon de tabak haast door het glas heen ruiken. Twee serveersters kwamen naar beneden uit de rookruimte, erg charmant in hun gesteven schortjes en met hun witte mutsen. Een man stond met zijn elleboog op de toonbank geleund met een ander meisje te flirten. Mijn gedachten dwaalden naar de gondelier. De inwoners van Glasgow hadden de twee Venetianen ‘IJs en Co’ gedoopt, omdat alle Italianen voor hen ijscomannen waren. Ned had de gondeliers verschillende malen geschilderd, maar ik vond die doeken oubollig, terwijl Peden hem juist aanmoedigde nog meer van die prullen te schilderen en als souvenirs van de Wereldtentoonstelling te verkopen. Persoonlijk had ik geen hoge dunk van Walters opinie over kunst, en in gedachten had ik hem tot een tongbreker gereduceerd (‘Peden de pretentieuze peuteraar produceert pegels in plaats van parels’) en ik zou willen dat Ned minder makkelijk te beïnvloeden was.

Zo dwaalden mijn gedachten. Toen ik weer om mij heen keek waren er slechts enkele ogenblikken verstreken, dus ik was verbaasd dat Kenneth en de gondelier verdwenen waren. Ik keek in alle richtingen, maar ze waren nergens op de paden in de buurt te bekennen. Ik liep naar de plek waar ze hadden gestaan, maar geen spoor van ze, ook niet in de struiken. Ik maakte mij zorgen dat hun misschien iets overkomen was, want per slot begon de avond al te vallen, en dus liep ik een eindje verder naar de rivieroever. De oever was op sommige plaatsen erg steil en ik moest voorzichtig lopen. Na vastgesteld te hebben dat er aan de oosterzijde niemand was, liep ik naar de eerste brug, in de veronderstelling dat ze daar wellicht onder waren gaan staan, misschien om met stenen te gooien of te roken, of voor andere zaken die mannen doen.

Kunt u zich voorstellen wat ik zag toen ik in het duister onder de brug tuurde? Aanvankelijk wist ik zelf niet wat ik ervan denken moest. Ik meende eerst dat ze aan het worstelen waren. De heer Co leek de overhand te hebben, omdat hij Neds broer vanachter besprongen had en een arm om zijn hals geslagen om hem op de grond te dwingen, hetgeen Kenneth deed kreunen. Hier werd geweld gepleegd, daar was ik zeker van, en ik stond op het punt een kreet te slaken toen het tot mij doordrong dat de twee jongemannen niet in een dodelijk gevecht verwikkeld waren, doch een gans andere daad pleegden, en het zag ernaar uit dat de roeier – in een uitdrukking die ik later heb horen bezigen – Kenneth ‘een flinke beurt gaf’.

Begrijpt u mij alstublieft niet verkeerd. Ik ben niet gauw gechoqueerd en ik heb geen bezwaar tegen liefdeshandelingen, volgens de Griekse of andere beginselen. Mijn onmiddellijke en enige zorg destijds gold mijn nieuwe vriend, de kunstschilder Ned Gillespie. Het was inmiddels wel duidelijk dat zijn broer bepaald niet geïnteresseerd was in de meisjes van het Cacao Huis, nee, Kenneth volgde een gans ander spoor. Als dit de schandaleuze kwestie was die ‘de oude Findlaypops’ in zijn karikatuur ging onthullen, dan stonden we inderdaad voor een catastrofe. U moet weten dat de brave burgers van Glasgow nooit bekend hebben gestaan om hun tolerantie, vooral niet wat betreft ‘mietjes’ of ‘flikkers’ of mensen ‘van de verkeerde kant’, of hoe de huidige terminologie ook luiden moge. Wat zou dit in hemelsnaam betekenen voor Neds veelbelovende reputatie, zijn vooruitzichten en zijn kansen op het winnen van de opdracht voor het staatsieportret, als het roekeloze en ongepaste gedrag van zijn broer publiek zou worden gemaakt in een nummer van The Thistle?

De volgende dag stond de voordeur in Stanley Street wijd open toen ik arriveerde voor mijn poseersessie, en onderweg naar boven liep ik op een van de gaanderijen Ned tegen het lijf, die met zijn ezel onder zijn arm juist naar buiten ging. Het bleek dat hij kortelings bericht had gekregen van de Commissie Schone Kunsten, die eindelijk een inleverdatum voor de doeken had vastgesteld. De schilderijen zouden en petit comité bekeken worden, waarna de commissieleden zich terugtrokken om de schilder te kiezen die de opdracht voor het koninklijk portret zou krijgen. De schouw was bepaald op 15 augustus, luttele dagen na het verschijnen van Findlays karikatuur. De angst sloeg mij om het hart als ik dacht aan het schunnige plaatje dat de heren van de commissie voor hun geestesoog zouden krijgen wanneer ze het werk van Gillespie inspecteerden.

‘Ik weet niet zeker of ik mijn Eastern Palace wel op tijd klaar krijg’, zei Ned terwijl hij de ezel neerzette om zijn arm rust te gunnen. ‘Dus ga ik denk ik maar een van mijn schilderijen van de gondeliers inleveren.’

‘De gondeliers?’ antwoordde ik geschrokken. ‘O, nee, maar je Eastern Palace is vast een veel geschikter onderwerp.’ Ik verborg mijn bange voorgevoel achter een glimlach. ‘Wanneer verschijnt dat vreselijke wanproduct?’

Ned zag mij nietszeggend aan. ‘Wat bedoel je?’

‘Je weet wel, de karikatuur van Findlay. In The Thistle.’

‘O, dat!’ lachte hij. ‘Ik heb geen idee.’

‘Heb je enig idee hoe hij je heeft afgebeeld?’

‘Nee, helemaal niet’, antwoordde hij en schudde glimlachend zijn hoofd. ‘Maar Peden zegt dat Kenneth er ook op staat, wat amusant zou kunnen zijn.’

Uit zijn reactie bleek zonneklaar dat hij volledig onkundig was van zijn broers neigingen.

‘Goed, maar jij moet je op je inzending concentreren’, zei ik. ‘Als de commissieleden je Eastern Palace zien, dan wed ik dat ze je al vóór de sherry op tafel komt een cheque in handen zullen drukken. Het is zo’n geweldig schilderij, zeer toepasselijk, een groot gebouw met al die figuren, fantastische kleuren – een afdoend bewijs dat jij de juiste man bent voor het staatsieportret.’

Ned grinnikte, een beetje verbaasd. ‘Maar … neem me niet kwalijk, Harriet, volgens mij heb je het schilderij nooit gezien.’

‘Nee, dat heb ik ook niet, maar Annie heeft mij verteld dat het een van je beste is.’

‘Och, ik weet het niet …’

‘Natuurlijk, die met de gondeliers zijn ook leuk, maar ze laten niet het hele scala van je talent zien.’

‘Eh … we zullen zien’, zei hij. ‘Maar goed, ik ga nu alleen nog maar wat schetsjes maken in het park.’

‘Maar je hebt toch schetsen genoeg? Je zou Eastern Palace in een paar dagen kunnen voltooien, als je je erop concentreerde.’

Hij keek zo weifelachtig dat ik er een beetje om moest lachen. Annie verscheen boven op de overloop. Misschien had ze onze stemmen gehoord in het trappenhuis. Ze leunde over de balustrade en keek ernstig op ons neer.

‘O, jij bent het, Harriet’, zei ze. ‘Kom je nog binnen?’

‘Ja’, zei ik. ‘Ned en ik waren aan het praten over zijn schilderijen.’

‘Maar wij moeten door met het onze, vind je niet? Je zult wel blij zijn te horen dat we bijna klaar zijn.’

‘Echt? Ik dacht dat er nog een heleboel te doen was, aan de handen …’

‘Nee’, zei Annie kortaf. ‘Ik denk dat ik bijna klaar ben. Nog enkele sessies en dan moet het genoeg zijn.’ Ze keek naar Ned, die in gedachten verzonken naast mij stond. ‘Ga je uit, lieverd? Of wat doe je?’

Ned aarzelde. ‘Ik weet het niet … ik ben van gedachten veranderd, om je de waarheid te zeggen. Ik denk dat ik maar terugga naar mijn atelier.’ En daarmee tilde hij zijn ezel op en knikte kort tegen mij. ‘Dank je, Harriet’, zei hij. ‘Ik denk dat je gelijk hebt. Het is waarschijnlijk het beste dat ik doorwerk en probeer mijn Eastern Palace af te krijgen. Gaan we?’

En hij reikte mij de hand om mij voor hem uit de trap op te leiden. Ik moet bekennen dat ik zeer tevreden was en niet weinig opgelucht dat hij gehoor had gegeven aan mijn advies.

Restte evenwel het probleem van de karikatuur. Ik wist dat er een uitweg moest zijn uit dit afgrijselijke dilemma, maar vooreerst wist ik niet hoe. De Gillespies hadden het financieel al moeilijk genoeg. Als Ned minder opdrachten kreeg en minder verkocht door de publicatie van een ranzige karikatuur, dan zou de familie zelfs nog meer te lijden krijgen. Ik moest enkele verschrikkelijke beelden uit mijn hoofd zetten van Ned en de kinderen die gehuld in lompen door Buchanan Street liepen te bedelen. Natuurlijk zou het nooit zover komen, hoopte ik. Maar hoe moest Mungo Findlay tegengehouden worden?

Na een nacht lang mijn hoofd te hebben afgepijnigd besloot ik dat ik absoluut moest zien wat de karikaturist precies getekend had. Dus schreef ik hem een brief dat ik hem als portretschilder wilde engageren en zette er ‘Urgent’ boven. Ik bezorgde hem op zondagochtend persoonlijk bij de chique burelen in Italiaanse stijl van The Thistle in West George Street. Ik hoopte dat dit tot een uitnodiging in zijn atelier zou leiden. Voorshands had ik nog geen duidelijk idee wat ik zou doen als ik er eenmaal was. Om onbekende reden had ik mij Findlay voorgesteld als een slordige man die zijn werk overal liet slingeren, en ik stel mij voor dat ik een scenario had bedacht waarin de tekening van Ned en Kenneth ergens open en bloot lag en dat ik met één blik kon zien of ze schadelijk was en dat ik vervolgens, indien nodig, al mijn overredingskracht zou aanwenden om mijn vriend voor een schandaal te behoeden.

Findlay moest op een bepaald tijdstip die zondag in het gebouw van The Thistle zijn geweest, zo bleek, want ik ontving zijn antwoord prompt op maandagochtend. Hij gaf mij zijn huisadres en nodigde mij uit op dinsdagmiddag om drie uur bij hem te komen. Persoonlijk had ik hem liever eerder gezien. Ik had al een afspraak met Annie die dinsdagmiddag en bovendien maakte ik mij zorgen dat Findlay zondag naar de redactie van het blad was gegaan, want het was heel wel mogelijk dat hij op dat ogenblik de voltooide karikatuur had ingeleverd. Daar ik niet al te gretig wilde lijken, schreef ik slechts dat ik zijn uitnodiging aannam en besloot nog een dag te wachten.

Het is onnodig uitvoerig uit te weiden over mijn ontmoeting met ‘de oude Findlaypops’. Zijn huis in Smith Street South was weliswaar groot genoeg, maar vervuild, vochtig en onwelriekend. Zijn butler had het blozende, ongekamde uiterlijk van een man die verscheidene dagen lang zijn roes op het land had liggen uitslapen en de kunstenaar zelf bleek een zeer onaangenaam heerschap. Zijn atelier bevond zich achter in het huis, in een vertrek met grote ramen. Tot mijn verrassing was het er verbazend kaal en opgeruimd, met een tekenportefeuille op een bureau en een stuk of tien doeken tegen de muren geleund, maar nergens een teken van een karikatuur. Ik vrees dat ik mijn ongeduld nauw kon bedwingen toen Findlay mij zijn doeken liet zijn, vrijwel alle middelmatige stillevens van fruit en dode fazanten – zeer geschikt als versiersels van dienbladen, maar verder niets.

Vervolgens de karikatuur te pakken krijgen bleek bepaald geen eenvoudige opgave. Om Findlay het vertrek uit te werken moest ik de smoes verzinnen dat ik iemand of iets had horen vallen op de gang, en toen hij met een ongelovig gezicht ging kijken kon ik snel een blik werpen in de tekenportefeuille. In de wetenschap dat ik maar enkele ogenblikken alleen zou zijn, trok ik aan de linten en sloeg de map open. Gelukkig lag de karikatuur van Ned en Kenneth bovenop.

Ik waag te zeggen dat het geen kwaad kan wanneer ik thans, na al die jaren, beschrijf hoe die eruitzag. Findlay had de twee broers afgebeeld in een atelier, zo leek het. Ned stond bij een ezel met daarop zijn schilderij Bij de vijver. Hij keek nogal sip, mogelijk omdat Kenneth naast hem stond, gekleed in een onderrok en met een dameshoedje op. Op de voorgrond stond een grote vaas met bloemen, iets wat ik aanvankelijk niet kon duiden, tot ik besefte dat het roze viooltjes waren. Zo te zien had Kenneth ook rouge op zijn wangen en op zijn bovenlip prijkte een schoonheidsvlekje. Met één hand hield hij een jurk op en met de andere trok hij Ned aan zijn jasje. Het opschrift luidde ‘Stinkstank en Kompaan’ en de tekst eronder, die rijmde met de titel, was een uitroep van Kenneth: ‘O, Nedje, jongen, wat moet ik áán?’

Een klap op de vuurpijl, dat zult u ongetwijfeld met mij eens zijn.

Bij terugkeer in het vertrek trok Findlay een uiterst vermoeid gezicht. ‘U hoort spoken, mevrouw. Ik vind …’ Hij stokte toen hij de opengeslagen tekenportefeuille op het bureau zag, met de karikatuur die ik niet de moeite genomen had te verbergen, aangezien ik die onder zijn aandacht moest brengen en meende dat verdere uitvluchten geen zin hadden. De uitdrukking op zijn gezicht veranderde van milde irritatie in woede. ‘Pardon!’ brieste hij. Wat in godsnaam …?’

Ofschoon met pijn in het hart smeekte ik hem die belachelijke prent niet te publiceren. Ik zei dat het laster was en alleen maar schadelijk kon zijn voor zijn eigen reputatie, waarop hij antwoordde dat hij de consequenties volledig voor zijn rekening nam. Toen ik betoogde dat de tekening in alle geval veel te gewaagd was voor The Thistle, kaatste hij terug dat hij reeds een mondelinge afspraak met de hoofdredacteur had en dat de karikatuur, na toevoeging van enkele kleine details, gereed was om ingeleverd te worden en op 13 augustus zou verschijnen – hetgeen, zoals hij zei, ‘jammer was voor Stink’. Gesteld tegenover zijn onverschilligheid was ik gedwongen een beroep te doen op ’s mans geweten, ik noemde de arme kinderen die afhankelijk waren van Neds inkomen en wat dies meer zij, maar tot mijn ontsteltenis vermocht niets wat ik zei Findlay op andere gedachten te brengen. Bovendien, nu hij had gemerkt dat ik niet echt was gekomen om mijn portret te laten schilderen, beschuldigde hij mij van huisvredebreuk en dreigde de politie erbij te halen (gezien de omstandigheden een hysterische overreactie).

Ik deed slechts wat elke ware vriend gedaan zou hebben. Ik was vastbesloten, koste wat kost, ervoor te zorgen dat Ned gespaard bleef, al was het alleen maar van publieke vernedering. Zijdelings had ik vernomen dat Findlay in behoeftige omstandigheden verkeerde en geen afstand zou doen van het inkomen dat de karikaturen hem opleverden. Het leek dat alleen een financiële vergoeding hem vermocht te vermurwen. En aldus, na uitvoerig onderhandelen, stemde de karikaturist erin toe zijn vermaledijde portret te vernietigen. Ter plekke, terwijl ik toekeek, gooide hij zijn tekening in het vuur, waar zij tot as verbrandde.

Volstaat te zeggen: met geld is alles te koop.

De oude Findlay was de kwaadste niet. In weerwil van zijn reptielenaard uitte hij in later jaren, toen hij geïnterviewd werd door de ‘journalist’ Bruce Kemp, geen onvertogen woord over mijn persoon, behalve dat ik een ‘bemoeial’ was, terwijl hij allerlei soorten vergezochte leugens over mij had kunnen vertellen (zoals anderen deden!). Ik denk dat ik hem in zeker opzicht dankbaar moet zijn, hoewel hij in mijn ogen nooit genade zal kunnen vinden omdat hij van plan was Ned en zijn familie schade te berokkenen.

De oude Findlaypops.

À propos: hij is waarschijnlijk al lang geleden gestorven. Soms voelt een mens zich onwillekeurig als de laatste, potige boom van een oeroud bos – nog immer recht overeind, vasthoudend, ontembaar – terwijl overal om hem heen de zwakkere verrotten en in het riekende slijk storten.

Ik zag geen enkele reden het voorval aan een van mijn kennissen te vertellen. Wat mij betreft was de zaak afgedaan. Maar in de twee navolgende weken maakte ik mij niettemin voortdurend een beetje zorgen, omdat ik de gedachte niet uit mijn hoofd kon zetten dat Findlay mij misschien toch op de een of andere wijze zou bedriegen. Hoe hij dat precies kon doen wist ik niet, maar de mogelijkheid daartoe bestond en bleef mij als een spookbeeld achtervolgen. Ned zelf voelde slechts een lichte gêne over het feit dat de aandacht op hem gevestigd werd, maar stond er verder geen ogenblik bij stil dat hij misschien in The Thistle aan de schandpaal zou worden genageld. Al zijn aandacht was gericht op het tijdig voltooien van Eastern Palace voor inspectie door de commissie. Annie maakte daarentegen een gespannen indruk, en ofschoon ze in die tijd geen melding maakte van de karikatuur, meen ik toch dat ze bang was voor de publicatie. Ik had haar graag gerustgesteld, maar daarvoor zou ik hebben moeten bekennen dat ik achter Kenneths geheim gekomen was, en ik had niet bepaald lust dát in een beschaafde conversatie te berde te brengen.

Behalve haar zorgen over de karikatuur van Findlay moest Annie ook nog eens de hele dag de spanning verduren van de kinderen. Sibyl had onlangs een deel van Mabels kostbare borduurwerk aan repen gescheurd, en naar het scheen was Annie over die daad van vandalisme erger van streek dan alle voorgaande. De arme schat! Haar haar was slordiger opgestoken dan ooit en ze had iets schrikachtigs in haar blik, alsof ze alweer een volgende ramp verwachtte.

Nu mijn portret bijna af was gebruikte ze onze sessies om de laatste hand te leggen aan enkele details in mijn gezicht en handen, maar ik merkte dat ze er met haar hoofd dikwijls niet bij was, gedeeltelijk omdat ze veel fouten maakte en haar werk over moest doen. Eerlijk gezegd was ik elke keer haast blij dat het gebeurde, want het had tot gevolg dat ze langer over het schilderij zou doen. Ik had erg genoten van mijn tijd ten huize van de Gillespies, ik was blij dat ik de familie had leren kennen, en ik besefte dat ik ze allemaal zou missen wanneer er een einde kwam aan deze portretsessies.

Vroeg in de ochtend van de 13de augustus, terwijl iedereen nog sliep, schrok ik wakker, het bloed kloppend in de slapen. Ik herinnerde mij geen dromen of nachtmerries, maar terwijl ik daar zo lag schoot er plots een vreselijke gedachte door mij heen. Stel dat Findlay een andere karikatuur van Ned en Kenneth had getekend, een die in alle opzichten identiek was aan de eerste? Hij zou die prent eenvoudig zoals gepland op de redactie hebben kunnen afleveren. Dat idee kristalliseerde en groeide in mijn hoofd, en tegen de tijd dat het ochtendlicht aarzelend mijn kamer in kroop was ik ervan overtuigd dat de man altijd al van plan was geweest dit verraad te plegen. Hij had aan mijn verzoek voldaan en de tekening vernietigd, maar dat was slechts toneel om zich van mij te ontdoen. Ik zag hem al voor mij, grinnikend in zichzelf terwijl hij precies dezelfde tekening op papier zette!

The Thistle zou die ochtend in de winkels liggen. Aangenomen dat het blad allereerst bij de winkels in de buurt van de uitgever afgeleverd zou worden, besloot ik de stad in te gaan en een exemplaar te kopen. Ik wist niet precies vanaf hoe laat het blad te koop was, maar ik wachtte gespannen tot tien uur en liep vervolgens Sauchiehall Street in, met de bedoeling zo nodig helemaal naar het Centraal Station te wandelen. Gelukkig echter kwam ik al spoedig voorbij een banketbakker die tevens kranten en tijdschriften verkocht, en toen ik de duistere diepten van de negotie in tuurde zag ik een klein stapeltje van The Thistle op de toonbank liggen. Ik kocht een exemplaar en haastte mij naar buiten, waar ik het met trillende vingers opende.

Het was uiteraard niet moeilijk voorbij te gaan aan de opgeblazen geborneerdheid van ‘Onze Kribbige Criticus’, maar ik wierp wel een blik op ‘Megilp’, de rubriek over schone kunsten (gelukkig daar geen vermelding van Ned of Kenneth) en bladerde vervolgens door naar pagina 9, waar Findlays karikatuur gewoonlijk stond. En daar was hij, de illustratie van de week – een tekening van Mr. Crawhall, afgebeeld als een schriele vogelverschrikker met een verbeten gezicht, overdekt met duiven en kraaien. Ik bladerde heen en weer door het tijdschrift, niet in staat te geloven dat Findlay inderdaad zijn woord gehouden had. Maar ik vond nergens een ander portret of een verwijzing naar Ned Gillespie of zijn broer.

Ik had opgelucht moeten zijn, maar in plaats daarvan dacht ik aan een volgende mogelijkheid: dat de karikatuur misschien in een later nummer van The Thistle of een ander tijdschrift zou verschijnen. Bovendien, als Findlay het geheim van Kenneth kende, dan was de kans groot dat ook anderen geruchten hadden gehoord.

Ik had met Annie afgesproken die middag te poseren, maar nu twijfelde ik of de afspraak niet beter geannuleerd kon worden. Of de Gillespies The Thistle nu wel of niet hadden gezien, er zou weleens gespeculeerd kunnen worden over de karikatuur, en ik had geen zin erbij te zijn als het onderwerp ter sprake kwam, want ik wist niet of ik dat wel zonder blikken of blozen kon doorstaan. Echter, de afspraak zo kort van tevoren afzeggen stond mij ook niet aan, en dus besloot ik mijn mond maar te houden als het gesprek op Findlay kwam en sloeg om twee uur, volgens plan, de hoek om en vervoegde mij op nummer 11. Het was een warme, zonnige namiddag, geen wolkje aan de lucht. Annie was thuis met de kinderen. Ned was naar de kunstsociëteit gegaan om toe te zien op het ophangen van de schilderijen voor de commissie, die dezelfde week op visitatie zou komen, en Christina, de meid, had vrij gevraagd om haar moeder te bezoeken die – schijnbaar – ziek was.

Er was die middag nog iemand die beweerde ziek te zijn. Bij mijn aankomst lag Rose boven een dutje te doen, terwijl Sibyl in de salon onder een deken op de sofa lag, met naast zich op de grond een lege kom. Ze droeg een dun hemdjurkje en hield een klein spiegeltje in haar hand. Haar gezicht was nog bleker dan gewoonlijk en er zaten paarse kringen onder haar ogen. Toen ik binnenkwam schonk ze mij een van haar boosaardige strakke blikken en draaide zich vervolgens om.

‘Arm kind’, zei Annie. ‘Ze voelt zich weer niet goed.’

Die buikpijnen en hoofdpijnen vormden de jongste ontwikkeling in het storende, aandacht trekkende gedrag van Sibyl. De afgelopen weken was ze nog huileriger en humeuriger geworden. Ze reageerde niet meer hysterisch als ze geconfronteerd werd met de bewijzen van haar destructieve gedrag, maar sloeg dicht en keerde zich vol wantrouwen in zichzelf. Het leek wel of ze ergens op zinde – ze keek en wachtte af. Beetje bij beetje was het kind in de loop van de zomer een steeds dreigender aanwezigheid geworden. Nu, terwijl haar moeder en ik door de kamer liepen, hield Sibyl ons in de gaten, ook al had ze haar rug naar ons toegekeerd – ik zag dat ze ons in haar handspiegel bespiedde. In de zilveren omlijsting van het glas zag ik een van haar ogen naar mij staren. Was het verbeelding of trilden zelfs haar magere schouderbladen van boosaardigheid?

Intussen had Annie haar ezel omgedraaid om me mijn portret te tonen. Daar stond ik op het doek te kijk. Ze had mij in paars- en grijstinten geschilderd. De kleuren harmonieerden, de penseelvoering was vloeiend en trefzeker. Natuurlijk, ik zou nooit mooi of zelfs maar bevallig zijn, maar Annie had mij haast presentabel gemaakt. Ik was in elk geval erg dun!

‘Hoelang nog voor het echt af is?’ vroeg ik.

‘O, vandaag is het klaar. Ik wil alleen je handen nog een beetje ophalen, maar dat hoeft niet zo lang te duren. Zullen we beginnen?’

Ik liep naar het raam en nam plaats op mijn zetel, waarvan de omtrekken mij inmiddels zeer vertrouwd waren. Ik voelde mij nogal droefgeestig en terneergeslagen. Onze laatste sessie! Ik zou de tijd die we in Stanley Street hadden doorgebracht missen, ook al bezorgde Sibyl mij bijwijlen een ongemakkelijk gevoel. Gelukkig zag ik haar niet tijdens het poseren, want ons geïmproviseerd atelier was ingericht in een hoek van de kamer. En toch bleef ik de broeierige aanwezigheid van het kind in mijn nabijheid voelen. Zo nu en dan keek ze naar ons in haar spiegel, die ze over de gecapitonneerde leuning van de sofa stak. Gelukkig hield ze zich voor de verandering eens stil.

Annie van haar kant was in de afgelopen paar weken ijziger dan ooit geworden. Sinds de dag dat ik Ned op de trap was tegengekomen en ze ons vanaf de overloop samen had zien praten deed ze koel tegen mij. Ik vroeg mij af of ik iets gedaan had wat haar ergerde. Ze had uiteraard geen enkele reden om jaloers te zijn, maar misschien stond het haar niet aan dat ik haar echtgenoot raad gaf. Het was ook mogelijk (dacht ik bij mijzelf) dat ze The Thistle nog niet gezien had en dat ze eenvoudig nerveus was vanwege de gevreesde karikatuur.

We hadden een half uur gestaag doorgewerkt toen ik voetstappen hoorde in het trappenhuis en het geluid herkende van Peden, luid orerend, zijn stem galmend in de ruimte terwijl hij naar boven kwam. Ik nam aan dat hij in het gezelschap van Ned was, tot de sleutel in het slot werd omgedraaid en de voordeur openvloog, begeleid door het proestend gegiechel van een vrouw. Nieuwsgierig als altijd ging Sibyl rechtop zitten en tuurde de hal in, terwijl Annie naar de deur keek, juist op het ogenblik dat Christina en Peden binnenkwamen. De meid was verfomfaaider dan ooit, en toen ze op de drempel van de salon verscheen had ik duidelijk de indruk dat ze niet al te vast op haar benen stond.

‘Ik ben t’rug’, zei ze kortaf en tuitte vervolgens haar lippen.

Annie staarde sprakeloos naar haar dienstmeid. In reactie op haar stilzwijgen trok Christina haar knappe gezichtje in een ernstige plooi. Ze leunde naar voren en ademde zwaar door haar neus. ‘Me moed’r is nie goed’, zei ze. ‘He’maal nie. Z’is’r slecht an toe – heel ziek. M’neer Peden hier – de bij, niewaa?’

In werkelijkheid zei ze niet dat Peden ‘de bij’ was, zoals ik aanvankelijk dacht, maar dat hij ‘erbij’ was. Het leed geen twijfel dat Christina gedronken had. Ja, de zoete geur van likeur begon door de kamer te walmen. Voor zover ik kon zien was ze niet ‘beschonken’, maar toch zeker ‘boven haar theewater’. Walter hupte achter haar op en neer, groot vertoon makend en bijtend op zijn nagels, als ware hij een acteur in een toneelstuk. Waarschijnlijk hoopte hij niet alleen het geheel een dramatischer cachet te geven, maar tevens te laten blijken dat híj geen schuld had aan de gesteldheid van de meid. Natuurlijk maakte hij zich belachelijk, daar Annie noch ik ook maar een ogenblik dacht dat hij verantwoordelijk was. Mijn gastvrouw was duidelijk woedend op haar meid, maar het lag niet in haar aard in het bijzijn van gasten een scène te maken.

‘Ga aan je werk, Christina’, zei ze rustig. ‘Ik spreek je later nog wel.’

Het meisje beende weg. Een ogenblik later klonk het geluid van de dichtslaande keukendeur. Peden kwam op zijn tenen de salon in, nog steeds bijtend op zijn nagels. ‘Goh!’ riep hij uit, rollend met zijn ogen. ‘Ik wilde net aanbellen toen ze achter me de bordestrap op kwam. Het is niet mijn schuld – ik was helemaal niet bij haar.’

‘Natuurlijk niet’, zei Annie. ‘Luister, Walter, Ned is op de kunstsociëteit.’

‘Ja, weet ik’, zei Peden, waarna hij zich omdraaide en mij op vreemde wijze doordringend aankeek. ‘Ik ga er ook heen. Goedemiddag, Hettie.’

Vervolgens haalde hij met een zwierig gebaar een exemplaar van The Thistle uit zijn zak. Annie onderdrukte een kreet en snelde naar voren om het tijdschrift uit zijn handen te grissen, terwijl hij al bezig was het op een bepaalde pagina open te slaan. Ik zag de opluchting op haar gezicht toen Peden Findlays karikatuur van Mr. Crawhall aanwees.’

‘O, God zij dank!’ riep ze uit.

Walter, intussen, knipoogde samenzweerderig tegen mij, wat mij danig van mijn stuk bracht.

‘Wat een opluchting’, zei Annie. ‘Hij heeft Ned niet eens getekend. Of Kenneth.’

‘Nou,’ kondigde Peden aan, ‘toevallig hoorde ik tijdens de lunch iets heel interessants over de oude Findlaypops en zijn karikatuur van de gebroeders Gillespie.’

Ik zette mij schrap: misschien had Findlay toch een karikatuur in een ander weekblad geplaatst, Quiz, misschien, of The Bailie. Annie beet op haar lip, een onmiskenbaar teken dat ook zij zich zenuwachtig maakte. Sibyl was weer op de sofa gaan liggen, uit het zicht, maar het leed geen twijfel dat ze een en al oor was.

‘Hij heeft hem niet eens aan The Thistle aangeboden’, zei Peden. ‘En de reden daarvoor is, naar het schijnt, dat iemand hem op andere gedachten heeft gebracht. Om precies te zijn heeft die persoon ervoor gezorgd dat hij hem verníétigde.’

‘Echt waar?’ vroeg Annie.

Peden wendde zich tot mij. ‘Naar het schijnt,’ zei hij (o, wat haatte ik die zinsnede – naar het schijnt dit, naar het schijnt dat – hij was zó’n roddeltante!), ‘wat ik gehoord heb is dat de persoon in kwestie een dame was, en wel een Engelse dame die Miss Baxter heette.’

Vanuit mijn ooghoeken zag ik dat Annie mij aanstaarde. Ja, aller ogen waren op mij gericht, want ook Sibyls spionnetje kwam langzaam in het zicht, boven de armleuning van de sofa, iets wat komisch geweest zou zijn als ik niet in zo’n lastig parket had verkeerd.

‘Wat wil je in hemelsnaam suggereren, Walter?’ vroeg Annie.

‘Ja, wat?’ voegde ik er zo beheerst mogelijk aan toe.

‘Ach, kom nou, Hettie, hang nu niet de onschuldige uit. Een dame met een Engels accent …’

‘Daar zullen er wel zo’n vijfduizend van zijn in Glasgow deze zomer’, zei ik. ‘Met de Wereldtentoonstelling …’

‘Ja, maar hoeveel daarvan heten Baxter?’

Annie zag mij fronsend aan, onbegrip stond in drukletters op haar gezicht te lezen. Na een ogenblik wendde ze zich tot Peden. ‘Wat stond er op Findlays karikatuur?’ vroeg ze. ‘Hoe waren Ned en Kenneth afgebeeld?’

Walter schudde zijn hoofd. ‘Ik weet het niet’, antwoordde hij en keek mij vervolgens lelijk aan. ‘Kom op, Hettie, geef toe dat jij het was. Miss Baxter? Uit Londen?’

Ik lachte. ‘Je hebt de verkeerde voor’, zei ik. ‘Waarom zou ik willen verhinderen dat Findlay zijn malle krabbel publiceert? Waarom zou ik dat tegen willen houden?’

‘Ik heb geen idee’, zei Peden. ‘Maar het lijkt me zonneklaar dat jij het hebt gedaan. Ik heb het uit betrouwbare bron, met signalement en al.’

Op dat ogenblik hoorden we een vreemd geluid van Annie komen en we keken haar aan. Tot mijn verbazing huilde ze en tot mijn ontsteltenis deed ze een stap naar voren en omhelsde mij met een betraande glimlach.

‘O, dank je’, mompelde ze in mijn oor. ‘Ik maakte me zó’n zorgen om die stomme man en zijn tekening. Dank je zeer dat je hem hebt tegengehouden.’

Haar hals rook vluchtig naar ‘Wilde Appel’, haar favoriete geurtje. Ik zag dat Peden mij over haar schouder strak aankeek.

‘Wat ik niet begrijp’, zei hij, ‘is waarom je hem de prent hebt laten vernietigen, Hettie. Wat stond erop, in hemelsnaam? Findlay zegt er geen woord over: hij heeft gezworen het geheim te houden.’

Annie verloste mij uit haar warme omhelzing en ging voor Peden staan. Ze droogde haar tranen en zei: ‘Laat maar. Misschien zullen we nooit weten wat er op die karikatuur stond. Het voornaamste is dat hij niet geplaatst is. En als je het niet erg vindt, Walter, zouden we nu graag door willen gaan met ons werk.’

‘Ah, natuurlijk, het Grote Portret!’ zei hij en danste naar haar toe. ‘Dan ga ik maar. Goedendag, mijn beste Mrs. Gillespie. En vaarwel, Hettie, snoodaard dat je bent.’

Hij keek mij nog even met samengeknepen ogen aan en kuierde vervolgens het appartement uit.

Annie wendde zich tot haar dochter, die nog steeds op de bank luistervinkje lag te spelen. ‘Sibyl, ga naar je kamer en doe een dutje.’

Er volgde gejammer, maar uiteindelijk schuifelde het kind de kamer uit, haar deken achter zich aan slepend. Annie wachtte tot Sibyl boven was, waarna ze de kamerdeur zachtjes dichtdeed. Ik verwachtte dat ze terug zou gaan naar haar ezel, maar in plaats daarvan nam ze plaats in een van de zetels bij de haard en zag mij, één hand onder haar hoofd, langdurig vorsend aan. Ik meende aanvankelijk dat het voor het portret was, maar uiteindelijk zei ze: ‘Goed, Harriet, vertel nu maar eens wat je uitgespookt hebt.’

Het bleek dat ik gelijk had met mijn vermoeden: Annie wist inderdaad alles van het geheim van haar zwager. Enkele weken later hoorde ik het hele ongekuiste verhaal over hoe ze een paar maanden eerder zijn vertrouwelinge was geworden toen hij haar alles had opgebiecht. Het volstaat te zeggen dat haar vermoedens voor het eerst waren gewekt tijdens een familie-uitje naar Edinburgh, eind december. Kenneth en Annie zaten destijds samen in een drukke trein, terwijl de rest van de familie gedwongen was in een andere coupé plaats te nemen. Het schijnt dat Neds broer, zonder dat Annie het wist, intiem was geworden met een Schotse soldaat die aan de andere kant naast hem zat. Het begon ermee dat de een zijn dij tegen de ander drukte, aanvankelijk, naar het schijnt, per ongeluk en vervolgens (in Bishopbriggs, waar alle andere passagiers van de coupé uitstapten) minder per ongeluk, waarna al stiekem friemelend van het een het ander kwam, met als apotheose een daad die ik hier niet nader zal omschrijven, maar die Kenneth met de hand bij de soldaat verrichtte terwijl de trein Haymarket Station binnenliep, dit alles onder sluwe dekking van de militaire cape die over de schoot van de vreemdeling was gedrapeerd. (Op dit aspect van de gebeurtenis werd door Annie slechts in de meest bedekte termen gezinspeeld, maar er was geen twijfel aan wat ze bedoelde.)

Wat ze het akeligst vond, denk ik, was dat heel die losbandige activiteit zich aan haar zijde afspeelde terwijl zij verdiept was in een boek, haar geliefde David Copperfield, en dat ze op het ogenblik dat Kenneth zich, bij de nadering van het station van Haymarket, op het toppunt van zijn vurigheid aan de soldaat vergreep, net bij het treurigste deel van het verhaal was gekomen – de dood van Jip, het schattige kleine hondje, en van de vrouw van de held, de arme kleine Dora. Deze dubbele tragedie (beide op één bladzijde!) had Annie tot tranen toe geroerd, en het hinderde haar dat Kenneth, terwijl zij stil en onwetend zat te schreien, ontroerd door een meesterlijk verhaal, naast haar in de klamme krochten van een soldatenkilt (haar woorden, niet de mijne) had zitten frunniken. Pas na afloop, toen de soldaat in Haymarket was uitgestapt en Kenneth zich vreemd gedroeg door hem achterna te rennen en vervolgens weigerde te zeggen waarom, werd Annie achterdochtig.

‘Dus vroeg ik het hem met Oudjaar, toen hij dronken was. Hij wilde het me eerst niet vertellen, hij hield het maar bij toespelingen dat er iets met hem was wat ik niet wist. Maar later werd hij nog dronkener en toen … nou, toen vertelde hij wat er in de trein gebeurd was.’

Als Annie al reserves koesterde, dan hield ze die sedertdien zorgvuldig voor Kenneth verborgen. Ik denk dat ze gevleid was dat hij haar in vertrouwen had genomen. En Kenneth, toen hij eenmaal besefte dat zijn schoonzus niet alleen zijn geheimen bewaarde, maar hem ook nog toestond erover te praten zonder zijn daden af te keuren, kreeg de smaak der ontboezeming te pakken en liet alle terughoudendheid varen – hij leek het zelfs wel opwindend te vinden haar te onderhouden met ongekuiste verslagen van zijn wapenfeiten.

‘Daarna vertelde hij me alles’, zei ze. ‘Over alle mannen met wie hij iets had, op allerlei soorten plekken. Ik zeg aldoor tegen hem dat hij voorzichtig moet zijn, maar hij luistert gewoon niet. En toen kwam de Wereldtentoonstelling en ontmoette hij Carmine, de gondelier, en dát was een zegen, geloof me, Harriet, want daardoor kalmeerde hij. Hij doet het niet meer met vreemden, de een na de ander, zoals vroeger. Wat hij samen met Carmine doet, gebeurt achter gesloten deuren.’

‘Helaas niet altijd’, bracht ik haar in herinnering. ‘Ze hadden geluk dat ik het maar was die ze zag onder de brug. Stel je voor dat het een politieagent was geweest!’

Annie keek verslagen. Arm meisje (want ze was echt niet meer dan een meisje) – een geheim zo veel maanden alleen dragen was een last geweest en ik denk dat het haar enorm opluchtte dat ze mij in vertrouwen had kunnen nemen.

Maar nu loop ik weer op de zaken vooruit. Ik hoorde alles wat ik hier vertel pas in september, meen ik, en tegen die tijd waren Annie en ik dikkere vriendinnen geworden en konden wij over die dingen praten, zij het in bedekte termen.

Die dag zelf werd er natuurlijk niet veel gezegd. Annie drong aan, maar ik bleef minutenlang ontkennen dat ik de hand had gehad in de vernietiging van Findlays karikatuur. Tot ik, moet ik toegeven, overstag ging. Ze wilde zo wanhopig graag weten hoe Kenneth en Ned waren afgebeeld en ze smeekte mij zo dringend dat ik uiteindelijk de karikatuur voor haar beschreef. Daarna wilde ze persé weten waarom ik in hemelsnaam om te beginnen al naar Findlays huis was gegaan, en zo omzichtig mogelijk vertelde ik haar dat ik Kenneth samen met de gondelier in het park had gezien. ‘Ze hebben mij niet gezien, want het was tegen die tijd al aardig donker, maar ik zag hen tweeën wel. Ik zag wat ze deden.’

Annie hield haar lippen zo stijf opeengeklemd dat ze haast niet meer te zien waren. Ik wilde haar graag geruststellen en nam haar handen in de mijne.

‘Pieker er niet over, liefje. Ik ken heel wat van dat soort mannen in Londen. Het komt meer voor dan je zou denken. Ik zal het aan niemand vertellen, dat beloof ik je.’

Ze keek mij in de ogen om te zien of ze mij kon vertrouwen, en eindelijk leek iets in haar zich gewonnen te geven en ze zuchtte. ‘O, Harriet! Ned weet er niets van en ik werd bijna gek van de gedachte dat die tekening gepubliceerd zou worden en alles te gronde richten – Kenneth en Ned en wij allemaal.’

‘Nou, laten we hopen dat we ons daar niet meer over hoeven te bekommeren.’

Ze schudde haar hoofd, met tranen in de ogen. ‘Ik weet niet hoe ik je moet bedanken. Ik zal nooit vergeten wat je voor ons gedaan hebt – nooit.’

Juist op dat ogenblik vloog de voordeur open en enkele seconden later stormde Ned de salon in. ‘Goedemiddag, dames!’ riep hij. ‘Wat doen jullie hier binnen? Laten we naar buiten gaan, het park in, de frisse lucht in!’

‘Jij bevindt je wel, naar het schijnt, liefje’, zei Annie, die zich met bewonderenswaardige gratie had hersteld. ‘Heb je Walter gezien?’

‘Had ik die moeten zien, dan?’

‘Hij ging naar jou toe op de kunstsociëteit. Jullie moeten elkaar vrijwel tegengekomen zijn.’

‘Ja, nou, goed’, zei Ned en keerde zich vervolgens met een glimlach naar mij. ‘Harriet, je zult wel blij zijn te horen dat mijn Eastern Palace af is en dat het nu aan de muur hangt in de kunstsociëteit, in afwachting van het oordeel van de Commissie Schone Kunsten.’

‘Geweldig. Hoe ziet het eruit?’

‘Ik ben er uiteraard niet helemaal gelukkig mee, maar …’

‘Och’, zei Annie schamper. ‘Luister maar niet naar hem. Het is prachtig.’

Ned lachte bescheiden. ‘Nou, dat zou ik niet zeggen. Maar Horatio Hamilton was er en die zei dat hij het mijn beste werk tot dusver vond.’

‘O, maar dat is geweldig’, zei ik.

‘Ned, liefje,’ zei Annie, ‘je moet niet teleurgesteld zijn, maar dat geval is uiteindelijk toch niet in The Thistle verschenen.’

Ned keek nietszeggend. ‘Welk geval?’

Het was opmerkelijk, gezien de nijpende omstandigheden waarin wij allemaal verkeerd hadden, maar hij scheen de karikatuur volkomen vergeten te zijn.

‘De tekening van Findlay, liefje. Hij heeft een karikatuur van Mr. Crawhall in The Thistle geplaatst en niet van jou.’

Ned lachte. ‘Die goeie ouwe Crawhall! Ja, nou, hij is toch een veel beter onderwerp dan ik. Goed …’ Hij sloeg zijn handen in elkaar, de karikatuur was alweer vergeten. ‘Laten we met z’n allen naar het park gaan en vieren dat mijn schilderij af is. Dankzij jouw goede raad, Harriet, maak ik nu misschien een kansje bij de commissie. Ik hoop echt dat ik je eenmaal een wederdienst kan bewijzen.’

‘O, hemeltje …’ zei ik, niet weinig gegeneerd. ‘Ik was er alleen maar van overtuigd dat Eastern Palace iets heel bijzonders was.’

‘Nou, je had gelijk. Voortaan zal ik jou eerst om raad vragen voordat ik iets doe. Annie, waar zijn de meisjes? Laten we naar buiten gaan. Kom op, Harriet, laat me een ijsco voor je kopen, of een verfrissing.’

‘O, dat zou geweldig zijn, maar …’ Ik keek weifelend naar zijn vrouw. ‘We moeten door met mijn portret. Annie wil het graag afmaken.’

Tot mijn grote verbazing schudde ze haar hoofd.

‘Och, nee, laat maar. We doen het wel een andere dag. Ned heeft gelijk. We kunnen allemaal wel wat frisse lucht gebruiken, en een beetje vertier in het park.’ Ze glimlachte tegen mij en pakte mijn hand. ‘Kom je met me mee naar boven, mijn beste Harriet, om me te helpen de kinderen aan te kleden?’

Mijn gezicht gloeide van plezier om dit ongebruikelijke vertoon van hartelijkheid.

‘Ja, graag’, zei ik.

En zo ging mijn vriendschap met de Gillespies een heerlijke nieuwe fase in.