Carlos Zanón

Broers in Barcelona

Uit het Spaans vertaald door Marika de Bakker en Ester van Buuren

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Tarde, mal y nunca, verschenen bij rba Libros, S.A., Barcelona, 2011

Oorspronkelijke tekst © Carlos Zanón, 2009

Nederlandse vertaling © Marika de Bakker, Ester van Buuren en De Geus bv, Breda 2013

Omslagontwerp en -illustratie © Marlies Visser

isbn 978 90 445 2332 4

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Op de televisie vertelt iemand dat er destijds mensen waren die zo hun geld verdienden. Ze lazen de toekomst in rivieren, vijvers en spiegels. Salva, de kroegbaas, hoort het wel, maar het dringt allemaal niet tot hem door. Hij bestookt het plasmascherm met de afstandsbediening alsof het een toverstokje is waarvan de magische krachten het om onverklaarbare redenen laten afweten.

Achter hem, aan de bar, zijn hand stevig om een glas cognac, staat Tanveer Hussein. Hij is kort daarvoor met Epi binnengekomen na een turbulente nacht. Maar dat lijkt vergeten en hij is in een goeie bui. Met een cynisch lachje kijkt hij toe hoe Salva verwoede pogingen doet om zijn illegale smartcard aan de praat te krijgen. Hij vraagt of hij hulp nodig heeft. Het schijnt dat hij ooit, langgeleden, installateur van schotelantennes is geweest. Salva reageert niet. Hij schuift zijn bril omhoog tot op zijn voorhoofd en houdt de afstandsbediening vlak voor zijn gezicht. Al is de dag nog maar net begonnen, hij twijfelt nu al aan alles. Gele, rode en groene knopjes. Allemaal hetzelfde, allemaal even onbegrijpelijk.

Toen Epi en de Moor de bar binnenkwamen, zat Álex aan een van de tafeltjes achterin. Epi liep meteen met grote passen door naar achteren, maar lonkte in het voorbijgaan wel even naar zijn favoriete gokkast met marsmannetjes. Toen hij zag dat het apparaat niet aanstond was hij gerustgesteld, als een jaloerse minnaar die ziet dat zijn geliefde alleen in bed ligt. Daarna is hij met een sporttas met de opdruk moskou 1980 het toilet binnengegaan.

Bulgaarse kogelstootsters, denkt Álex automatisch als hij het leest. Epi, die zijn broer is, heeft hem bij binnenkomst geen blik waardig gekeurd. Misschien heeft hij hem niet gezien. Ongeschoren Tsjechische oksels, droevige, blauwe Slavische ogen; Álex ontrafelt zijn televisieherinneringen aan de Olympische Spelen die door de Amerikanen werden geboycot. Hij voelt de slaap achter zijn ogen prikken, alsof hij zich, nu hij heeft gezien hoe laat het is, ineens realiseert dat hij in bed zou moeten liggen. Hij is hier nog nooit voor zevenen geweest. Maar vannacht heeft hij slecht geslapen. Hij had geen sigaretten meer. En geen koffie. Dus had hij al zijn moed bij elkaar geraapt, zich aangekleed en was hij naar Salva’s bar gegaan, die waarschijnlijk net open was. Nu staat er een hoog, gloeiend heet glas voor hem. Het zal wel even duren voor hij een slok kan nemen. Maar hij heeft geen haast vandaag.

Tanveer en Epi. Epi en Tanveer. Álex had al gehoord dat ze weer met elkaar omgingen, hoewel zijn jongere broer er niets over had losgelaten. Daar kon alleen maar rottigheid van komen. Dat wist iedereen. Iedereen behalve Epi blijkbaar. Álex neemt achter elkaar twee trekjes van zijn sigaret terwijl hij de draad van de reportage op tv weer probeert op te pikken, want hij herinnert zich dat zijn vader altijd graag naar dit soort programma’s keek.

Er is nu een professor van een of andere buitenlandse universiteit aan het woord, die beweert dat je niet meetelt als je niet gezien wordt. Nogal wiedes. Je hebt een zak over je hoofd. Het maakt niet uit wie je bent of wat je doet. Als er geen ogen op je gericht zijn, is er geen verhaal. Dan is er geen vroeger of later. Er is geen plek waar je naar terug kan omdat niemand zich herinnert dat je er ooit geweest bent.

Van dit soort onheilsprofeten word je niet echt vrolijk, peinst Álex. Alsof iemand hem gehoord heeft, verdwijnt het beeld plotseling. Salva slaakt een triomfantelijke kreet. Maar nu verschijnen er geweren, camouflagepakken, kogelvesten, mannen met geweren in de aanslag. Dan een wolkenlucht met vogels, één kwartel, daarna meer, een hele zwerm domme kwartels. Schoten: er valt iets uit de lucht wat wel een lappenpop lijkt, en onmiddellijk grijpen de honden als hyena’s hun kans.

Álex kijkt liever naar Griekse professoren dan naar jagers, maar hem wordt niets gevraagd. Hij protesteert ook niet. Wel gaat zijn hand naar het glas. Nee, geduld.

Epi zit in het donker op de wc. Zijn ogen zijn strak op het rode lichtje van de schakelaar gericht. Hij is zo gespannen dat hij zelfs het zaagsel onder zijn voeten voelt. De chloorlucht maakt hem duizelig. Waar haalt iemand de kracht vandaan om dit te doen? Om dag in dag uit de vloer te schrobben, zijn leven op orde te hebben, te doen wat er gedaan moet worden?

Er verschijnt een Pakistaan ten tonele. Hij komt glimlachend het café binnen en wijst naar iets. Salva geeft hem van achter de bar te verstaan dat het hier geen openbaar toilet is. Maar de man begrijpt het niet, of wil het niet begrijpen, en dus vergroot hij zijn grijns met nog eens zes tanden en loopt gewoon door naar achteren. Salva vervloekt de God van het christendom en de legers van de kruisvaarders omdat ze het karwei niet hebben afgemaakt, maar gaat daarna weer verder met waar hij mee bezig was: de goals van gisteren proberen te vinden.

‘Hé, laat staan, man. Ik vind dat met die vogels wel leuk. Moet je kijken, nou gaan ze achter dat varken aan’, zegt Tanveer onverstoorbaar.

‘Everzwijn, dombo, dat is een everzwijn …’

‘Ook goed. Mijn Catalaans is niet zo goed als het jouwe …’

De Pakistaan duwt tegen de wc-deur en Epi, die hem niet op slot heeft gedaan, steekt zijn arm uit om de klap op te vangen. De Pakistaan verontschuldigt zich, doet een stap achteruit en gaat rustig op zijn beurt staan wachten. Hij draait zich om naar Álex. Met nog steeds diezelfde grijns. Maar Epi’s broer reageert niet. Zo zijn wij Europeanen, zou hij hem willen uitleggen, een stelletje botteriken zo vroeg in de ochtend. Misschien komt het wel door de Franse Revolutie, joh.

Epi doet de deur nu wel op slot. Het licht laat hij uit. Zijn T-shirt is drijfnat van het zweet. Eerst rustig worden. Hij prevelt monotoon een gebed, zoals hij het als kind heeft geleerd: een paar minuten bidden, tot je in slaap viel. Hij begint een aantal keer opnieuw, maar blijft steeds op hetzelfde punt steken. Een slecht voorteken.

Toch weet hij dat hij het niet langer kan uitstellen, dat hij geen keus heeft. Voor de zoveelste keer raakt hij de steel van de hamer aan, die hij uit zijn sporttas heeft gehaald, en onwillekeurig komen er allerlei onzinnige gedachten in hem op, onbenulligheden die er helemaal niet toe doen nu. Bijvoorbeeld hoe Mari, Salva’s vrouw, tekeer zal gaan als ze alles opnieuw moet schoonmaken. Bloed, hersenen, gebroken glaswerk, voetafdrukken in het zaagsel, op haar smetteloze, pasgeboende vloer. En natuurlijk denkt hij aan Tiffany, om de kracht te vinden die, juist nu hij die zo hard nodig heeft, verdwenen lijkt. Een paar seconden maar. Dan doet hij de deur open. Hij is verbaasd oog in oog te staan met de Pakistaan. Epi heeft hem nog nooit in deze buurt gezien. Weer zo’n kansloze buitenlander met donkere, onpeilbare ogen die een onverstaanbaar mengelmoesje van Spaans en Urdu brabbelt. Epi is het toilet nog niet uit, of de man stormt naar binnen om van zijn buikkramp af te komen.

Tanveer kijkt nog steeds gebiologeerd naar de beelden van de jacht. De dood, het spel tussen jager en prooi. Nu gaat het over de dieren, hoe zij in de stilte en de diepe rust van het bos aanvoelen dat er gevaar dreigt. De voice-over fluistert dat je voor een everzwijn blijkbaar veel geduld moet hebben. Het beeld begint te storen, er verschijnen flitsen van andere zenders, en weer die Grieken en diezelfde stoffige professor die helemaal opgaat in zijn eigen, vage verhaal.

De Paniek, de Chaos, De Vlucht in het Wilde Weg. De Gorgonen. Ze waren met z’n drieën en hielden alles nauwlettend in de gaten, sluw als ze waren. Wij zijn ook met z’n drieën: Salva, Epi en ik. Net als de drie musketiers, of de drie biggetjes, en Tanveer is dan natuurlijk de boze wolf, denkt Álex, terwijl hij ziet dat Epi achter de Moor gaat staan. Tot zijn verbazing zet hij de sporttas voorzichtig naast zich op de grond. Zijn armen hangen slap langs zijn lichaam. In zijn rechterhand heeft hij een grote hamer waarvan de kop zijn knie raakt. Het hele tafereel brengt Álex in verwarring. Een hamer past niet in het plaatje. Dit is een kroeg. Dit is het gewone leven. Maar het lijkt eerder een scène uit een computerspel, met Epi die op het toilet de amulet heeft gevonden en hem meteen wil inzetten. Duizend bonuspunten: de speler gaat door naar een hoger level.

‘Je zal toch moeten betalen voor die smartcard, vriend’, zegt Tanveer. ‘De boel belazeren is nooit je sterkste kant geweest.’

Plotseling raakt alles in een stroomversnelling. Salva draait zich om en wil terugzeggen dat hij zijn opmerkingen spuugzat is. Maar hij kan geen woord uitbrengen omdat hij Epi vlak achter Tanveer ziet staan met een hamer die hij met beide handen vasthoudt, alsof hij van Salva een geweldige worp verwacht.

Het plotselinge stilvallen van de kroegbaas is als een harde gil die Tanveer waarschuwt dat er achter hem iets aan de hand is. Hij wil zich omdraaien en wordt daarom niet vol door de hamer geraakt. Epi had hem één rake klap op zijn hoofd willen geven, eentje maar, zodat Tanveer nooit zou weten door wie of wat hij was gedood. Maar het heeft niet zo mogen zijn en nu kan hij niet meer terug.

Hij slaat zo hard hij kan, met zijn ogen dicht. Het is net of hij tegen de matglanzende weerschijn van een stuk metaal slaat. Hij heeft Tanveers sleutelbeen geschampt, dat kraakte, en door de klap gaat de één meter negentig tegen de grond. In zijn val raakt de Moor de benen van Epi, die daardoor ook zijn evenwicht verliest en valt. Epi weet dat hij overeind moet komen, de Marokkaan snel moet overmeesteren, hem de hersens moet inslaan.

Salva staat ondertussen te schreeuwen en probeert zo snel mogelijk achter de bar vandaan te komen. Nu zou Epi willen dat hij zich kon omdraaien en weglopen. Stoppen en tegen Tanveer zeggen dat het allemaal maar een grap was, de band maanden, jaren, levens terugspoelen. Zijn overleden moeder met een bezweringsformule weer tot leven wekken, dwars door muren en plafonds heen klauwen om weer kind te zijn, onschuldig, met een leven zonder problemen voor zich. Maar dat kan niet.

Tanveer, groot en sterk, grijpt naar zijn arm, probeert op te staan. Maar zijn voeten glijden weg op de pasgedweilde vloer en hij valt tegen een gokkast aan. De hamer raakt hem nu op zijn rug. Tanveer slaakt een gil, hij vloekt en tiert terwijl hij Epi stevig bij zijn T-shirt pakt. Hij sjort aan hem, valt opnieuw.

Salva noch Álex durft tussenbeide te komen omdat de lukrake klappen elkaar in hoog tempo opvolgen. Tanveer probeert op handen en voeten weg te komen en stuit op een aluminium ladder die de schilders daar gisteren hebben laten staan. Van achter de ladder weert de Moor Epi’s aanvallen af. Opeens schiet de hamer uit diens handen, tegen zijn favoriete gokkast aan, en slaat er een gat in. Alles en iedereen lijkt even de adem in te houden. Misschien denkt Epi nu dat het allemaal voor niets is geweest. Tanveer daarentegen begrijpt dat dit zijn kans is. Zwaargewond grijpt hij zich met beide handen aan de ladder vast. In een uiterste krachtsinspanning tilt hij die op en probeert zijn tegenstander zo hard mogelijk op zijn rug te raken.

‘Vuile klootzak, ik vermoord je! Je bent gestoord, eikel! Ik weet wel waarom je dit doet, maar neuken is nou eenmaal een kunst, lul! …’

De klap komt hard aan en Epi wordt tegen de muur gesmakt. Door een gelukkig toeval vindt hij zijn hamer terug. Hij grijpt hem stevig beet, ontwijkt een nieuwe, krachteloze aanval van Tanveer, neemt een aanloop en treft Hussein precies op zijn voorhoofd. Die wankelt, en om zich staande te houden slaat hij zijn armen om zijn aanvaller heen. Epi kijkt hem aan, weet niet hoe hij zich moet losmaken uit de zieltogende omhelzing. Ten slotte glijdt de Moor over het chloor en het zaagsel onderuit. Op de grond vormt zich onder zijn hoofd een plas bloed die de oplichtende combinaties van de gokkasten weerkaatst. Ze staan om hem heen en lijken, na wat er met een van hen is gebeurd, ook even bij te moeten komen.

Nú, geef hem de genadeslag, hoort Epi een stem in zijn hoofd zeggen.

Maar hij kan het niet. Dit was het, tot meer is hij niet in staat. Met hangende schouders staart hij naar het lichaam van Tanveer. Hij is ontwaakt uit zijn droom en de explosie van kracht van zo-even lijkt verdwenen. Uitgeput en gebroken keert hij zich naar zijn broer, die hij nu wél ziet en die op zijn beurt als verlamd naar hem kijkt. Ze kunnen geen van beiden een woord uitbrengen.

Op dat moment gaat de deur van de wc open en komt de nietsvermoedende, halfzatte Pakistaan naar buiten. Hij ziet een man in een plas bloed liggen en twee kerels die hem strak aankijken, alsof ze van hem het verlossende woord verwachten. Niemand belet hem om er als een haas vandoor te gaan. Hoe dan ook, Epi, die hier nooit is geweest, ligt al een paar seconden op hem voor.

‘Is-ie dood?’ wil Salva weten.

‘Ja, wat dacht je goddomme, heb je die klap niet gezien?’

Blijkbaar hoeft er niet meteen iemand gewaarschuwd te worden.

‘Ik ga tegen Mari zeggen dat ze beter niet naar beneden kan komen. Die flipt als ze dit ziet.’

‘Waarom bel je haar niet?’

‘Ik kan beter even naar boven lopen.’

‘En mij hier in mijn eentje met hem laten zitten?’

‘Ja, hou hem maar even gezelschap. Ik ben binnen vijf minuten terug en dan bel ik de politie.’

Salva loopt de bar uit en laat het rolluik tot halverwege zakken. Binnen kan Álex de doodsstrijd niet aanzien en richt zijn aandacht weer op de televisie, die opnieuw naar een andere zender is overgeschakeld. Nu is Madonna op mtv. Ze loopt soepeler over een horizon van bloemenpaadjes dan Christus over het water. Het is prettig om wat afleiding te hebben en naar iets moois te kunnen kijken als er op een meter afstand een kerel ligt bij wie bloed en hersenen uit zijn schedel sijpelen. Álex bedenkt dat het fantastisch zou zijn als hij kon schuilen onder Madonna’s rokken. Een appartement in New York. Onnoemelijk veel geld. Weg uit deze rotstad met al zijn fietsen en gestoorde types.

Maar plotseling pakken de donkere wolken van een slecht voorgevoel zich samen in zijn hoofd en blokkeren zijn zenuwcentra. Zijn broer heeft Tanveer vermoord. Salva en hij hebben inmiddels begrepen wie ze met de dode kunnen opzadelen: de arme Pakistaan, die op dit kwade uur door Allah, Jahweh of een van die godinnen met duizend armen en een olifantenhoofd hierheen is gestuurd. Maar hoe geloofwaardig zou zijn onschuld zijn als iemand op dit moment zin heeft in koffie en zich niet laat ontmoedigen door een half neergelaten rolluik? Wat doet hij eigenlijk naast een lijk? Waarom ís hij hier nog, op de verkeerde plaats op het verkeerde moment? Bovendien staat daar de sporttas die herinnert aan de laatste bolsjewistische Olympische Spelen. Iets zegt hem dat het tijd is om naar huis te gaan en de Moor aan Madonna’s zorg toe te vertrouwen. Álex trekt de mouw van zijn trui over zijn hand en raapt de hamer op. Hij doet hem in de tas en loopt naar buiten. Verkoeling. Het is ongelooflijk dat, na al deze heisa, niemand enige sjoege geeft. Álex fatsoeneert zijn jasje. Hij recht zijn rug, frunnikt even zenuwachtig aan zijn neus, probeert alles te vergeten en de knop om te zetten. Hij steekt zijn armen in de lucht en verbeeldt zich dat hij arachnidepoeder heeft waarmee hij de stad kan laten verdwijnen, dat hij zich zigzaggend tussen de gebouwen door kan bewegen, schaduwen werpt op terrassen en raampartijen.

In de bar ligt Tanveer met open ogen die niets zien. Hij snakt naar adem. Het zijn z’n laatste ogenblikken. In zijn hoofd hoort hij een lied. Hij luistert naar de muziek terwijl hij zijn eigen bloed ruikt, het in zijn mond voelt opwellen. Hij wist niet dat het kon, je ogen open hebben en niets zien. Hij weet ook niet wie Madonna is, dus het doet er niet zo veel toe. Maar zíj lijkt geen waardering te kunnen opbrengen voor deze schoffering. Daarom denkt Tanveer dat zijn eigen urine afkomstig is van die vrouw, die in zijn verbeelding over hem heen plast. Blijkbaar heeft Madonna haar slechte gewoontes – uit de tijd dat ze op straat leefde, op een dieet van popcorn en goedkope drugs – nog steeds niet afgeleerd.

2

Tanveer en Tiffany Brisette hadden zich opgesloten in dat benauwde kamertje, die uitdragerij van spullen die blijkbaar niet weggegooid konden worden. En onder de berg knuffels, vuile, pasgestreken of gewoon rondslingerende kleren, asbakken en cd’s: een eenpersoonsbed, een nachtkastje, een stoel, een spiegel.

Daar konden ze alles horen wat er in de rest van het appartement gebeurde. Geluiden die dichterbij kwamen, langsgingen en steeds zwakker werden, tot ze ergens in huis wegstierven. Van haar moeder en zus hadden ze geen last, die maakten alleen af en toe een uitstapje naar de wc.

Verder zaten ze de hele tijd voor de televisie en deden alsof Tanveer en Tiffany onzichtbaar waren. En Percy, Tiffany’s zoontje, wist dat hij niet in de buurt van die kamer mocht komen als zijn moeder bezoek had. Het jongetje vond het leuk om te kijken, daar was Tanveer van overtuigd. Hem maakte het niet zoveel uit, maar Tiffany kon er niet tegen als het kind hen bespiedde. Om ongestoord te kunnen neuken bracht de Moor meestal wat mee, zodat het kind iets te doen had als zij zich in dat kamertje opsloten. En als hij per se wilde kijken, moest hij maar leren het zo te doen dat zijn moeder het niet merkte. Dat had híj ook gedaan. Dat deed iedereen.

De zachte klik van de deur die in het slot viel, was voor Tanveer het teken om naar Tiffany toe te lopen. Hij stond dan achter haar. Heel rustig bleef hij daar staan, terwijl zij op geen enkel moment aanstalten maakte zich om te draaien. Werktuiglijk deden ze het licht uit. Ze hoorde hem ademhalen. Snoof zijn geur op. Zweet, sigaretten, alcohol, munt of wat dat vervloekte luchtje ook was dat haar neus binnendrong. Een paar seconden gebeurde er niets. Dan voelde Tiffany zijn vuist in haar nek. In het begin als een aanraking die niet verward mocht worden met een liefkozing. Daarna werd de druk steeds groter. Tiffany kende de regels. Daarom draaide ze zich nog altijd niet om. Ze vroeg of deed ook niets, wachtte alleen af, als in de ban van Tanveers ademhaling. Even later legde hij, zonder de druk van zijn vuist te verlichten, de palm van zijn andere hand op de mond van het meisje, alsof hij wilde dat ze die zou bevochtigen met een denkbeeldige wasem die aan haar lippen ontsnapte. Daarna werd de vuist in Tiffany’s nek een open hand, en de andere hand een gebalde vuist op haar mond. Tanveer stond dan inmiddels vóór haar. Op dat punt zei hij: ‘Kus hem’, en deed zij alsof ze hem niet hoorde. Hij drong aan en trok haar gezicht tegen de vuist die hij nog steeds onbeweeglijk voor haar mond hield. Ten slotte gehoorzaamde ze. Ze kuste zijn vuist, de knokkels. Een enkele keer opende hij zijn hand en gaf haar, zonder aanwijsbare reden, een klap. Eén tik met zijn vlakke hand. De hand die liefkoost, kan ook slaan. Dat leek de boodschap. Tiffany dook niet weg, ook al zag ze de klap aankomen. Nadat ze zijn vuist had gekust, opende hij zijn hand en moest ze zijn handpalm kussen. En pas op dat moment begon ze te praten. De Grote Hartenbreekster, die zo ongenaakbaar leek als je haar over straat zag gaan, brabbelde nu, trok grimassen, een volwassen vrouw die kirde als een klein kind.

De ogen van de Moor werden wazig, vochtig als bij een dronkaard. Het enige wat ze nog konden uitdrukken was de golf van begeerte die hem overspoelde. Hij wilde haar altijd betasten als ze haar kleren nog aanhad, zijn handen in haar jurk laten glijden en haar borsten omvatten. Van zijn vingers klemmetjes maken rond haar tepels, die al borstvoeding hadden gegeven. Hij wilde van haar horen hoe hij, een onbeholpen reus, helemaal in haar kon kruipen en haar kind kon zijn, híj, en niet Percy. Tiffany speelde het spel mee en streek over zijn haar, nam hem in haar armen en legde hem aan de borst terwijl ze zelfbedachte woordjes fluisterde die herinnerden aan een wereld van sprookjes, dromen en wiegeliedjes, woordjes en wijsjes die al zo oud waren als de wereld.

Daarna stonden ze zwijgend tegenover elkaar. Hij strekte zijn armen en legde ze op de schouders van het meisje. Langzaam duwde hij haar naar beneden, waar ze op haar knieën wachtte tot hij hem in haar mond zou stoppen. Voor allebei was het belangrijk dat het leek alsof dit hun eerste en laatste keer was. Tanveer Husseins geslacht stootte in haar keel, en als het erg heftig werd moest ze kokhalzen. Maar ze zei niets. Straks was het haar beurt. Wanneer hij met zijn hoofd tegen haar buik drukte, of haar stevig bij de rondingen van haar billen pakte, omhoogtrok en haar gek maakte van genot. Wanneer ze later, als het inmiddels donker was, de straat op gingen en zich in het nachtleven stortten tot ze erbij neervielen, met drank en plezier, cocaïne en vage vrienden. Wanneer ze eindeloos rondzwierven door andere buurten. Wanneer hij haar kleren betaalde, het eten, het uitgaan – de prijs voor de seks en haar vrijheid – alles wat ze maar wilde.

Soms overtrad Tanveer de regels van hun spel van machtsvertoon en onderwerping. Soms was iets wat zij verkeerd begreep of wat hij als een gebrek aan respect opvatte al genoeg. Op zulke momenten had Tiffany hem graag vermorzeld, hem in elkaar gestampt als een kleipoppetje. Het eindigde altijd met een nachtelijk bezoekje aan het politiebureau, aan de arm van haar beklagenswaardige moeder. De Moor werd aangehouden en kreeg van de rechter een contactverbod opgelegd. Maar geen van beiden kon ermee stoppen, en alles wat er gebeurd was vormde slechts het zoveelste bordkartonnen decor voor de hoofdrolspelers. Tiffany had dan echter wel een macht die haar, als ze ervan proefde, een scherpe smaak in de mond gaf, die haar zinnen prikkelde, alsof ze hem kon omzetten in iets fysieks. Eén telefoontje van haar, en Tanveer belandde wegens overtreding van het verbod in de gevangenis. Een heel ander telefoontje en ze zouden de hele middag samen doorbrengen in dat kamertje of in die flat, dat gelegenheidshol dat de Moor deelde met mensen van wie niemand precies wist wie ze waren. Tanveer kende beide kanten van het spel, en ook al frustreerde het hem dat hij niet meer de leiding had, uiteindelijk verschafte de wetenschap dat er nog altijd cellen, verklikkers en bewakers bestaan, hem ook een gevoel van rust, orde en zekerheid.

Voor en na haar afspraakjes met Hussein haatte Tiffany zichzelf. Als ze weer alleen was, op bed, in de geur van zweet en agressie die opsteeg uit de gehaakte sprei, dacht ze na over wat ze had gedaan en gevoeld, en dan herkende ze zichzelf niet, net zoals ze, eenmaal op straat, naar hem kon kijken, zag hoe hij weer de branieschopper en kapsoneslijer uithing, en zich dan herinnerde hoe hij van haar stukjes van een jeugd verlangde die ze geen van beiden hadden gekend. Op die momenten, op straat, wanneer hun blikken elkaar kruisten, hoefde er niets meer gezegd te worden. Hij wist dat zij het wist en omgekeerd. Alsof de een het geheim van de ander in gijzeling had en geen van beiden ook maar een moment van plan was losgeld te betalen.

Maar ook Tanveer haatte zichzelf. Omdat hij zich overleverde aan Tiffany. Omdat hij haar begeerde en tegelijkertijd zo makkelijk kon krijgen. Omdat hij niet haar eerste was en wist dat hij niet haar laatste zou zijn. Husseins moeder was een Spaanse uit Tanger. Zijn Moors-mohammedaanse vader – de term die zijn moeder altijd gebruikte – was al verschillende keren doodgegaan, wat waarschijnlijk betekende dat hij in de gevangenis zat of op een dag voorgoed de benen had genomen. Het was hem nooit gelukt daarover opheldering te krijgen. Maar voor zichzelf wist hij hoe het zat. De vrouwen hier zijn niet ruimhartig, ze manipuleren, zijn berekenend, en dat werkt niet. En zo wist hij ook dat zijn vader hem op een dag zou komen halen. En dat hij hem dan eerst op zijn gezicht zou slaan, en daarna wel zou kijken of hij mee terugging naar Marokko.

Tanveer geloofde niet in dingen die je niet kon stelen of in mensen die je niet kon belazeren. Hooguit, en als het zo uitkwam, zou hij het opnemen voor zijn broze grootmoedertje van vaderskant, die hem, en zijn moeder, had opgevangen toen zijn vader hen in de steek had gelaten. Ze woonden destijds in een lemen huis met witgekalkte muren, althans, zo herinnert hij het zich. Dat huis en die jeugdjaren waren maatgevend voor alles, maar dan ook alles, in Tanveer Husseins leven. De Toekomst, het Juiste, de Waarheid, de Wet. De straat, het geld, de vrouwen die met zich lieten sollen, de losers die er bijna om vroegen opgelicht te worden, de televisie die tieten, kleuren, auto’s liet zien, die afgaf op mensen zoals hij of, veel erger nog, de werkelijkheid mooier voorstelde dan ze was met betuttelende, slappe praatjes, waren niet meer dan de verlokkingen van de grote stad waar alleen de duivel achter kon zitten. Die uiteindelijk altijd funest bleken te zijn voor het brave jongetje van het platteland, dat zich alleen maar een poosje op de kermis had willen vermaken. Voor de knul die niets gewend is, en die na zijn eerste glazen alcohol de weg naar huis niet meer kan vinden en dus maar doorgaat. Tiffany hoorde ook bij de valkuil vol verleidingen die zijn leven had bepaald. Tiffany was zo’n verslaving die je nog even niet opgeeft omdat je denkt dat je er morgen wel mee kunt stoppen. Een zwakte die hij niet zou durven opbiechten aan zijn oma, zoals ze daar altijd zat aan het eind van de middag in haar lemen huisje met de witgekalkte muren.

Tanveer was lang en donker. Vanaf het allereerste moment dat hij in de wijk was komen wonen, wilde en kon hij niet ongemerkt over straat. Hij liep rond met ontbloot bovenlijf om trots zijn tatoeages, medaillons, armbanden en sixpack te showen. Hij rende rond op Nikes, gebruikte veel drugs en dronk onnoemelijke hoeveelheden alcohol. Hij bietste Winstonsigaretten, was behendig met messen, kon indrukwekkende dreunen verkopen – dreunen die nagalmen en vanaf het trottoir etage voor etage omhoogklimmen langs de gebouwen – en werkte af en toe een tijdje met een of ander vaag figuur in de bouw. Hij dealde, natuurlijk, en de kleine vergrijpen die hij als minderjarige had gepleegd, waren mét hem volwassen geworden, en hij had een paar maanden gezeten. Als hij er op zijn best uit wilde zien, om indruk te maken op een vrouw, trok hij een trainingspak aan dat evenveel kostte als de huur van zijn flat, betaald door zijn moeder, een meer dan toegewijde medewerkster in een kledingzaak voor grote maten; als hij zich verveelde, beroofde hij voor de lol buitenlandse studenten, bedreigde een willekeurige voorbijganger, of ging met Epi naar de hoeren in de buurt van het gemeentelijk mortuarium. Zoals op de avond vóór deze ochtend waarop zijn partner in crime hem, tot zijn stomme verbazing, de hersens heeft ingeslagen.

Tanveer arriveerde toen de veranderingen al zichtbaar begonnen te worden. Een van die momenten waarop je merkt dat de alledaagse werkelijkheid is opgeschoven, door elkaar is geschud en opnieuw vorm moet krijgen, maar wel een andere vorm. De omgeving begon te veranderen met de onstuitbaarheid van het onverbiddelijke, en de oude bewoners voelden zich steeds minder thuis in het sociale netwerk van de buurt. Want zo zoetjesaan werden ze verdreven uit de bars, van pleinen en straten, terwijl volgens hen die anderen, degenen die zich dankbaar en nederig zouden moeten opstellen omdat ze werk en een toekomst hadden gevonden, altijd vooraan stonden als het ging om vergoedingen van de overheid, de beste plekken op de donderdagmarkt en het oog van de televisiecamera’s.

Het was waar dat huurders elkaar al jaren in hoog tempo opvolgden, huizen even bewoonden en weer vertrokken, de plaats innamen van degenen die hadden geleefd en nu dood waren, van mensen die een gemeenschap hadden gevormd en nu alleen nog maar namen zijn van families die op tijd hun biezen hebben gepakt. Vreemde muziek, nieuwe woorden en de verbetenheid waarmee ze de nieuwe wereld voor zichzelf opeisten. Want toen op een goede dag de oorspronkelijke buurtbewoners die nog over waren eens goed om zich heen keken, zagen ze dat ze aan hun lot waren overgelaten. Dat veel anderen, met kinderen buiten de wijk, het slimmer hadden aangepakt en waren ontkomen naar het achterland, met achterlating van alles wat onbruikbaar, langzaam of onhandig was. En dat er in de buurt alleen nog maar halvegaren, armoedzaaiers, junks, dronkenlappen en ouden van dagen over waren.

3

Álex gaat het flatgebouw waar hij woont binnen. Rent door de hal en langs de brievenbussen. Hij kijkt om zich heen. Besluit niet met de lift te gaan. Grijpt de ijzeren trapleuning en neemt steeds een paar treden tegelijk. Hij wil niemand tegenkomen. Het is nog heel vroeg, maar er is al te veel gebeurd. Geen bevriende buren, geen schuwe buren, en ook niet gewoon oude vijanden. En al evenmin schimmen of geesten. Want hij heeft vandaag zijn medicijnen nog niet ingenomen en, ook al hebben ze zich nog niet laten zien, ze zullen dus zeker van de partij zijn. Hij moet zijn pilletje altijd vóór het ontbijt nemen, anders wordt zijn hele dag vergald door maagzuur. Bij elke bocht slaat de sporttas tegen zijn been. De hamer heeft hij onderweg al ergens in een vuilcontainer gedumpt. Niemand heeft hem gezien. Schizofreen zijn heeft zo zijn voordelen als je op je tellen moet passen.

Hij is buiten adem als hij de flat binnengaat. Hij roept Epi, maar kan zelf nauwelijks geloven dat die zich hier thuis zou schuilhouden. Al zou dat geen slechte optie zijn, en juist daarom was het vrij onwaarschijnlijk dat zijn broer ervoor zou kiezen. Die had ongetwijfeld allang iets veel stommers bedacht. Aan het eind van de gang brandt het licht in zijn moeders kamer. Het licht dat altijd aan blijft. Niet alleen toen ze nog leefde, maar om de een of andere idiote drogreden willen Epi en hij het licht daar, drie maanden na haar overlijden, nog steeds niet uitdoen. Misschien zijn ze bang dat ze weer een keel gaat opzetten, net als de keren dat zij het licht uitdeden omdat ze dachten dat ze sliep.

Zijn moeder leeft niet meer, maar Álex ziet, hoort en voelt haar nog overal. Zij heeft vast de hand in het vervalsen van het uittreksel uit het geboorteregister, zodat haar pensioen en uitkering niet worden stopgezet. Zij is het die hen beschermt tegen de maatschappelijk werkster die maar blijft bellen. En natuurlijk zou het beter zijn die kamer gewoon binnen te gaan en de spoken te verjagen. Kasten en laden binnenstebuiten te keren. Alle meubels, portretten van heiligen en van familieleden te verbranden. Maar dat is zo’n titanenklus dat de kamer er dag na dag meer als een museum is gaan uitzien, en daar zal wel geen verandering in komen.

Een andere mogelijkheid is dat Epi zich schuilhoudt bij Tiffany. Hij zou haar moeten bellen. Álex kan zich nog goed de dag herinneren dat zijn moeder en Tiffany elkaar voor het eerst ontmoetten. Zijn moeder had haar neus opgetrokken toen het meisje zei hoe ze heette. Ze liet haar nota bene haar naam expres een paar keer herhalen.

‘Wat is dat voor naam?’

‘Gewoon een naam.’

‘Welke heilige is dat dan?’

‘De Bemoei U Met Uw Eigen Zaken-heilige, mevrouw.’

‘Dat is niet zo beleefd van je. Hebben ze je thuis geen manieren bijgebracht? Waar kom je vandaan?’

‘Van hier’, loog Tiffany.

‘Ik bedoel, je ouders.’

‘Uit Peru.’

‘Oké. En hoe kan het dan dat jij hier geboren bent?’

‘Kan die moeder van jou niet even d’r mond houden?’

Later konden ze het wel goed met elkaar vinden. Maar aan het eind van haar leven herkende ze ook Tiffany niet meer. Door een leververgiftiging was ze in korte tijd erg achteruitgesukkeld. Ze zat alleen nog maar voor de tv of praatte met haar weggelopen echtgenoot, met haar eerste vriendje en haar laatste minnaar, met haar dode oma, met Jezus Christus, ook dood, en met Elvis Presley, die wél leefde, voor eeuwig.

Plotseling gaat vlak naast Álex de telefoon. Het duurt even voor hij zich realiseert dat het geluid niet uit zijn zak komt of in zijn hoofd zit, maar afkomstig is van de draadloze telefoon die zich op nog geen meter afstand van hem bevindt. Moet hij opnemen? Hij herkent het nummer op het scherm niet. Het is niet van een mobiel. Hij aarzelt … Voor hetzelfde geld is het Epi die vanuit een telefooncel belt.

‘Álex? … Ben jij het?’

‘Ja.’

Salva, misschien vanuit de bar.

‘Joh, je hebt me wel mooi met alle shit laten zitten …’

‘Sorry’, reageert hij, hij verzamelt kracht om niet stil te vallen, om na te denken. ‘Ik raakte ineens in paniek. Ik weet niet. Moet je je voorstellen dat er iemand binnen was gekomen en dat ze me daar met dat lijk hadden gezien, dan was ik de lul geweest. Jou zullen ze niks maken. Het is jouw bar. Logisch dat jij daar was, maar ik …’

‘Ik heb ze verteld dat jij er ook was …’onderbreekt Salva hem.

Er gaat een alarmbel af in Álex’ hoofd. Het schiet door hem heen dat Salva misschien wordt afgeluisterd, dat die hem heeft verlinkt en ook Epi’s lot daarmee heeft bezegeld. Hij kan maar beter op zijn hoede zijn.

‘Waarom zou je dat verzwijgen?’

Salva reageert niet. Hij aarzelt. Misschien heeft hij de achterdocht van zijn gesprekspartner gevoeld, of staan de mossos echt naast hem. Álex begint onrustig te worden terwijl hij wacht tot de kroegbaas eindelijk open kaart speelt.

‘Waar bel je vandaan, Salva?’

‘Van huis.’

‘Had je verder nog iets? Ik heb nog het een en ander te doen.’

Álex loopt de kamer van zijn broer binnen. Als hij nu eens naar huis is gekomen en gewoon op bed ligt, denkt hij tegen beter weten in, in de vurige hoop dat deze hele nachtmerrie niet meer is dan een boze droom. Maar zo veel geluk heeft hij helaas niet. Een onopgemaakt bed, vuile kleren op de grond, het computerscherm met de groene, blauwe en rode tranen van eMule, en een van Epi’s vele sneakers, verloren en gedesoriënteerd, tegen de slaapkamerdeur.

‘Maak jij je nou maar geen zorgen.’

‘Waarom zou ik me zorgen maken?’

‘Je hebt ze toch gezegd dat ik achter die Pakistaan ben aangegaan? Hij dook de metro in. Ik kon hem niet meer inhalen. Hij rende als een gek. Je weet toch hoe hard die lui kunnen rennen?’

‘Hoe dan ook, ze willen met je praten.’

‘Waarover?’

‘Jezus, Álex, doe me een lol. Je bent getuige van een moord, wat denk je zelf? Wou je ze een kaartje sturen? Ga even langs op het politiebureau in Embajadores. Ik wist je mobiele nummer niet, maar gelukkig had Mari thuis jullie vaste nummer, ik zal maar niet vragen waarom. Maar goed, ga d’r langs, want anders komen ze je thuis ophalen en daar zit je vast niet op te wachten.’

‘Ik ga er wel langs. Ik heb me het leplazarus gerend. Voor niks. Die klote-Pakistaan rende als een bezetene. Ik ben hem in de metro kwijtgeraakt.’

‘Dat zei je al, Álex. Doe even rustig, joh.’

‘Ik weet dat ik dat al een keer gezegd heb.’

‘Oké.’

‘En Tanveer? Hoe is die eraan toe?’

‘Je zal het misschien niet geloven, maar hij ademde nog toen de ambulance arriveerde.’

‘Gaat-ie het redden?’

‘Dat denk ik niet.’

‘Allah hebbe zijn ziel.’

‘Doe niet zo hufterig.’

‘Ik ben serieus.’

‘Maar Tanveer was half Spaans.’

‘En wat heeft dat ermee te maken? Iedereen mag geloven wat hij wil.’

‘Hm.’

‘Als mijn broer het hoort …’

‘Misschien weet-ie het al’, reageert de kroegbaas raadselachtig.

‘Hoe zou hij het moeten weten?’

‘Tja, Álex, weet ik veel …’

‘Ik moet ophangen, Salva.’

‘Oké.’

‘Nog één ding.’

‘Wat?’

‘Bedankt.’

Shit, Epi heeft Tanveer van kant gemaakt. Het lijkt nu pas echt tot hem door te dringen. Álex staat opnieuw te trillen op zijn benen. Hij kijkt op en ontmoet de blik van zijn evenbeeld in de spiegel. Hij herkent zichzelf nog. Hij ziet er nog niet uit als een geest. Wel oud en moe. Zijn woeste haardos staat alle kanten op, het is net een geblakerd bos waarvan de bomen nog overeind staan. Jaren terug had Álex een hoekig, mager gezicht, maar nu hangen er zakjes in plaats van wangen. Zijn huid is vaal, en de blauwe schaduwen onder zijn kleine, ver uit elkaar staande ogen zijn zo hardnekkig dat het wel tatoeages lijken.

Nee, hij heeft inderdaad liever niet dat de mossos hierheen komen. Bovendien moet hij eerst met Epi praten. Hij probeert hem voor de zoveelste keer op zijn mobiel te pakken te krijgen, maar die staat nog steeds uit of heeft geen bereik. Hij zoekt Tiffany’s nummer, maar sinds hij een nieuwe telefoon heeft is hij dat kwijt, en hij is er niet meer achteraangegaan. Als Epi haar moest vergeten, kon hij alle hulp gebruiken.

Opnieuw loopt hij Epi’s kamer binnen, geeft een trap tegen de waakse sneaker die als een schichtige hond onder het bed schiet, en kijkt rond zonder te weten wat hij zoekt. Misschien Tiffany’s telefoon. Misschien een aanwijzing die hem kan vertellen waar zijn broer zit. Hij kijkt tussen de spullen die op tafel liggen. Ook bedenkt hij ineens dat Epi’s mobiel hier ergens zou kunnen liggen, maar nee, gelukkig, geen spoor van zijn telefoon. Wel vindt hij tussen de paperassen briefjes van Epi aan Tiffany, in zijn rampzalige kinderlijke handschrift op wat papieren servetten. Hij begint ze te lezen maar moet ermee stoppen. Hij kan er niet tegen. Uit voorzorg besluit hij ze mee te nemen. Het is beter dat niemand ze ooit onder ogen krijgt. Hij denkt aan het meisje en aan die ene keer. Dat hij haar hier, op dit bed zag liggen. Álex had zich verslapen en zou te laat komen voor zijn dienst bij de parkeergarage waar hij ook nu nog werkt. Hij was halsoverkop zijn kamer uit gekomen, maar de deur van de badkamer zat op slot. Epi was daarbinnen, en het was duidelijk dat er nog iemand in huis was, in de slaapkamer. Álex duwde de deur van zijn broers kamer een stukje verder open en vermoedde dat zij onder die wirwar van lakens en dekens lag, weggedoken in die kluwen, in een walm van zweet, sigaretten en seks. Die snurkgeluidjes, dat zachte vlees vol warmte, ingewanden en scheermesjes, waren van het meisje dat zijn broer een paar dagen eerder aan hem had voorgesteld.

Niet dat Tiffany zo’n schoonheid was. Vrij klein, met een rond gezicht en grote ogen. Het enige wat haar anders dan andere meisjes maakte waren haar blauwgetatoeëerde wenkbrauwen. Je kon nu al zien dat ze, met de jaren, dik zou worden en haar figuur zou verliezen, want haar heupen waren door de zwangerschap al breed geworden. Maar ze had iets wat op jou afstraalde als je bij haar in de buurt was, wat maakte dat je ging sprankelen. Uitleg was niet nodig. Als zij jou had uitgekozen, wilde dat zeggen dat je bijzonder was. Om dezelfde reden betekende aan de kant gezet worden door Tiffany dat je terugviel in een zwart gat, in een eeuwige, ondoordringbare duisternis. Een behendige speler zou haar, tien minuten voordat zij hém de bons gaf, zelf aan de kant zetten, zei Álex bij zichzelf. Hij zou dat beter hebben gekund dan Epi. Maar hij had Tiffany nooit gehad. Ze was een tijdje van zijn broer geweest, en eigenlijk ziet hij het nu nog duidelijker, voorzover mogelijk: het was alsof Epi met een en hetzelfde lot de hoofdprijs en zijn ondergang had getrokken.

Álex laat zich op het bed van zijn broer vallen. Hij doet zijn ogen dicht. Probeert rustig te worden. Hij heeft eigenlijk geen tijd te verliezen. Hij zou moeten opstaan en zijn medicijn innemen voordat het gaat spoken in zijn hoofd. Hij weet heel goed dat het dan makkelijker zal zijn om te beslissen wat hij moet doen. Maar hij blijft daar liggen, op bed, met zijn ogen dicht. Het is belachelijk, denkt hij, veertig jaar en nog altijd onder curatele. In de gaten gehouden door jan en alleman. Moeten doen wat de dokter zegt: geen drank, geen drugs, op tijd zijn medicijnen innemen. Nog steeds braaf doen wat zijn moeder zei: Let een beetje op je broer. Betaal de huur.

Groet de mensen die jou groeten en ook degenen die dat niet doen. En dan zijn er nog al die stemmen in zijn hoofd of daarbuiten, die hij hoort en herkent, die hem voortdurend opdrachten geven, waarschuwen, bang maken.

Hij loopt van Epi’s slaapkamer naar de zijne. Hij hoeft alleen maar de gang over te steken, maar het is nog niet gedaan met het slechte nieuws. Als hij op het punt staat zijn kamer binnen te gaan, denkt hij een tuniek te zien die zich probeert te verbergen. Te laat: hij heeft hem gezien. Hij doet zijn ogen dicht, gaat zijn kamer binnen, pakt op de tast het doosje met pillen, scheurt de strip open en slikt er met moeite eentje door. Zodra hij de kans heeft, zal hij hem met een flink glas water proberen weg te spoelen. In het halfdonker van zijn kamer kan hij, bijna met zijn ogen dicht, zijn weg vinden, maar op de gang zal hij zeker iets omverlopen. Dus moet hij zijn ogen opendoen. De paniek onder controle zien te krijgen. Hij weet het. Hij zal krankzinnige beelden zien, de kamerdeur die onder het bloed zit, Lazarus die uit de dood is opgestaan en als Travolta door de gang loopt. Het zal niet ophouden. Het zijn maar hersenschimmen, zegt hij tegen zichzelf, en hij weet dat hij gelijk heeft, dat hij zich op de werkelijkheid moet concentreren, zoals de dokter adviseert. Maar hij ziet toch wat hij ziet en hij hoort toch wat hij hoort, is dat niet voldoende bewijs dat iets echt is? … Het is allemaal zo verwarrend. Zijn moeder riep altijd de naam van haar jongste zoon, nooit de zijne. En figuren zoals die verschijning daar, in zijn tuniek, zijn alleen maar het gevolg van alle shit die zijn moeder hem heeft aangepraat. Al die heiligen en martelaren, al dat stof, die wonden en woestenij. De pil is in zijn keel blijven steken. Hij slikt, en hij slikt nog een keer. Hij zou naar de badkamer kunnen gaan, of naar de keuken, maar hij durft zich nauwelijks te bewegen. Hij moet rennen. Het moet allemaal heel snel, om al die figuren te vlug af te zijn. Hij rent naar de keuken en sluit zich daar op. Uit de gootsteen pakt hij een glas en hij draait de kraan open. Hij drinkt het glas in één keer leeg. Het water is lauw. Smerig. Natuurlijk, de boiler staat aan. Misschien is hij zelf vergeten hem uit te zetten. Of misschien zijn die anderen het vergeten. Maar de keuken is altijd een veilige schuilplaats. Heilige grond. Het felle licht van de tl-buizen verjaagt de niet-doden. Hij zet de boiler uit en laat het water lopen. Een flinke slok koud water zal hem goed doen. Daarna doet hij de keukendeur open en zet het op een lopen.

Niemand kan hem zien. Niemand die hem, zoals zijn moeder altijd deed, op zijn donder zal geven omdat hij met zijn ogen dicht door de gang rent. Ondertussen klopt hij op zijn zakken om er zeker van te zijn dat hij sleutels, portemonnee, mobiel bij zich heeft, en hij stormt op de voordeur af. Hij denkt te weten wie er achter hem aan zit, wie hem wil aanraken. Het is een smekende Christus. Misschien wil hij dat hij in hem gelooft, dat hij hem helpt met de broden of de vissen of dat hij geen muziek meer downloadt, omdat ze op die manier met z’n allen de makers ervan te gronde richten. Wat doet het ertoe? Ga terug naar Nazareth, dwaas, denkt Álex. Maar hij schrikt onmiddellijk van die blasfemie: God kan je gedachten lezen, zei zijn moeder altijd. Als hij de voordeur dichtslaat en naar de trap rent, hoort hij het gegil van de spoken die in huis achterblijven en die, als bomen, ongemerkt groeien en de minuten aftellen tot we terugkomen, zodat ze ons opnieuw de stuipen op het lijf kunnen jagen.