Håkan Nesser

De commissaris en het zwijgen

Vertaald uit het Zweeds door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van Svenska Institutet te Stockholm

Oorspronkelijke titel Kommissarien och tystnaden, verschenen bij Albert Bonniers Förlag

Oorspronkelijke tekst © Håkan Nesser, 1997

All rights reserved. Published by arrangement with Linda Michaels Limited, International Literary Agents.

Eerste Nederlandse editie © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2004

Deze editie © Uitgeverij De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © iStockphoto.com

isbn 978 90 445 2398 0

nur 331, 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2011

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Stel je een twaalfjarig meisje voor.

Stel je voor hoe ze wordt verkracht, geschonden en vermoord.

Neem daarvoor ruim de tijd.

Stel je dan God voor.

– M. Barin, dichter

I

15 juli

1

Het meisje in bed nummer twaalf werd vroeg wakker.

Zomerochtend. Het milde licht van de dageraad kroop door dunne gordijnen de slaapzaal binnen en begon behoedzaam de nacht weg te smelten. Het verjoeg het duister uit de hoeken, snuffelde aan de nietsvermoedende dromen van de andere meisjes. De vertrouwde geluiden die ze in hun slaap maakten. Ze bleef even naar hen liggen luisteren. Probeerde te horen wie welk geluid maakte. Kathrine sliep als gewoonlijk op haar rug en snurkte zacht met haar mond open. Belle siste als een slang. Marieke, aan haar rechterkant, pufte. Haar ene arm bungelde over de rand en de grote bos rood haar waaierde uit over het kussen. Er hing een druppel speeksel aan haar mondhoek. Even speelde ze met de gedachte die weg te vegen met een punt van het laken, maar dat deed ze toch maar niet.

Ze had het aan Marieke willen vertellen. In ieder geval aan Marieke. Ze had iets willen zeggen, een bericht willen achterlaten of wat dan ook. Maar nu was het tijd, en gisteravond had ze het besluit immers nog niet genomen. Ze had lang zitten dubben. Het was geen gemakkelijke beslissing. Ze had tot diep in de nacht liggen piekeren, woelen en draaien in het piepende ijzeren bed, zodat zowel Marieke als Ruth had willen weten of ze ziek was en Belle haar verscheidene keren had gevraagd of ze niet zo’n lawaai wilde maken.

Belle was een naar kind, maar haar vader was bevriend met Jellinek en het was belangrijk om goede maatjes te zijn met haar. Dat zeiden ze in ieder geval. Ze zeiden zoveel hier in Waldingen.

Ze had dus liggen tobben. Ze wist niet hoe laat ze eindelijk in slaap gevallen was of hoe laat het nu was, maar zoveel uur slaap had haar lichaam niet gehad, dat voelde ze wel. Desondanks kon ze maar beter opstaan. Haar innerlijke wekker had als gewoonlijk goed gewerkt, maar dat wilde natuurlijk nog niet zeggen dat die haar ook wakker zou houden. Helemaal niet.

Voorzichtig sloeg ze het zware dekbed op en ging overeind zitten. Ze diepte haar jeans, T-shirt en gymschoenen op uit de kast en kleedde zich snel aan. Ze voelde dat de ongerustheid in haar middenrif ontwaakt was, maar die drukte ze de kop in met behulp van haar boosheid.

Haar boosheid en haar rechtvaardigheidsgevoel.

Met ingehouden haast graaide ze de rest van haar spullen bij elkaar. Ze kon het allemaal haast niet kwijt, maar het lukte. Ze snoerde de rugzak dicht en sloop naar buiten. Toen ze de deur openduwde, knarste die net als anders en een paar traptreden kraakten klaaglijk toen ze erop ging staan, maar een halve minuut later stond ze buiten.

Ze liep op een holletje over het bedauwde gras naar de bosrand en bleef pas staan toen ze over de heuvel heen in het eerste dal was aangekomen. Uit het zicht van de huizen en buiten bereik.

Even bleef ze aarzelend tussen de bosbessenstruiken staan. Huiverend stond ze in de koelte van de nacht die nog was blijven hangen, na te denken over kompasstreken en richtingen. Ze merkte dat ze zelfs klappertandde. Als ze gewoon rechtdoor het bos inging, moest ze vroeg of laat op de grote weg uitkomen, dat wist ze. Maar het was een heel eind. Ook als het haar zou lukken een min of meer rechte lijn aan te houden, zou het minstens een halfuur duren, en het was natuurlijk niet zeker dat ze geen rondjes zou gaan lopen. Allerminst zeker. Ze had haar leven lang in de stad gewoond; bossen en natuur waren niet haar gewone omgeving.

Onbekend terrein, zoals dat heette.

In normale gevallen had ze natuurlijk een gebed op kunnen zeggen. Ze had tot God kunnen bidden dat hij haar zou bijstaan en haar een eindje op weg zou helpen, maar dat voelde niet goed op deze ochtend.

Niet goed en in zekere zin niet helemaal eerlijk.

God had de laatste tijd een ander gezicht gekregen. Zoiets, ja. Hij was groot, moeilijk en ondoorgrondelijk geworden en – ook al dacht ze liever niet zo – een tikkeltje beangstigend. Er was een schaduw gevallen over de lieve, goede man met de lange baard uit haar kindertijd. Een duisternis.

Als ze erover nadacht, begreep ze dat die duisternis nou net de reden was dat ze hier tussen de bosbessenstruiken stond te dralen.

Te dralen en te vechten met haar angst en haar boosheid. En haar rechtvaardigheidsgevoel, zoals gezegd.

Daar ging het nou net om.

Rechts van haar lag het glooiende landschap met onderaan het meer en het slingerende grindpad naar de boerderij van Fingher waar ze ’s avonds om de beurt heen gingen om melk te halen. En aardappelen, groenten en eieren.

Altijd in groepjes van vier met de twee wiebelige karren en Jellinek voorop. Niemand begreep eigenlijk waarom Jellinek altijd mee moest op die tochtjes. Het was toch mooi genoeg als een van de zusters meeging? Maar misschien was het wel alleen om hen tegen gevaren te beschermen. Dat zou het wel zijn. De boerderij van Fingher was het enige contact dat ze hadden met De Andere Wereld, zoals Jellinek het altijd noemde in de kringgesprekken, die ze iedere ochtend en middag hielden.

De Andere Wereld?

Nu sta ik in De Andere Wereld, dacht ze. Ik ben er nog niet verder dan tweehonderd meter in doorgedrongen en nu weet ik al niet meer zeker welke kant ik op moet. Had hij dan misschien toch gelijk? Was de God van Jellinek misschien toch de ware God en die van haar niet, haar goede, vergevingsgezinde en bijna kinderlijke God van vreugde?

‘Om de dooie dood niet!’ mompelde ze en ze rilde weer, deze keer vooral vanwege de krachtterm. Wat had je in vredesnaam aan een god die niet aardig was?

En wat ze nu eigenlijk zou gaan doen als ze er toch in slaagde om bij de grote weg te komen – ja, daar had ze geen antwoord op en er was ook geen god die het wist.

De tijd zou het leren, zoals haar oma altijd zei. Komt tijd, komt raad. Ze wierp een laatste blik over de heuvel, in de richting van de gebouwen. Alleen het bovenste deel van het spitse dak van de eetzaal stak boven de bomen uit.

En het grote, zwarte kruis natuurlijk, dat ze op de eerste dag samen getimmerd hadden. Ze haalde diep adem, keerde alles de rug toe en begon af te dalen naar het meer. Het leek haar toch het veiligst om het grindpad te nemen. Dat kende ze.

Precies ter hoogte van de reusachtige berk kwam ze op het grindpad. Zij en Marieke hadden het erover gehad dat ze daar hun namen in wilden kerven als ze hiervandaan gingen.

Als ze weg konden glippen, natuurlijk, dat vooropgesteld. Als ze twintig minuten van de tijd van Het Reine Leven konden stelen, wegsluipen en weer terugkomen zonder gezien te worden. Zoveel hoop hadden ze daar eigenlijk niet op gehad, het was meer iets waar ze over praatten, maar nu stond ze hier dan echt en ze streek met haar handen over de gladde, witte stam.

Het Reine Leven? dacht ze. De Herder van het Goede Licht?

De Andere Wereld?

Flauwekul.

Het woord kwam opeens weer bij haar op, net als gisteren. Flauwekul. Toen had ze het niet kunnen onderdrukken, het was uit haar mond gevlogen als een boos, ongehoorzaam zomerzwaluwtje en plotseling was het een wolk geworden.

Ja, precies. Een donkere, dreigende wolk die boven hen allemaal had gehangen, daar in de Zaal des Levens. Die de meisjes de adem in had doen houden en Jellinek secondelang, het leek wel dagenlang, zijn bleke ogen op haar had doen richten.

‘Ik wil jou straks nog even spreken’, had hij ten slotte gezegd en toen had hij zijn blik van haar losgemaakt en hij had op zijn gewone zachte toon verder gepraat. Over Reinheid, Witheid, Naaktheid en al die dingen.

Naderhand in de Witte Kamer.

Maar daar had hij ook niet veel woorden aan haar besteed.

Enkel het feit geconstateerd.

‘De duivel, meisje. Jij hebt de duivel in je. Morgen zullen we die uitdrijven.’

Toen had hij haar met een vermoeid handgebaar naar bed gestuurd.

Ze had wel eens van duiveluitdrijving gehoord, maar ze wist niet hoe dat in zijn werk ging. Ze had gedacht dat het meer iets voor volwassenen was, maar dat was dus niet zo. Iedereen kon van de duivel bezeten zijn, zelfs een kind. Dat had ze gisteravond geleerd.

En nu moest die uitgedreven worden. Dat zou vast geen prettige ervaring zijn. Vast nog veel erger dan het eruit ranselen van de zonde. Hoewel ze hier nu al meer dan twee weken was, had ze nog niet kunnen wennen aan het riet. Elke keer moest ze na afloop stiekem even huilen, wat ze de andere meisjes niet zag doen.

Zonder dat ze het aan had voelen komen, moest ze nu opeens weer huilen. Ze kreeg een branderig gevoel in haar keel en de tranen begonnen zo hard te stromen, dat ze aan de kant van de weg moest gaan zitten. Gewoon even zitten wachten tot het overging. Het was stom om midden op de weg te lopen janken. Ook al was het vast nog niet later dan een uur of zes, halfzeven – en ook al was er nauwelijks enig risico dat ze iemand tegen zou komen – toch was het stom.

Ze haalde een zakdoek uit haar rugzak en snoot haar neus. Ze bleef voor alle zekerheid nog een paar minuten zitten, en net toen ze weer op wilde staan om verder te lopen, hoorde ze vlakbij een takje knappen en het werd haar snel duidelijk dat ze lang niet zo alleen was als ze had gedacht.

II

17-18 juli

2

‘En wie beweert dat?’ vroeg Jung, terwijl hij zijn blikje Coca-Cola openmaakte. ‘Dat hij ermee stopt, bedoel ik?’

Ewa Moreno haalde haar schouders op.

‘Ik weet niet waar het vandaan komt’, zei ze. ‘Maar Rooth en Krause hadden het er gisteren in de kantine over … Het zou mij niet verbazen.’

‘Wat?’ zei Jung. ‘Wat zou je niet verbazen?’ Hij nam een paar fikse slokken en probeerde niet te boeren.

‘Als hij er genoeg van zou hebben, natuurlijk. Hij doet dit nu al minstens vijfendertig jaar. Hoelang ben je zelf van plan om door te gaan?’

Jung dacht na terwijl hij discreet een wolk koolzuur door zijn neus liet ontsnappen.

‘Je kunt ook voor die tijd overhoop geschoten worden’, zei hij. ‘Als je geluk hebt, dus. Nee, ik probeer gezond te blijven door daar niet over na te denken. Jij ook wat?’

Hij strekte zijn arm met het blikje uit naar Moreno, die het leegdronk.

‘Wat een vreselijke hitte’, zei ze. ‘Ik heb, geloof ik, wel drie liter gedronken sinds vanmorgen. Je kunt het Münster trouwens wel vragen. Als iemand iets weet, dan is hij het wel.’

Jung knikte.

‘Hoe oud is hij?’

‘Wie? Münster?’

‘De commissaris, natuurlijk. Hij is toch nog geen zestig?’

‘Geen idee’, zei Moreno. ‘Hoelang moeten we hier nog blijven rondhangen, trouwens? Er gebeurt immers toch niets. Behalve dan dat onze hersenen aan de kook raken.’

Jung keek op zijn horloge.

‘Nog een uur, volgens onze instructies.’

‘Rij nog maar een rondje’, zei Moreno. ‘Dan tocht het tenminste een beetje door. Het heeft immers geen enkele zin dat we hier een zonnesteek zitten op te lopen. Wat vind jij?’

‘Je moet bereid zijn op je post te sterven’, zei Jung en hij startte de auto. ‘Dat staat in het reglement. Ik zou het toch verrekte jammer vinden als hij ermee ophield … Hij is dan wel wat apart, maar toch. Waar wil je naartoe?’

‘Naar de kiosk voor meer cola’, zei Moreno.

‘Uw wil is wet’, zei Jung. ‘Maar ditmaal neem ik iets zonder koolzuur. Moet je dat zien! Al hangt hij natuurlijk wel in de zon …’

Hij wees naar de gigantische thermometer aan de gevel van het zwembad.

‘37 graden’, zei Moreno.

‘Exact! Bloedheet, dat is het precies.’

‘Ik heb dorst’, zei Moreno.

Commissaris Van Veeteren kroop in zijn auto en sloot zijn ogen.

‘Die vrouw ook!’ mopperde hij. ‘Aan die vrouw heb ik mijn leven gegeven.’

Hij steunde. De auto stond al meer dan een uur in de gloeiende zon buiten op het plein geparkeerd en toen hij zijn handen op het stuur legde, meende hij even verschroeid vlees te ruiken. Gehenna, dacht hij. Het staat ons allemaal te wachten.

Hij zweette overvloedig in zijn gezicht, nek en onder zijn oksels. Hij draaide de raampjes naar beneden en wiste zijn voorhoofd zorgvuldig af met een twijfelachtige zakdoek.

Hij bekeek de natte lap. Er zaten vast ook druppels koud zweet bij.

‘Vijfentwintig jaar van mijn leven!’ verbeterde hij zichzelf en hij startte de auto. Hij reed het parkeervak uit. ‘Een kwarteeuw!’

En nu had ze geprobeerd er nog eens twee weken bij te stelen. Hij begon het gesprek te recapituleren.

Een huisje bij Maalvoort. Ja, geweldig … Ruimte genoeg. Vier kamers en keuken. Duinen, zee en strand … Renate en hij. Jess en de tweeling.

Hij vroeg zich af in hoeverre ze het allemaal had gepland. Het was een lang gesprek geweest, het leek een voor hem gunstige kant op te gaan totdat plotseling die vragen en dat voorstel spontaan opgekomen waren … Hij had het kunnen weten. Natuurlijk had hij het kunnen weten. Was het niet zo dat hij in augustus vakantie had? Nu Jess dan eindelijk een paar weken thuis zou komen. Kleinkinderen met beide grootouders … (De duivel en zijn ouwe moer! bedacht hij en moest er in al zijn ellende om glimlachen) … Het huis was toch aan de grote kant, ze was er laat bij geweest en het meeste was al volgeboekt. Als hij alleen wilde zijn, dan was dat geen bezwaar, ruimte genoeg voor afzondering, zoals gezegd. Zowel binnenshuis als buitenshuis …

Ja, daar stak wel een zekere planning achter. Er zat iets achter die uitnodiging, dacht hij. Echt weer zo’n gulle uitnodiging van een ex-echtgenote die van zijn verwarring misbruik wilde maken. Potverdorie.

Hij zette de stereo aan en weer uit.

Jess en de kinderen …

‘Helaas’, had hij gezegd.

En Erich had beloofd dat hij zou komen, in ieder geval een paar dagen.

‘Helaas, lieverd. Je komt er te laat mee. Ik heb al besproken.’

‘Besproken?’ Haar wenkbrauwen hieven zich in superieure twijfel. ‘Jij besproken?’

‘Kreta!’ stootte hij op goed geluk uit. ‘Twee weken vanaf de eerste.’

Ze geloofde hem niet. Dat zag hij meteen. Haar ene wenkbrauw keerde terug naar het uitgangspunt, maar de andere bleef aan haar voorhoofd hangen als een zwijgend, gekromd verwijt.

‘Kreta’, herhaalde hij geheel ten overvloede. ‘Rethymnon, maar ik wil ook nog naar de zuidkant … en, ja …’

‘Ga je alleen?’

‘Alleen? Natuurlijk ga ik alleen. Wat denk je wel, verdorie?’

Hij botste met zijn linkervoorwiel tegen de rand van een vluchtheuvel en vloekte inwendig.

Een kwarteeuw dus! Vijf jaar vrij man en dan nog was zij bezig haar vallen te zetten. Wat wilde ze eigenlijk van hem? Hij rilde midden in de zomerhitte. Veegde ook nog eens met zijn zakdoek in zijn nek. Hij draaide het Rejmerplejn op en slaagde erin een parkeerplaats te vinden onder een iep.

Kreta? dacht hij toen hij uitstapte. Waarom niet?

Ja, verdraaid. Waarom niet! Als je een meisje weer maagd kon maken met een nieuw vlies, dan kon je vast van een leugentje om bestwil achteraf wel waarheid maken.

Ik weet het goed te formuleren vandaag, constateerde hij. De duivel en zijn ouwe moer! waarheid achteraf …! Ik moet een dezer dagen maar eens een begin maken met mijn memoires.

Hij stak schuin het plein over, stopte een tandenstoker in zijn mond en ging het reisbureau op de hoek binnen.

De vrouw aan de balie zat met haar rug naar hem toe en het duurde enkele seconden voordat hij doorhad wie het was. Haar kastanjebruine haar was nog wat kastanjebruiner geworden sinds de vorige keer, en haar stem klonk heel wat helderder.

Hoe kon het ook anders.

Ulrike Fremdli. Toen hij haar de vorige – en enige – keer had ontmoet, was haar man net vermoord. Hij rekende het snel uit en kwam tot de conclusie dat dat in februari geweest moest zijn. Afgelopen februari, die bitterkoude, godvergeten maand. De ideale tijd voor hopeloosheid, zoals Mahler die placht te noemen. Ze hadden in een doodgewone, knusse woonkamer in een doodgewone, knusse eengezinswoning in Loewingen gezeten. Hij en Ulrike Fremdli, die net weduwe geworden was. Hij had haar de gewone, klinisch troosteloze vragen voorgelegd en hij was onder de indruk geweest van de manier waarop ze ermee omging.

Met zijn vragen en met haar eigen ontstellende verdriet.

Toen hij haar huis verliet, begreep hij dat zij een vrouw was op wie hij verliefd had kunnen worden. Dertig jaar geleden. Toen hij nog verliefd werd. Hij had er nog veel over nagedacht later. Het was zeker mogelijk geweest.

Als hij zijn leven niet aan een ander geschonken had, dus.

En nu was ze hier een reis aan het boeken. Ulrike Fremdli. Even in de vijftig, als hij het goed schatte. Met een nieuwe kastanjekleur in het haar.

Er waren bepaalde patronen …

Hij trok een nummertje en ging zonder iets te zeggen in een ranke metalen buisstoel achter haar zitten. Er was natuurlijk ook niemand die zei dat ze zich hem nog net zo goed zou herinneren als hij haar. Of dat ze überhaupt nog wist wie hij was, trouwens. Hij wachtte. Hij begon in een van de gidsen te bladeren die voor hem op de glazen tafel lagen. Hij verhuisde de tandenstoker naar zijn rechtermondhoek en probeerde net te doen of hij niet luisterde.

Alsof hij maar een doodgewone aspirant-charterreiziger was, of een ongewoon zweterig deel van het meubilair.

Maar hij luisterde wél. Met strakgespannen trommelvliezen. Tegelijkertijd begon een dof verontrustend gevoel hem van binnenuit uit te hollen. Zijn maagstreek en het gedeelte achter het strottenhoofd, de plaats waarvan hij allang had begrepen dat daar de ziel zetelde. Bij hem tenminste.

Want het ging over Kreta. Kon niet missen, hij had het meteen door. De chic zongebruinde medewerker had het over Theseus en Ariadne en over het Dorp der Weduwen, over Spili, Matala en de Samariakloof.

En nu over Rethymnon.

Commissaris Van Veeteren slikte. Hij haalde zijn zakdoek te voorschijn en veegde weer over zijn nek. Ondanks de trage ventilatoren die de lucht onder het plafond rondklopten, was het warm als in een oven.

‘Je moet de stroming niet onderschatten’, zei de reisadviseur.

Exact, dacht Van Veeteren.

‘Hotel Christos’, stelde de jonge adonis voor. ‘Eenvoudig, maar goed verzorgd. Ligt midden in het oude centrum … slechts één minuut lopen naar de Venetiaanse haven.’

Ulrike Fremdli knikte. De halfgod glimlachte.

‘Vertrek op de eerste dus? Twee weken?’

Van Veeteren voelde een bijna puberale aanval van duizeligheid opkomen en wegtrekken. Hij zag sterretjes. Hij legde de reisgids neer en stond haastig op. Ik heb frisse lucht nodig, dacht hij. Verdraaid ook. Je ruikt het infarct van verre.

Hij bleef buiten op straat in de schaduw van een linde staan. Spuwde zijn tandenstoker uit en beet hard op zijn lip. Constateerde dat hij niet wakker werd en dat hij dus ook niet had gedroomd.

Potverdrie, dacht hij. Ik heb hier de leeftijd niet meer voor.

Hij kocht een halve liter mineraalwater bij de kiosk en dronk de fles in één teug leeg. Daarna ging hij nog een minuut bij zichzelf te rade. Het is stom om overhaaste dingen te doen, dacht hij.

Nog stommer om niet te vertrouwen op de tekenen die op je pad gestrooid worden, dacht hij toen. Trouwens, nu ik hier toch ben …

Hij begaf zich weer in de brandende zon, stak kwiek en snel het plein over en sloeg de Kellnerstraat in. Hij kwam langs een paar antiquariaten, voordat hij op de hoek van het steegje, de Kupinskis gränd, bleef staan. Hij veegde zijn voorhoofd af en keek in de overvolle etalage.

Voorzichtig, alsof het om een pokerhand ging.

Jawel, het bordje hing er nog.

Medewerker gezocht,

evt. compagnon.

F. Krantze

Dat hing er nu al – even denken – zes weken. Hij slaakte een voorzichtige zucht van opluchting. Ja, er was al een halve zomer voorbijgegaan sinds hij het voor het eerst had gezien.

Hij aarzelde weer even, voordat hij langzaam terug begon te wandelen naar het plein. Hij kauwde op een tandenstoker en bekeek met een verstolen blik de oude Jugendstilgevels van rond de eeuwwisseling. Verweerd, maar nog steeds mooi. De uitbundige linden die de trottoirs in een dichte schaduw hulden, Yorrick’s café op de hoek tegenover dat van Winderblatt. Een grote hijgende sint-bernard onder een tafeltje, zijn tong tot op het trottoir.

Verdomd, dacht hij. Ik zou het hier best uit kunnen houden.

Toen hij weer instapte had hij zijn besluit genomen.

Als dat bordje er in augustus nog hangt … dan, ja dan moet het zo zijn.

Ingewikkelder was het niet.

Nog eenvoudiger was het om daarna zo snel mogelijk naar huis te scheuren en telefonisch een tweeweekse charterreis naar Rethymnon op Kreta te boeken … hotel Christos, dat had een goede vriend hem aanbevolen. Eenpersoonskamer. Vertrek op 1 augustus, terugreis de 15de.

Toen dat gedaan was, keek hij op de klok. Het was 11.40 uur, 17 juli.

Het had niet veel zin om voor de lunch nog naar het politiebureau te gaan, constateerde hij en hij probeerde een zekere berusting te voelen. Dat lukte niet best. Hij liep een rondje door zijn flat en waaide zich koelte toe met de Allgemejne van gisteren. Dat lukte al niet veel beter. Hij zuchtte, trok zijn plakkerige overhemd uit, haalde een biertje uit de koelkast en zette een cd van Pergolesi op.

Wat is het leven? dacht hij.

Willekeur of orde?

3

‘Door de warmte zijn de mensen minder geneigd tot misdaden’, zei DeBries.

‘Wat een onzin’, zei Reinhart. ‘Het omgekeerde is natuurlijk waar.’

‘Waar hebben jullie het over?’ vroeg Rooth geeuwend.

‘Ze hebben er geen puf voor’, zei DeBries.

‘Echt wel’, zei Reinhart. ‘Bij toenemende hitte gaan alle remmen los en de mens is in wezen een crimineel dier. Lees l’Etranger maar. Lees Schopenhauer maar.’

‘Ik heb geen puf om te lezen’, zei Rooth. ‘Niet in deze verdomde hitte.’

‘Het verhoogt de driften ook’, ging Reinhart verder, terwijl hij zijn pijp opstak. ‘Geen wonder. Kijk maar eens naar alle vrouwen die halfnaakt door de stad paraderen. Niet zo gek dat de gefrustreerde mannetjes dan opgewonden raken.’

‘Gefrustreerde mannetjes?’ vroeg Rooth. ‘Wat nou dan …?’

‘Ja ja’, mompelde DeBries. ‘Vrouwenmoordenaars zouden natuurlijk bij dit weer wakker moeten worden, maar we hebben er tot nu toe in ieder geval nog geen gehad.’

‘Wacht maar af’, zei Reinhart. ‘Het hogedrukgebied is nog maar vier dagen oud. Waar is de commissaris trouwens? Ik dacht verdorie dat we na de lunch zouden vergaderen. Het is al bijna halftwee.’

DeBries haalde zijn schouders op.

‘Zeker aan het badmintonnen met Münster.’

‘Nee’, zei Rooth en hij beet in een appel. ‘Münster was net nog bij mij.’

‘Niet praten met je mond vol’, zei Reinhart.

‘Dan hoeft hij niet vaak meer wat te zeggen’, zei DeBries.

‘Hou je waffel’, zei Rooth.

‘Dat bedoelde ik nou’, zei Reinhart.

De deur ging open en Van Veeteren kwam binnen met Münster op sleeptouw.

‘Goedemorgen, commissaris’, zei Reinhart. ‘Lekker geslapen?’

‘Beetje vertraging vanwege de warmte’, verklaarde Van Veeteren en hij plofte achter zijn bureau neer. ‘Wel?’

Het bleef even stil.

‘Wat bedoelt u met “wel”?’ vroeg Rooth en hij nam weer een hap.

Van Veeteren zuchtte.

‘Verslag!’ zei hij. ‘Waar zijn jullie mee bezig? Reinhart eerst. De Vallaste-pyromaan zeker?’

Reinhart trok een loodrechte rimpel in zijn voorhoofd en zoog aan zijn pijp. Hij knikte wat vaag. De brandstichting in Vallaste sleepte nu al tweeënhalf jaar en het onderzoek was al verscheidene keren terzijde gelegd, maar als het aan andere, zwaardere misdrijven ontbrak, viste hij de zaak altijd weer op. Hij had de leiding gehad en het was zijn eer te na dat de dader nog vrij rondliep.

Er waren niet zoveel anderen binnen het korps die er zo’n denktrant op na hielden, maar hij wist dat Reinhart wel zo dacht.

‘Ik heb wat losse ideetjes’, gaf hij toe. ‘Het zou misschien goed zijn daar nader naar te kijken. Als er tenminste niets anders is wat de aandacht van een wat groter brein vereist …’

‘Hrrm’, zei Münster.

‘Bepaalde lichaamsdelen zwellen op in de warmte’, zei DeBries.

‘Ja, hoor’, mopperde Van Veeteren. ‘Daar gaan we weer.’

Hij leunde achterover en bekeek zijn ondergeschikten met nobele toegeeflijkheid. Ze vormden niet bepaald een homogene groep als je ze zo zag. DeBries was sinds een maand gescheiden en hij had zijn vrijheid allereerst gebruikt voor het vernieuwen van zijn garderobe. Het resultaat was iets wat nog het meest deed denken aan een overgebleven yup uit de jaren tachtig. Of een comebackende, slecht betaalde popster uit de jaren zestig, zoals Reinhart had geponeerd. De mummie van Woodstock. Rooth van zijn kant had – en wellicht was de heersende hittegolf daar debet aan – eindelijk besloten zijn sprietige baardje af te scheren en zijn babybilletjesachtige kin stond in schril contrast met zijn bruinverbrande wangen en zijn hoekige voorhoofd.

Hij lijkt de missing link wel, dacht de commissaris.

Münster was echter nog altijd dezelfde Münster, zij het met zweetplekken onder de armen, en Reinhart deed de commissaris altijd denken aan datgene wat hij waarschijnlijk in wezen ook was: een intellectuele havensjouwer.

Zelf was hij ook waarachtig geen schoonheid. Wat een geluk dat je ook een binnenkant had, constateerde hij geeuwend.

‘Van het ene onderwerp op het andere: wanneer gaan de heren op vakantie?’ vroeg hij. ‘Misschien schiet dat wat meer op dan rapporteren.’

‘De vijfde’, zei Reinhart.

‘Volgende week’, zei DeBries. ‘Het zou mij goed uitkomen nergens meer in verwikkeld te raken.’

‘Mij net zo’, zei Münster. ‘Jung en Heinemann kunnen de boel in augustus wel draaiende houden als er iets zou zijn. En Rooth en Moreno, natuurlijk.’

‘Sure’, zei Rooth.

‘Spreek jij Frans?’ vroeg DeBries. ‘Een schriftelijke cursus gevolgd?’

Rooth krabde aan zijn fantoombaard.

‘Fuck off’, zei hij. ‘Dat is een Duits spreekwoord. Zullen we verdergaan met die hoteltoestand of hebt u iets anders voor ons?’

‘Ga maar gauw’, zei Van Veeteren. ‘Zorg ervoor dat je Pompers en Lutherson te pakken krijgt. Iedereen weet dat zij het gedaan hebben.’

‘Bedankt voor de tip’, zei DeBries.

Hij en Rooth verlieten de kamer.

‘De mensen zijn prikkelbaar bij deze warmte’, merkte Münster op toen de deur dichtgeslagen was. ‘Geen wonder, trouwens.’

‘Net wat ik zojuist zat te beweren’, zei Reinhart. ‘Is er verder nog iets of kan ik mij terugtrekken? Jullie kunnen altijd bellen als er iets is.’

‘Ga maar gauw’, zei de commissaris weer en Reinhart droop af.

Münster ging bij het raam staan en keek uit over de stad en over de hitte die boven de daken trilde.

‘Als we nu maar niet net tegen een moord of zoiets aanlopen,’ zei hij en hij leunde met zijn voorhoofd tegen de ruit, ‘zo vlak voor de vakantie. Ik weet nog van twee jaar geleden …’

‘Stil’, viel de commissaris hem in de rede. ‘Maak geen slapende goden wakker. Ik heb trouwens een vakantie geboekt in de eerste helft van augustus … dat ligt vast. Die weken delegeer ik ieder lijk aan jou en Reinhart.’

Misschien in de toekomst altijd wel, dacht hij. Hij wurmde zijn voeten uit zijn schoenen en begon lusteloos in de papieren te prikken die over zijn bureau verspreid lagen.

‘Bedankt’, zei Münster. ‘Vanaf maandag ben ik in ieder geval onbereikbaar.’

De commissaris pakte een nieuwe tandenstoker en vouwde zijn handen achter zijn nek.

‘Ik zou op zich nog wel een zaak van twee weken willen’, zei hij. ‘Het liefst iets buiten de stad wat ik in mijn eentje kan doen.’

‘Dat geloof ik wel’, zei Münster.

‘Wat?’

‘Dat kan ik me wel voorstellen’, verduidelijkte Münster.

‘En wat bedoel je daarmee?’

‘Niets bijzonders’, zei Münster. ‘Aan zee misschien zelfs?’

Van Veeteren dacht na.

‘Nou nee’, zei hij. ‘Liever een meertje, geloof ik. De Middellandse Zee krijg ik straks nog. Heb je je racket bij je?’

Münster zuchtte.

‘Natuurlijk wel, maar is het niet wat warm?’

‘Warm?’ snoof Van Veeteren. ‘Op Kreta is de gemiddelde temperatuur in deze tijd van het jaar veertig graden. Minstens. Zullen we dan maar?’

‘Omdat u het zo vriendelijk vraagt’, zuchtte Münster en hij kwam bij het raam vandaan.

‘Daarna trakteer ik op een biertje’, deelde Van Veeteren grootmoedig mee. Hij stond op en maakte een paar schaduwslagen door de lucht. ‘Als jij wint, dan’, voegde hij eraan toe.

‘Dan durf ik nu alvast wel te zeggen dat dat echt niet hoeft’, zei Münster.

Wat een ongewoon goed humeur, dacht hij toen ze in de lift naar de garage stonden. Net een echt mens, er is hem vandaag vast iets heel bijzonders overkomen.

Spili, dacht de commissaris op zijn beurt. De bron der jeugd … een halfuur de bergen in met een huurauto vanaf Rethymnon … De wind door haar haren en wat niet al.

Waarom niet?

En dan Krantzes antiquariaat.