Håkan Nesser

Van Veeteren en de zaak-G.

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Fallet G, verschenen bij Albert Bonniers Förlag

Oorspronkelijke tekst © Håkan Nesser 2003

First published by Albert Bonniers Förlag ab, Stockholm, Sweden. All rights reserved.

Published by arrangement with Linda Michaels Limited, International Literary Agents.

Nederlandse vertaling © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2008

Omslagontwerp Stef van Zimmeren | Riesenkind

Omslagillustratie © Ilona Wellmann, Trevillion Images

isbn 978 90 445 2483 3

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2010.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Wie over een strand wandelt, komt vroeg of laat iemand tegen.

n.n.

1987

==

Ze wist dat ze ’s nachts in bed zou plassen en ze wist dat tante Peggy boos zou worden.

Zo ging het altijd. Altijd wanneer ze bij tante Peggy moest slapen in plaats van bij haar eigen moeder ging het zo.

Mami. Ze wilde bij Mami zijn. In haar eigen bed slapen in haar eigen kamer met haar pop Trudi onder het dekbed en haar pop Bamba onder het kussen. Zo hoorde het. Wanneer ze in slaap viel met de lekkere geur van Mami in haar neus, was het bed ’s ochtends nooit nat wanneer ze wakker werd. Bijna nooit, in ieder geval.

Tante Peggy rook heel anders dan Mami. Ze wilde niet dat tante Peggy haar aanraakte, maar dat deed tante Peggy ook nooit. Ze sliep wel in dezelfde kamer, aan de andere kant van een blauw kleed met een beetje rood erin, waar draken op stonden, of misschien slangen, en soms sliepen er nog meer mensen. Dat vond ze niet leuk.

Trudi en Bamba ook niet; bij tante Peggy moest Trudi ook onder het kussen slapen, zodat er geen plas op haar kwam. Dat was lastig en het lag niet lekker, maar ze kon haar poppen natuurlijk niet thuis laten, zoals Mami had voorgesteld. Soms zei Mami van die stomme dingen.

‘Een week’, had ze bijvoorbeeld gezegd. ‘Je moet een week bij Peggy logeren, ik moet op reis om veel geld te verdienen. Wanneer ik terugkom, krijg je een nieuwe jurk en zoveel ijs en snoep als je op kunt.’

Een week, dat was een heleboel dagen. Ze wist niet hoeveel, maar het waren er meer dan drie en ze zou de hele tijd in deze nare kamer moeten slapen, waar auto’s en bussen buiten over straat reden, die de hele nacht door toeterden, remden en piepten. Ze zou op de lakens plassen en tante Peggy zou niet de moeite nemen om ze te wassen, ze zou ze overdag gewoon over een stoel te drogen hangen, en Trudi en Bamba zouden zo verdrietig zijn, zo ontzettend verdrietig, dat ze hen niet kon troosten, hoe hard ze ook haar best deed.

Ik wil niet bij die stomme tante Peggy blijven, dacht ze. Ik wou dat tante Peggy dood was. Als ik tot God bid dat Hij haar wegneemt en Hij doet dat, dan beloof ik dat ik de hele nacht geen druppel plas, en wanneer het morgen wordt, komt Mami me halen en dan hoef ik hier nooit meer heen. Nooit meer.

Hoort u dat, God, laat Mami terugkomen, laat het plassen ophouden en haal tante Peggy weg. Laat u haar maar doodgaan of zet haar in een vliegtuig en vlieg naar de Duizendeilanden met haar.

Ze vouwde haar handen zo stevig dat haar vingers er zeer van deden, en ook Trudi en Bamba baden zo goed mogelijk met haar mee, dus heel misschien kreeg ze toch haar zin.

1

Toen privédetective Maarten Verlangen op dinsdag 3 juni onderweg was naar zijn werk, kocht hij zes biertjes en zes nieuwe stofzuigerzakken.

De eerstgenoemde aankoop was routine, de laatste uitzonderlijk. Sinds zijn Martha vijf jaar geleden van hem gescheiden was, had zijn schoonmaakwoede zulke hoogten niet meer bereikt. Hij maakte de met roestwerende verf behandelde stalen deur van zijn kantoortje dan ook met een wat onwennig goed gevoel open en stapte naar binnen.

Het was een kamertje van drie bij vier meter en geen architect ter wereld zou op het idee gekomen zijn om ‘kantoor’ op de tekening te schrijven. Het lokaal was gesitueerd in een van de beroete, oude huurkazernes achteraan in de Armastenstraat vlak bij het spoor. In het souterrain. Waarschijnlijk was het oorspronkelijk bedoeld geweest als een soort opslagruimte voor de conciërge, waar allerlei dingen die nodig waren voor de huurders bewaard konden worden: wc-potten, doucheslangen, kookplaten en andere gebruiksvoorwerpen die aan slijtage onderhevig waren.

Maar nu was het dus een kantoor. Weliswaar geen erg modieus kantoor. De wanden waren afgewerkt met vies, aardekleurig stucwerk dat er vanaf het begin op zat, de vloer was twintig of dertig jaar geleden donkerblauw geverfd, en er kwam alleen licht naar binnen door een krap bemeten raampje op beganegrondniveau, vlak onder het plafond. Het meubilair was eenvoudig en functioneel. Een bureau met een bureaustoel, een grijze, plaatstalen archiefkast, een lage boekenkast en een brommende koelkast van vijftig liter, een waterkoker en een versleten bezoekersstoel. Aan een van de muren hing een kalender met reclame voor een benzinestation, aan een andere muur een reproductie van een sombere litho van Piranesi. De overige twee muren waren kaal.

Afgezien van de kalender, die Verlangen met de precisie van een slaapwandelaar elk jaar eind januari of begin februari verving, zag het kantoor er al vier jaar lang hetzelfde uit. Vanaf het moment dat hij het had betrokken. Een veilige omgeving verleent stabiliteit aan het leven. Die invloed moet je niet onderschatten, dacht hij altijd. Je moet het stof niet verachten dat met de jaren op onze schouders komt te liggen.

Hij deed de lamp aan het plafond aan, aangezien de bureaulamp kapot was. Hij hing zijn dunne windjack aan een haak aan de binnenkant van de deur en zette de biertjes in de koelkast.

Hij ging op de bureaustoel zitten en legde de stofzuigerzakken in de rechterbovenla. Hij was niet van plan ze hier te gebruiken. Integendeel. Zijn stofzuiger van het merk Melfi – een van de weinige artikelen die hij na de scheiding had meegekregen, misschien wel omdat hij even slecht functioneerde als hun huwelijk – stond in zijn huis in de Heerbanerstraat. Daar wilde hij gaan schoonmaken. Daar was de grens bereikt. Hij vroeg zich even af of hij de zakken niet op het bureau moest laten liggen; het gevaar bestond dat ze aan het eind van de werkdag in de la zouden blijven liggen, maar dat risico besloot hij te nemen. Stofzuigerzakken hoorden niet bij de attributen die een cliënt verwachtte te zullen aantreffen op een gerenommeerd detectivebureau.

detectivebureau verlangen. Dat stond op een eenvoudig, maar stijlvol bordje op de deur. Hij had het zelf geschreven en geplastificeerd. Hij was er een ochtend mee bezig geweest, maar het resultaat mocht er zijn.

Hij keek in zijn agenda. Vanmiddag een bespreking met de verzekeringsmaatschappij. Verder stond er niets in. Hij controleerde of het antwoordapparaat geen ingesproken berichten bevatte. Hij haalde een biertje uit de koelkast, maakte het open en stak een sigaret op.

Hij keek op zijn horloge. Het was tien over tien.

Als ik voor twaalf uur geen cliënt krijg, ga ik uitgebreid lunchen bij Oldener Maas en daarna schiet ik me voor mijn kop, dacht hij en hij lachte grimmig in zichzelf.

Het was een dwanggedachte die elke ochtend terugkeerde, en op een dag zou hij er misschien gevolg aan geven. Hij was zevenenveertig jaar oud en de mensen die hem misschien zouden missen, waren op de duim van een hand te tellen.

Ze heette Belle en was zijn dochter. Zeventien lentes jong. Hij keek even naar haar lachende gezicht op de foto naast de telefoon en nam nog een slok bier. Hij knipperde de tranen weg die het bittere vocht naar zijn ogen stuwde en boerde.

Hoe komt zo’n klootzak als ik aan zo’n dochter? vroeg hij zich af.

Dat was ook een terugkerende gedachte. Er waren veel dingen die terugkwamen in het brein van Maarten Verlangen. In het bijzonder troebele, oude vragen waar geen antwoord op was. In heldere momenten schrok hij daar weleens van.

Maar er bestond een middeltje tegen de angst van heldere momenten. Gelukkig maar. Hij nam nog een slok en lurkte aan zijn sigaret. Hij stond op, zette het raam op een kier en ging weer zitten.

Het was inmiddels dertien over tien geworden.

Ze belde vlak voor elven en een half uur later verscheen ze.

Een tamelijk lange vrouw van een jaar of vijfendertig. Roodbruin, schouderlang haar. Een smal gezicht met hoge jukbeenderen en fijne trekken. Slank en sportief, maar toch met een opvallende buste. Ze droeg een strakke zwarte lange broek en een bordeauxrode blouse met heel korte mouwen. Goed geëpileerde wenkbrauwen. Hij vond haar mooi.

Ze ging snel met haar blik door het vertrek. Ze bleef even naar de Piranesi-reproductie kijken, voordat ze haar aandacht ten slotte op Verlangens sombere gezicht richtte.

‘You mind if we speak English?’

Verlangen verklaarde dat hij die taal in de dertig minuten die waren verstreken sinds ze elkaar aan de telefoon hadden gesproken nog niet was verleerd. Ze glimlachte licht en ging in de bezoekersstoel zitten. Ze sloeg haar benen over elkaar en kuchte. Hij bood haar een sigaret aan, maar ze schudde afwerend haar hoofd. Ze haalde een pakje Gauloises uit haar rode handtas, nam er een sigaret uit en stak die met een ranke gouden aansteker aan.

‘U bent privédetective?’

Verlangen knikte.

‘Daar zijn er tegenwoordig zeker niet zoveel meer van?’

‘Er zijn er nog wel een paar.’

‘Vijf in deze stad.’

‘Hoe weet u dat?’

‘Dat heb ik in het telefoonboek opgezocht.’

‘Daar staan ze waarschijnlijk niet allemaal in.’

‘Nee? Nou, in ieder geval heb ik u zo gevonden.’

Verlangen haalde zijn schouders op. Het viel hem op dat ze een kleine tatoeage had op haar linkerbovenarm, vlak onder de rand van haar mouw. Het leek wel een zwaluw. In ieder geval een vogel.

Het viel hem ook op dat ze nogal bruin was. Ze had al heel wat zon opgedaan, dacht hij, ook al was het nog maar begin juni. Haar huid had de prettige tint van café au lait, hij vroeg zich af hoe het zou voelen om er met zijn vingertoppen overheen te gaan.

Of was ze gewoon een zonnebanktypje?

‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’ vroeg hij.

‘Een observatieopdracht.’

‘Observatie?’

‘Of hoe u het wilt noemen. Dat hoort toch bij uw repertoire?’

‘Uiteraard. En wie moet er worden geobserveerd?’

‘Mijn man.’

‘Uw man?’

‘Ja. Ik wil dat u hem een paar dagen voor me in de gaten houdt.’

‘Ik begrijp het.’

Hij bladerde naar een schone bladzij in zijn schrijfblok en klikte twee keer met zijn balpen.

‘Wat is uw naam, als ik vragen mag?’

Ze had haar naam over de telefoon niet willen geven en ze had zich niet voorgesteld toen ze binnenkwam. Ze leek ook nu even te aarzelen terwijl ze een trekje van haar sigaret nam.

‘Barbara Hennan.’

Verlangen noteerde het.

‘Ik ben Amerikaanse. Mijn meisjesnaam is Delgado. Ik ben getrouwd met Jaan G. Hennan.’

Hij was al bij de eenzame tussenletter aangekomen, toen hij stopte.

Jaan G.? dacht hij. Krijg nou wat. Jaan G. Hennan.

‘We wonen nog maar een paar maanden in dit land. Hoewel mijn man oorspronkelijk uit Maardam komt. We hebben een huis in Linden gehuurd … dertig kilometer hiervandaan, ik neem aan dat u weet waar dat ligt?’

‘Jazeker.’

Zouden er meer Jaan G. Hennans zijn? Vermoedelijk wel. Maar hoe waarschijnlijk was het dat het een van hen was? En hoe …?

‘Wat is uw tarief?’

‘Dat hangt ervan af.’

‘Waar hangt dat van af?’

‘Van de aard van de opdracht. De tijd die ermee gemoeid is. De kosten …’

‘Ik wil dat u mijn man een paar dagen in de gaten houdt. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat, u zult nauwelijks tijd overhouden voor andere opdrachten.’

‘Waarom wilt u hem laten observeren?’

‘Daar wil ik niet verder op ingaan. Ik wil alleen dat u zijn gangen nagaat en mij daarvan verslag uitbrengt. Goed?’

Ze trok een wenkbrauw op en werd nog mooier.

Klassiek, dacht hij. Dit is verdorie klassiek. Hij voelde zich net Philip Marlow, en dat overkwam hem niet vaak, althans niet als hij nuchter was. Misschien moest hij ervan genieten zolang het duurde.

‘Dit is geen ongewone opdracht’, zei hij. ‘Maar ik heb een paar vragen.’

‘Ga uw gang.’

‘Hoe ver en hoe discreet, bijvoorbeeld?’

‘Hoe ver …?’

‘Hoe gedetailleerd wilt u het? Als hij naar een restaurant gaat, wilt u dan ook weten wat hij eet, met wie hij praat, wat ze zeggen …?’

Ze onderbrak hem door haar linkerhand een decimeter boven de tafel te houden. De zwaluw bewoog sensueel.

‘Ik begrijp wat u bedoelt. Nee, het is genoeg als ik het in grote lijnen weet. Als ik van bepaalde omstandigheden meer wil weten, kan ik u dat toch later alsnog zeggen?’

‘Vanzelfsprekend. U bepaalt de regels. En hij mag niet merken dat ik hem in het oog hou?’

Ze aarzelde weer.

‘Liever niet.’

‘Mag ik vragen wat uw man doet?’

‘Hij is zakenman. Hij heeft een importfirma. Pas opgericht natuurlijk … maar iets dergelijks heeft hij ook in Denver gedaan.’

‘Welke producten?’

Ze haalde haar schouders op.

‘Verschillend. Componenten voor computers, bijvoorbeeld. Maar wat doet het beroep van mijn man ertoe? U hoeft hem immers alleen maar te schaduwen.’

Verlangen vouwde zijn handen voor zich op het bureau en was even stil.

‘Mag ik u erop wijzen, mevrouw Hennan,’ zei hij vervolgens nadrukkelijk op een manier waarvan hij hoopte dat die bars en mannelijk overkwam, ‘mag ik u erop wijzen dat ik de opdracht nog niet heb aanvaard? U wilt dat ik uw man in de gaten hou, en als ik daarmee akkoord ga, dan moet ik eerst weten waar ik aan begin … Het is niet mijn gewoonte zomaar ergens blindelings in te stappen, dan word je niet oud in dit vak.’

Ze fronste haar voorhoofd. Hij zag dat ze zich niet had gerealiseerd dat hij de opdracht ook zou kunnen weigeren.

‘Ik begrijp het’, zei ze. ‘Neem me niet kwalijk. Maar u bent toch gewend aan een zekere mate van … discretie, nietwaar?’

‘Natuurlijk. Binnen redelijke grenzen. Maar zonder bepaalde gegevens kan ik de opdracht gewoon niet op een bevredigende manier uitvoeren. Ik moet iets weten van de gewoonten van uw echtgenoot. Hoe zijn werkdag eruitziet. Naar welke plaatsen hij toe gaat, welke mensen hij spreekt. Enzovoort. Het liefst zou ik natuurlijk weten wat erachter zit … Waarom u hem wilt laten schaduwen, maar ik ben bereid het zonder die informatie te stellen.’

Ze maakte een vaag gebaar met haar hoofd van rechts naar links en keek weer een paar seconden naar de Piranesi-reproductie.

‘Tja, ik respecteer uw beroepscode natuurlijk. Wat zijn gewoonten betreft is het niet zo ingewikkeld. We wonen dus in een huis aan de rand van Linden. Hij heeft een kantoor in het centrum, daar brengt hij elke dag zes, zeven uur door. Soms lunchen we samen, als ik een boodschap moet doen in de stad. Ik heb het eten altijd om zeven uur klaar, maar af en toe dineert hij ergens met zakelijke contacten … We hebben geen grote kennissenkring, we wonen hier immers nog maar een paar maanden. Ja, dat is het wel zo’n beetje. In het weekend is het natuurlijk anders, dan zijn we vaak de hele tijd samen en dan heb ik uw diensten niet nodig.’

Verlangen had ijverig aantekeningen gemaakt terwijl ze praatte. Nu krabde hij in zijn nek en keek op.

‘Welke kennissen hebt u?’

Ze viste weer een sigaret op.

‘Helemaal geen kennissen eigenlijk. Mijn man heeft door zijn werk natuurlijk de nodige contacten, maar ikzelf heb alleen de Trotta’s waar ik naartoe kan gaan als er iets is. Dat zijn onze naaste buren, een vreselijk saai stel, om eerlijk te zijn, maar we zijn in ieder geval over en weer bij elkaar wezen eten. Hij is piloot, zij huisvrouw. Ze hebben ook twee onuitstaanbare dochters.’

‘Trotta?’

‘Ja.’

Verlangen noteerde het.

‘Hebt u een foto?’ vroeg hij. ‘Ik heb een foto van uw man nodig.’

Ze haalde een witte envelop uit haar handtas en overhandigde die. Hij haalde er twee foto’s uit, beide van het formaat tien bij vijftien.

Jaan G. Hennan keek hem ernstig aan.

Tien jaar ouder, maar dezelfde Jaan G., geen twijfel mogelijk. De foto’s leken tamelijk recent, waarschijnlijk allebei van hetzelfde rolletje, beide met het onderwerp in half profiel. De ene van rechts, de andere van links. Dezelfde diepliggende ogen. Dezelfde stijve lippen en krachtige kaakpartij. Hetzelfde kortgeknipte, donkere haar. Hij stopte de foto’s weer in de envelop.

‘Goed’, zei hij. ‘Ik doe het. Als we het over de details eens worden.’

‘Welke details?’

‘Tijd. Uitvoering. Honorarium.’

Ze knikte.

‘Een paar dagen maar, wat ik al zei. Zeker niet meer dan twee weken. Het zou mooi zijn als u morgen kon beginnen. En wat bedoelt u met uitvoering?’

‘Vierentwintig uur per dag, of maar twaalf? De mate van discretie of opdringerigheid … ja, wat ik al noemde.’

Ze nam een trekje en blies een smalle, peinzende rooksliert uit. Even kreeg hij het idee dat ze normaal gesproken helemaal niet rookte, dat ze alleen een pakje Gauloises had gekocht om een bepaalde indruk te wekken.

‘Wanneer hij van huis is’, besloot ze. ‘Dat is voldoende. Vanaf het moment dat hij ’s ochtends vertrekt tot het moment dat hij ’s avonds thuiskomt … vroeg of laat in de avond.’

‘En hij mag mij niet zien?’

Er ontstond opnieuw een korte pauze en het viel hem weer op dat ze over dat punt niet goed nagedacht scheen te hebben.

‘Nee’, zei ze. ‘Zorg dat hij u niet ziet. Als ik van gedachten verander, zeg ik het wel. Hoeveel moet ik betalen?’

Hij deed alsof hij nadacht en krabbelde een paar getallen op zijn collegeblok.

‘Driehonderd per dag plus onkosten.’

Daar leek ze niet van te schrikken.

‘Een voorschot voor drie dagen. Misschien moet ik ook een kamer in Linden nemen … Hoe wilt u dat ik verslag uitbreng?’

‘Eén keer per dag’, zei ze zonder aarzeling. ‘Ik zou graag willen dat u mij elke ochtend belt. Dan ben ik altijd thuis. Als ik het nodig acht, kunnen we afspreken, maar hopelijk hoeft het niet zo ver te komen.’

Verlangen had opnieuw de vraag ‘waarom?’ op het puntje van zijn tong, maar slaagde erin die in te slikken.

‘Goed dan’, zei hij en hij leunde achterover op zijn stoel. ‘Dan zijn we eruit. Zou u dan nog even uw adres en telefoonnummer kunnen geven, dan ga ik morgenvroeg aan de slag … en mijn voorschot natuurlijk.’

Ze haalde een donkerrode portefeuille tevoorschijn, waaruit ze twee biljetten van vijfhonderd gulden opdiepte. En een visitekaartje.

‘Duizend’, zei ze. ‘Laten we met duizend beginnen.’

Hij nam het geld en het kaartje in ontvangst. Ze stond op en reikte hem over het bureau heen haar hand.

‘Dank u wel, meneer Verlangen. Ik ben heel blij dat u dit op u neemt. Het zal … het zal mijn leven gemakkelijker maken.’

Werkelijk? dacht hij en hij pakte haar hand. Hoe dan? Ze keek hem een lange fractie van een seconde recht in de ogen, en hij vroeg zich opnieuw af hoe het zou voelen om een ander deel van haar lichaam aan te raken dan haar stevige en aangenaam koele handpalm.

‘Ik zal mijn best doen’, beloofde hij.

Ze glimlachte even. Ze draaide zich op haar hielen om en liet hem alleen.

Haar voetstappen verwijderden zich op de trap en hij bleef een poosje naar het geluid ervan staan luisteren. Hij verwachtte bijna dat er een soort doek zou vallen.

Vervolgens deed hij de koelkast open en haalde er een biertje uit.

2

Toen hij de deur van zijn benepen appartement aan de Heerbanerstraat opendeed, besefte hij dat de stofzuigerzakken nog in zijn bureaula op kantoor lagen.

Aan de andere kant had hij niet een van de blikjes bier in de koelkast laten staan, dus dat hief elkaar misschien weer op.

Van schoonmaken kon nu toch niets komen, maar een dag eerder of later maakte ook niet uit. De geur van oud vuil en een ander muf luchtje, waarschijnlijk schimmel onder de badkuip, kwam hem als een welkomstgroet tegemoet. Je moet geen dingen wegdoen waar je aan gewend bent en gewoonten moet je niet zomaar veranderen, dacht hij gelouterd. Je moet het stof niet verachten … zoals ik al had bedacht.

Onder de brievenbus lagen een stapel reclameblaadjes en twee rekeningen. Hij raapte alles op en gooide het op de rieten stoel, waar meer van hetzelfde lag. Hier ben ik heer en meester, dacht hij en hij zette de balkondeur open. Hij draaide zich weer om en bleef een poosje staan kijken naar de vieze bende. Naar het onopgemaakte bed, de vuile vaat en de algemene groezeligheid. Hij zette de stereo uit die waarschijnlijk sinds gisteravond had aangestaan. Hij bedacht dat de rechterluidspreker kapot was en dat hij daar iets aan moest doen.

Hij liep naar de badkamer. Wierp een blik in de besmeurde spiegel en constateerde dat hij er tien jaar ouder uitzag dan vanochtend.

Waarom neem ik überhaupt nog de moeite om verder te leven? vroeg hij zich af toen hij onder de douche stond.

En waarom stel ik mezelf dag in dag uit deze optimistische vragen?

Een uur later had hij de afwas gedaan die zich in drie dagen had opgestapeld. Het was inmiddels acht uur geworden en hij ging voor de tv zitten. Hij zag de eerste tien minuten van het journaal. Er was een politieman vermoord in Groenstadt en in Berlijn vond een topontmoeting van ministers plaats naar aanleiding van de onrust over de valuta. Een krankzinnige zwaan had een kettingbotsing veroorzaakt op de snelweg bij Saaren. Hij zette de tv uit en belde zijn dochter.

Ze was niet thuis, en hij was gedwongen om een paar zinnen te wisselen met de nieuwe vriend van zijn ex-echtgenote. Dat duurde een halve minuut en naderhand kon hij zich erop beroemen dat hij niet één keer had gevloekt. Dat was tenminste iets.

In de koelkast stonden vier biertjes en een fles mineraalwater. Hij smeerde een boterham met salami, kaas en augurk – zonder boter, want die was hij vergeten te kopen – en hij koos na enige tweestrijd voor het water. Hij ging weer op de bank in de woonkamer zitten en haalde het collegeblok met zijn aantekeningen tevoorschijn.

Barbara Hennan. De mooie Amerikaanse.

Geboren Delgado, maar nu dus Hennan.

Aangezien ze was getrouwd met die klootzak van een Jaan G. Hennan.

Om de een of andere krankzinnige reden.

G., dacht hij. Waarom nou uitgerekend G.?

En waarom zou hij, Maarten Baudewijn Verlangen, in vredesnaam zijn krap bemeten tijd moeten steken in zoiets slinks en simpels als het schaduwen van Jaan G. Hennan?

Voor wiens opsluiting hij – min of meer op eigen houtje – had gezorgd. Dat was … ja, dat was bijna op de dag af twaalf jaar geleden, constateerde hij toen hij terugrekende in zijn hoofd. Eind mei 1975. Toen hij nog binnen het korps werkte als een fatsoenlijke politieman.

Toen hij nog een behoorlijke baan had, een gezin en een zeker recht om zichzelf in de spiegel aan te kijken zonder zijn ogen neer te slaan.

Toen hij nog een toekomst had.

In het begin van de jaren tachtig was het misgelopen. In 1981, 1982. De koop van het huis in Dikken. De wrijvingen met Martha. Hun seksleven dat gewoon inzakte als … een versleten condoom.

De steekpenningen. De plotselinge kans om wat extra’s te verdienen gewoon door een oogje dicht te knijpen. Een heel aardig extraatje, trouwens. Zonder die verdiensten hadden ze de rente en afbetaling van het huis nooit kunnen opbrengen; hij had naderhand geprobeerd het aan Martha uit te leggen, na de ontmaskering en de klap, maar ze had alleen haar hoofd geschud en gesnoven.

En die vrouw dan? had ze willen weten. Hoezo was het noodzakelijk geweest voor hun huwelijk dat hij de nachten met haar doorbracht? Zou hij dat misschien ook kunnen uitleggen?

Dat kon hij niet.

Vijf jaar geleden barstte de bom, bedacht hij. Vijf jaar en ik leef nog steeds.

Er waren af en toe momenten dat hem dat niet meer verbaasde.

Hij dronk het laatste beetje water op en ging een biertje halen. Hij verhuisde naar de stoel bij de leeslamp en leunde achterover.

Barbara Hennan, dacht hij en hij sloot zijn ogen.

Wat deed zo’n mooie vrouw in godsnaam bij zo’n ellendeling als G.?

Dat was een raadsel, zeker, maar geen nieuw raadsel. Vrouwen hadden het in hun oordeel omtrent mannen wel vaker bij het verkeerde eind gehad in de wereldgeschiedenis. Verward als ze waren door potige mannetjes en allerhande uiterlijkheden. Hij pakte de foto’s erbij en bekeek ze even met lichte afschuw.

Waarom? vroeg hij zich af. Waarom wil ze hem laten schaduwen?

Was er meer dan één antwoord mogelijk?

Hij dacht van niet. Dit was natuurlijk weer het oude liedje. De ontrouwe echtgenoot en de jaloerse echtgenote. Die bewijzen wilde. De ontrouw zwart-op-wit.

Maarten Verlangen zat nu al vier jaar in het vak en als hij een schatting moest maken, dan was tweederde van zijn opdrachten van dit type.

Als hij de diensten die hij voor de verzekeringsmaatschappij verrichtte niet meetelde, maar die vielen eigenlijk niet onder zijn privéspeurwerk. Dat was iets anders. Bij Trustor Verzekeringen zochten ze een detective die op een wat minder orthodoxe manier kon controleren of er sprake was van onoorbare praktijken, en wie was geschikter dan een politieman die de zak gekregen had? Of die de eer aan zichzelf had gehouden en het korps had verlaten, beter gezegd. Een herenakkoord. Het ging niet om een vaste aanstelling, maar om af en toe eens een opdrachtje – dat meestal op een voor de verzekeringsmaatschappij bevredigende manier was afgelopen – en zo was de samenwerking in de loop der tijd steeds gecontinueerd. Wanneer Verlangen soms zijn lugubere inkomsten telde, kon hij constateren dat het ongeveer fiftyfifty was. De helft was afkomstig van de verzekeringsmaatschappij en de helft uit zijn verdere particuliere speurwerk.

Hij stak een sigaret op, naar schatting de veertiende die dag, en probeerde de Amerikaanse vrouw weer voor zich te zien. Mevrouw Barbara Hennan. Een jaar of zevenendertig, achtendertig? Ouder zou ze niet zijn. Minstens tien jaar jonger dan haar man dus.

En tien keer begeerlijker. Nee, geen tien keer. Tienduizend keer. Waarom zou je ontrouw zijn als je een vrouw had als Barbara? Onbegrijpelijk.

Hij nam een paar trekjes en dacht na. Was het eigenlijk wel zo waarschijnlijk dat het om het aloude motief ging? Was Barbara Hennan, geboren Delgado, bij hem gekomen omdat ze dacht dat haar man iets met een andere vrouw had? Na slechts een paar maanden in een ander land?

Of ging het eigenlijk om iets anders? En waarom dan wel?

Hij had het haar op de man af willen vragen. Die vraag had hem tijdens het gesprek een paar keer op de lippen gebrand, en meestal draaide hij niet om de hete brij heen, maar iets had hem weerhouden.

Misschien had hij haar gewoon niet willen beledigen. En misschien waren er ook andere redenen.

Ook al wist hijzelf niet precies welke. Dat was hem niet duidelijk geweest toen hij tegenover haar aan het bureau zat, en nu hij er hier in zijn muffe kamer aan terugdacht en een strategie probeerde te bepalen was hem dat nog steeds niet duidelijk.

Strategie? dacht hij. Lulkoek. Ik heb toch geen strategie nodig? Ik rij er morgenvroeg heen. Dan blijf ik de hele dag voor zijn kantoor in de auto zitten. Ik rook me suf. Ik ben zo’n stuk ouder geworden dat hij me toch niet zal herkennen.

Een simpel klusje. Klassiek dus. Als het een film was, zou het huis rond half vijf moeten exploderen.

Hij dronk zijn bier op en vroeg zich af of hij er nog eentje zou nemen voordat hij naar bed ging. Over de dag verspreid had hij er in totaal acht geconsumeerd. Hij had nog een marge voor de limiet van tien was bereikt, maar waarom zou hij zichzelf niet voor één keer de luxe gunnen van een zuiver geweten?

Twee te goed houden? Ergens in zijn binnenste klonk natuurlijk een flauw stemmetje dat fluisterde dat tien biertjes per dag ook niet echt een ondiscutabele deal was. Maar ach, dacht hij, alles is relatief, behalve de dood en de woede van een dikke vrouw. So what?

Dat laatste had hij ergens gelezen. Tamelijk lang geleden waarschijnlijk, in de tijd dat hij nog onthield wat er in boeken stond.

Hij boerde en doofde de laatste sigaret van die dag. Met uitkleden en wassen was hij binnen een minuut klaar en daarna kroop hij in zijn onopgemaakte bed. Het kussen rook wat viezig en triestig, naar oude, ongezonde hoofdhuid of zoiets. Het omdraaien hielp niet.

Hij zette de wekker op half zeven en deed het licht uit.

Linden? dacht hij. Als ik een kamer neem in een hotel, hoef ik in ieder geval een paar nachten niet tussen vieze lakens te slapen.

Vijf minuten later lag Maarten Baudewijn Verlangen met open mond te snurken.

3

Zijn dochter belde net toen hij uit de douche kwam. Als gewoonlijk wekte alleen al het horen van Belles stem een warm gevoel bij hem op. Een opvlammen van vaderlijke trots.

Verder gaf haar boodschap weinig aanleiding tot vrolijkheid. Ze hadden half en half afgesproken om dit weekend een dag samen door te brengen. Of twee. Hij had ernaar uitgezien – op de grimmig gereserveerde manier waarop hij nog steeds durfde uit te zien naar dingen – maar nu was er een boottochtje naar de eilanden tussen gekomen. Dus als hij het niet erg vond …?

Hij vond het niet erg. Waarom zou hij zijn zeventienjarige dochter, van wie hij boven alles op de wereld hield, geen boottochtje met leeftijdgenoten gunnen? Dat was toch beter dan met een dikke, vroeg grijze, licht aan de drank verslaafde vader op te moeten trekken? God verhoede.

‘Weet je het zeker?’ vroeg ze. ‘Vind je het niet erg? Misschien kunnen we dan het volgende weekend afspreken?’

‘Natuurlijk’, verzekerde hij haar. Dat kwam hem in feite ook beter uit. Hij had het nu nogal druk op zijn werk.

Misschien geloofde ze hem wel, zo oud was ze nou ook weer niet.

Ze gaf hem een zoen door de hoorn en verdween. Hij slikte een brok weg en knipperde vocht uit zijn ogen. Hij liep naar de kiosk en kocht de Allgemejne. Ontbijten en de krant lezen, slapjanus! dacht hij.

En dat deed hij.

Hij was een paar minuten over negen bij de Aldemarckt in Linden, en een kwartier later had hij de Kammerweg gevonden. Hij parkeerde schuin tegenover Villa Zefier, draaide het zijraampje naar beneden en stelde zich in op wachten.

Linden was op zich weinig meer dan een provinciestadje. Naar schatting twintig- tot dertigduizend inwoners. Een paar kleine bedrijven. Een tamelijk bekende brouwerij, een kerk uit de vroege dertiende eeuw, en een bebouwing die voornamelijk na de oorlog was ontstaan en die bestond uit kleine huisjes en lage flats. Op pendelafstand van Maardam. Hij wist nog dat hij in zijn puberteit eens een meisje van hier had ontmoet; ze was koel en mooi geweest en hij had haar niet durven kussen. Margarita heette ze en hij vroeg zich af wat er van haar was geworden.

Verder stelde het hier niet veel voor. Het trage riviertje de Megel – ook mooi en tamelijk koel, waarschijnlijk, en voorzover hij zich kon herinneren een zijtak van de Maar – meanderde rustig door de stad en verder over het vlakke landschap naar het noordwesten. Ten zuiden van de rivier lag een heuvelrug en op die heuvelrug lag de Kammerweg. Ruim vier kilometer van het centrum van Linden, waar het stadhuis, het politiebureau, de markt en allerhande uitvindingen en gemakken van de beschaving te vinden waren. En een kerk uit de dertiende eeuw, zoals gezegd.

En een brouwerij, hij voelde dat hij dorst kreeg.

Verlangen zuchtte. Hij zette zijn zonnebril op, ook al was de zon er nog niet in geslaagd door het witgrijze wolkendek te breken, en stak een sigaret op. Hij keek spiedend naar het huis, dat hij ternauwernood kon onderscheiden tussen de rijen bomen en bloeiende struiken door, die langs de weg waren geplant om inkijk tegen te gaan, en probeerde de marktwaarde te schatten.

Niet onder een miljoen, concludeerde hij. Vermoedelijk ook niet onder de anderhalf miljoen. Maar ze huurden het alleen, als hij mevrouw Hennan goed had begrepen.

Het huis lag in veel opzichten ideaal. Een groot perceel met aan één kant bos of een verwilderd park. En een minstens even groot perceel aan de andere kant, met een huis erop dat ook half begraven stond in het groen. Hij gokte dat de Trotta’s, het gezin van de piloot met de onuitstaanbare dochters, hier woonden, maar daar durfde hij natuurlijk geen eed op te doen.

Aan de kant van de straat waar hij had geparkeerd, stonden helemaal geen huizen; er was alleen een steile helling naar een geasfalteerd fietspad dat evenwijdig aan de heuvel naar de stad voerde.

Tamelijk splendid isolation dus, constateerde Verlangen met een automatische steek van jaloezie. Het huis van de Hennans, dat hij vaag kon onderscheiden, was bleekblauw; hij had wel mooiere kleuren gezien, maar wat maakte dat uit? Zijn eigen vijfenveertig vierkante meter bevatte meer nuances dan Kandinsky had kunnen dromen, en verder zag hij een spierwitte springtoren vlak naast het huis oprijzen … ja, voorzover hij kon zien was het inderdaad een springtoren.

Ook nog een zwembad, dus. En waarom geen tennisbaan en een flinke serre aan de achterkant? Hij vroeg zich even af hoe ingewikkeld het eigenlijk zou zijn om de hele boel af te branden – als het even kon moest G. in de vlammen omkomen, terwijl de privéspeurder zelf diens jonge vrouw daar heldhaftig uit redde en met haar op zijn schouders op lenige benen naar buiten rende – maar hij moest zijn speculaties onderbreken toen een glimmend blauwe Saab langzaam de weg op reed tussen de zwarte granieten pilaren door die de oprit naar het huis flankeerden. Ze stonden daar als twee stijve, maar goed geüniformeerde en lichtelijk dreigende lakeien en drukten hun ongenoegen uit over alle soorten ongenode gasten.

De bestuurder zat alleen in de auto en, ook al ving hij maar even een glimp van hem op, Verlangen twijfelde er niet aan of het betrof Jaan G. Hennan in hoogsteigen persoon.

Wie moest het anders zijn? Je mocht er toch wel van uitgaan dat Barbara Hennan hem in ieder geval het juiste adres had gegeven.

Hij gaf de Saab vijftig meter voorsprong, toen startte hij zijn oude, trouwe Toyota en zette de achtervolging in.

Klassiek, dacht hij met koppige monotonie.

Hennan parkeerde in een van de smalle steegjes achter de kerk en liep honderd meter in de richting van de markt. Hij verdween door een deur in een winkel- en kantorencomplex in traditionele, beigekleurige jarenvijftigsnit van drie verdiepingen hoog. Verlangen slaagde erin de Toyota op een krappe plek aan de andere kant van de straat te zetten. Hij schakelde de motor uit, stak weer een sigaret op en draaide het zijraampje naar beneden.

Hij hield zijn aandacht gericht op de rij lege, karakterloze ramen boven de winkels op de begane grond. Een schoenwinkel. Een begrafenisonderneming. Een slagerij.

Nauwelijks twee minuten later ging een van de ramen boven de begrafenisonderneming open. Jaan G. Hennan leunde naar buiten en leegde zijn koffiekopje op het trottoir. Vervolgens deed hij het raam weer dicht.

Typisch, dacht Verlangen. Eens een klootzak, altijd een klootzak. Hij nam niet eens de moeite te kijken of hij iemand zou raken.

Hij zette de rugleuning naar achteren, zodat hij lekker onderuit kon zakken. Hij pakte het sportkatern van de Allgemejne en keek op zijn horloge. Het was kwart voor tien.

Kijk, kijk, dacht hij. Voor je het weet, ben je alweer druk aan het werk.

Toen hij zelfs de rouwadvertenties twee keer had gelezen en zo’n tien sigaretten had gerookt, begon Verlangen spijt te krijgen van zijn plannen voor een dag zonder alcohol.

Het was twintig over elf en hij stelde ze snel bij naar een ochtend zonder alcohol. Een paar biertjes bij de lunch – als het van lunchen zou komen – mocht hij toch wel hebben na deze grauwe uren van observeren, die even saai waren als meditatieoefeningen in een boeddhistisch klooster. Verlangen had een goede vriend die een paar jaar geleden langs die weg was verdwenen. Naar Tibet of Nepal of waar het ook was.

Hennan liet zich nauwelijks zien. Hij was nog een keer achter het raam verschenen, dat was alles. Hij had een paar seconden roerloos naar het wolkendek staan turen, alsof hij ergens over piekerde. Of net op dat moment een lichte hersenbloeding kreeg. Daarna had hij zich omgedraaid en was uit Verlangens blikveld verdwenen.

Het object. Het voorwerp van zijn observatie. De reden dat Verlangen hier zat in zijn gammele Japanse rijstkoker, met zijn gammele leven, voor driehonderd gulden per dag. Carpe diem, potverdorie.

Hij richtte zijn gedachten weer op de Hennan van vroeger. Op de weinige indrukken die hij twaalf jaar geleden tijdens het vooronderzoek van hem had opgedaan.

Het proces zelf was tamelijk pijnloos verlopen. Toen ze een paar onderknuppels aan het praten hadden gekregen, waren de bewijzen tegen Jaan G. Hennan overweldigend geweest. Hij had een paar jaar lang cannabis, heroïne en amfetamine gekocht en verkocht via koeriers, hij had een goed functionerend netwerk opgebouwd en waarschijnlijk wel een miljoentje of wat opzij kunnen zetten. Vooral omdat hijzelf nooit aan drugs begonnen was.

Geen bijzondere zaak dus, die vooral door het ijverige voeten- en speurwerk van Verlangen en zijn collega Müller was opgelost. Zij hadden ervoor gezorgd dat G. zijn verdiende loon kreeg: twee jaar en zes maanden. Daarom zouden zij tweeën, G. en Verlangen, vermoedelijk nooit bij elkaar op de verjaardag of op andere feestjes komen. Ook al werden ze vijfhonderd jaar oud.

Hij herinnerde zich Hennans ijskoude, bijna persoonlijke verachting tijdens de verhoren. Zijn pertinente weigering om vanuit een bepaald moreel perspectief naar zijn vuile zaakjes te kijken. G. had geen moraal, had Müller een keer geponeerd, en daar zat wel iets in. Zijn zelfverzekerdheid, en de wraakzucht die af en toe diep in zijn zwarte, licht oscillerende blik schitterde waren van het soort dat je niet zomaar wegwuifde.

En zijn opmerkingen. Als uit een vergeten B-film uit de jaren veertig.

‘Ooit kom ik terug. Hoed je dan maar, achterbakse gluipkoppen!’

Of: ‘Denk maar niet dat ik jullie vergeet. Jullie denken dat jullie hebben gewonnen, maar dit is slechts het begin van jullie nederlaag. Geloof me, verdraaide slippendragers, maak dat je wegkomt en laat me met rust!’

Zelfverzekerd? Dat was nog zacht uitgedrukt. Wanneer Verlangen terugdacht, kon hij zich voor de vuist weg geen groter, halsstarriger ego herinneren, in al zijn jaren bij het korps niet. Veertien in totaal. Jaan G. Hennan had iets werkelijk dreigends, zo was het toch? Een soort langzame, smeulende haat, die je niet zomaar van je afschudde. Een duistere belofte dat er represailles en vergeldingsacties zouden plaatsvinden. Bedreigingen van wat voor soort dan ook waren natuurlijk aan de orde van de dag in deze branche, maar in het geval van Hennan had hij het gevoel gehad dat het geen loze kreten waren. Hij was puur slecht. Als Hennan een ziekte was geweest in plaats van een mens, bedacht Verlangen, dan was hij een vorm van kanker geweest. Geen twijfel mogelijk.

Een kwaadaardig glioom midden in de voorhoofdskwab.

Hij schudde zijn hoofd en ging rechtop zitten. Hij begon last te krijgen van zijn onderrug en besloot een eindje te wandelen. Een klein blokje om, naar het plein en weer terug. Dat was maar vijftig meter, daarvoor hoefde hij zijn object niet uit het oog te verliezen.

Als Hennan hem echt wilde afschudden, was dat natuurlijk de simpelste zaak van de wereld. Hij hoefde het gebouw alleen aan de achterkant te verlaten en weg was hij. Geen kunst aan.

Maar waarom zou hij? Hij wist toch niet dat hij geobserveerd werd?

En de observator had geen idee waarom hij observeerde.

Lieve Heer, dacht Maarten Verlangen, toen hij het portier dichtsloeg. Geef mij twee redenen om nuchter te zijn in deze wereld.

Om half een ging Jaan G. Hennan lunchen. Verlangen verliet zijn auto weer en liep achter hem aan het plein over en een kroeg binnen met de naam Cava del Popolo. Hennan koos een tafeltje buiten bij het raam, Verlangen ging in een afgescheiden hoekje verderop in het lokaal zitten. Het mocht dan wel lunchtijd zijn, toch was het niet druk. De schaduw kon zijn object goed in de gaten houden en optimistisch bestelde hij twee biertjes plus de pastaschotel van de dag.

Hennan bleef veertig minuten zitten en er gebeurde niets, behalve dat hij de krant las, vissoep at en een klein flesje witte wijn dronk. Verlangen had daarentegen ook nog tijd voor koffie met cognac, en met de vrome hoop dat hij een middagdutje van een uurtje of anderhalf zou mogen doen, keerde hij terug naar zijn auto.

Zo ging het ook. Hij werd om half drie wakker doordat de zon door de wolken was gebroken en door zijn besmeurde voorruit naar binnen scheen. Het was zo heet als in een oven en hij merkte dat de alcoholconsumptie spijkers in zijn kop begon te slaan. Hij keek of Hennans donkerblauwe Saab er nog stond, stapte uit en ging een blikje bier en een blikje fris halen bij de kiosk voor het stadhuis.

Toen hij die ophad, was het tien over drie. De zon was de middag verder aan het veroveren en zijn kleren plakten aan zijn lijf. Hennan had zich weer een paar seconden achter de rechthoek van het raam vertoond met een telefoon aan zijn oor, en er was een parkeerwachter komen snuffelen, die onverrichter zake weer was afgetaaid. Dat was alles.

Verlangen trok zijn sokken uit en stopte die in het dashboardkastje. Dat luchtte een beetje op, maar niet veel. Hij stak de vijfentwintigste sigaret van die dag op en vroeg zich af wat hij nu eens zou gaan doen.

Na nummer zesentwintig was het huis nog steeds niet ontploft en was het niet koeler geworden. Verlangen liep naar de telefooncel voor de slagerij en belde zijn opdrachtgever. Na anderhalf keer overgaan nam ze op.

‘Mooi’, zei ze. ‘Fijn dat u belt. Hoe gaat het?’

‘Uitstekend’, zei Verlangen. ‘Van een leien dakje. Het leek me alleen weinig zinvol om meteen de eerste ochtend al te bellen. Hij zit op zijn kantoor, uw echtgenoot. Hij zit hier feitelijk de hele dag al.’

‘Ik weet het’, verklaarde Barbara Hennan. ‘Ik heb hem zojuist aan de telefoon gehad. Hij komt over een uur thuis.’

‘Is dat zo?’ vroeg Verlangen.

‘Ja, dat zei hij.’

O? dacht Verlangen. En waarom moet ik hier dan zitten wachten tot ik een ons weeg?

‘Ik denk dat u voor vandaag wel kunt stoppen’, ging mevrouw Hennan verder. ‘We zijn de hele avond samen, u hoeft pas morgenmiddag weer verder te gaan met uw werk.’

‘Morgenmiddag?’

‘Ja. Als u morgen na de lunch ter plaatse bent en in de gaten houdt wat hij doet en hoe hij de middag en de avond doorbrengt … vooral de avond … ja, voor mij is het van groot belang dat u hem dan niet uit het oog verliest.’

Verlangen dacht twee seconden na.

‘Begrepen’, zei hij. ‘Uw wil is wet. U krijgt overmorgen weer een verslag van me, zullen we dat afspreken?’

‘Dat is prima’, zei Barbara Hennan en ze hing op.

Hij bleef nog even in de bedompte telefooncel staan, maar toen zag hij de vrouwelijke parkeerwachter in haar begrafenisgrijze uniform aankomen en hij liep snel naar zijn auto.

Leven, waar is uw prikkel? dacht hij. Hij startte de auto en reed weg.

Ook al had hij meer tijd dan in het vagevuur, toch besloot Verlangen om niet terug te rijden naar zijn huis in Maardam. Het alternatief van de schone lakens was te aanlokkelijk en om kwart voor vijf checkte hij in bij hotel Belveder, een eenvoudig, maar schoon hotel aan de Lofterstraat, in de wijk achter het stadhuis.

Tussen zeven en acht dineerde hij in de sepiabruine eetzaal, samen met een zwemclub uit Warschau. Hij kreeg een soort ragout die hem vaag aan zijn voormalige schoonmoeder deed denken. Misschien niet aan haarzelf, maar wel aan de zondagse maaltijden die ze altijd bereidde, en dat was een herinnering waar hij heel goed zonder kon. Hij kocht twee donkere biertjes, die hij meenam naar zijn kamer, hij slaagde erin de groeiende behoefte te smoren om zijn dochter te bellen en viel halverwege een Amerikaanse politieserie in slaap, ergens tussen elf en half twaalf.

De lakens waren koel en pas gemangeld, en ook al had hij die dag uiteindelijk niet zo weinig gedronken als hij eerst van plan was, toch zat hij nog een heel eind onder het maximum van tien. Echt een heel eind.