Håkan Nesser

Een heel ander verhaal

Uit het Zweeds vertaald door Ydelet Westra

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel En helt annan historia, verschenen bij

Albert Bonniers Förlag

Oorspronkelijke tekst © Håkan Nesser, 2007

Published by arrangement with Bonnier Group Agency,

Stockholm, Sweden

Nederlandse vertaling © Ydelet Westra en De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Rozemarijn Koopmans naar het ontwerp van Koitz animation & graphics

isbn 978 90 445 2411 6

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

5

Het was kwart over negen en de zon was al onder toen hij op de langparkeerplaats in Nynäshamn in zijn Citroën kroop. Om de een of andere reden – hij had niet begrepen welke – had de boot minder snel gevaren dan anders, waardoor de overtocht vijfenveertig minuten langer had geduurd dan normaal.

Door het donker naar huis, dacht hij en hij startte zijn auto. Drieënhalf uur splendid isolation. Hij was niet onbekend met de eenzaamheid, maar nu voelde die als een roofdier, een ruigharig beest dat na een week lang hongerig te hebben rondgelopen stond te popelen om zijn tanden in hem te zetten.

Een moment later stond hij echter via zijn mobieltje in contact met inspecteur Backman. Dat was in elk geval iets.

‘Je bent mijn stem in de nacht’, liet hij weten. ‘De adelaar is geland en verlangt op de hoogte gebracht te worden.’

‘Ik dacht al dat ik de grond voelde trillen’, zei Eva Backman. ‘Was vast een beving in de onderwereld. Ik zit nog op het bureau, trouwens.’

‘Gefeliciteerd’, zei Gunnar Barbarotti. ‘Hoeveel verdachten hebben jullie al? Misschien bel ik wel tijdens het cruciale verhoor? In dat geval …’

‘Zover zijn we nog niet helemaal’, moest inspecteur Backman bekennen. ‘Maar we zijn hem op het spoor. We hebben waarschijnlijk te maken met een rechtshandige man tussen de zeventien en zeventig.’

‘Mooi’, zei Gunnar Barbarotti. ‘Dan hebben we hem bijna. Weten we zeker dat het geen vrouw is?’

‘Zou kunnen’, erkende Backman. ‘Maar het waren krachtige messteken, dus dan zou ze goed getraind moeten zijn.’

‘En geen zeventig?’ opperde Barbarotti.

‘Hooguit vijfenvijftig.’

‘Vertel verder’, vroeg Barbarotti.

Eva Backman zuchtte en ging van start. ‘Laat ik beginnen met de wetenschap: forensische opsporing heeft rond de plaats delict een gebied ter grootte van een voetbalveld uitgekamd. Die hebben tussen Kerst en Oud en Nieuw hun analyse wel afgerond. Het rapport van de forensisch arts komt morgenochtend. Maar daar zal niks spectaculairs in staan. Hij is overleden aan de messteken, vermoedelijk binnen een minuut. dna lijkt uitgesloten. Tja, en daarna hebben we natuurlijk zijn vrienden en familie in kaart gebracht. Er zijn vijftig mensen met wie we moeten praten, daar ben ik nu mee bezig … Met de prioriteitenlijst dus. Met wie we in volgorde van belangrijkheid moeten praten, hij ging graag op pad, zo blijkt, Erik Bergman.’

‘Wat bedoel je daarmee?’

‘Niks bijzonders. Gewoon een vrijgezel met genoeg geld. Ging regelmatig uit. Kende veel mensen … Geen computernerd, mocht je dat denken.’

‘Duidelijk. Nog meer?’

‘Er komt een expert op het gebied van daderprofielen uit Göteborg. In de Verenigde Staten schijnt dat al langer te bestaan, zo’n aankondigingsbrief. En er is literatuur over dit soort moordenaars. Hier komt het zelden voor, maar deze man zou ons meer moeten kunnen vertellen. Laten we op zijn minst luisteren naar wat hij te zeggen heeft. Hij komt morgenmiddag, dus dan kun jij hem ook ontmoeten.’

‘Voelde Bergman zich bedreigd of zo? Is daar iets over bekend? Vijanden?’

‘Nee, daar is nog niks over naar voren gekomen. We hebben eigenlijk alleen die Grimle gesproken, die compagnon over wie ik het had … plus een paar andere goede vrienden en de zus van het slachtoffer. Die woont in Lysekil, ik heb een uur met haar gepraat, ze leken niet erg veel contact te hebben. Ze is vijf jaar ouder.’

‘Kinderen?’

‘Nope.’

‘Ouders?’

‘Op vakantie in Kroatië. Maar ze zijn op de hoogte gebracht. Wonen in Göteborg, Långedrag, om precies te zijn. Komen morgenmiddag op Landvetter aan. Vermogend, dat had je al begrepen, anders woon je niet in Långedrag. Twee jaar geleden hebben ze hun bedrijf, iets op technologisch gebied, verkocht en zich teruggetrokken.’

‘Helder’, zei Gunnar Barbarotti. ‘Vriendinnen, dan? Hij moet toch wel een paar langere relaties hebben gehad? Hoe oud was hij ook al weer? Zesendertig?’

‘Klopt’, zei Eva Backman. ‘De leeftijd althans. Maar qua relaties is het behoorlijk schraal, zo blijkt. Tien jaar geleden heeft hij een paar maanden samengewoond met een meisje, maar daar lijkt het wel mee op te houden. Eerlijk gezegd …’

‘Ja?’

‘Eerlijk gezegd komt hij op mij nogal onsympathiek over. Hij pikte vrouwen op en smeet met geld. Woonde in zijn eentje in een huis met zeven kamers, kunst aan de muur, een biljard en een jacuzzi … een wijnkelder en twee auto’s.’

‘Gadver’, zei Gunnar Barbarotti. ‘Iemand die makkelijk ergernis oproept, met andere woorden?’

‘Misschien, ja.’

‘Zo erg dat iemand zin zou kunnen krijgen om meerdere malen een mes in hem te steken?’

‘Niet uitgesloten’, zei Eva Backman. ‘Zo simpel kan het zijn.’

‘Die Grimle, is hij net zo?’

‘Gelukkig niet’, zei Eva Backman. ‘Aardige kerel. Maar die heeft dan ook een vrouw en twee kinderen.’

Iemand kwam Backmans kamer binnen, ze vroeg hem aan de lijn te blijven, wat hem de tijd gaf om na te denken. Maar het enige wat boven kwam drijven, was de titel van een liedje uit eind jaren tachtig of begin jaren negentig … maar hoe die exact luidde wist hij niet meer. A man without a woman is like … Ja, wat ook al weer? Hij kon er niet opkomen. Maar de band heette Vaya Con Dios, toch? En de titel had te maken met het laatste wat inspecteur Backman zei.

Ga met God. Dat was een ander soort synaptisch verband natuurlijk – met linken naar het gesprek van vanmorgen in Gustabo. Soms, dacht Gunnar Barbarotti, soms denk ik dat het menselijk brein een speelveld is voor een patience spelende hogere macht. Althans, met zo’n brein ben ik behept.

Wat een nieuw en enigszins verrassend beeld was. Maar in een kaartspel waren veel combinaties mogelijk, dus was de theorie in feite zelfbevestigend. Soms ben ik best pienter, stelde hij verbaasd vast. En soms komt een potje patience ook uit.

‘En zijn mobiele telefoon?’ vroeg hij toen Backman weer aan de lijn was. ‘Heeft Somberman daar al naar gekeken?’

‘Somberman heeft vakantie’, legde Backman uit. ‘Maar maandag is hij er weer. Tot die tijd ontfermen Fredriksson en Toivonen zich daarover. Hij had er drie, maar ik weet niet wat ze tot nu toe boven water hebben gekregen. Niks opzienbarends lijkt me, anders hadden ze het wel gemeld.’

Drie mobiele telefoons? dacht Barbarotti. Dat was in het paradijs wel anders.

‘De brief?’ vroeg hij. ‘Valt daar iets over te zeggen?’

‘Geen vingerafdrukken’, zei Backman zuchtend. ‘Alleen die van jou en Marianne … althans, we gaan ervan uit dat ze van haar zijn. Normale envelop, normaal papier, dat voor elke printer wordt gebruikt. De pen is waarschijnlijk een Pilot … zwarte gelpen … 0,7 millimeter. Verkrijgbaar in pak hem beet honderdvijfenveertigduizend winkels in Europa.’

‘En de tekst zelf? Hoe hij schrijft en zo?’

‘Dat weet ik niet precies’, zei Eva Backman. ‘Iemand zei, geloof ik, dat het lijkt of een rechtshandige met zijn linkerhand geschreven heeft, maar dat weet ik niet zeker meer. We hebben hem vandaag voor analyse opgestuurd … toen het menens werd, om het zo maar te zeggen.’

‘Oké’, zei Barbarotti en hij dacht even na.

‘Ik zit er een beetje doorheen’, zei Backman. ‘Zullen we de rest voor morgen bewaren?’

‘Goed idee’, beaamde Barbarotti. ‘Ik zal de hele ochtend wel achter mijn bureau aan het lezen zijn, maar …’

‘Ja?’

‘Je kunt me dan wel niet de naam van de moordenaar geven, maar kun je me in elk geval een zoethoudertje geven? Wat denk jij? Met wat voor type hebben we te maken? Ik heb nog drie uur in de auto voor de boeg.’

Het werd een paar tellen stil aan de andere kant.

‘Het spijt me’, zei Backman toen. ‘Als ik ook maar het geringste vermoeden zou hebben, zou ik je dat vertellen, dat weet je, maar ik heb echt geen idee.’

‘Ook geen piepkleintje?’

‘Nee, dat probeer ik te zeggen. Ik ben nu al … Ja, hoelang is het? … dertien uur aan één stuk aan het werk … en het enige wat ik op dit moment zeker weet is dat Erik Bergman is vermoord.’

‘Goed zo’, zei Gunnar Barbarotti. ‘Goed werk, wijfie.’

Waarop inspecteur Eva Backman het telefoongesprek afbrak.

Vlak voor tienen begon het te regenen. Zacht en gestaag, de monotonie van de ruitenwissers maakte hem slaperig. Bij Vättern stopte hij om te tanken en koffie te drinken, en toen hij weer in zijn auto zat, kon hij maar amper de neiging onderdrukken om naar Gotland te bellen. Maar om Hagmund of Jolanda Jonsson in het donker naar Mariannes huis te laten lopen om bij haar aan te kloppen, was terecht ondenkbaar. Hij had immers niets bijzonders te melden. Wilde alleen haar stem horen. Als ze een telefoon had gehad, had ze hem de hele avond in de auto vergezeld, dat wist hij, maar dat was nou eenmaal niet zo.

Afijn, haar kinderen zouden donderdag een mobiele telefoon meenemen, dat had ze hem beloofd; aan sommige regels moest je soms een beetje tornen, en tot die tijd moest hij maar wat geduld betrachten.

Zijn gedachten wijden aan het komende moordonderzoek.

Aan de briefschrijvende moordenaar.

Het voelde vreemd. Op zijn zachtst gezegd. Moordonderzoeken kwamen heel af en toe voor in Kymlinge. Een paar keer per jaar. De meeste waren, nogmaals, relatief ongecompliceerd; doorgaans hadden ze de dader/dronkenlap na slechts één of enkele dagen opgespoord. Grootschalige onderzoeken waren ongebruikelijk. In negen van de tien gevallen speelden drugs en alcohol een grote rol, en even vaak waren de betrokkenen bekenden van de politie. De uitkomst van het onderzoek was vrijwel altijd het resultaat van doelgericht politiewerk dat volgens vaste procedures verliep. Als je die kende, hoefde je eigenlijk niet eens meer na te denken. Althans, dat zei inspecteur Backman altijd. Je hebt meer intelligentie nodig om een bioscoopkaartje op internet te kopen dan om een moordenaar op te sporen, had ze een keer gezegd.

En nu zei ze dus dat ze geen idee had.

Dat voorspelt niet veel goeds, dacht Barbarotti. Verre van.

Toch had de moordenaar hem geschreven om te vertellen wie zijn slachtoffer zou worden. Ruim van tevoren. Ze hadden een week de tijd gehad om Erik Bergman tegen zijn moordenaar te beschermen. Het was ze niet gelukt.

Ze hadden het niet eens geprobeerd.

Gunnar Barbarotti hoopte dat dat aspect niet naar de pers zou uitlekken. Het was niet moeilijk om de krantenkoppen voor je te zien die ze in dat geval zouden weten te produceren.

Asunander had het besluit genomen, wellicht in overleg met officier van justitie Sylvenius, maar, nogmaals, Barbarotti verweet hun niets. Hij zou dezelfde afweging hebben gemaakt. Als ze precies hadden geweten om welke Erik Bergman het ging, hadden ze misschien anders kunnen handelen. Waarschijnlijk hadden ze in dat geval contact met hem opgenomen en samen met hem een inschatting van de dreiging gemaakt. Achteraf gezien was het makkelijk om te zeggen dat ze dat in dit geval ook hadden moeten doen, maar achteraf was het altijd makkelijk praten.

Het was dan ook niet de handelwijze van de politie die Barbarotti’s gedachten op deze regenachtige avond langzamerhand begon te domineren. Integendeel. Maar de handelwijze van de dader.

Het was toch bizar? Waarom? Waarom zou je in godsnaam een brief schrijven om de naam van je beoogde slachtoffer door te geven?

En waarom die naar hem sturen? Naar inspecteur Barbarotti? Naar zijn huisadres?

Was dat alleen maar om te stangen? Betekende het überhaupt iets? Kende hij Barbarotti misschien?

En – de hamvraag – kende Barbarotti de moordenaar?

Op niet één van deze vragen had hij een acceptabel antwoord gevonden toen hij eindelijk zijn auto voor zijn huis in Baldersgatan parkeerde. Zelfs niet enigszins acceptabel. Het was twintig voor één, een half uur eerder was het opgehouden met regenen, maar ook de straten in Kymlinge waren glimmend nat.

Omdat het na middernacht was, was het 1 augustus; de verjaardag van zijn ex-vrouw, en de hele stad leek verduisterd te zijn als voor een aanstaande luchtaanval. Waarom uitgerekend deze twee overpeinzingen in zijn hoofd bij elkaar kwamen, snapte hij niet helemaal, maar toen hij de sleutel in het slot stak, schoot hem de metafoor van het patience spelende opperwezen weer te binnen. Hij merkte dat hij doodop was – maar desondanks nam hij de tijd om de berg kranten, post en reclame te sorteren die het halve vloeroppervlak van zijn krappe halletje in beslag nam. Hij verdeelde alles in drie keurige stapeltjes op de keukentafel, en toen hij de brieven vluchtig doorbladerde die tijdens zijn weeklange afwezigheid waren binnengestroomd, verdween de vermoeidheid. Vervloog in een fractie van een seconde.

Hij had genoeg tegenwoordigheid van geest om een plastic zakje om zijn linkerhand te schuiven voor hij de envelop met een keukenmes opensneed.

Het handschrift was hetzelfde, en de boodschap even eenduidig als de vorige keer.

anna eriksson is de volgende.

deze keer hou je me weer niet tegen, toch?

Gunnar Barbarotti aarzelde en overlegde een halve minuut met zichzelf. Ging na of hij niet misschien op een ligstoel in Hogrän lag te dromen, maar stelde vast dat dat niet het geval was.

Toen belde hij inspecteur Backman wakker.