Alice Munro

Lief leven

verhalen

Uit het Engels vertaald door Pleuke Boyce

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Deze uitgave is tot stand gekomen met een bijdrage van The Canada Council (Ottawa)

Oorspronkelijke titel Dear Life, verschenen bij Alfred A. Knopf

Oorspronkelijke tekst © Alice Munro, 2012

Nederlandse vertaling © Pleuke Boyce en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Arcangel/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 2367 6

nur 304

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Japan bereiken

Toen Peter haar koffer de trein in gedragen had, leek hij weer zo snel mogelijk te willen uitstappen. Maar niet om weg te gaan. Hij legde haar uit dat hij alleen bang was dat de trein zou gaan rijden. Op het perron, terwijl hij opkeek naar hun raampje, begon hij te wuiven. Te glimlachen en te wuiven. De glimlach voor Katy was breed en zonnig, zonder een spoor van twijfel, alsof hij geloofde dat ze altijd een wonder voor hem zou blijven en hij voor haar. Uit de glimlach voor zijn vrouw sprak hoop en vertrouwen, vermengd met een zekere vastberadenheid. Iets wat niet eenvoudig onder woorden gebracht kon worden en misschien ook nooit zou worden uitgesproken. Als Greta er een opmerking over had gemaakt, zou hij hebben gezegd dat ze niet zo dwaas moest doen. En ze zou het met hem eens geweest zijn en hebben gedacht dat het onnatuurlijk was als mensen die dagelijks met elkaar omgingen steeds met verklaringen moesten komen.

Toen Peter nog een baby was, was zijn moeder met hem door een gebergte, waarvan Greta steeds de naam vergat, uit Sovjetcommunistisch Tsjechoslowakije naar West-Europa gevlucht. Er waren natuurlijk andere mensen bij geweest. Peters vader had ook met hen mee willen gaan, maar was vlak voor de datum van het geheime vertrek naar een sanatorium gestuurd. Hij had hen zodra dat mogelijk was achterna willen komen, maar was in plaats daarvan gestorven.

‘Ik heb dat soort verhalen gelezen’, had Greta gezegd toen Peter er haar de eerste keer over had verteld. Ze had uitgelegd dat de baby in die verhalen onveranderlijk was gaan huilen en gesmoord of gewurgd had moeten worden zodat het geluid de hele clandestiene groep niet in gevaar zou brengen.

Peter zei dat hij nog nooit zoiets had gehoord en had niet willen zeggen wat zijn moeder onder zulke omstandigheden zou hebben gedaan.

Wat vaststond was dat ze naar British Columbia was gekomen, waar ze beter Engels had geleerd en lerares op een middelbare school was geworden in wat toen handelswetenschap heette. Ze had Peter alleen opgevoed en hem laten studeren en hij was nu ingenieur. Wanneer ze naar hun appartement en later hun huis kwam, ging ze altijd in de voorkamer zitten en kwam de keuken niet in tenzij Greta haar uitnodigde. Dat was haar manier. Horen, zien en zwijgen had ze tot het uiterste doorgevoerd. Horen, zien en zwijgen, je niet opdringen, niets suggereren, hoewel ze in iedere huishoudelijke vaardigheid en kunst haar schoondochter ver achter zich liet.

Ook had ze het appartement waarin Peter was opgegroeid verkocht en een kleinere woning zonder slaapkamer met alleen ruimte voor een uitklapbare sofa betrokken. Zodat Peter niet weer bij zijn moeder in kon trekken? had Greta geplaagd, maar ze had ontsteld gekeken. Ze had moeite met grapjes. Misschien was het een taalprobleem. Maar ze sprak nu altijd Engels en het was de enige taal die Peter kende. Hij had handelswetenschap op school geleerd – hoewel niet van zijn moeder – terwijl Greta Paradise Lost had bestudeerd. Ze vermeed alles wat nuttig was als de pest. Hij leek het tegenovergestelde te doen.

Met het raampje tussen hen in, terwijl Katy hen aan het wuiven hield, wierpen ze elkaar komische blikken toe vol overdreven genegenheid. Ze bedacht hoe knap hij was en zich dit zo weinig bewust leek. Hij had gemillimeterd haar, naar de mode van die tijd – zeker als je zoiets als ingenieur was – en zijn lichte huid werd nooit rood zoals die van haar, nooit vlekkerig door de zon, maar was altijd regelmatig bruin, ongeacht het seizoen.

Zijn meningen waren net zoiets als zijn gelaatskleur. Als ze naar een film geweest waren, wilde hij er na afloop nooit over praten. Hij zei dat hij hem goed, of vrij goed, of wel aardig had gevonden. Hij zag niet in waarom hij er meer over zou zeggen. Naar de televisie kijken of een boek lezen, deed hij op min of meer dezelfde manier. Hij schortte zijn oordeel op. De mensen die erachter zaten hadden waarschijnlijk hun uiterste best gedaan. Greta ging daar dan onmiddellijk tegenin door te vragen of hij dat ook over een brug zou zeggen. De mensen die hem gebouwd hadden, hadden hun uiterste best gedaan, maar dat was niet goed genoeg geweest en dus was hij in elkaar gestort.

In plaats van met argumenten te komen, lachte hij dan.

Dat was niet hetzelfde, zei hij.

Nee?

Nee.

Greta had moeten beseffen dat deze houding – tolerant, ieder het zijne – een zegen voor haar was, want ze was een dichter en er stonden dingen in haar gedichten die absoluut niet vrolijk of eenvoudig uit te leggen waren.

(Peters moeder en de mensen op zijn werk – degenen die ervan wisten – zeiden nog steeds dichteres. Ze had het hem af kunnen leren. Verder was dat bij niemand nodig geweest. De familieleden die ze in haar leven achter zich gelaten had en de mensen die ze nu in haar rol van huisvrouw en moeder kende, hoefde het niet afgeleerd te worden omdat ze niets van deze vreemde bezigheid af wisten.)

Het zou later in haar leven moeilijk uit te leggen zijn wat in die tijd door de beugel kon en wat niet. Je zou kunnen zeggen dat feminisme niet door de beugel kon. Maar dan zou je uit moeten leggen dat feminisme niet eens een woord was dat mensen in de mond namen. En dan zou je een verward verhaal afsteken dat het al verdacht was als je een serieus idee had, laat staan ambitie, of misschien zelfs een echt boek las, en dat zoiets als reden zou worden gezien dat je kind longontsteking had gekregen, en dat een politiek getinte opmerking op een bedrijfsfeestje je man zijn promotie kon kosten. Het gaf niet voor welke partij je die opmerking maakte. Het probleem was dat je als vrouw een mening had verkondigd.

Men zou lachen en zeggen: o, je maakt maar een grapje en ze zou moeten zeggen: nee, niet echt. Dan zou ze vertellen dat er één uitzondering was, namelijk dat als je poëzie schreef je net iets beter een vrouw kon zijn dan een man. En dat het woord ‘dichteres’ dan goed van pas kwam, als een web gesponnen suiker. Peter zou die gevoelens niet gehad hebben, zou ze zeggen, maar hij was tenslotte in Europa geboren. Hij zou echter wel geweten hebben hoe de mannen met wie hij werkte geacht werden over zulke dingen te denken.

Die zomer zou Peter een maand of misschien langer leidinggeven aan een karwei dat in Lund werd uitgevoerd, ver noordwaarts, het noordelijkste punt in feite dat op het vasteland bereikbaar was. Er was geen accommodatie voor Katy en Greta.

Maar Greta had contact gehouden met een meisje met wie ze in Vancouver op de bibliotheek had gewerkt en die nu getrouwd was en in Toronto woonde. Zij en haar man – die leraar was – zouden die zomer een maand naar Europa gaan en ze had zich in een brief afgevraagd of Greta en haar gezin misschien zo goed wilden zijn – ze was erg beleefd – om een tijdje in hun huis in Toronto door te brengen, zodat het niet leeg zou staan. En Greta had teruggeschreven en haar over Peters werk verteld, maar het aanbod voor zichzelf en Katy aangenomen.

Daarom wuifden ze nu zo hard vanaf het perron en vanuit de trein.

Er was toen een tijdschrift dat The Echo Answers heette en onregelmatig in Toronto verscheen. Greta was het in de bibliotheek tegengekomen en had wat gedichten ingestuurd. Twee van die gedichten waren gepubliceerd en het resultaat was dat toen de redacteur van het blad in de herfst naar Vancouver kwam, ze op een feestje was uitgenodigd, met andere schrijvers, om kennis met hem te maken. Het feestje werd gegeven in het huis van een schrijver wiens naam, zo leek het, ze al haar hele leven kende. Het werd laat in de middag gegeven, wanneer Peter nog op zijn werk was en daarom had ze een babysitter laten komen en de bus uit Noord-Vancouver, over de Lion’s Gate-brug en door Stanley Park, genomen. Toen had ze voor Hudson’s Bay moeten wachten voor de lange rit naar de universiteitscampus, waar de schrijver woonde. Ze was bij de laatste halte uitgestapt, had de straat gevonden en was hem op gelopen en had ondertussen de huisnummers afgespeurd. Ze droeg hoge hakken, waardoor ze niet snel vooruitkwam. En ook haar chicste zwarte jurk, die van achteren met een rits sloot en haar middel vrijliet en altijd een beetje te nauw bij de heupen was. Ze vond dat ze er nogal belachelijk in uitzag, terwijl ze enigszins struikelend langs de bochtige, trottoirloze straten liep, de enige die hier in de late middag te bespeuren was. Moderne huizen, grote ramen, zoals in iedere riante buitenwijk, een heel andere buurt dan ze verwacht had. Ze begon zich af te vragen of ze zich in de straat had vergist en vond dat geen vervelende gedachte. Ze zou terug kunnen lopen naar de bushalte, waar een bankje stond. Ze zou haar schoenen uit kunnen doen terwijl ze de langzame, eenzame rit naar huis aanvaardde.

Maar toen ze de geparkeerde auto’s en het nummer zag, was het te laat om nog om te keren. Er kwam geroezemoes door de gesloten deur naar buiten en ze moest twee keer bellen.

Ze werd door een vrouw begroet die iemand anders leek te verwachten. Begroet was niet het juiste woord, de vrouw opende de deur waarop Greta zei dat hier zeker het feest werd gegeven.

‘Waar lijkt het anders op?’ zei de vrouw terwijl ze tegen de deurpost leunde. Ze versperde de deuropening totdat zij – Greta – vroeg of ze binnen mocht komen, waarop een beweging volgde die behoorlijk wat moeite leek te kosten. Ze vroeg Greta niet of ze mee wilde komen, maar dat had Greta toch gedaan.

Niemand zei iets tegen haar of besteedde aandacht aan haar, maar na een tijdje hield een meisje van een jaar of vijftien haar een blad voor, vol glazen met wat roze limonade leek. Greta pakte er een en dronk het in één dorstige teug leeg en nam er toen nog een. Ze bedankte het meisje en probeerde een gesprek over de lange warme wandeling aan te knopen, maar het meisje was niet geïnteresseerd en wendde zich af om anderen te bedienen.

Greta liep verder. Ze glimlachte aanhoudend. Niemand keek haar met herkenning of genoegen aan en waarom zou men ook? De mensen keken langs haar heen en gingen door met hun gesprekken. Ze lachten. Iedereen behalve Greta was met vrienden, grapjes en geheimpjes toegerust en iedereen leek iemand gevonden te hebben die blij was hen te zien. Op de jongelui na, die stuurs en gestaag met hun roze drankjes rondgingen.

Maar ze gaf het niet op. De drank hielp en ze besloot nog een glas te nemen als het blad weer langskwam. Ze zocht naar een groepje waar een opening was, zodat ze zich daarbij kon voegen. Ze leek haar kans te krijgen toen ze de namen van een paar films hoorde. Europese films, die men rond die tijd in Vancouver begon te vertonen. Ze hoorde de naam van een film waar zij en Peter naartoe waren geweest. Les quatre cents coups. ‘O, die heb ik gezien.’ Ze zei het luid en enthousiast en ze keken haar allemaal aan en een van hen, die klaarblijkelijk het woord deed, zei: ‘O, werkelijk?’

Natuurlijk was Greta dronken. Pimms No. I en roze grapefruitsap, haastig naar binnen geslagen. Ze trok zich de neerbuigendheid niet aan zoals ze anders misschien gedaan zou hebben. Ze drentelde verder in de wetenschap dat ze niet meer helemaal helder was, maar met het gevoel dat er een opwindende sfeer in de kamer hing waarbij alles geoorloofd was, en dat het niet gaf dat ze met niemand kennismaakte en ze gewoon wat rond kon lopen om haar eigen oordeel te vormen.

Onder een boog stond een groepje dat er belangrijk uitzag. Daartussen ontdekte ze de gastheer, die ze al zo lang van naam en van foto’s kende. Hij converseerde luid en gejaagd en er leek iets van gevaar om hem en een paar andere mannen te hangen, alsof ze je liever beledigden dan je aankeken. Hun vrouwen, dacht ze nu, vormden de kring die ze had geprobeerd binnen te dringen. De vrouw die naar de deur gekomen was, hoorde bij geen van beide groepjes en was zelf schrijver. Greta zag dat ze zich omdraaide toen iemand haar naam riep. Het was de naam van iemand die had bijgedragen aan het tijdschrift waarin ze zelf gepubliceerd had. Kon ze zich op basis daarvan niet aan haar gaan voorstellen? Een collega, ook al had ze koel gedaan aan de deur.

Maar de vrouw had nu haar hoofd op de schouder van de man gelegd die haar naam geroepen had en ze zouden waarschijnlijk niet gestoord willen worden.

Deze bespiegeling bracht Greta ertoe te gaan zitten en omdat er geen stoelen waren, ging ze op de grond zitten. Ze kreeg een ingeving. Ze bedacht dat als ze met Peter naar een ingenieursfeestje ging, er een prettige sfeer heerste hoewel de conversatie saai was. Dat kwam omdat de pikorde voor iedereen al vaststond, althans voor een tijdje. Hier was niemand veilig. Er kon achter je rug over je geoordeeld worden, ook al werd je werk uitgegeven en was je bekend. Je moest iedereen met je eruditie aftroeven, wie je ook was.

Terwijl ze zo had gehoopt op een uitgestoken hand en een mogelijkheid tot conversatie.

Toen ze haar theorie over de onaardigheid had uitgewerkt, voelde ze zich opgelucht en kon het haar niet meer schelen of er iemand tegen haar praatte of niet. Ze trok haar schoenen uit en dat was een hele bevrijding. Ze zat met haar rug tegen een muur met haar benen voor zich uit op een van de minder drukke doorgangen. Ze wilde het risico niet lopen dat ze haar drankje over het tapijt morste en daarom dronk ze haar glas snel leeg.

Er boog zich een man over haar heen. Hij zei: ‘Hoe ben je hier gekomen?’

Ze had medelijden met de saaie voeten die daar stonden. Ze had medelijden met iedereen die moest staan.

Ze zei dat ze uitgenodigd was.

‘Jawel. Maar ben je in je auto gekomen?’

‘Ik ben komen lopen.’ Maar dat was niet genoeg en na een tijdje slaagde ze erin de rest te vertellen.

‘Ik ben met de bus gekomen en heb daarna gelopen.’

Een van de mannen die in de speciale kring had gestaan, stond nu achter de man met de schoenen. Hij zei: ‘Uitstekend idee.’ Hij leek nu bereid om met haar te praten.

De eerste man leek dat niet erg op prijs te stellen. Hij had Greta’s schoenen gepakt, maar ze wilde ze niet en legde uit dat ze te veel knelden.

‘Dan neem je ze maar mee. Of anders doe ik het. Kun je opstaan?’

Haar blik zocht de belangrijkere man, om haar te helpen, maar hij was er niet meer. Nu wist ze weer wat hij geschreven had. Een toneelstuk over de Doechoboren, waar veel over te doen was geweest omdat de Doechoboren naakt op het toneel zouden moeten staan. Natuurlijk waren het geen echte Doechoboren maar acteurs geweest. En uiteindelijk hadden ze niet naakt mogen zijn.

Ze probeerde dit aan de man die haar hielp opstaan uit te leggen, maar het interesseerde hem duidelijk niet. Ze vroeg wat hij schreef. Hij zei dat hij niet zo’n soort schrijver was, hij was journalist. Hij was hier met zijn zoon en dochter, die kleinkinderen van de gastheer waren. Zij – de kinderen – hadden de drankjes rondgebracht.

‘Dodelijk’, zei hij over die drankjes. ‘Misdadig.’

Nu waren ze buiten. Ze liep op kousenvoeten over het gras en wist maar net een plas te ontwijken.

‘Er heeft hier iemand overgegeven’, zei ze tegen haar metgezel.

‘Inderdaad’, zei hij en hielp haar een auto in. Door de buitenlucht was haar stemming van een soort vervoering omgeslagen in iets wat meer op verlegenheid en zelfs schaamte leek.

‘Noord-Vancouver’, zei hij. Dat moest ze hem verteld hebben. ‘Oké? Daar gaan we dan. De Lion’s Gate.’

Ze hoopte dat hij niet zou vragen wat ze op het feestje deed. Als ze zou moeten zeggen dat ze een dichter was, zou haar huidige toestand, haar dronkenschap, als akelig typerend beschouwd worden. Het was buiten niet donker, maar het was avond. Ze leken de juiste richting uit te gaan, langs het water en daarna een brug over. De Burrard Street-brug. Toen meer verkeer; steeds als ze haar ogen opendeed zag ze bomen voorbijgaan, maar dan vielen haar ogen weer dicht zonder dat ze het wilde. Toen de auto stilhield wist ze dat ze nog niet thuis konden zijn. Dat wil zeggen, bij haar.

Het gebladerte van grote bomen boven hen. Er waren geen sterren te zien. Maar wel een glans van water, tussen waar ze stonden en de lichten van de stad.

‘Blijf lekker zitten en denk goed na’, zei hij.

Ze was verrukt over die woorden.

Denk goed na.

‘Over hoe je naar binnen zult gaan, bijvoorbeeld. Kun je het waardig doen? Je mag niet overdrijven. Of nonchalant? Ik neem aan dat je een echtgenoot hebt.’

‘Dan moet ik jou toch eerst bedanken omdat je me naar huis gereden hebt’, zei ze. ‘Je zult dus moeten zeggen hoe je heet.’

Hij zei dat hij haar dat al verteld had. Misschien al twee keer. Maar hij wilde het best nog eens zeggen. Harris Bennett. Bennett. Hij was de schoonzoon van de mensen die het feest gegeven hadden. Het waren zijn kinderen die de drankjes rondgebracht hadden. Zij en hij waren overgekomen uit Toronto. Was ze nu tevreden?

‘Hebben ze een moeder?’

‘Die hebben ze zeker. Maar ze ligt in het ziekenhuis.’

‘Dat spijt me.’

‘Dat hoeft niet. Het is een heel redelijk ziekenhuis. Voor psychische problemen. Of misschien zou je emotionele problemen moeten zeggen.’

Ze begon hem haastig te vertellen dat haar man Peter heette en ingenieur was en dat ze een dochter hadden die Katy heette.

‘Dat klinkt allemaal heel mooi’, zei hij en hij begon de auto achteruit te rijden.

Op de Lion’s Gate-brug zei hij: ‘Mijn excuses voor hoe ik daarnet klonk. Ik vroeg me af of ik je zou kussen en ik besloot het niet te doen.’

Ze dacht dat hij bedoelde dat ze op een bepaalde manier niet goed genoeg was om gekust te worden. Ze voelde zich zo gekwetst dat ze met een schok weer nuchter leek te zijn geworden.

‘Als we de brug over zijn, gaan we dan rechts Marine Drive op?’ vervolgde hij. ‘Ik vertrouw erop dat jij de richting aangeeft.’

De daaropvolgende herfst, winter en lente ging er nauwelijks een dag voorbij dat ze niet aan hem dacht. Alsof je steeds dezelfde droom had zodra je ingeslapen was. Ze leunde haar hoofd tegen het kussen van de sofa en dacht dat ze in zijn armen lag. Je zou denken dat ze zich zijn gezicht niet meer zou herinneren, maar ze zag het gedetailleerd voor zich, het gerimpelde gelaat van een vermoeid ogende, huiselijke man met iets spottends over zich. Zijn lichaam ontbrak evenmin en diende zich aan als wat versleten maar bekwaam en uitzonderlijk begeerlijk.

Ze huilde bijna van verlangen. Maar deze fantasie verdween, werd naar de achtergrond geschoven, zodra Peter thuiskwam. Dan welde de oude genegenheid weer op, betrouwbaar als altijd.

De droom leek trouwens veel op het weer in Vancouver: een soort troosteloos verlangen, een regenachtige, dromerige droefheid, een zwaar gevoel rond je hart.

En dat besluit dan om haar niet te kussen, wat weinig galant had geleken?

Ze had het uitgewist. Ze was het helemaal vergeten.

En haar poëzie, hoe ging het daarmee? Geen regel, geen woord. Niets wat erop duidde dat ze er ooit om had gegeven.

Natuurlijk gaf ze hier voornamelijk aan toe als Katy sliep. Soms zei ze hardop zijn naam, gaf zich over aan dwaasheden. Dit werd gevolgd door een brandende schaamte, waarbij ze zichzelf verachtte. Wat een dwaasheid. Gewoonweg idioot.

Toen gebeurde er iets onverwachts, het vooruitzicht en daarna de zekerheid van het werk in Lund, het aanbod van het huis in Toronto. Een opklaring in het weer, een mogelijkheid tot handelen.

Ze begon een brief. Niet op de gewone manier. Geen: Beste Harris. Geen: Herinner je je mij nog?

Alsof ik een brief in een fles stop

In de hoop

Dat hij Japan zal bereiken.

Dichter in de buurt van een gedicht was ze in lange tijd niet gekomen.

Ze had geen idee wat zijn adres was. Ze was zo moedig en zo dwaas om de mensen die het feest gegeven hadden op te bellen. Maar toen de vrouw opnam, voelde ze haar mond droog worden en in een woestijn veranderen en moest ze ophangen. Daarna ging ze met Katy naar de bibliotheek waar ze het telefoonboek van Toronto vond. Er stonden veel Bennetts in, maar geen enkele Harris of H. Bennett.

Toen kreeg ze het bizarre idee om bij de overlijdensadvertenties te kijken. Ze kon het niet laten. Ze wachtte totdat de man die in het exemplaar van de bibliotheek zat te lezen, klaar was. Meestal zag ze de krant uit Toronto niet omdat je de brug over moest om hem te kopen en Peter altijd de Vancouver Sun mee naar huis bracht. Ze bladerde de krant door en kwam zijn naam eindelijk boven een column tegen. Hij was dus niet dood. Columnist bij een krant. Natuurlijk wilde hij thuis niet opgebeld worden door mensen die hem van naam kenden.

Hij schreef over politiek. Het leek intelligent wat hij schreef, maar het interesseerde haar verder niet.

Ze stuurde haar brief daarheen, naar de krant. Ze wist niet of hij zelf zijn post openmaakte en dacht dat als ze Persoonlijk op de envelop schreef het misschien tot moeilijkheden zou leiden en daarom schreef ze alleen de dag van aankomst en het tijdstip van de trein na de regels over de fles. Geen naam. Ze dacht dat als iemand anders de envelop openmaakte deze misschien aan een oud familielid zou denken die ervan hield zich eigenaardig uit te drukken. Niets wat hem verdacht zou maken, zelfs al had men die vreemde post naar zijn huis doorgestuurd waar ze door zijn vrouw werd geopend, omdat ze nu uit het ziekenhuis was.

Katy had blijkbaar niet begrepen dat het feit dat Peter buiten op het perron stond, betekende dat hij niet meeging. Toen zij zich in beweging zetten en hij niet, en ze hem met toenemende snelheid achter zich lieten, trok ze zich dit verraad erg aan. Maar na een tijdje kalmeerde ze en zei tegen Greta dat hij er de volgende morgen wel zou zijn.

Toen het zover was, maakte Greta zich zorgen, maar Katy zei niets over zijn afwezigheid. Greta vroeg haar of ze honger had en ze zei ja en legde toen aan haar moeder uit – zoals Greta lang voordat ze op de trein stapten aan haar had uitgelegd – dat ze nu hun pyjama uit moesten trekken en voor hun ontbijt ergens anders heen zouden gaan.

‘Wat wil je voor ontbijt?’

‘Crisps.’ Dat betekende Rice Krispies.

‘We zullen zien of ze die hebben.’

Ze hadden ze.

‘Gaan we nu kijken waar papa is?’

Er was een speelruimte voor kinderen, maar hij was vrij klein. Een jongen en een meisje – broertje en zusje naar hun identieke konijnenpakjes te oordelen – hadden er bezit van genomen. Hun spel bestond uit het op elkaar in laten rijden van kleine autootjes die ze op het laatste moment van richting lieten veranderen. pats boem.

‘Dit is Katy’, zei Greta. ‘Ik ben haar moeder. Hoe heten jullie?’

Het pats-boem nam in hevigheid toe, maar ze keken niet op.

‘Hier is papa niet’, zei Katy.

Greta besloot dat ze beter terug konden lopen om Katy’s boek over Christopher Robin te halen en naar het panoramarijtuig te gaan om het voor te lezen. Daar zouden ze waarschijnlijk niemand lastigvallen, omdat het ontbijt nog niet afgelopen was en het belangrijke berglandschap nog moest komen.

De moeilijkheid was dat zodra ze Christopher Robin uithad, Katy wilde dat ze onmiddellijk weer begon. Tijdens het eerste voorlezen was ze stil geweest, maar nu begon ze laatste stukken zin mee op te zeggen. De keer daarop zong ze het woord voor woord mee hoewel ze het nog steeds niet alleen wilde proberen. Greta dacht dat dit vervelend voor anderen zou zijn als er eenmaal meer mensen in het rijtuig zaten. Kinderen van Katy’s leeftijd hadden geen last van een monotone dreun. Ze hielden er in feite van en gaven zich over aan de bekende woorden alsof het snoepjes waren die nooit op zouden raken.

Er kwamen een jongen en een meisje het trappetje op die tegenover Greta en Katy gingen zitten. Ze zeiden vrolijk goedemorgen en Greta beantwoordde hun groet. Katy leek het niet goed te vinden dat ze hen groette en hield haar blik op het boek gevestigd terwijl ze zachtjes verder prevelde.

Van de andere kant van het pad kwam de stem van de jongen, bijna even zacht als de hare.

De wacht wordt afgelost op Buckingham Palace

En Christopher Robin is gaan kijken met Alice …

Toen dat rijmpje uit was, begon hij met een ander. ‘“Lezen gaat goed met de Kat met de Hoed.”’

Greta lachte maar Katy niet. Greta kon zien dat ze een beetje gechoqueerd was. Ze wist dat er gekke dingen in boeken stonden, maar niet dat ze zonder hulp van een boek uit iemands mond konden komen.

‘Sorry’, zei de jongen tegen Greta. ‘We zijn peuterklassers. Dat is onze literatuur.’ Hij boog zich voorover en begon zachtjes en ernstig tegen Katy te praten.

‘Dat is een mooi boek, hè?

‘Hij bedoelt dat we met peuterklassen werken’, zei het meisje tegen Greta. ‘Hoewel we soms in de war raken.’

De jongen praatte nog steeds tegen Katy.

‘Ik denk dat ik wel kan raden hoe je heet. Heet je Rufus? Heet je Rover?’

Katy beet op haar lippen maar kon het niet laten een streng antwoord te geven.

‘Ik ben geen hond’, zei ze.

‘Nee. Dat was dom van me. Ik ben een jongen en ik heet Greg. Dit meisje heet Laurie.’

‘Hij is je aan het plagen’, zei Laurie. ‘Zal ik hem een klap geven?’

Katy dacht hierover na en zei toen: ‘Nee.’

‘“Alice gaat trouwen met een man van de wacht”’, vervolgde Greg. ‘“Een soldatenleven is helemaal niet zacht, zegt Alice.”’

Bij de tweede ‘Alice’ begon Katy zachtjes mee te doen.

Laurie vertelde Greta dat ze op bezoek bij peuterklassen gingen en toneelstukjes opvoerden. Het werd ‘voorbereidend lezen’ genoemd. Ze waren eigenlijk acteur. Zij zou in Jasper uitstappen, waar ze een baantje als serveerster voor de zomermaanden had en ook wat komische rolletjes ging doen. Iets anders dan ‘voorbereidend lezen’. Het werd ‘adult entertainment’ genoemd.

‘Vreselijk’, zei ze. Ze lachte. ‘Je neemt wat je kunt krijgen.’

Greg had geen verplichtingen en ging naar Saskatoon. Daar woonde zijn familie.

Ze waren alle twee erg mooi, vond Greta. Lang, soepel, bijna onnatuurlijk slank, hij met donker kroeshaar, zij zwartharig en glanzend als een madonna. Toen ze even later opmerkte dat ze op elkaar leken, zeiden ze dat ze daar soms gebruik van hadden gemaakt als ze moesten overnachten. Het maakte alles een stuk gemakkelijker, alleen moesten ze eraan denken om twee bedden te vragen en ervoor te zorgen dat ze de volgende morgen beslapen leken.

En nu, vertelden ze haar, nu hoefden ze zich geen zorgen meer te maken. Ze deden niets meer dat aanstoot kon geven. Na drie jaar samen gingen ze uit elkaar. Ze hadden maanden kuis geleefd, althans met elkaar.

‘Nu houden we op met Buckingham Palace’, zei Greg tegen Katy. ‘Ik moet mijn oefeningen doen.’

Greta dacht dat dit betekende dat hij naar beneden zou gaan of in ieder geval naar het gangpad om wat gymnastiekoefeningen te doen, maar in plaats daarvan wierpen hij en Laurie hun hoofd achterover, rekten hun hals uit en begonnen allerlei vogelgeluiden te maken en vreemd eentonig te zingen. Katy was opgetogen en dacht dat het speciaal voor haar was, een voorstelling te harer ere. Ze gedroeg zich ook als een echt publiek, bleef stil totdat het afgelopen was en barstte toen in lachen uit.

Enkele mensen die de trap op wilden komen, waren onderaan blijven staan en waren minder gecharmeerd dan Katy en wisten niet goed wat ze ervan moesten denken.

‘Sorry’, zei Greg, zonder iets uit te leggen maar met een vertrouwelijke vriendelijkheid in zijn stem. Hij stak zijn hand uit naar Katy.

‘Laten we gaan kijken of er ergens een speelkamer is.’

Laurie en Greta liepen achter hen aan. Greta hoopte dat hij niet zo’n volwassene was die vooral vriendschap met kinderen sloot om zijn eigen charme te testen, en zich algauw weer verveelde en chagrijnig werd als hij besefte hoe onuitputtelijk de genegenheid van een kind kon zijn.

Al voordat het tijd om te lunchen was, wist ze dat ze zich geen zorgen hoefde te maken. In plaats van dat Greg genoeg had gekregen van Katy’s belangstelling waren verschillende kinderen mee gaan doen met zijn wedstrijd en liet hij geen enkel teken van vermoeidheid zien.

Niet dat het een echte wedstrijd was. Hij wist de aandacht die eerst op hemzelf gericht was, om te buigen naar hoe de kinderen zich van elkaar bewust werden en toen naar levendige en zelfs wilde spelletjes, die echter nooit ontaardden. Niemand kreeg een driftbui. Er werd niet meer gewonnen. Daar was eenvoudig geen tijd voor, er gebeurden zo veel interessantere dingen. Het was een wonder hoeveel ontspanning vermengd met baldadigheid er in zo’n kleine ruimte mogelijk was. En door alle energie die ze verbruikten, zouden ze ’s middags heerlijk slapen.

‘Hij is buitengewoon’, zei Greta tegen Laurie.

‘Hij is er gewoon helemaal’, zei Laurie. ‘Hij gééft zichzelf, weet je. Veel acteurs doen dat niet. Juist acteurs. Als ze niet spelen bestaan ze niet.’

Dat is precies wat ik doe, dacht Greta. Ik onderdruk mijn persoonlijkheid, meestal. Kalm aan met Katy, kalm aan met Peter.

In het decennium dat al begonnen was maar waarvan zij in ieder geval nog niet veel had meegekregen, zou veel aandacht aan dat soort dingen besteed worden. ‘Er zijn’ ging iets anders betekenen dan het vroeger betekend had. Met de stroom meegaan. Je geven. Sommige mensen gaven zich, andere bijna niet. De barrière tussen binnen en buiten je hoofd moest verdwijnen. Alles moest echt zijn. Dingen zoals Greta’s gedichten, dingen die niet spontaan naar buiten kwamen, waren verdacht en werden zelfs geminacht. Natuurlijk zou ze gewoon verdergaan met wat ze deed, met wikken en wegen en ze zou heimelijk een hard oordeel over de alternatieve cultuur vellen. Maar op dit moment, met haar kind in de ban van Greg en wat hij deed, was ze oprecht dankbaar.

’s Middags vielen de kinderen, zoals Greta had voorspeld, in slaap. Hun moeders ook, in sommige gevallen. Andere kaartten. Greg en Greta wuifden Laurie na toen ze in Jasper was uitgestapt. Ze wierp hun kushandjes toe vanaf het perron. Er verscheen een oudere man, die haar koffer aannam en haar liefdevol kuste, naar de trein keek en toen naar Greg wuifde. Greg wuifde terug.

‘Haar huidige vriend’, zei hij.

Ze wuifden nog meer terwijl de trein ging rijden en toen brachten hij en Greta Katy terug naar de coupé, waar ze tussen hen in slaap viel halverwege een sprong. Ze trokken het gordijn van de coupé open om wat meer lucht te krijgen, nu er geen gevaar meer was dat het kind eruit zou vallen.

‘Ongelooflijk om een kind te hebben’, zei Greg. Dat was ook nieuw in die tijd, om alles ongelooflijk te vinden.

‘Het gebeurt gewoon’, zei Greta.

‘Je bent zo rustig. Dadelijk zeg je nog: Zo gaat het in het leven.’

‘Nee hoor’, zei Greta en ze staarde hem toen net zo lang aan totdat hij als eerste zijn hoofd schudde en begon te lachen.

Hij vertelde haar dat hij door zijn godsdienst met acteren was begonnen. Zijn familie hoorde bij een christelijke sekte waarvan Greta nog nooit had gehoord. De sekte was niet erg groot maar wel erg rijk, tenminste sommige leden. Ze hadden een kerk met een theater in een plaats op de prairie gebouwd. Daar was hij al voor zijn tiende met toneelspelen begonnen. Ze voerden gelijkenissen uit de Bijbel op, maar ook eigentijdse stukken over wat er voor verschrikkelijks zou gebeuren met mensen die niet hetzelfde geloofden. Zijn familie was erg trots op hem en dat was hij zelf natuurlijk ook. Hij dacht er niet over om hun te vertellen wat er zich afspeelde als de rijke bekeerlingen kwamen om hun geloftes te vernieuwen en een scheutje heiligheid op te doen. Hij had het in ieder geval leuk gevonden om zo veel bijval te krijgen en hij hield van acteren.

Totdat hij op een dag besefte dat hij ook zonder die hele kerk zou kunnen acteren. Hij had geprobeerd beleefd te blijven, maar zij vonden dat de duivel hem te pakken had gekregen. Ha, ha, had hij gezegd, ik weet wel wie me te pakken had.

Tot ziens!

‘Ik wil niet dat je denkt dat het allemaal slecht was. Ik geloof nog steeds in bidden en alles. Maar ik had mijn familie nooit kunnen vertellen wat er allemaal gebeurde. Al hoorden ze de helft maar, ze zouden er kapot van geweest zijn. Ken jij zulke mensen niet?’

Ze vertelde hem dat toen zij en Peter pas naar Vancouver verhuisd waren haar grootmoeder, die in Ontario woonde, contact met de dominee van haar kerk daar had gezocht. Hij was op bezoek gekomen en zij, Greta, had erg hooghartig tegen hem gedaan. Hij had gezegd dat hij voor haar zou bidden en zij had min of meer gezegd dat dit niet hoefde. Haar grootmoeder lag op sterven in die tijd. Steeds als ze eraan terugdacht schaamde Greta zich en werd dan weer kwaad omdat ze zich schaamde.

Peter begreep dat allemaal niet. Zijn moeder ging nooit naar de kerk, hoewel een van de redenen waarom ze met hem door de bergen was gevlucht vermoedelijk de vrijheid was om katholiek te kunnen zijn. Hij zei dat katholieken waarschijnlijk een voordeel hadden, je kon een slag om de arm houden totdat je op je sterfbed lag.

Dit was de eerste keer in een tijdje dat ze aan Peter had gedacht.

Ondertussen, terwijl ze dit gekwelde en tegelijk troostende gesprek met elkaar voerden, zaten zij en Greg te drinken. Hij had een fles ouzo tevoorschijn gehaald. Ze was er redelijk voorzichtig mee, zoals met alle alcohol sinds ze naar het schrijversfeestje was geweest, maar nu had het wel degelijk een effect. Zodanig zelfs dat ze elkaars handen begonnen te strelen en elkaar daarna begonnen te kussen en te liefkozen. Dit moest allemaal naast het slapende kind gebeuren.

‘We kunnen hier beter mee ophouden’, zei Greta. ‘Anders krijgen we er nog spijt van.’

‘Wij zijn het niet’, zei Greg. ‘Het zijn andere mensen.’

‘Zeg dat ze op moeten houden. Weet je hoe ze heten?’

‘Wacht even. Reg. Reg en Dorothy.’

Greta zei: ‘Hou op, Reg. Hoe moet het dan met mijn onschuldige kind?’

‘We zouden naar mijn couchette kunnen gaan. Het is vlakbij.’

‘Ik heb geen …’

‘Ik wel.’

‘Bij je?’

‘Natuurlijk niet. Wat voor monster denk je dat ik ben?’

Ze trokken hun losgeraakte kleren goed, glipten de coupé uit, drukten zorgvuldig alle sluitingen vast van de couchette waar Katy lag te slapen en liepen met een gespeelde nonchalance van Greta’s wagon naar de zijne. Dit laatste was nauwelijks nodig geweest, ze kwamen niemand tegen. De mensen die niet in het panoramarijtuig zaten om foto’s te nemen van de eindeloze bergen zaten in de bar of te dutten.

In Gregs rommelige couchette gingen ze verder met waar ze gebleven waren. Het was er niet zo ruim dat twee mensen er naast elkaar konden liggen, maar ze wisten over elkaar heen te rollen. In het begin werd er eindeloos gesmoord gelachen, daarna volgden grote schokken van genot, waarbij ze alleen maar in elkaars opengesperde ogen konden kijken. Ze beten elkaar om de woeste geluiden binnen te houden.

‘Heerlijk’, zei Greg. ‘Dat was uitstekend.’

‘Ik moet weer terug.’

‘Zo gauw al?’

‘Misschien wordt Katy wakker en dan ben ik er niet.’

‘Goed. Goed. Ik moet me toch klaarmaken voor Saskatoon. Stel je voor dat we er halverwege gearriveerd waren. Hallo ma. Hallo paps. Nog even wachten terwijl ik … Wa-hoe!’

Ze bracht haar kleren in orde en vertrok. Het kon haar trouwens niet schelen wie ze tegenkwam. Ze voelde zich slap en geschokt, maar triomfantelijk als een gladiator – dit bedacht ze werkelijk en ze moest erom glimlachen – na een sessie in de arena.

Ze kwam in ieder geval niemand tegen.

De onderste sluiting van het gordijn zat los. Ze wist zeker dat ze die dichtgedaan had. Hoewel Katy er, zelfs als het open was, bijna niet uit kon komen en het vast niet zou proberen. Toen Greta haar een keer alleen gelaten had om naar het toilet te gaan, had ze omstandig uitgelegd dat Katy nooit achter haar aan moest komen en Katy had gezegd: ‘Dat zal ik heus niet doen’, alsof ze haar alleen al door zo’n suggestie als een baby behandelde.

Greta pakte de gordijnen beet en trok ze helemaal open en toen ze dat had gedaan, zag ze dat Katy er niet was.

Ze raakte buiten zinnen. Ze lichtte het kussen op, alsof een kind zo groot als Katy dat over zich heen kon trekken. Ze sloeg met haar handen op de deken alsof Katy zich daaronder kon verstoppen. Ze kreeg zichzelf weer in de hand en probeerde te bedenken waar de trein gestopt was, óf hij was gestopt terwijl ze bij Greg was. Of er terwijl hij stilstond, als hij tenminste gestopt was, een kidnapper naar binnen had kunnen komen die Katy meegenomen had.

Ze stond in het gangpad en probeerde te bedenken wat ze moest doen om de trein tot stilstand te brengen.

Toen dwong ze zichzelf te denken dat zoiets nooit gebeurd kon zijn. Dat het onzin was. Katy moest wakker geworden zijn en hebben ontdekt dat zij er niet was en haar zijn gaan zoeken. Ze was in haar eentje op zoek gegaan.

Ze moest hier ergens in de buurt zijn, heel vlakbij. De deuren aan beide kanten van de wagon waren te zwaar voor haar om te openen.

Greta kon zich nauwelijks verroeren. Haar hele lichaam, haar hoofd, leeg. Dit kon niet gebeurd zijn. Terug, terug naar het moment voordat ze met Greg was meegegaan. Stop daar. Stop.

Aan de andere kant van het pad was een plaats die momenteel onbezet was. Er lag een damestrui en er was een tijdschrift achtergelaten om te laten zien dat er iemand terug zou komen. Iets verderop was een plaats waar alle sluitingen dichtgemaakt waren, zoals bij de hare, de hunne, het geval was geweest. Ze trok de gordijnen met één ruk open. De oude man die er lag te slapen, draaide zich op zijn rug, maar werd niet wakker. Het was onmogelijk dat hij daar iemand verborg.

Ze leek wel gek.

Toen een nieuwe angst. Als Katy nu eens naar het eind van de wagon gelopen was en er toch in geslaagd was een deur open te krijgen. Of achter iemand aan gelopen was die hem voor haar open had gedaan. Tussen de wagons was een klein gangetje waar je in feite over de koppelingen tussen de wagons liep. Daar kon je de beweging van de trein op een bruuske en onheilspellende manier voelen. Een zware deur achter je en een zware deur voor je, met aan beide kanten van het gangetje rammelende metalen platen. Die lagen over de treden die je afging als de trein stilstond.

Je liep altijd snel deze gangetjes door, omdat het gebonk en geslinger je eraan herinnerden dat alles in elkaar gezet was op een manier die helemaal niet zo vanzelfsprekend leek. Bijna terloops, maar veel te gehaast, dwars door al dat gebonk en geslinger.

De deur aan het eind was zwaar, zelfs voor Greta. Of anders had ze uit angst geen kracht meer. Ze duwde er hard met haar schouder tegenaan.

En daar, tussen de wagons, op zo’n metalen plaat die aanhoudend lawaai maakte, zat Katy. Met wijd opengesperde ogen, haar mond halfopen, verbaasd en alleen. Ze huilde niet, maar toen ze haar moeder zag, begon ze.

Greta pakte haar beet en hees haar op haar arm en wierp zich weer tegen de deur aan die ze net geopend had.

Alle wagons hadden namen en waren naar veldslagen, ontdekkingsreizen of vermaarde Canadezen vernoemd. Hun wagon heette Connaught. Ze zou dat nooit vergeten.

Katy had zich niet bezeerd. Haar kleren waren niet aan de scherpe bewegende randen van de metalen platen vast komen te zitten.

‘Ik was je gaan zoeken’, zei ze.

Wanneer? Nog maar net, of vlak nadat Greta haar alleen gelaten had?

Dat kon haast niet. Dan zou iemand haar daar gezien hebben, haar hebben opgepakt en alarm geslagen hebben.

Het was een zonnige dag maar niet echt warm. Haar gezicht en handen waren vrij koud.

‘Ik dacht dat je de trap op gegaan was’, zei ze.

In hun couchette legde Greta de deken over haar heen en ze begon toen pas zelf te beven, alsof ze koorts had. Ze voelde zich misselijk en proefde zelfs braaksel in haar keel. Katy zei: ‘Duw niet zo hard tegen me’, en kroop bij haar vandaan.

‘Je ruikt vies’, zei ze.

Greta haalde haar armen weg en ging op haar rug liggen.

Dit was zo verschrikkelijk, haar gedachten over wat er had kunnen gebeuren waren zo verschrikkelijk. Het kind protesteerde door stug te doen en bij haar weg te kruipen.

Iemand zou Katy zeker gevonden hebben. Een goed iemand, in plaats van een slechterik, zou haar opgemerkt hebben en in veiligheid hebben gebracht. Greta zou het beschamende bericht gehoord hebben, het nieuws dat er een alleen gelaten kind gevonden was. Een kind dat had gezegd dat ze Katy heette. Ze zou weggesneld zijn van waar ze op dat moment was, na haar kleding zo goed mogelijk gefatsoeneerd te hebben, ze zou erheen gesneld zijn om haar kind op te eisen en zou gelogen hebben dat ze alleen even naar het toilet was geweest. Ze zou bang geweest zijn, maar het beeld zou haar bespaard gebleven zijn dat ze nu had, van Katy die hulpeloos tussen de wagons op die lawaaierige plek zat. Zonder te huilen of te klagen, alsof ze daar altijd moest blijven zonder dat haar een verklaring gegeven was, zonder hoop. Ze had vreemd uitdrukkingsloos gekeken, met haar mond een beetje open voordat het feit van haar redding tot haar was doorgedrongen en ze kon gaan huilen. Pas toen kon ze zich weer laten gelden, haar recht om te lijden en te klagen.

Nu zei ze dat ze geen slaap had, dat ze wilde opstaan. Ze vroeg waar Greg was. Greta zei dat hij een dutje deed, omdat hij moe was.

Zij en Greta gingen naar het panoramarijtuig en brachten daar de rest van de middag door. Ze waren er grotendeels alleen. De fotograferende mensen moesten hun kruit verschoten hebben terwijl ze door de Rocky Mountains reden. En de prairie, zoals Greg had opgemerkt, was hun te plat.

De trein stopte eventjes in Saskatoon en er stapten verschillende mensen uit. Greg was er een van. Greta zag dat hij door een echtpaar, die zijn ouders moesten zijn, begroet werd. En door een vrouw in een rolstoel, een grootmoeder waarschijnlijk, en daarna door verschillende jongere mensen die er vrolijk en een beetje verlegen bijstonden. Ze zagen er geen van allen uit als leden van een sekte, of als mensen die, op welke wijze ook, streng en onaangenaam waren.

Maar hoe kon je dat nu echt aan iemand zien?

Greg wendde zich van hen af en liet zijn blik langs de treinraampjes gaan. Ze zwaaide uit het panoramarijtuig en hij kreeg haar in het oog en zwaaide terug.

‘Daar heb je Greg’, zei ze tegen Katy. ‘Kijk, daar beneden. Hij zwaait. Zwaai je terug?’

Maar Katy vond het te moeilijk om naar hem te zoeken. Of anders probeerde ze het niet. Ze draaide zich nuffig en enigszins beledigd om en Greg draaide zich ook om, na nog één grappige zwaai. Greta vroeg zich af of het kind hem strafte omdat hij haar in de steek gelaten had en nu weigerde hem te missen of zelfs toe te geven dat hij bestond.

Oké, als het zo moet, vergeet het dan maar.

‘Greg heeft naar je gezwaaid’, zei Greta toen de trein wegreed.

‘Dat weet ik.’

Terwijl Katy die avond naast haar in de couchette sliep, schreef Greta een brief aan Peter. Een lange brief die grappig bedoeld was, over de verschillende soorten mensen die je in de trein tegenkwam. En dat de meesten het liefst alles door hun camera zagen, in plaats van echt naar dingen te kijken, enzovoort. Over Katy, die zich voornamelijk goed gedragen had. Niets over de verdwijning natuurlijk of de schrik. Ze postte de brief toen de prairie al ver achter hen lag en ze langs eindeloze sparrenbossen reden en ze om de een of andere reden in het afgelegen plaatsje Hornepayne waren gestopt.

Al haar wakende uren gedurende die honderden kilometers waren aan Katy besteed. Ze wist dat ze nog nooit zo veel toewijding had getoond. Natuurlijk had ze voor het kind gezorgd, haar aangekleed en te eten gegeven en tegen haar gepraat als ze alleen waren en Peter naar zijn werk was. Maar Greta had andere dingen in huis te doen en haar aandacht was niet constant, haar tederheid vaak tactisch van aard.

En niet alleen vanwege het huishouden. Andere overwegingen hadden het kind naar de achtergrond gedreven. Zelfs vóór de zinloze, uitputtende, belachelijke preoccupatie met de man uit Toronto was er dat andere werk geweest, het dichten, waarmee ze zich bijna haar hele leven leek te hebben beziggehouden in haar hoofd. Dat trof haar nu als nog meer verraad, aan Katy, aan Peter, aan het leven. En dat was nu, vanwege dat beeld van Katy in haar eentje, van Katy die daar te midden van het gebonk van metaal tussen de wagons zat, ook iets wat zij, Katy’s moeder, moest opgeven.

Een zonde. Ze was met haar aandacht ergens anders geweest. Ze had haar aandacht keihard laten opslokken door iets anders dan haar kind. Een zonde.

Ze kwamen halverwege de ochtend in Toronto aan. Het was een donkere dag. Er was een zomers onweer aan de gang. Katy had zoiets nog nooit meegemaakt aan de westkust, maar Greta zei dat ze er niet bang voor hoefde zijn en ze leek ook niet bang. Ook niet voor de nog grotere elektrisch verlichte duisternis die in de tunnel hing waar de trein was gestopt.

Ze zei: ‘Het is nacht.’

Nee, nee, zei Greta, ze moesten alleen naar het eind van de tunnel lopen, nu ze niet meer in de trein zaten. En daarna een trap op, of misschien zou er een roltrap zijn, en dan zouden ze in een groot gebouw uitkomen en dan naar buiten gaan, waar ze een taxi zouden nemen. Een taxi was gewoon een auto en hij zou hen naar hun huis brengen. Hun nieuwe huis, waar ze een poosje zouden wonen. Ze zouden daar een poosje wonen en dan weer teruggaan naar papa.

Ze liepen de hoogte in en daar was een roltrap. Katy bleef staan en dus deed Greta het ook, totdat iedereen hen gepasseerd was. Toen nam Greta Katy op haar arm en hield de koffer met haar andere hand vast en wist hem met enig gebuk en gebonk op de bewegende treden te krijgen. Boven zette ze het kind neer en konden ze elkaars hand weer vasthouden, in het felle hoge licht van Union Station.

Daar begon de menigte mensen voor hen af te brokkelen, afgehaald door hen die stonden te wachten en hun namen riepen of alleen op hen toe liepen en hun koffers vastgrepen.

Zoals nu iemand de hunne vastgreep. Hem vastgreep en Greta vastgreep en haar voor het eerst vastberaden en feestelijk kuste.

Harris.

Een schok eerst, dan een tuimelend gevoel in Greta’s binnenste, een immense tevredenheid.

Ze probeerde Katy vast te houden, maar op dat moment maakte het kind een zijwaartse beweging en liet haar hand los.

Ze probeerde niet te ontsnappen. Ze wachtte alleen af wat er hierna zou gebeuren.