Liza Marklund

Prime time

Uit het Zweeds vertaald door Ina Sassen

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Prime time, verschenen bij Pirat

Oorspronkelijke tekst © Liza Marklund, 2002

Eerste Nederlandstalige uitgave © Ina Sassen en De Geus bv, Breda 2003

Published by agreement with Bengt Nordin Agency, Stockholm, Sweden

Deze editie © De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Fredrik Hjerling

isbn 978 90 445 2396 6

nur 332, 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de tiende druk, 2011

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Vrijdag 22 juni

De dag voor midzomer

Ik overleef dit niet, dacht Annika. Ik ga dood.

Ze drukte haar handpalmen tegen haar voorhoofd, dwong zichzelf rustig te blijven ademhalen. De bagage bij de voordeur begon voor haar ogen uit te dijen, een vormeloze massa die de hal en de hele wereld in bezit dreigde te nemen, onmogelijk te overzien. Hoe moest ze er nou achter komen wat ze had vergeten?

Ze had de kleren van de kinderen ingepakt, de badtas, de pap en de potjes babyvoeding, de regenkleding en rubberlaarzen, de tent, de wandelwagen met regenscherm, de slaapzakken, de rugzakken met haar spullen en die van Thomas, de deken en de knuffelbeesten …

‘Is het nou echt nodig dat Ellen er zo uitziet?’ vroeg Thomas bij de slaapkamerdeur vandaan.

Annika keek naar haar eenjarige dochter die naar de tas met zwemspullen waggelde.

‘Hoe bedoel je?’

‘Heb je niks leukers om haar aan te trekken?’

Haar brein hield op met functioneren.

‘Wat is er dan mis mee?’ barstte ze uit.

Thomas veegde het haar van zijn voorhoofd, knipperde verbaasd met zijn ogen.

‘Het is maar een vraag hoor, wat is er met jou aan de hand?’

Het gevoel dat ze tekortschoot, dat altijd op de loer lag, welde op en stroomde over.

‘Ik ben de hele morgen bezig geweest met pakken,’ zei ze, ‘maar de kanten jurkjes heb ik niet ingepakt. Was dat een verkeerde beslissing?’

Hij liet een kort snuivend geluid horen.

‘Ik vraag me alleen maar af of dat kind er werkelijk uit moet zien als een bouwvakker.’

In vijf snelle stappen stond ze voor hem, keek hem recht in de ogen.

‘Bouwvakker? Waar gaat dit in godsnaam over? Gaan we naar de scheren of moeten we verdomme examen doen in aangepast gedrag?’

Zijn verbazing was echt, ze maakte haast nooit ruzie met hem. De intensiteit van de woede die over hem heen spoelde was verlammend, hij deed zijn mond open om terug te schreeuwen, maar er kwam geen geluid uit. Op dat moment begon er iets te piepen, hardnekkig, steeds luider, het was een van de vele elektronische apparaten die ze in huis hadden.

‘Van jou of van mij?’ vroeg Annika.

Thomas draaide zich op zijn hielen om en liep de slaapkamer in, hij wilde kijken of het zijn pieper, mobiele telefoon of palm pilot was. Annika liet haar blik over de chaos in de hal gaan, kon het signaal niet lokaliseren.

‘Hier komt het niet vandaan’, riep Thomas.

Annika begon in de bagage te wroeten, ergens in de wirwar van spullen hield het halfgesmoorde geluid aan. Ellen probeerde zich op te trekken aan Annika’s tas, de tas gleed weg, het meisje viel met haar gezicht op de vloer.

‘Och, och, och, mag mama erop blazen, het valt wel mee, zo …’

Het gepiep verdronk in het verschrikte huilen van het kind, Annika tilde haar dochter op, suste haar, snoof haar geur en zachtheid op, voelde haar warmte. Ging op de schoenenplank zitten, het kleine lichaampje ontspande, duim in de mond. Toen het huilen over was, bleek het apparaat ook te zijn opgehouden. In plaats daarvan ging de telefoon. Ze ging staan met het kind in haar armen, klemde de hoorn tegen haar schouder terwijl ze bleef blazen.

‘Heb je het gehoord?’ vroeg de Spijker, de nieuwschef.

Annika wiegde, suste.

‘Wat?’

‘Södermanland natuurlijk, Michelle Carlsson.’

Ze hield op met blazen, likte haar lippen. De avondkrant de Kvällspressen denderde de hal binnen met de soepelheid van een tank, totalitair en alomvattend.

‘Dat is toch jouw oude jachtterrein?’ zei de nieuwschef. ‘De fotograaf is al weg, het is Bertil Strand geworden, niet?’

Het laatste tegen iemand anders, vermoedelijk de fotoredacteur, daarna weer in de hoorn: ‘Bertil is onderweg, hij haalt je over vijf minuten op.’

‘Heb je de luiers ook ingepakt?’ vroeg Thomas die het meisje van haar overnam.

Annika knikte, wees naar de berg tassen, zocht tastend houvast in de werkelijkheid.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg ze.

‘Heb je de flashes gecheckt?’

Shit, de pieper met de flashberichten van tt. Ze trok haar tas naar zich toe, graaide over de bodem, vond hem niet.

‘O,’ zei ze, ‘ik heb hem gehoord, maar ik heb nog geen tijd gehad om te kijken.’

‘Michelle Carlsson is vermoord. Een regieruimte bij Flen, in de schedel geschoten.’

De woorden drongen niet tot haar door, het tastbare ontglipte haar weer. Thomas zette zijn dochter op de grond, het meisje stevende onmiddellijk op Annika af, wankelend, de armpjes uitgestrekt.

‘Je meent het’, zei ze.

‘Carl Wennergren is daar, hij was blijkbaar aanwezig bij de opnamen gisteren, dus we hebben een voorsprong, over timing gesproken.’

De bewondering in de stem van de Spijker was puur en onbeheerst. Annika hoorde hem diep inhaleren, de ondefinieerbare redactiegeluiden als een gordijn achter hem. Ze liet zich weer op de schoenenplank zakken.

‘Berit zit op Öland om de zuipfestijnen van de jeugd te doen, ze laat alles vallen en gaat er met de auto heen, arriveert vermoedelijk laat in de middag. Langeby zit op de Canarische Eilanden, dus jij bent momenteel de enige. Je moet er als de bliksem heen. Bertil Strand heeft de bulletins die al op tt zijn verschenen bij zich, maar dat is haast niks, dus je moet maar bellen vanuit de auto. Ken je de recherche in Södermanland een beetje?’

Annika deed haar ogen dicht, dwong haar werelden ertoe één te worden, voelde het warme knuistje van haar dochter tegen haar been.

‘Dus.’

‘Praat met Wennergren, vorm je een beeld van de situatie en bel me … zullen we zeggen om twaalf uur?’

‘Zeker’, zei ze.

Thomas stond haar aan te staren, de schouders verkrampt.

‘Wat was dat?’

Ze legde de hoorn neer, ontmoette zijn blik.

‘Nee’, zei hij. ‘Zeg het niet. Jezus, toch geen werk hè, toch zeker niet vandaag?’

‘Michelle Carlsson is dood’, zei Annika. Haar binnenste voelde als een echoënde leegte.

‘Die meid van de tv?’ zei Thomas. ‘De vriendin van Anne?’

Ze knikte, de adrenaline bereikte nu haar brein, maakte dat de haartjes op haar bovenarmen rechtop gingen staan. Ellen brabbelde tegen haar knieën.

‘Hoe dan? Hoe is ze gestorven?’

Annika duwde het kind voorzichtig weg, ging staan, veranderde van perspectief. De spullen voor de scheren werden steeds kleiner en verdwenen ten slotte, alleen haar computer en grote tas bleven over. Het meisje liet zich met een bons op haar achterwerk vallen en begon weer te huilen, Thomas pakte haar op.

‘Ze komen me zo ophalen, ze zijn al onderweg’, zei Annika.

Thomas staarde haar twee seconden aan, weigerde het te begrijpen.

‘De boot vertrekt om elf uur’, zei hij.

Annika nam het meisje van hem over, droeg haar naar het spijltjesbed, kuste haar haartjes. De opluchting dat ze aan haar schoonmoeder en de scheren ontsnapt was, maakte plaats voor gemis en verlangen.

‘Lief meisje,’ fluisterde ze tegen het hoofdje van het kind, ‘mama houdt verschrikkelijk veel van je.’

Ellen protesteerde, ze wilde niet slapen en Annika kon het niet over haar hart verkrijgen haar los te laten.

‘Mama komt later. Je gaat nu eerst met papa en je grote broer mee, dat is heel erg leuk, ik weet zeker dat dat het beste is.’

Het meisje draaide haar gezichtje weg van de leugen, vouwde haar beentjes onder zich en stopte een duim in haar mond. Annika streek haar onhandig over het haar, hand en hart onbeholpen, liep snel de slaapkamer uit, botste tegen de deurpost aan. Uit de woonkamer sijpelde Scooby Doo, achternagezeten door een spook, ergens achter de tekenfilmgeluiden was Kalles breekbare zangstem te horen.

Anderen kunnen het ook, dacht ze. Het lukt, het moet lukken.

‘Meen je dit?’ zei Thomas toen ze terugkwam in de hal. ‘Ben je werkelijk van plan om weg te gaan, om te gaan werken? Nu?’

Het laatste te hard. Ze keek naar de houten vloer.

‘Er is niemand anders, ik heb dienst, je weet toch hoe onderbezet …’

‘Nu moet je ophouden’, schreeuwde hij, voorovergebogen en hoogrood. ‘Op Gällnö zitten vijftig mensen op ons te wachten en jij besluit niet te gaan?’

De paniek waarmee ze in eerste instantie vervuld was geweest, en die was opgevolgd door opluchting en ten slotte gemis, maakte nu plaats voor een onverwachte en redeloze woede.

‘Op jou te wachten,’ zei Annika, ‘niet op mij. Aan mij hebben ze lak, dat weet je best.’

Kalle kwam met grote ogen de hal binnen lopen, hij had de luide stemmen van zijn ouders gehoord, stapte op Annika af, strekte zijn handjes uit om haar te omhelzen. Ze dreigde door vertedering te worden overweldigd.

‘Jij bent compleet ongelofelijk’, zei Thomas.

‘Maak het niet nog erger’, zei Annika, voorovergebogen en met zachte stem. ‘Ga naar de scheren, bouw een feestje met je vrienden en je broer en zorg dat de kinderen leuk spelen, dan komt het vast en zeker goed.’

Het jongetje stopte zijn neus achter haar oor.

‘Vrienden? Het zijn mijn ouders en mijn oude ooms en tantes.’

Annika rukte zich los van de warmte, kuste haar driejarige zoon op zijn wangetjes, fluweel onder haar lippen. Ze keek op naar Thomas.

‘Het is nu aan jou om er wat van te maken’, zei ze. ‘Als jullie zondag thuiskomen, ben ik hier terug.’

Ze zette de jongen neer, ging staan en trok haar regenjas aan.

‘Dit kun je niet menen’, zei Thomas. ‘Je kunt mij toch niet met de hele rimram laten zitten.’

‘Er zijn daar zo veel mensen dat niemand mij zal missen en dat geldt ook voor de kinderen. Veel plezier.’

Ze trok haar laarzen aan, hing haar handtas over haar schouder en pakte de zwarte tas met haar laptop. Haar blik verlegen maar standvastig op Thomas gericht.

‘Wat fijn toch dat dit er nou net tussen kwam’, zei hij gesmoord.

‘We hebben het hierover gehad’, zei ze. ‘Het is niet gemakkelijk. Je weet dat ik geen andere optie heb.’

‘Wat ben jij een slechte moeder.’

De kleur trok weg uit haar gezicht.

‘Denk je dat ik dit doe omdat ik het leuk vind?’ vroeg ze ademloos. ‘Nu ben je werkelijk onredelijk.’

‘Godverdomme’, zei hij, rechte rug, rood gezicht. ‘Dit vergeef ik je nooit. Godverdomme.’

Annika knipperde met haar ogen, getroffen door de woorden, maar aan de andere kant ook weer niet. Het pantser dat haar werk afschermde sloeg dicht, maakte haar onbereikbaar. Ze draaide zich langzaam om, drukte de jongen tegen zich aan, fluisterde iets in zijn oor en weg was ze.

Bertil Strand had tijdens haar zwangerschapsverlof een nieuwe dienstwagen gekregen, opnieuw een Saab. Annika had het vermoeden dat hij met deze zo mogelijk nog voorzichtiger omging dan met de vorige.

‘Wat duurde dat lang’, zei hij toen ze haar tas en computer met een zwaai op de achterbank liet neerkomen.

Ze zag aan de gezichtsuitdrukking van de fotograaf dat ze de deur te hard had dichtgegooid.

‘Kloteweer’, mompelde ze.

‘Het is midzomer’, zei Bertil Strand. ‘Wat had je dan verwacht?’

Hij zette de auto in de versnelling en reed vlak voor bus 62 weg van de halte. Annika wurmde zich uit haar regenjas, het kostte haar moeite de veiligheidsriem vast te krijgen, haar mond was droog.

‘Heb je de bulletins?’

De fotograaf wees op een klein stapeltje bij haar voeten.

‘Dit zal niet gemakkelijk worden, met alle verslaggevers over de halve aardkloot verspreid. Strontmazzel dat Wennergren ter plaatse is.’

Ze boog naar voren om de papieren te pakken, de riem die ze net had omgedaan maakte dat ze er niet bij kon, geërgerd deed ze hem weer los.

‘Ja, ja’, zei ze. ‘En wat bedoel je daarmee? Is degene die naast je zit misschien volkomen doorzichtig?’

De fotograaf gluurde naar haar.

‘Het is beroerd dat we niet op dit soort dingen voorbereid zijn, typisch een geval van slechte planning, niet vooruitdenken. Het zou beter zijn wanneer Schyman zich eens met het werk ging bemoeien in plaats van te kibbelen met Torstensson. Doe je riem om.’

Annika kon het niet opbrengen zich druk te maken om de conflicten tussen de redactiechef en de hoofdredacteur. Ze maakte de riem weer vast, deed haar ogen dicht, voelde de machteloosheid en het verlangen naar haar kinderen in haar middenrif branden.

Dit zou weer koren op de molen van haar schoonmoeder zijn. Arme Thomas, hoe was het mogelijk dat het zo slecht was aflopen met haar zoon?

Ze dwong zichzelf rustig te ademen, deed haar ogen weer open en bestudeerde de uitdraaien van tt. De bulletins, vijf in getal, waren verzonden met steeds een minuut tussenruimte.

De flash van 9.41 uur: tv-journaliste Michelle Carlsson dood. 9.42 uur: Michelle Carlsson gestorven aan een schotwond in het hoofd. 9.43 uur: Michelle Carlsson gevonden in een mobiele regiekamer bij Slot Yxtaholm. Naast het slachtoffer is een wapen aangetroffen. 9.44 uur: de politie vermoedt dat Michelle Carlsson vermoord is. 9.45 uur: een aantal personen wordt verhoord in verband met de moord op Michelle Carlsson.

‘Ze waren bezig met de opnamen van een reeks programma’s die vanaf volgende week zou worden uitgezonden’, zei Bertil Strand.

‘Het Zomerslot’, zei Annika. ‘Mijn vriendin Anne Snapphane is al sinds maart met die productie bezig …’

Ze zweeg, staarde naar de weg die de regendruppels aflegden over de zijruit, beekjes die samenvloeiden en zich weer deelden, onontkoombaar naar achteren geperst tot ze tegen de verchroomde stijl van het rechterportier sloegen. Ze moest denken aan Annes woede en vertwijfeling toen ze, na zes jaar bij het productiebedrijf, werd gedegradeerd tot researcher en studiogastvrouw in plaats van dat ze redacteur of producer werd. Anne Snapphanes werk hield in dat ze de set moest opruimen en verantwoordelijk was voor het archiveren van het materiaal, ze moest kortom alles doen wat maar enigszins vermoeiend en geestdodend was. Vermoedelijk zat ze nu nog steeds ergens op het Slot.

Annika draaide zich om, viste haar blocnote en pen uit de tas op de achterbank.

‘Wie zijn de verdachten?’

‘Geen idee’, zei Bertil Strand kreunend.

De Saab had de Essingeleden bereikt, Stockholms veel te krap bemeten ringweg die nu natuurlijk compleet volgepakt stond met stilstaande voertuigen.

‘Dit gaat een eeuwigheid duren’, zei hij en hij zette de auto in zijn vrij.

Annika kon zich niet inhouden.

‘Wat had je dan verwacht?’ zei ze. ‘Het is midzomer.’

De fotograaf zette de blower op recirculeren, de ramen begonnen ogenblikkelijk te beslaan. De ruitenwissers bewogen zich in een constant en regelmatig ritme heen-en-weer, de linker piepte iedere keer als hij het hoogste punt op de voorruit bereikte. Annika sloot haar ogen, duwde de stem van Thomas en het gevoel van mislukking weg, concentreerde zich op de regen, de ruitenwissers en het astmatische gefluit van de blower.

Het Zomerslot, dacht ze, het grote familiespektakel van tv Plus, discussie en amusement, gasten en artiesten. Michelle Carlssons comeback op prime time, de revanche van de tv-ster. Eigenlijk, dacht Annika, was ze best goed.

‘Wat vond jij van Michelle?’ vroeg ze.

Bertil Strand draaide zijn hoofd om alsof het op een kogellager zat, zocht naar een opening in het verkeer.

‘Onnozel’, zei hij. ‘Niet geloofwaardig. Oké, toen ze kinderprogramma’s en quizzen presenteerde, maar dat discussieprogramma dat ze geprobeerd heeft was geen topper. Eigenlijk kon ze natuurlijk niets.’

Annika verbaasde zich over de protesten die in haar opborrelden.

‘O, jawel hoor. Michelle heeft tien jaar voor radio en tv gewerkt. In die tijd zal ze toch zeker wel iets geleerd hebben.’

‘Glimlachen op de buis’, zei Bertil Strand. ‘Hoe moeilijk kan dat nou zijn?’

Ze schudde haar hoofd, vermoeide protesten drongen zich op. Toch had ook zij vaak ongeveer dezelfde argumenten gebruikt wanneer ze met Anne Snapphane discussies had over het onderwerp journalistiek.

‘Mijn beste vriendin werkt nu zes jaar voor de tv’, zei ze. ‘Je kunt je niet voorstellen hoe gecompliceerd het is, veel gecompliceerder dan je denkt.’

Bertil Strand drukte zijn wagen de rijbaan op, vlak voor een pruttelende Landrover. De bestuurder van de wagen drukte op zijn claxon.

‘Lijkt me vreselijk werk’, zei de fotograaf. ‘Veel techniek die het nooit doet en massa’s idioten die zichzelf een beetje belangrijk lopen te vinden.’

‘Klinkt ongeveer als de Kvällspressen’, zei Annika. Ze keek weer uit het raam, klemde haar kiezen op elkaar. De man in de Landrover stak zijn middelvinger naar haar op.

Waar ben ik toch mee bezig? Ik zit hier met een opgeblazen sukkel van een fotograaf, ben op weg naar een zinloos gewelddelict, laat Thomas en de kinderen, de enigen die echt belangrijk zijn, in de steek. Ik lijk wel gek.

Ze snuffelde aan haar handen, rook nog steeds de geur van Kalles haar en Ellens tranen. Haar keel trok zich samen. Ze draaide zich om, haalde haar mobiele telefoon en een stukje keukenrol uit haar tas en veegde haar handen af.

‘Daar is een gaatje’, zei Bertil Strand terwijl hij gas gaf.

Annika toetste het nummer in.

De politie had opdracht gegeven alle mobiele telefoons uit te zetten. Anne Snapphane wist zeker dat ze gehoorzaamd had, daarom kwam de vibratie uit haar jaszak min of meer als een shock. Snel ging ze rechtop in bed zitten, haar hart hamerde in haar keel en frontale kwab, ze begreep dat ze weggedommeld was. De telefoon zoemde als een gigantisch insect dat zich in de binnenzak van haar regenjack had verstopt. Verward veegde ze de haren uit haar gezicht, proefde haar tong, schimmel. Baande zich daarna moeizaam een weg door de chaos die werd gevormd door het donzen dekbed, de sierkussens en de sprei, trok het jack naar zich toe, haalde haar mobiel tevoorschijn. Keek argwanend naar het display, nummer onbekend, aarzelde. Wat was dit? Een soort test?

Drukte op beantwoorden en fluisterde voorzichtig.

‘Hallo?’

‘Hoe is het?’ Het was de stem van Annika Bengtzon, ver weg en troebel. ‘Leef je nog?’

Anne Snapphane liet een snik ontsnappen, deed haar hand voor haar ogen, probeerde met haar vingers haar hoofdpijn weg te drukken, luisterde naar de draadloze verbinding. Het suisde en rammelde, motorgeluiden en de uitgerekte tonen van passerende claxons.

‘Nauwelijks’, zei ze.

‘We hebben het gehoord over Michelle’, zei haar vriendin, die langzamer praatte dan gewoonlijk. ‘We zijn op weg ernaartoe. Kun je praten?’

Anne begon te huilen, kalm en zachtjes, zoute tranen liepen in het microfoontje.

‘Ik denk het wel.’

Het antwoord was een zucht.

‘… die vreselijke files ook altijd … je daar nu?’

De verbinding viel af en toe weg, gesuis en regen, fragmenten van Annika’s stem. Anne Snapphane haalde diep adem, merkte hoe haar polsslag tot bedaren begon te komen.

‘Ik zit opgesloten op mijn kamer in de Zuidvleugel. We hebben allemaal huisarrest, ik denk dat ze ons één voor één gaan verhoren.’

‘Wat is er gebeurd?’

Ze veegde haar tranen af met de achterkant van haar hand, omklemde stevig haar mobieltje met de andere, drukte het tegen haar oor, het was haar levenslijn.

‘Michelle’, fluisterde ze. ‘Michelle is dood. Ze lag in de ob-bus, zonder achterhoofd.’

‘Zijn er veel smerissen?’

Haar hartslag werd stabieler, begon een hanteerbare snelheid te krijgen. Annika’s stem vertegenwoordigde werkelijkheid en het normale leven. Anne Snapphane ging met pijnlijke knieën staan en keek uit het raam.

‘Ik zie hiervandaan niet zo veel, een boogbrug over een kanaal en een paar schietschijven. Ik heb wel wat auto’s gehoord en er is een poosje geleden een helikopter geland.’

‘Heb je haar gezien?’

Anne Snapphane deed haar ogen dicht, kneep in haar neuswortel, de beelden die ze nog bij zich droeg doorkliefden als bliksemschichten haar roes.

‘Ik heb haar gezien. Ik heb haar gezien …’

‘Wie heeft het gedaan?’

Er werd op de deur geklopt. Anne verstijfde, staarde naar de deur, verlamd. De levenslijn werd weggerukt, de verwarring was terug.

‘Ik moet ophangen’, fluisterde ze in de telefoon, drukte het gesprek weg.

‘Anne Snapphane?’

De stem aan de andere kant van de deur klonk dringend. Ze smeet haar mobieltje onder het dekbed en schraapte haar keel, voordat ze iets had kunnen zeggen ging de deur open. De politieman in de deuropening was jong en zichtbaar nerveus.

‘Oké, je kunt nu komen.’

Ze staarde hem aan.

‘Ik heb nogal dorst’, zei ze.

De agent zag haar onwerkelijkheid niet, zag niet eens de mens die ze was, keek alleen maar dwars door haar heen.

‘De uitgang uit en daarna linksaf. Schiet wel een beetje op.’

De gang was donker doordat het regende en de deuren gesloten waren, de wanden maakten slagzij, ze was nog niet helemaal nuchter. Haar hand functioneerde als steun door de gang en de eenzaamheid, ze zag verder niemand van het tv-team.

Toen de agent de buitendeur opendeed, sloegen de kou en het vocht haar als een natte handdoek in het gezicht. Ze hapte naar lucht, stond te zwaaien in de deuropening, tuurde naar boven, naar het Slot. Agenten, politieauto’s, wazig door de grijze regen.

‘Je hebt zeker geen paraplu of zo?’

Haar bewaker antwoordde door naar de hoek van het gebouw te wijzen. Anne Snapphane trok haar schouders op, stapte aarzelend op de stenen trap, merkte ogenblikkelijk hoe het water haar kraag in liep.

‘Het gebouw bij het water. Nu.’

Een koude beek langs haar ruggengraat, water in haar ogen. Ze knipperde het weg, liep wankelend de drie traptreden af, stapte op het grind, liep langs de buxushaag naar de Örtagårdentuin. Volgde de witgepleisterde muur naar de Nieuwe Vleugel, liep om een groepje geëmailleerde ijzeren meubels heen en bleef staan. De muur die de kleine binnentuin omzoomde, werd onderbroken door bogen en was bedekt met rode dakpannen.

Via deze route kun je gemakkelijk ontsnappen, dacht ze.

‘Rechtdoor, schiet op.’

Ze wendde haar blik af van de muur, zette koers naar de ingang.

De commissaris zat achter een tafel in de grote conferentiezaal. Precies achter hem, aan de andere kant van het raam, stond de ob-bus. Onwillekeurig deed Anne Snapphane een stap naar achteren, ging daarbij op de voet van de wacht staan. De mobiele regiekamer stak scherp af tegen de regen, krijtwit met daarop het schreeuwende logo van het bedrijf.

Zou ze er nog liggen? schoot het door haar heen. Zou ze al koud zijn?

‘Ga zitten.’

Anne liet zich op de stoel zakken die de commissaris aanwees, veegde de regen uit haar ogen, keek de politieman met knipperende ogen aan en registreerde de felle kleuren van zijn hawaïshirt. De opluchting was er meteen.

‘Jezus’, zei ze. ‘Ben jij het?’

De man leek haar niet gehoord te hebben.

‘We hebben elkaar een keer in Stockholm ontmoet’, zei ze, enthousiast nu. ‘Samen met Annika Bengtzon …’

‘Jij bent een van de mensen die haar gevonden hebben’, zei hij.

Anne knipperde met haar ogen, verward.

‘Huh,’ zei ze, ‘ja, een van de mensen.’

Plotseling was het gevoel van onwerkelijkheid terug, de vloer golfde, ze klampte zich vast aan het bureau.

‘Zou ik … wat water mogen?’

Een agent kwam aanlopen met een kan en een glas. Ze schonk zichzelf in, haar handen beefden. Dronk het glas in één teug leeg, gulzig, morste.

‘Kater?’

Anne Snapphane leunde achterover in de stoel, voelde zich misselijk worden.

‘Ik geloof dat ik een astma-aanval ga krijgen.’

‘Is het gebruikelijk een braspartij te houden als de opnamen afgerond zijn?’

Ze streek over haar haar, merkte hoe nat ze was geworden.

‘Waarom ben ik hier? Wanneer mag ik naar huis?’

De commissaris ging staan.

‘In de loop van de dag gaan we jullie verhoren, één voor één. Niemand van jullie is meer verdacht dan de anderen, maar we moeten jullie, stuk voor stuk, natuurlijk als getuige ondervragen. Ik hoop dat jullie dat begrijpen.’

Anne keek hem met halfopen mond aan, probeerde te begrijpen wat hij zei.

‘De rest van de tijd zullen jullie in je kamer doorbrengen. We halen jullie op in de volgorde die ons het meest geschikt lijkt. Jullie mogen niet met elkaar praten of op andere manieren contact met elkaar hebben. Is dat duidelijk? Anne Snapphane, hoor je mij?’

Ze dwong zichzelf te knikken, dacht aan de mobiele telefoon onder het dekbed op haar kamer.

De man zette een taperecorder aan, ging op de tafel voor haar zitten, de knieën van zijn spijkerbroek waren versleten.

‘Proces-verbaal van het verhoor met Snapphane, Anne, geboren …’

Hij hield op met praten en keek Anne strak aan, ze slikte en mompelde haar persoonsnummer.

‘… gehouden door Q, op Slot Yxtaholm, de conferentiezaal van de Nieuwe Vleugel, op vrijdag 22 juni om 10.25 uur. Anne Snapphane wordt als getuige gehoord naar aanleiding van de moord op Michelle Carlsson.’

Hij zweeg, keek Anne indringend aan.

‘Wat is de reden dat je hier bent?’

Anne nam nog een beetje water.

‘Ik word verhoord’, zei ze zacht.

Commissaris Q zuchtte.

‘Sorry’, zei Anne Snapphane en ze schraapte haar keel. ‘Ik ben researcher bij Zero Televisie … dat is een productiemaatschappij die programma’s maakt voor verschillende tv-stations. Ik ben deze week ook studiogastvrouw geweest tijdens de opnamen …’

Ze zweeg, keek om zich heen, agenten voor haar, agenten achter haar, buiten de ob-bus.

‘De opnamen’, zei de commissaris. ‘Meervoud. Zijn het er meerdere geweest?’

Ze knikte.

‘Acht programma’s in één keer’, zei ze, haar stem wat vaster nu. ‘Vier dagen lang twee programma’s per dag en het heeft goddomme aan één stuk door geregend!’

Ze schoot plotseling in de lach, een schelle en misplaatste uitbarsting. De politieman reageerde niet.

‘Hoe zijn de opnamen verlopen?’

‘Verlopen?’

Anne boog haar hoofd.

‘Zoals je kon verwachten, hoewel dit weer niet te voorzien was. We hebben alle shots en scènes moeten filmen in partytenten, en dat was niet de bedoeling. Dat hield in dat we het opnameschema voortdurend moesten omgooien, sommige artiesten moesten spelen in de muziekruimte van het Hoofdgebouw. Maar verder ging alles wel zo’n beetje zoals het moest.’

Ze probeerde te glimlachen.

‘Nog controverses?’

‘Hoe bedoel je?’

Ze dronk het glas leeg.

De politieman spreidde zijn armen, een vermoeide geste.

‘Heibel’, zei hij. ‘Ruzie. Bedreigingen. Gewelddadigheden.’

Anne Snapphane deed haar ogen weer dicht, haalde diep adem.

‘Een beetje misschien.’

‘Kun je je wat preciezer uitdrukken?’

Ze zette opnieuw het glas aan haar mond, merkte dat het leeg was, zwaaide ermee en kreeg nieuw water.

‘Bij een productie van deze omvang kunnen miljarden kleine dingetjes fout gaan,’ zei ze, ‘en daar is geen ruimte voor. Als iedereen gestresst is, kan het gebeuren dat kwesties uitgroeien tot te grote proporties.’

‘Spreek duidelijke taal’, zei commissaris Q.

Haar hart was alweer op hol geslagen, ze begon te beven.

‘Michelle’, zei ze, ‘kon ongelofelijk lastig zijn. Gedurende de afgelopen dagen heeft ze het met iedereen in het team aan de stok gehad.’

‘Ook met jou?’

Anne Snapphane knikte een paar keer en ze slikte. De politieman slaakte een zucht.

‘Wil je de vragen alsjeblieft verbaal beantwoorden?’

‘Ja’, zei ze, veel te hard. ‘Ja, ook met mij.’

‘Wanneer dan?’

‘Gisteravond.’

De politieman keek haar vorsend aan, sloeg zijn blik niet neer.

‘Wat is er gebeurd?’

‘Iets onbenulligs, echt. We kregen onenigheid over geld, over wat hoe veel waard is. Het begon met een discussie over aandelen, ik ben over het algemeen tegen de speculatie-economie, maar Michelle beweerde dat de democratie ervan afhankelijk is, en daarna kregen we het over salarissen. Captains of industry en anderen met een publieke rol zijn hun salaris en pensioenafspraken waard, beweerde ze en ze noemde Barnevik en consorten, maar zoals gebruikelijk had ze het natuurlijk eigenlijk over zichzelf …’

Ze hield plotseling op met praten, voelde haar wangen gloeien. De politieman keek haar uitdrukkingsloos aan.

‘Werd je kwaad op haar?’

Ik lieg, dacht Anne Snapphane. Ik kan de waarheid niet vertellen, dan denken ze dat ik het gedaan heb.

De man tegenover haar bestudeerde haar, inspecteerde haar, keek recht in haar brein.

‘Het wordt ingewikkeld als je liegt’, zei hij.

‘Ik had haar kunnen wurgen’, zei Anne en ze sloeg haar blik neer, voelde de tranen branden. ‘Hoewel we natuurlijk dronken waren.’

De politiecommissaris ging staan, liep een rondje om de tafel, ging weer zitten.

‘Dronken’, zei hij. ‘Hoe dronken? Geldt dat voor iedereen in het team?’

Ze haalde haar schouders op, plotseling doodmoe, alles ontzettend beu.

‘Verbaal graag.’

Kortsluiting in haar hoofd, error en overload.

‘Dat weet ik toch niet’, schreeuwde ze. ‘Hoe zou ik dat moeten weten? Ik heb heus niet rondgelopen om lege glazen te verzamelen, hoewel er mensen waren die vonden dat ik dat hoorde te doen …’

‘Wie dan? Vond Michelle dat je lege glazen moest verzamelen?’

‘Nee!’ zei ze iets zachter.

De stilte werd drukkend, ze begon zich steeds beroerder te voelen.

‘Nog andere ruzies gisteravond of gedurende de nacht?’

Anne Snapphane slikte moeizaam, buiten adem.

‘Misschien’, fluisterde ze.

‘Wie dan?’

‘Vraag dat maar aan de anderen. Ik weet het niet, ik heb niet geluisterd.’

‘Maar het was hier toch rumoerig gisteren en vannacht? Er was toch herrie zogezegd?’

‘Check het maar, dan zullen jullie het wel zien’, zei Anne. ‘Kijk maar in de Stal.’

‘Ben jij daar geweest?’

‘Niet zo lang.’

‘Maar jij was een van de mensen die haar gevonden hebben?’

Hij drong niet aan op een bevestigend antwoord.

‘Wie gingen er, behalve jijzelf, de bus binnen?’

Ze deed even haar ogen dicht.

‘Sebastian’, zei ze, merkte dat haar stem weinig kracht had.

‘Sebastian Follin, de agent van Michelle Carlsson?’

Anne knikte, daarna wist ze het weer.

‘Ja’, zei ze. ‘Of manager, Sebastian Follin is Michelles manager.’

Ze stopte met praten, verward.

‘Wat moet je zeggen? Is hij dat of was hij dat …?’

‘Wie verder nog?’

‘Karin. Karin Bellhorn, de producer. Zij was er ook bij.’

‘Nog meer?’

‘Mariana, en Bambi. Die konden elkaar niet luchten of zien.’

‘Waarom waren jullie de hele nacht op?’

Plotseling schoot ze in de lach.

‘Er was nog drank over.’

‘Wie zijn Mariana en Bambi?’

‘Mariana von Berlitz is de redacteur van Het Zomerslot, ze werkt bij hetzelfde bedrijf als ik. Bambi Rosenberg, de soapster. Zij was te gast in de voorlaatste aflevering, ze is bevriend met Michelle.’

‘Oké’, zei de politieman. ‘De manager, de producer, de redacteur, de vriendin en jij. Dat was het?’

Ze dacht even na.

‘Gunnar natuurlijk,’ zei ze, ‘hij was degene die de sleutel had. Antonsson heet hij. Hij werkt in de bus, jullie hadden hem moeten zien.’

Een gegiechel borrelde op, overspoelde haar lippen en haar hersenen, liep als groen gif uit haar mond.

‘Hij was meer uit zijn doen over de rotzooi dan …’

Ze zwaaide met haar hand, zei niets meer.

‘Hoe bedoel je dat?’

‘Het was zogezegd moeilijker voor Gunnar dat Michelle zijn uitrusting vies gemaakt had dan dat ze dood was.’

‘Vies gemaakt?’

‘Ja, je weet wel, dat grijzige, zeg maar …’

Het beeld flitste weer door haar hoofd, gefilterd door de roes en de shock, het smalle lichaam in die groteske houding, enorme ogen die nooit meer zouden kijken.

‘Kan niet’, zei Anne Snapphane voordat ze van haar stokje ging.

Op de kade van de Strömmen bij het Grand Hotel zag het zwart van de mensen. De boten die naar de scheren zouden vertrekken lagen te deinen achter het regengordijn, wind en water rukten aan de groene takken waarmee de voor- en achterstevens versierd waren.

Dit komt niet goed, dacht Thomas. We vinden nooit een plek.

‘Gällnö? Aan het eind. Vrolijk midzomerfeest!’

Hij probeerde te glimlachen tegen het regenpak van de nv Waxholm, omklemde de handgreep van de wandelwagen wat steviger, doorkliefde een diepe poel en reed tegen de kuit van een jonge vrouw.

‘Het is gebruikelijk sorry te zeggen’, siste ze.

Thomas keek weg, merkte dat het plastic handvat van de luierverpakking tegen zijn pols schuurde, het frame van zijn rugzak sloeg tegen zijn heup.

‘Ik wil een ijsje’, zei Kalle en hij wees naar de kiosk achter hen op de kade.

‘Op de boot krijg je een ijsje’, zei Thomas die het zweet op zijn voorhoofd had staan. Een natte windvlaag van opzij spatte in zijn gezicht, Ellen zat te jammeren in haar wandelwagen. Toen hij zijn blik over de rij ligplaatsen liet gaan, zonk de moed hem in de schoenen.

De boot die daar in de verte lag te rollen was de Norrskär. De oude stoomboot zag er naast de potente scherenmonsters uit als een krom oud vrouwtje. In dit weer en met die boot zou de overtocht naar het huis van zijn ouders in de scheren meer dan drie uur duren.

Hij ging als een van de laatsten aan boord, stapelde wagen, draagtassen, weekendtassen en rugzak op achter de deur van het voorschip, onder de commandobrug.

‘Nu gaan we iets bestellen’, zei hij, hoorde zelf hoe zielig hij klonk.

Al op de Strömmen ging de boot flink op en neer. Kalle was al zeeziek voordat ze de Fjäderholm-eilanden ook maar gepasseerd waren. Hij gaf over op de tafel van de cafetaria en liet zijn Magnum in de smurrie vallen.

‘Mijn ijsje’, huilde de jongen. Hij probeerde grip te krijgen op het gladde stokje en veegde ondertussen zijn mond af met zijn mouw.

‘Wacht’, riep Thomas terwijl Ellen probeerde onder zijn armen door te kruipen.

De andere passagiers bewogen zich discreet wat dichter naar elkaar toe, weg van hem.

‘Dat moet je zelf opruimen’, zei het meisje van de cafetaria nors toen ze Thomas een keukenrol aanreikte.

‘Nou, nou, nou’, zei hij en hij voelde de blikken van zijn medereizigers branden. ‘Kijk eens aan, Ellen, Kalle, zo, het is alweer bijna goed, kijk eens aan …’

Hij vluchtte het dek op, het meisje onder de ene arm, de wandelwagen onder de andere en Kalle als een tegensputterend brok verdriet voor zich.

In een klein afgeschermd gedeelte met een afdak, vlak boven de trap, installeerde hij de kinderen. Hij deed zijn regenjas uit, sloeg die om zijn zoontje heen en zette hem op de bank die aan de wand bevestigd was. Het huilen hield ogenblikkelijk op, het kind sliep binnen een minuut. Vervolgens klapte hij de ruggensteun van de wagen naar beneden en stopte zijn dochter in met een deken. Onmiddellijk daarna begon hij haar naar voren en achteren te wiegen, naar voren en weer naar achteren. In combinatie met het rollen van de boot had dit het beoogde effect. Ze viel in slaap.

Thomas zette de rem op de wagen, keek of de kinderen niet nat werden van de regen, ging daarna bij de reling staan, liet zich omhelzen door wind en water. Een plotseling en onverklaarbaar gevoel van gemis en verlies overspoelde hem, er was hier iets wat hij gekend had maar was kwijtgeraakt.

Het brakke water, dacht hij. Het gevoel en de geur.

Hij was ermee opgegroeid. Het water was onderdeel van zijn referentiekader en was er altijd geweest. Het heldere, doorzichtige was niet alleen zijn beeld van jeugd en zomers. In Vaxholm, waar hij tot zijn tweeëndertigste gewoond had, was de zee altijd aanwezig geweest. Maar de laatste jaren was dat scherfje leven weggegleden, een van de pijlers onder zijn bestaan was uit zijn hoofd verdwenen.

Ze is het niet waard, dacht hij.

En daarna, met een vernietigende kracht: ik heb spijt.

Hij hapte naar lucht, zover had hij het gevoel nog nooit laten komen. Zijn maag trok zich samen, het gevoel van verraad dreigde hem in de diepte te trekken.

Hij had Eleonor, zijn vrouw, verraden voor een slippertje met Annika Bengtzon. Hij had zijn villa, zijn thuis en zijn bestaan verlaten om in Annika’s bouwvallige appartement te gaan wonen, in een slooppand zonder warm water in Kungsholmen, in de binnenstad van Stockholm. Hij was zijn belofte aan God en Eleonor niet nagekomen, hij had zijn ouders verraden, en ook zijn vrienden en buren. Eleonor en hij hadden een vanzelfsprekende en belangrijke positie in Vaxholm, binnen de kerk en het verenigingsleven, zij als bankdirecteur en hij als financieel verantwoordelijke bij de gemeente.

‘En dat voor een neukpartij’, zei hij in de wind.

De schuld draaide zich vliegensvlug om haar as, trof hem daarna met dezelfde monumentale kracht tegen zijn achterhoofd.

Kalle, dacht hij, het spijt me, zo bedoelde ik het niet.

Hij ging met zijn rug naar de zee staan, liet het beeld van de kinderen die onder het afdak lagen te slapen tot zich doordringen. Fantastisch, en van hem. Van hem!

Eleonor wilde geen kinderen. Zelf had hij nauwelijks over het onderwerp nagedacht, totdat Annika die avond vlak voor Kerst naar hun villa kwam, met behuilde ogen, zwanger, hoelang was dat nu geleden? Drie en een half jaar? Langer niet?

Zo voelde het wel. Hij was sindsdien slechts één keer terug geweest in het huis, samen met de jongens van het verhuisbedrijf dat hij had ingeschakeld. Het geld dat hij ontving toen Eleonor hem uitkocht, had hij geïnvesteerd in it-aandelen en andere hoogtechnologische branches die de analisten aanbevolen hadden.

‘Koop die rotzooi toch niet’, had Annika gezegd. ‘Wat moeten we in vredesnaam met breedband als ze niet eens computers kunnen maken die het doen?’

Daarna had ze haar laptop op de grond gesmeten en er met haar voet op gestampt.

‘Erg volwassen, hoor’, had hij geantwoord. ‘Jouw analyse van de beurs is werkelijk vertrouwenwekkend.’

Natuurlijk had ze gelijk gekregen. Een maand later was de beurs aan een duikvlucht begonnen, met zijn aandelen voorop.

Hij ging weer in de luwte staan, merkte dat hij nat en koud was.

En ze waren nog niet eens bij Gåshaga.

‘Waarom doet de lift het niet?’ hijgde Anders Schyman toen hij arriveerde op de derde verdieping van het flatgebouw waar de krant gevestigd was.

Tore Brand had een boze blik in de ogen.

‘Vocht’, zei hij nors. ‘De liftservice komt maandag.’

Terwijl de redactiechef op adem stond te komen besloot hij het onderwerp te laten rusten totdat een andere portier dienst had.

De Spijker zat moederziel alleen op de nieuwsredactie, de voeten op zijn bureau, de hoorn van de telefoon zo goed als in zijn oor gestopt. Hij schrok op toen Schyman een hand op zijn schouder legde.

‘Tot horens’, zei hij en hij smeet de hoorn op de haak.

‘Waar is Torstensson?’ vroeg Schyman.

‘Bij zijn familie in Dalarna om viool te spelen. Heb je hem in klederdracht gezien?’

De Spijker grijnsde. De jongens die de krant draaiende hielden hadden hoegenaamd geen respect voor hun verantwoordelijke uitgever. Schyman wist dat dat van secundair belang was. Zolang de jongens Torstensson konden koeioneren, hem konden krijgen waar ze wilden, zou de hoofdredacteur zijn post niet verlaten.

Schyman ging recht tegenover de nieuwschef zitten, leunde achterover. Hij wist dat de jongens respect hadden voor zijn vakmanschap, maar dat was onbelangrijk zolang hij niet de uitvoerende macht had.

Plotseling schoot hem te binnen hoe Annika Bengtzon de jongens noemde: de schaapskudde, naar hun identieke donkerblauwe wollen colbertjes, en hij begon te grijnzen.

Daarna schraapte hij zijn keel.

‘Wat doen we met die arme juffrouw Carlsson?’

‘Annika Bengtzon zou mij om twaalf uur bellen, maar dat heeft ze niet gedaan.’

Hij maakte een berustend gebaar.

‘Met wie rijdt ze mee?’

‘Bertil. Ze zijn vlak na tienen vertrokken.’

‘Maar dan zijn ze nauwelijks de stad uit. De files zijn volkomen grotesk.’

‘Helemaal juist!’ riep de Spijker die in Solna woonde en de vier kilometer naar zijn werk iedere dag met een dienstwagen aflegde. ‘Hiertegen zou actie gevoerd moeten worden.’

Schyman onderdrukte een zucht.

‘Je weet dat we van Michelle Carlsson twee dagvaardingen wegens grove laster aan onze broek hebben gekregen?’ zei hij.

‘En?’ vroeg de Spijker. ‘Moeten we ons op een dag als deze soms inhouden, puur omdat die tante zo’n betweter was toen ze nog leefde?’

Schyman keek de nieuwschef tien seconden zwijgend aan.

‘Wie doet wát?’ vroeg hij toen.

De Spijker bladerde koortsachtig in zijn papieren, het zweet stond op zijn bovenlip.

‘Annika Bengtzon en Bertil zijn dus op weg naar Flen, Berit Hamrin is onderweg van Öland. Ze had daar de zuipfestijnen van de jeugd zullen doen met een daarvoor ingehuurde fotojongen, ik heb hem vanmorgen haast een uur aan de telefoon gehad, hij is pisnijdig omdat de klus niet doorgaat.’

‘Hij krijgt natuurlijk betaald’, zei Anders Schyman terwijl hij uit de chaos op de bureaus een krant naar zich toe graaide.

‘Zeker, maar het ging die jongen niet om het geld, hij wilde een byline in de Kvällspressen. Uiteindelijk heb ik tegen hem gezegd dat hij dan toch maar plaatjes moet schieten en de spullen moet opsturen met de naam en de leeftijd van de mensen erop.’

‘Die foto’s wil ik zien’, zei de redactiechef. ‘Gefakete zuipfestijnen hebben we genoeg gehad.’

De Spijker bloosde licht. Een jaar eerder had hij twee tijdelijke krachten naar Öland gestuurd die met topmateriaal waren teruggekomen. Het probleem was alleen dat de reporter en de fotograaf net zo volhardend aan het zuipen waren geslagen als de rest, en bovendien vergeten hadden aan hun nieuwe vrienden te vertellen dat hun gekots, hun bekentenissen en hun geschijt in geuren en kleuren in de Kvällspressen zouden verschijnen. Dat had vijf veroordelingen door de Arbitrageraad voor de pers tot gevolg gehad en schikkingen van over de 150.000 kronen, die een rechtszaak over de vrijheid van drukpers moesten afwenden. De Kvällspressen had de zaken weliswaar kunnen winnen, maar de hele geschiedenis was zo ranzig dat het beter was zich vrij te kopen en te proberen iets overeind te houden van het kleine beetje renommee dat de krant nog steeds had.

‘Daarom is Berit dit jaar gegaan’, antwoordde de Spijker kort en hij klikte iets aan op zijn beeldscherm. ‘En dat met die foto’s heb ik alleen maar gezegd om van hem af te komen.’

‘Hou wel in de gaten dat hij vijf minuten voor de deadline de modems niet blokkeert met vijfhonderd waardeloze foto’s’, zei Schyman terwijl hij ging staan. ‘Verbind Bengtzon met mij door als ze belt.’

‘Als ze belt’, zei de Spijker, maar Anders Schyman was al weg.