Boeken van Håkan Nesser

Valse vriendinnen

De zomer van Kim Novak

De stilte na Sarah

Van Veeteren-reeks:

1. Het grofmazige net

2. Het vierde offer

3. De vrouw met de moedervlek

4. De terugkeer

5. De commissaris en het zwijgen

6. De zaak van Münster

7. Carambole

8. De dode op het strand

9. De zwaluw, de kat, de roos en de dood

10. Van Veeteren en de zaak-G.

Inspecteur Barbarotti-reeks:

1. De man zonder hond

2. Een heel ander verhaal*

3. Het tweede leven van meneer Roos*

4. De eenzamen*

* Kijk voor meer informatie over de nog te verschijnen Barbarotti-delen op www.degeus.nl

Håkan Nesser

Carambole

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Carambole, verschenen bij Albert Bonniers Förlag, Zweden

Oorspronkelijke tekst © Håkan Nesser, 1999

Published by arrangement with Linda Michaels Limited, International Literary Agents

Nederlandse vertaling © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2007

Omslagontwerp De Geus bv

Omslagillustratie © John Hooton/Trevillion Images

isbn 978 90 445 2480 2

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de derde druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

‘In the natural order of things,

fathers do not bury their sons.’

Paul Auster,

The Red Notebook

I

1

De jongen die spoedig zou sterven lachte en maakte zich los. Hij klopte wat chipskruimels van zijn shirt en stond op.

‘Ik moet nu echt weg’, zei hij. ‘De laatste bus gaat over vijf minuten.’

‘Ja,’ zei het meisje, ‘je moet gaan. Ik durf het niet aan om je hier te laten overnachten. Mijn moeder komt over een paar uur thuis en ik weet niet wat zij ervan zou vinden. Ze heeft vandaag late dienst.’

‘Jammer’, zei de jongen en hij trok de dikke trui over zijn hoofd. ‘Het zou fijn zijn als ik bij je mocht blijven. Zouden we het niet zo kunnen doen dat … dat …’

Hij wist niet hoe hij verder moest gaan. Ze glimlachte en pakte zijn hand. Ze hield hem vast. Ze wist dat hij eigenlijk niet meende wat hij zei. Ze wist dat hij maar deed alsof. Hij zou het niet durven, dacht ze. Met een dergelijke situatie zou hij zich geen raad weten … en heel even speelde ze met de gedachte om ‘ja’ te zeggen. Om te zeggen dat hij mocht blijven.

Alleen om te zien hoe hij reageerde, dus. Of hij ermee om kon gaan, of dat hij door de mand zou vallen.

Hem heel even laten geloven dat ze ermee akkoord ging naakt bij hem in bed te gaan liggen.

Dat had grappig kunnen zijn, onmiskenbaar. Het had haar iets over hem kunnen leren, maar ze deed het niet. Ze liet de gedachte varen; het zou niet helemaal eerlijk geweest zijn en ze vond hem veel te aardig om zo egoïstisch en berekenend te zijn. Ze mocht hem verschrikkelijk graag, als ze er dieper over nadacht, dus vroeg of laat zouden ze toch wel zover komen. Dat ze met hun naakte lichamen onder hetzelfde dekbed lagen … ja, zo voelde ze het de laatste weken, er was geen reden om haar ogen voor dat feit te sluiten.

De eerste. Hij zou de eerste zijn. Maar niet vanavond.

‘Een ander keertje’, zei ze en ze liet hem los. Ze ging met haar handen door haar haar om de statische elektriciteit van de gladde bankbekleding weg te krijgen. ‘Jullie denken maar aan één ding, akelige gorillamannetjes.’

‘Hè!’ zei hij en hij probeerde een uitdrukking van gepaste teleurstelling op zijn gezicht te toveren.

Hij liep naar de hal. Zij trok haar trui recht en liep achter hem aan.

‘We kunnen heel stil zijn en net doen of je slaapt. Dan sluip ik morgenvroeg voordat ze wakker wordt naar buiten …’ zei hij om het niet te snel op te geven.

‘Een andere keer’, zei ze. ‘Volgende maand heeft mijn moeder nachtdienst, dan misschien?’

Hij knikte, trok zijn schoenen aan en begon zijn sjaal en handschoenen te zoeken.

‘Shit, ik heb mijn Franse boek op je kamer laten liggen. Kun jij het voor me halen?’

Dat deed ze. Toen hij zijn duffel had dichtgeknoopt begonnen ze elkaar weer te omhelzen. Dwars door alle lagen stof heen kon ze zijn stijve penis voelen; hij drukte zich tegen haar aan en een trillerige matheid trok snel door haar bewustzijn. Het was een prettig gevoel; net als vallen zonder aan neerkomen te hoeven denken, en ze begreep dat de verbindingen tussen verstand en gevoel, tussen hart en hoofd, net zo zwak waren als haar moeder haar had voorgehouden toen ze laatst een ernstig gesprek aan de keukentafel hadden.

Je kon er niet echt op vertrouwen. ‘Het verstand is niet meer dan een zakdoek om achteraf je neus in te snuiten’, had haar moeder gezegd en ze had gekeken alsof ze wist waar ze het over had.

Wat natuurlijk ook het geval was. Ze had drie mannen gehad, van wie ze er geen had willen houden, als ze het goed had begrepen. Haar vader al helemaal niet. Ze beet op haar lip en duwde hem weg. Hij lachte wat gegeneerd.

‘Ik ben dol op je, Wim’, zei ze. ‘Echt. Maar nu moet je weg, anders mis je je bus nog.’

‘Ik ben dol op jou’, zei hij. ‘Je haar …’

‘Mijn haar?’

‘Je hebt zulk prachtig haar. Als ik een klein beestje was, zou ik erin willen wonen.’

‘Nee, nou …’ zei ze glimlachend. ‘Bedoel je soms dat ik beestjes op mijn hoofd heb?’

‘Welnee.’ Hij trok zijn mondhoeken op in een brede grijns. ‘Ik bedoel alleen dat ik, als eerder doodga dan jij, van plan ben als een klein beestje terug te komen en in jouw haar te gaan wonen. Dan zijn we toch samen.’

Ze werd ernstig.

‘Zo moet je niet over de dood praten’, zei ze. ‘Ik vind je heel aardig, maar praat alsjeblieft niet zo luchtig over de dood.’

‘Sorry’, zei hij. ‘Ik dacht er niet bij na.’

Ze haalde haar schouders op. Haar opa was een maand daarvoor overleden, daar hadden ze het even over gehad.

‘Het maakt niet uit. Ik vind je nog steeds leuk. We zien elkaar morgen op school.’

‘Ja, dat is goed. Nee, nu moet ik echt gaan.’

‘Zal ik niet even meelopen naar de bushalte?’

Hij schudde zijn hoofd en deed de deur naar het trappenhuis open.

‘Doe niet zo belachelijk. Het is maar twintig meter hiervandaan.’

‘Ik mag jou heel graag’, zei het meisje.

‘Ik mag jóú heel graag’, zei de jongen die spoedig zou sterven. ‘Heel erg graag.’

Ze gaf hem een laatste knuffel en hij liep snel de trap af.

De man die spoedig zou doden wilde graag naar huis.

Naar bed of in bad, dat wist hij nog niet.

Vermoedelijk allebei, besefte hij terwijl hij stiekem op zijn horloge keek. Eerst een lekker heet bad, dan naar bed. Waarom zou je of-of moeten doen als je het allebei kon krijgen? God, hij zat hier nu al meer dan vier uur bij deze sukkels … vier uur! Hij keek de tafel rond en vroeg zich af of een van de anderen hetzelfde voelde. Of er nog iemand was die zich net zo verveelde als hij.

Het leek er niet op. Alom vrolijke, opgewonden gezichten. Dat kwam natuurlijk ook door de alcohol, maar toch kon je zien dat ze ingenomen waren met het leven en met elkaar. Zes mannen in de bloei van hun leven, dacht hij. Succesvol en in goede doen, tenminste, naar redelijke, aardse maatstaven gemeten. Greubner zag er misschien een beetje moe en afgemat uit, hij zou wel weer huwelijksproblemen hebben … of het ging slecht met de zaak. Of waarom in feite niet allebei?

Nee, nu was het mooi geweest, besloot hij en hij goot het laatste bodempje cognac naar binnen. Veegde zijn mondhoeken af met het servet en maakte aanstalten van tafel op te staan.

‘Ik denk dat ik maar eens …’ begon hij.

‘Nu al?’ vroeg Smaage.

‘Ja, morgen is het weer vroeg dag. We hebben toch niet meer op de agenda staan?’

‘Ha’, zei Smaage. ‘Nee, of het zou nog een cognacje moeten zijn. Ha.’

De man die weldra zou doden stond op.

‘Ik moest toch maar eens …’ herhaalde hij en hij maakte de zin met opzet niet af. ‘Heren, ik wens jullie goedenacht. Maak het niet te laat.’

‘Proost’, zei Kuijsma.

‘Vrede, broeder’, zei Lippmann.

In de foyer voelde hij dat hij absoluut het nodige ophad. Hij had duidelijk problemen om zijn jas aan te krijgen, zo duidelijk dat de getatoeëerde atleet in de garderobe de moeite nam om achter zijn balie vandaan te komen om hem te helpen. Dat was enigszins gênant, dat wel, en hij liep snel het trapje af, de verfrissende nachtkoelte in.

Er hing regen in de lucht en de zwart glimmende straatstenen van het plein getuigden van de regenbui die niet zo lang geleden voorbij was gekomen. De lucht leek onrustig, dus er zouden wel meer buien volgen. Hij maakte zijn sjaal vast, stopte zijn handen in zijn zakken en begon over de Zwille naar de Grote Markt te lopen, waar hij zijn auto had geparkeerd. Niet verkeerd, zo’n wandelingetje, dacht hij. Een paar honderd meter maar, en je bent al een stuk helderder. Dat kan nodig zijn.

Toen hij de verlichte ingang van het Boodwickwarenhuis passeerde, gaf de klok twintig over elf aan en het Ruydersplein lag er even donker en verlaten bij als een vergeten begraafplaats. De nevel had zich over de Langgracht uitgespreid en toen hij de Eleonorabrug overstak, gleed hij een paar keer bijna uit; kennelijk lag de temperatuur toch dicht bij het vriespunt. Hij hield zichzelf voor dat hij voorzichtig moest rijden; ijzel en alcohol gingen niet goed samen. Heel even overwoog hij zelfs om een taxi aan te houden, maar hij zag er geen en liet die gedachte varen. Daar kwam nog bij dat hij de auto morgen nodig had en dat het idee die op de Grote Markt te laten staan hem niet erg aansprak. Ondanks het dure alarm dat hij onlangs had laten installeren maakte hij zich geen illusies. Voor een paar vakkundige dieven was het een koud kunstje om de auto open te krijgen, de stereo-installatie eruit te halen en zich in veiligheid te stellen voordat iemand had kunnen ingrijpen. Het was niet anders, constateerde hij met gelouterde berusting en hij sloeg de Kellnerstraat in.

Trouwens, misschien de moeite waard om even bij stil te staan: hij had wel eerder met een borrel op gereden. Wel meer dan één keer en het had nooit problemen opgeleverd. Terwijl hij het plein schuin overstak naar de rode Audi, probeerde hij op te tellen hoeveel hij vanavond had ingenomen, maar hij zat met een paar onzekerheden en hij kwam er niet uit. Hij opende de auto met de afstandsbediening en plofte achter het stuur neer. Hij stopte vier keelpastilles in zijn mond, startte de motor en begon over dat schuimbad na te denken.

Eucalyptus, besloot hij. Hij keek op zijn horloge. Het was twee over halftwaalf.

De bus reed voorbij op het moment dat hij het trottoir op stapte.

Eerst stak hij zijn hand op in een reflexmatige poging om de chauffeur te laten stoppen. Toen sloeg hij een lange serie vloeken uit en zag de achterlichten heuvelopwaarts verdwijnen in de richting van de universiteit.

Shit! dacht hij. Waarom reed hij uitgerekend vanavond precies op tijd? Typisch. Verdomd typisch.

Maar toen hij de tijd controleerde, zag hij dat hij bijna vijf minuten te laat was geweest, dus het was natuurlijk helemaal zijn eigen schuld.

Zijn eigen schuld en die van Katrina. Niet te vergeten. Bij de gedachte aan haar voelde hij zich wat beter. Hij trok resoluut zijn rugzak recht, zette zijn capuchon op en begon te lopen.

Hij zou er vijfenveertig à vijftig minuten over doen, maar hij zou in ieder geval vlak na twaalven thuis zijn. Dat ging nog. Zijn moeder zou aan de keukentafel op hem zitten wachten, daar kon hij natuurlijk wel van uitgaan. Met die lamlendige, verwijtende blik in haar ogen die ze door de jaren heen tot groots, stil spel had ontwikkeld, maar dat was niet het eind van de wereld. Iedereen kon de laatste bus missen, dat kwam in de beste families voor.

Bij het Keymerkerkhof twijfelde hij of hij dat schuin zou oversteken of niet. Hij besloot eromheen te lopen; het zag er daarbinnen niet bepaald uitnodigend uit tussen de graven en bij de kapel, zeker niet in deze koude duisternis, waarin ijzige mistflarden naderbij kropen door straten en stegen en uit zwarte kanalen. Alsof ze de stad definitief in zijn nachtelijke wade wilden hullen. Voor eens en voor altijd.

Hij huiverde en versnelde zijn pas. Ik had kunnen blijven, dacht hij opeens. Ik had moeder kunnen bellen en bij Katrina kunnen blijven. Ze zou natuurlijk even gemopperd hebben, maar wat kon ze verder? De laatste bus was immers weg. Een taxi was te duur en het tijdstip en het weer waren er niet naar om een jonge jongen alleen door de stad te laten zwerven.

Daar zou een moeder haar zoon niet toe aanzetten.

Maar dat waren maar gedachten. Hij liep koppig verder. Door het stadspark – over het spaarzaam verlichte voet- en fietspad – zette hij er flink de pas in en hij kwam eerder op de hoofdweg uit dan hij had verwacht. Hij haalde diep adem en liep in een rustiger tempo verder. Alleen het laatste stuk nog, dacht hij. De lange, trieste wandeling langs de grote weg; het liep daar ook niet erg prettig, als je kritisch wilde zijn. Er was weinig ruimte voor fietsers en voetgangers. Die moesten op het smalle strookje tussen de slootkant en de rijweg balanceren, en de auto’s reden hard. Er was geen maximumsnelheid en de verlichting mocht geen naam hebben.

Twintig minuten lopen over een donkere weg in oktober. Hij was nog maar een paar honderd meter gevorderd toen een koude wind de mist kwam wegblazen en het begon te regenen.

Verdomme, dacht hij. Ik had nu bij Katrina in bed kunnen liggen. Naakt, met Katrina vlak bij me, met haar warme lichaam en haar behoedzame handen, haar benen en haar borsten, waar hij bijna zijn hand op had mogen leggen … deze regen moest een teken zijn.

Maar hij bleef doorlopen. Hij liep door de regen, de wind en het donker en dacht aan haar, die de eerste zou zijn.

Geweest zou zijn.

Hij stond enigszins scheef geparkeerd, hij moest achteruit rijden en net toen hij dacht dat hij erlangs was, botste hij met zijn rechterachterkant tegen een donkere Opel.

Verdomme, dacht hij. Waarom heb ik ook geen taxi genomen? Hij deed het portier voorzichtig open en tuurde naar achteren. Hij zag dat het maar een heel lichte botsing was geweest. De moeite niet waard, stelde niets voor. Hij trok het portier dicht. Daar kwam nog bij, redeneerde hij verder, daar kwam nog bij dat de ruiten beslagen waren en het zicht bijna minimaal.

Waarom dat precies van belang was, daar dacht hij verder niet over na. Hij reed snel het plein af en kwam zonder problemen op de Zwille. Er was weinig verkeer, hij berekende dat hij over een kwartier tot uiterlijk twintig minuten thuis kon zijn, en terwijl hij op de Alexanderlaan op groen stond te wachten, begon hij zich af te vragen of er nog wel wat van dat eucalyptusbadschuim over was. Toen het licht versprong, reageerde hij niet efficiënt en de motor sloeg af. Hij startte gauw weer, liet de motor loeien … dat verdomde vocht ook. Vervolgens nam hij de bocht wat te krap en knalde tegen de vluchtheuvel aan.

Alleen met het voorwiel, natuurlijk. Geen man overboord … absoluut niet. Gewoon vrolijk verder rijden, hield hij zichzelf voor, maar plotseling begreep hij dat hij veel dronkener was dan hij had gedacht.

Shit, dacht hij. Ik moet in ieder geval op de weg zien te blijven. Het zou geen succes zijn als …

Hij draaide het zijraampje een decimeter naar beneden en zette de ventilator op volle kracht aan om tenminste van de beslagen ruiten af te komen. Vervolgens reed hij een hele poos met voorbeeldig lage snelheid verder, terwijl hij door Bossingen en het Deijkstrakwartier slingerde, waar de afgelopen vijfendertig jaar geen verkeersagent te zien was geweest, en toen hij op de grote weg kwam, besefte hij dat zijn angst voor gladheid onnodig was geweest. In plaats daarvan regende het nu hard; hij zette de ruitenwissers aan en vervloekte voor de vijftigste keer deze herfst het feit dat hij nog steeds de ruitenwisserbladen niet had vervangen.

Morgen, dacht hij. Morgen ga ik allereerst naar de benzinepomp. Het is waanzin om te rijden terwijl je zo’n slecht zicht hebt …

Naderhand wist hij niet meer of hij eerst iets had gezien dan wel gehoord. Van alle indrukken bleven de zachte bons en de lichte ruk aan het stuur hem in ieder geval het meest bij. Ook in zijn dromen. Gedurende een fractie van een seconde wervelde er iets voorbij aan de rechterkant van zijn gezichtsveld, maar dat er een verband was met die schok en met de lichte trilling die door zijn handen was gegaan had hij niet meteen door. In ieder geval niet op een bewust niveau.

Pas toen hij begon te remmen.

Pas later, na die vijf of zes seconden die verstreken moesten zijn voordat hij de auto had gestopt en over de kletsnatte rijbaan was teruggerend.

Terwijl hij dat deed, dacht hij aan zijn moeder. Aan hoe zij een keer toen hij ziek was – hij moest toen in een van de laagste klassen hebben gezeten – haar koele hand op zijn voorhoofd had gelegd terwijl hij aan één stuk door bleef overgeven: geelgroene gal in een rode plastic emmer. Het deed zo vreselijk veel pijn en die hand was zo aangenaam en koel geweest, en hij vroeg zich af waarom hij daar in vredesnaam juist nu aan moest denken. Het was een herinnering aan iets van meer dan dertig jaar geleden en hij kon zich niet heugen dat die ooit eerder bovengekomen was. Zijn moeder was al meer dan tien jaar dood, dus het was een raadsel waarom zij nu juist opdook, en hoe hij …

Hij zag hem pas toen hij hem al bijna voorbij was, en nog voor hij stil was blijven staan wist hij dat hij dood was.

Een jongen met een donkere duffelse jas aan. Hij lag onder in de greppel; in een vreemde draai, met zijn rug tegen een buisvormige cementen duiker, zijn gezicht naar hem toe gekeerd. Alsof hij hem aanstaarde en contact probeerde te maken. Alsof hij hem iets wilde zeggen. Zijn gelaatstrekken werden gedeeltelijk verhuld door de capuchon die hij op had, maar de rechterhelft van zijn gezicht – die zo te zien pal tegen het cement was geslingerd – lag bloot als een … anatomische obsceniteit.

Hij bleef staan en vocht tegen zijn braakneigingen. Dezelfde neigingen, dezelfde oude neigingen van dertig jaar geleden, wis en waarachtig. Er kwamen twee auto’s langs, één in elke richting, maar niemand leek notitie van hem te nemen. Hij merkte dat hij stond te trillen, hij haalde twee keer diep adem en stapte in de greppel. Hij deed zijn ogen dicht en opende ze een paar seconden later weer. Hij boog voorover en probeerde voorzichtig de hartslag van de jongen te voelen, zowel bij de polsen als bij de bloederige hals.

Er was geen hartslag. Verdomme, dacht hij en hij voelde de paniek langzaam opkomen. Verdomme, verdomme, ik moet … ik moet … ik moet …

Hij kwam er niet uit wat hij moest. Voorzichtig schoof hij zijn armen onder het lichaam, boog de knieën en tilde hem op. Hij voelde een steek in zijn lendenen; hij was iets zwaarder dan hij had verwacht, misschien kwam dat door zijn natte kleren. Voorzover hij überhaupt iets had verwacht. Waarom zou hij? De rugzak leverde problemen op. De rugzak en het hoofd, die wilden allebei op een volstrekt onlogische manier achterover vallen. Hij zag dat het bloed uit de mondhoek recht in de capuchon van de jongen droop en dat hij nauwelijks ouder dan een jaar of vijftien, zestien kon zijn. Ongeveer even oud als de zoon van Greubner. Je zag het aan die onaffe trekken in het gezicht, ondanks de verwondingen … waarschijnlijk best een knappe jongen, zou ongetwijfeld een aantrekkelijke man worden.

Geworden zijn.

Hij bleef een hele poos in de greppel staan met het lichaam in zijn armen, terwijl de gedachten in hem rondwervelden. Het was maar een meter, omhoog naar de weg, maar de helling was steil en de regen had haar glibberig en verraderlijk gemaakt; hij twijfelde of hij voldoende houvast zou kunnen vinden. Er reden geen auto’s langs terwijl hij daar stond, maar in de verte klonk een naderende brommer. Of misschien een lichte motorfiets, dacht hij. Toen hij passeerde, hoorde hij dat het een scooter was en hij werd even verblind door de koplamp. Vermoedelijk – tenminste, zo redeneerde hij later toen hij eraan terugdacht – vermoedelijk had die seconde van verblindende witheid hem weer doen functioneren.

Functioneren en logisch denken.

Behoedzaam legde hij het lichaam weer bij de buis neer. Hij overwoog het bloed van zijn handen af te vegen aan het natte gras, maar deed dat niet. Hij klom weer omhoog naar de rijbaan en liep snel terug naar de auto.

Hij constateerde dat hij de motor in een reflex moest hebben uitgezet, maar dat de koplampen brandden. Hij merkte dat de regen als een soort woedende natuurkracht neerkwam. Hij merkte dat hij het koud had.

Hij plofte achter het stuur neer en trok het portier dicht. Hij deed de veiligheidsgordel om en reed weg. Het zicht was nu iets beter, alsof de regen de ruiten ook aan de binnenkant had schoongespoeld.

Er is niets gebeurd, dacht hij. Helemaal niets.

Hij voelde de eerste tekenen van opkomende hoofdpijn, maar toen kwam de herinnering aan zijn moeders koele handen weer boven en plotseling was hij er volstrekt zeker van dat er als puntje bij paaltje kwam nog wel een scheut eucalyptusbadschuim in de fles zat.

2

Hij werd wakker en voelde eerst een enorme opluchting.

Dat duurde drie seconden, toen begreep hij dat het geen boze droom was geweest.

Dat het werkelijkheid was.

De stromende regen, de plotselinge, lichte ruk aan het stuur, de glibberige greppel; het was allemaal echt. Het gewicht van de jongen in zijn armen en het bloed dat in de capuchon drupte.

Hij bleef twintig minuten als verlamd in bed liggen. Er gingen alleen af en toe rillingen door hem heen. Ze begonnen bij zijn voetholte, plantten zich door zijn lichaam naar boven toe voort, om als brandende witte bliksems in zijn hoofd uit te lopen, en elke keer voelde het alsof er een vitaal deel van zijn hersenen en van zijn bewustzijn was getorpedeerd. Bevroren of verbrand, zodat het nooit meer tot leven kon komen of zou kunnen functioneren.

Lobotomie, dacht hij. Er wordt lobotomie op mij uitgevoerd.

Toen de hardnekkige rode cijfers op zijn wekkerradio bij 07.45 waren aangekomen, tilde hij de hoorn van de telefoon op en belde naar zijn werk. Met een stem die niet steviger was dan ijs van één nacht, maar niettemin stevig genoeg, verklaarde hij dat hij een griepje had opgelopen en een paar dagen thuis moest blijven.

Griep, ja.

Ja, het was jammer, maar het was niet anders.

Jawel, ze mochten bellen als er iets was.

Nee, hij zou in bed blijven. Een paar poeders innemen en veel vocht tot zich nemen.

Ja. Jawel. Nee.

Een half uur later stond hij op. Hij ging voor het keukenraam staan en keek uit over de trieste straat in de buitenwijk, waar de regen zich tijdelijk had teruggetrokken en had plaatsgemaakt voor een zware, grijze ochtendnevel. Terwijl hij daar stond, kwam langzaam en geleidelijk de gedachte weer boven waarvan hij zich herinnerde dat die hem gisteravond ook had vergezeld, en ook daarna nog: in de uren van wanhopig waken voordat hij eindelijk in slaap was gevallen.

Er is niets gebeurd. Helemaal niets.

Hij liep naar de keuken. Er stond een ongeopende fles whisky in de kast. Glenalmond, van een reis afgelopen zomer. Hij schroefde de dop eraf en nam twee grote slokken. Hij kon zich niet herinneren dat hij dit ooit eerder in zijn leven had gedaan. Whisky drinken zo uit de fles; nee, nog nooit.

Hij ging aan de keukentafel zitten wachten, met zijn hoofd in zijn handen, totdat de alcohol zich door zijn lichaam verspreidde.

Er is niets gebeurd, dacht hij.

Toen zette hij koffie en begon de situatie te analyseren.

Er stond geen regel over in de ochtendbladen. Noch in de Telegraaf, waar hij op was geabonneerd, noch in het Neuwe Blatt, dat hij bij de kiosk had gekocht. Enkele ogenblikken lang wist hij zichzelf bijna wijs te maken dat er toch sprake was geweest van een droom, maar zodra hij zich de regen, de greppel en het bloed herinnerde, wist hij dat dat tevergeefs was. Het was echt. Net zo echt als de whisky op tafel. Als de broodkruimels rondom de broodrooster. Als zijn eigen handen, die machteloos en mechanisch door de kranten bladerden, ze op de grond gooiden en terugkeerden naar de fles.

Hij had een jongen gedood.

Hij had dronken achter het stuur gezeten en een halfvolwassen jongen van een jaar of vijftien, zestien gedood. Hij had daar in de regen in de greppel gestaan met zijn dode lichaam in zijn armen, en vervolgens had hij hem laten liggen en was naar huis gereden.

Het was niet anders. Niets aan te doen. Onherroepelijk.

Pas om even voor tienen zette hij de radio aan en met de nieuwsuitzending van tien uur kwam de bevestiging.

Een jongeman. Waarschijnlijk onderweg naar zijn huis in Borkheim. Nog geen naam.

Wel nauwkeurige plaatsbepalingen.

Afgelopen nacht. Tussen elf en één uur, waarschijnlijk. Het lichaam was pas vanmorgen vroeg gevonden.

Zeer waarschijnlijk op slag dood.

Geen getuigen.

Eveneens zeer waarschijnlijk aangereden door een auto. De automobilist moest hebben gemerkt dat het gebeurde. Een oproep aan iedereen die de plaats van het ongeval ’s nachts was gepasseerd en aan iedereen die meende inlichtingen te kunnen verstrekken. De politie wilde graag in contact komen met eenieder die …

De plaats was afgezet, de regen had het werk bemoeilijkt, bepaalde sporen waren veiliggesteld … Ze zochten de automobilist die was doorgereden … Herhaalde oproep aan alle mensen die …

Hij zette de radio uit, perste nog twee slokken whisky naar binnen en ging weer naar bed. Hij bleef daar een hele poos liggen in een chaos van gedachten, maar toen hij op die grauwe, nevelige vrijdagochtend voor de tweede keer opstond, waren er toch drie uitgekristalliseerd.

Drie zwaarwegende gedachten. Minutieus uitgebeitelde conclusies waar hij niet aan wilde tornen. Waar hij zich niet van wilde distantiëren, wat er ook zou komen. Hij had simpelweg een besluit genomen.

In de eerste plaats: de jongen in de greppel was dood en dat was zíjn schuld.

In de tweede plaats: wat hij ook deed, hij zou de jongen het leven niet kunnen teruggeven.

In de derde plaats: hij zou er niets mee winnen door zichzelf aan te geven. Niets.

Integendeel, dacht hij aangaande dit derde punt. Waarom het ene verwoeste leven compenseren met een tweede? Dat van hemzelf.

Toen hij op die manier redeneerde, wist hij eindelijk dat hij op de goede weg was. Eindelijk herkende hij zichzelf. Eindelijk. Het was gewoon een kwestie van sterk zijn. Niet instorten.

Gewoon.

’s Middags was hij praktisch bezig.

Hij waste de auto in de garage en maakte hem aan de binnen- en aan de buitenkant schoon. Hoe hij het rechterfront en het rechtervoorspatscherm ook inspecteerde, hij kon niet het minste deukje of krasje vinden; hij nam aan dat hij de jongen nogal laag had geraakt, op kniehoogte met de bumper waarschijnlijk, misschien maar een zachte duw. Het leek erop – toen hij probeerde de scène in de natte greppel weer af te spelen – het leek erop dat de fatale afloop van de gebeurtenis eerder te wijten was aan de botsing van de jongen met de cementen buis dan met de eigenlijke aanrijding op de rijbaan. En dat maakte – op een eigenaardige, kromme manier – de last van zijn eigen schuld ook gemakkelijker te dragen. Dat gevoel had hij tenminste. Dat gevoel wilde hij hebben.

In de auto, op de bestuurdersplaats, was er één ding dat hem zorgen baarde: een donkere, ovale vlek ter grootte van een ei, uiterst rechts op de beigekleurige bekleding. Hij ging er op goede gronden van uit dat het bloed betrof, en hij besteedde een half uur aan een poging om het weg te boenen. Tevergeefs; de vlek zat waar hij zat, hij was duidelijk diep in de stof doorgedrongen en hij besloot om een dezer dagen nieuwe badstof stoelhoezen te gaan kopen. Niet helemaal meteen … over een week was beter, als de zaak enigszins in de vergetelheid was geraakt.

Er waren nog meer bloedsporen van de jongen, zowel op het stuur als op de versnellingspook, maar die kon hij gemakkelijk verwijderen. De kleren die hij de vorige avond had gedragen zocht hij zorgvuldig bij elkaar en hij verbrandde ze, met een zekere rookontwikkeling als gevolg, in de open haard in de woonkamer. Toen hij klaar was, werd hij een moment door paniek overvallen bij de gedachte dat ze ernaar zouden vragen. Hij werd echter spoedig weer kalm; dat was natuurlijk onlogisch, zowel dat ze hem op het spoor zouden komen als dat iemand hem zou vragen rekenschap af te leggen omtrent zoiets triviaals. Een doodgewone manchesterbroek? Een oud colbertje en een blauwgrijs katoenen overhemd? Daar had hij op duizend legitieme manieren van af kunnen komen: hij had ze weg kunnen gooien, mee kunnen geven met een kledinginzameling, wat dan ook.

Maar bovenal: ze zouden hem niet op het spoor komen.

Later in de middag, toen de schemering was ingevallen en er een dun regentje viel, ging hij naar de kerk. De oude Vroonsbasiliek, twintig minuten lopen van zijn huis. Hij zat een half uur met gevouwen handen in een zijbeuk en probeerde zich open te stellen voor innerlijke stemmen – of stemmen van boven – maar niets eiste zijn aandacht op en er deed zich niets verontrustends voor.

Toen hij het lege kerkgebouw verliet, begreep hij hoe belangrijk het was dat hij zich dit bezoek had gegund; dat hij er de tijd voor had genomen om op deze manier in de kerk te zitten, zonder bedoelingen of verwachtingen. Zonder valse voorspiegelingen en beweegredenen.

Hij begreep dat het een soort proef was geweest en dat hij die had doorstaan.

Het was eigenaardig, maar dat gevoel was sterk en onmiskenbaar toen hij het donkere gewelf uit kwam. Iets wat op catharsis leek. Op weg naar huis kocht hij twee avondbladen, die beide een foto van de jongen op de voorpagina hadden. Dezelfde foto trouwens, maar op verschillend formaat: een vrolijk glimlachende jongen met kuiltjes in zijn wangen, ietwat scheve ogen en donker, naar voren gekamd haar. Geen capuchon, geen bloed. Hij herkende hem niet.

Toen hij thuiskwam kon hij constateren dat hij Wim Felders had geheten, dat hij een paar dagen geleden zestien was geworden en dat hij op het Wegerslyceum had gezeten.

Beide kranten stonden vol details, informatie en speculaties, en de algemene visie op het gebeurde kon misschien worden samengevat met de kop op pagina 3 van De Post:

help de politie de dader te pakken!

Er stond ook iets in over denkbare consequenties voor de automobilist als de politie erin slaagde hem op te sporen. Twee tot drie jaar gevangenis was niet buitensporig, naar alles te oordelen.

Hij telde zijn alcoholische consumpties op – het aantal zou zeker kunnen worden vastgesteld met de hulp van het wakkere restaurantpersoneel – en kwam op vijf, zes stuks. Op zijn minst. Rijden onder invloed. Onachtzaamheid in het verkeer en dood door schuld. Doorrijden na een ongeval.

Vijf, zes jaar achter slot en grendel. Waar was dat goed voor? dacht hij. Wie zou baat hebben bij zo’n ontwikkeling?

Hij gooide de kranten bij het afval en haalde de whiskyfles tevoorschijn.

3

Drie nachten achtereen droomde hij over de jongen, daarna was hij weg.

In de kranten was het grofweg hetzelfde. Die hadden op vrijdag, zaterdag en zondag over Wim Felders geschreven, maar toen op maandag de werkweek begon, beperkte de verslaggeving zich tot het bericht dat de politie nog steeds geen sporen had. Er hadden zich geen getuigen gemeld en er was geen technisch bewijs veiliggesteld. Wat kon zo’n formulering nu betekenen? De jongen was doodgereden door een onbekende automobilist, die vervolgens onder de beschutting van de regen en de duisternis was doorgereden; dat hadden ze meteen al geweten en vier dagen later wisten ze het nog steeds.

Op maandag ging hij ook weer aan het werk. Het was een opluchting, een goede overgang naar de normale routine. Het leven rolde opnieuw door oude, uitgesleten wielsporen, vertrouwd, maar tegelijkertijd merkwaardig onbekend, en verscheidene keren die dag betrapte hij zichzelf erop dat hij zich erover verbaasde hoe dun het eigenlijk was, dat vlies tussen het alledaagse en het verschrikkelijke.

Hoe dun het was en hoe gemakkelijk je erdoorheen brak. Door dat vlies.

Na het einde van de werkdag ging hij naar het grote warenhuis in Löhr en kocht nieuwe stoelhoezen voor in de auto. Hij vond meteen een tint die zo goed als identiek was aan de kleur die de stoelen nu hadden, en toen hij er na wat aanloopmoeilijkheden later op de avond in de garage in was geslaagd de elastische hoezen op hun plaats te krijgen, had hij het gevoel dat het eindelijk voor elkaar was. Dit intermezzo was nu voorbij. Hij had de veiligheidsstrategieën die hij na rijp beraad had opgesteld helemaal gevolgd. Alle maatregelen waren genomen, alle sporen gewist, en enigszins verbaasd besefte hij dat er nog geen week voorbij was sinds het ongeluk.

Er waren geen tekenen. Er had zich niets voorgedaan wat er in de verte op wees dat hij zich zou moeten verantwoorden voor wat er donderdagavond in die noodlottige seconden was gebeurd. Die verschrikkelijke seconden, die steeds onwerkelijker werden, die snel steeds verder weg dwarrelden in het duister van het verleden.

Hij zou er goed doorheen komen. Hij zuchtte en wist dat hij er goed doorheen zou komen.

Er was weliswaar beweerd – in enkele kranten en in tv-uitzendingen, die hij had gevolgd voorzover hij daartoe in de gelegenheid was geweest – dat de politie bepaalde aanknopingspunten had waarmee ze verder konden, maar hij begreep dat dat alleen maar holle kreten en lege woorden waren. Een onhandige poging om de schijn te wekken van meer kennis en competentie dan ze in werkelijkheid bezaten. Zoals gebruikelijk.

Nergens was er met een woord gerept van een rode Audi die met de lichten aan langs de weg had gestaan in de buurt van de plaats des onheils. Dat was nog zijn grootste angst geweest; misschien niet dat iemand de kleur of het merk had gezien – nog minder het kenteken – maar dat het iemand was opgevallen dat er een voertuig stond. Er waren toch twee auto’s langsgekomen toen hij in de greppel stond … of stond hij toen nog boven op de weg? Hij wist het niet meer. Twee auto’s en een scooter in ieder geval, dat wist hij nog goed. De bestuurder van de auto die uit tegengestelde richting was gekomen – uit Borkheim of Linzhuisen – kon op zich zijn auto voor een tegenligger hebben aangezien, bedacht hij, maar de andere twee, ja, die moest het zijn opgevallen dat er een auto langs de weg stond met brandende koplampen.

Of vergat je zulke dingen? Waren het van die flarden die je maar een paar seconden of een halve minuut onthield en die je vervolgens voorgoed ontschoten? Moeilijk te zeggen, je kon het niet weten, maar het was wel een vraag die hem ’s nachts uit de slaap hield. Die potentiële, toekomstige getuigenverklaringen.

Op donderdag – na enkele dagen mediastilte en een week na het ongeluk – kwam er een oproep van de familie van de jongen: moeder, vader en een jonger zusje. Ze kwamen zowel op tv als op de radio, en in enkele kranten stonden foto’s van hen. Wat ze wilden bereiken was heel simpel de dader ertoe te bewegen naar zijn eigen geweten te luisteren en zich bekend te maken.

Zijn daad te erkennen en zijn straf op zich te nemen.

Dit initiatief, dat leek nogal duidelijk, was natuurlijk eens te meer een teken dat de politie geen stap verder kwam en geen enkele aanwijzing had. Geen aanknopingspunten, geen sporen. Toen hij de moeder van de jongen, een donkere, onverwacht beheerste vrouw van een jaar of vijfenveertig, op de bank zag zitten en hoorde hoe ze rechtstreeks het woord tot hem richtte, sloeg een plotselinge angst hem aanvankelijk om het hart, maar zodra ze van het scherm was verdwenen, hervond hij zijn evenwicht meteen weer. Hij voelde en begreep dat hij weliswaar af en toe door dergelijke aanvallen kon worden getroffen, maar dat hij altijd kracht genoeg had om weer op te krabbelen. Een uitweg uit de zwakte. Als hij zijn hoofd er maar bij hield.

Het was prettig te weten dat hij die had, dat hij zoiets belangrijks bezat. Die kracht.

Toch had hij met haar willen praten.

Waarom? had hij willen vragen.

Wat voor nut zou het hebben om mij vijf jaar op te sluiten?

Ik heb uw zoon gedood, ik heb er uit de grond van mijn hart spijt van, maar het was een ongeluk en wat zou u ermee opschieten als ik me bekend maakte?

Hij vroeg zich af wat ze zou hebben geantwoord. Zou ze hem echt iets verwijten? Het was allemaal een ongeluk en ongelukken hebben geen daders. Geen handelende personen, alleen factoren en voorwerpen waar je geen controle over hebt.

Later die avond speelde hij ook met de gedachte om een anoniem bericht aan de familie te sturen. Of ze gewoon op te bellen en zijn standpunt uiteen te zetten, maar hij begreep dat dat te riskant zou zijn en hij zette alle ideeën in die richting uit zijn hoofd.

Hij zette ook een ander idee uit zijn hoofd, namelijk om te proberen een krans te laten bezorgen op de begrafenis van Wim Felders, die op zaterdag, tien dagen na het ongeluk, plaatsvond in een volle Keymerkerk.

Om dezelfde reden. De risico’s.

Behalve familieleden en vrienden was er een groot aantal leerlingen en leraren van het Wegerslyceum aanwezig bij de plechtigheid, alsmede een serie afgevaardigden van verschillende organisaties van verkeersslachtoffers. Daarover las hij uitvoerig in de zondagseditie van het Neuwe Blatt, maar dat was ook de laatste grote nieuwsuitbarsting naar aanleiding van deze zaak.

Tot zijn verbazing had hij ’s maandags een leeg gevoel.

Alsof hij iets was kwijtgeraakt.