Chris Rippen

Hier gebeurt niets

Uitgeverij De Geus

breda 2012

© Chris Rippen, 2011

Deze editie © De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Hans van Rhoon/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 2517 5

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2011

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

voor Finn en Sacha

Iemand toch zal toe moeten zien dat alles voorbij gaat

Rutger Kopland

Al die mooie beloften

I - Zesenvijftig

Zesenvijftig

Midden in het leven

Dit is een situatie waar hij niet om gevraagd heeft. Het is een beeld uit een film, iemand ligt in een kuil en je kijkt met hem mee naar hoofden die zich over de rand buigen. Daarboven is de lucht. Kuil, ravijn, graf. Whatever. Een trompe-l’oeil in de plafondschildering van een Siciliaans palazzo, doorvoede engeltjes leunen over de rand en kijken naar de sterveling beneden, daarachter het azuren uitspansel van de eeuwige zaligheid. De omhoogkijkende figuur is in het nadeel, de hoofden hebben het over hem, wat hem mankeert, hoelang het al duurt of nóg duurt, wat ze met hem zullen doen. Vier hoofden in zijn geval, in een halve cirkel, waarvan twee vertrouwd en twee vaag bekend, hij kan even niet op namen komen maar dat betekent niets. Boven hun hoofd welft zich een koepel, niet van een kerk, dat weet hij zeker, hij is al in geen jaren in een kerk geweest. Grapje, Marina, zegt hij tegen de ernstig kijkende vrouw die het dichtst bij hem staat. Zie je wel, hij kent haar.

‘Wat zegt hij?’ Een van de vaag bekende hoofden.

‘Ik kan hem nog steeds niet goed verstaan.’

Waarom hij hier ligt en hoe hij hier terechtgekomen is, weet hij niet, maar ook dat staat te dringen aan de rand van zijn bewustzijn. Iemand heeft het woord ‘tia’ laten vallen, dat heeft hij duidelijk gehoord. Of daar enig medisch gezag achter steekt, betwijfelt hij.

Hij beweegt zijn vingers. Hij ligt op gevlochten materiaal, een rustbank van rotan of iets dergelijks met een flinterdun kussentje, zijn botten doen nu al pijn. Deze gelegenheid mag weleens een comfortabeler meubelstuk gereedhouden voor als een gast onwel wordt. Mooi woord. Onwel. Dat is het. Hij was onwel. En nu niet meer. Hij gaat overeind zitten en zet zijn voeten op de vloer.

‘Zou je dat nou wel doen, Wolter? Je kunt beter nog even blijven liggen.’ Het bezorgde gezicht van zijn geachte collega Simon Anslo. Sneaky Simon, die er belang bij heeft dat hij nog blijft liggen. Reden te meer om de aanbeveling te negeren. Alleen werken zijn knieën nog niet erg mee.

‘Ik wil zitten’, zegt hij. Zijn tong is traag, maar de boodschap komt over, want iemand zet de bank in zitstand en duwt een kussen in zijn rug. Hij leunt achteruit en trekt zijn benen op. In de verte klinkt applaus.

De vrouw die Marina heet kijkt op haar horloge. ‘Ik moet zo terug’, zegt ze. ‘Jullie trouwens ook. Nu komt er muziek en daarna nog iets en dan ben ik aan de beurt. Waar moet die arts vandaan komen?’

‘Uit Bloemendaal’, antwoordt een vrouwenstem. ‘Ik kan anders wel even een oogje op meneer houden. Dan kunt u naar hiernaast gaan.’

Opeens weet hij weer waarvoor ze hier zijn, wat hij hier doet. ‘Ja, gaan jullie terug alsjeblieft. Ik red me wel.’ En om het geheel wat luchtiger te maken, voegt hij eraan toe: ‘The show must go on.’

Iemand schudt zijn hoofd. Marina buigt zich naar hem toe en streelt zijn wang. ‘Weet je het zeker? Geen rare dingen doen, hè?’ Ze knikt naar de vrouw die bij zijn voeten is komen staan. ‘Als er iets is …’

Als ze weg zijn, zegt de vrouw: ‘Blijft u nog maar even lekker zitten. Ik haal een glas water voor u en daarna ben ik hier achter bezig met het buffet.’ Ze is van zijn leeftijd, iets jonger misschien, met donkere, warme ogen in een lichtgetint gezicht. Strak donkerblauw mantelpakje, witte bloes met ruches. De bedrijfsleidster?

Muziek drijft de ruimte binnen. Dwarsfluit en piano. Een van die vrolijke Fransen uit de eerste helft van de eeuw. Hij sluit zijn ogen. The show must go on, de Ludo Prinsen-show voor dertig jaar uitgeverschap, alles uit de kast voor de algemeen directeur, en dan neem je zijn altijd boven haar macht grijpende dochter met haar schrille fluit, niet te negeren hartenwens van de jubilaris, op de koop toe. Ludo heeft nu eenmaal zijn voorkeuren. Ludo is de baas.

Maar er was iets. Hij probeert bij zichzelf na te gaan waarom hij zich niet onder het gehoor van de vreselijke fluit bevindt, bij de anderen, de collega’s, de uitgevers, de bladenmakers.

Er is iets gebeurd. Hij zat te wachten tot hij aan de beurt was om Ludo toe te spreken, op de tweede rij, tussen Marina en … dat is hem even ontschoten. Toen moet er iets gebeurd zijn.

Hij voelt een hand op zijn arm en doet zijn ogen open. ‘Misschien moet u even wat drinken’, zegt de vrouw. Het glas dat hij aanpakt is beslagen. Hij drinkt. Een black-out, denkt hij. Ik heb een black-out gehad.

Dan staat hij op en loopt met het glas in de hand naar het raam. Een winterlandschap zonder sneeuw, bruinig grasland in een omarming van kale bomenrijen. Een beekje. Links achteraan glooit het. Een naam komt in hem op. Hartenlust. Alles komt terug. Het landgoed aan de voet van de duinen. Het gewelfde glazen dak waaronder hij staat is van de wintertuin. Ergens achter dit uitzicht begint het oude visserspad naar Zandvoort. Als ze er geen golfterrein overheen gelegd hebben. Rechts, buiten zijn gezichtsveld, moet het Ramplaankwartier liggen, de Haarlemse enclave die hij op de heenweg zag liggen, met het Hervormde kerkje aan de rand en het koeienpaadje tussen de weilanden, verrassend ongeschonden de tijd doorgekomen. En daarachter de nieuwe Bavo en de oude. Nooit geweten dat je die van hieraf tegelijk kon zien, had hij gedacht toen ze door de Hartenlustlaan reden. Of wel geweten misschien maar kwijtgeraakt in de herinnering. Daarna stuiterde die bal over de weg. Nee, dat was eerder, ergens in een bollendorp. Hij herinnert zich zijn schrik toen dat jongetje de bal achternarende. Had dat iets met hem gedaan, met zijn hoofd? Het moet iets anders geweest zijn. Of niets. Het kan ook uit het niets ontstaan zijn. Hij had hoofdpijn, dat herinnert hij zich, splijtende hoofdpijn. Nu is die weg.

Het muzikale intermezzo is voorbij. Hij zou terug kunnen gaan naar de zaal, nu hij zich weer beter voelt, de rest van het programma volgen, de receptie meemaken, dan het buffet.

Maar iets weerhoudt hem. Hij voelt in zijn zak naar het programma, komt de dubbelgevouwen A4’tjes met zijn toespraak tegen en vouwt ze open. Boven de aanhef staat een krabbel in zijn handschrift. Vertrouw niet op mensen met macht. Hij laat zijn ogen over de eerste zinnen van de toespraak gaan. Hij kan zich niet herinneren dat hij die uitgesproken heeft.

De vrouw is met drie anderen bezig met de opstelling op de buffettafels. Als ze hem ziet, zegt ze iets tegen de man naast haar en komt hem tegemoet. Haar rok heeft een split aan de zijkant.

‘Bent u weer wat opgeknapt?’

Hij knikt. ‘Weet u wat er met mij aan de hand was? Is er iets gebeurd?’

Eerst veronderstelde ze dat hij flauwgevallen was, ze was achter bezig en kwam op de stemmen af. Hij werd ondersteund door de twee heren, hoewel hij op eigen kracht liep. Hij was een beetje afwezig, verward, zeiden de anderen, maar er was weinig aan hem te zien. Toen ze het gezondheidscentrum belde, heeft ze gewoon gezegd dat er iemand niet goed geworden was. Zijn vrouw vond het alarmnummer een beetje overdreven.

Marina. Dat past wel bij haar. Nu moet hij zeggen dat zij niet zijn vrouw is, maar iets anders, iets complexers, Niet van belang nu. De vrouw kijkt hem onderzoekend aan. Houdt ze iets achter, weet of vermoedt ze iets wat ze niet uitspreekt? Iemand heeft het woord ‘tia’ laten vallen. Wie?

Het lijkt haar het beste als hij nog even in de serre gaat zitten, zegt ze. ‘Ik loop wel even met u mee.’ Hij voelt de zachte drang, het mankeert er nog aan dat ze hem een arm geeft. Ze verzekert hem dat de dokter zo zal komen, biedt aan om iets voor hem te halen, ze hebben een heerlijke verse fruitcocktail staan, dat is vast wel goed voor hem en ze wenkt al een van de medewerkers.

Hij laat het zich welgevallen. Ze heeft een warme stem, een beetje hees, wat hij zowel erotisch vindt als vertederend. Meisjesachtig. Zoals ze naast hem loopt op kordate hakken, haar kastanjebruine haren met vlammetjes grijs op gelijke hoogte met zijn schouder, is ze ondanks die hakken een hoofd kleiner dan Marina. Een kleine, solide vrouw met vertrouwenwekkend zachte borsten, ziet hij als ze vooroverbuigt om het kussen op de stoel recht te leggen. In de zaal wordt gelachen, golfjes hilariteit, steeds luider. Salvo’s. Iemand werkt naar een climax toe. Hij voelt zich opeens buitengesloten.

‘Mag ik u iets vragen?’ zegt de vrouw. Hij kijkt haar aan. ‘U heet Greve, is het niet? Hebt u familie in Haarlem?’

‘Ik kom uit Haarlem. Ik bedoel, ik ben er geboren.’

‘In welk deel?’

‘Zuidwest. Achter de nieuwe Bavo.’

Ze knikt. ‘Ik ook. Ik kende een Wim Greve. Daar speelde ik wel mee.’

‘Dat is mijn broer. Willem. Wim. Hij was drie jaar ouder dan ik.’

‘Leeft hij niet meer?’

‘Nee.’ Hij schudt zijn hoofd alsof hij het feit kracht bij wil zetten. ‘Hoe heet u?’

‘Trudy Hasselbrink. Dat is mijn meisjesnaam.’ De naam zegt hem niets, maar hij doet of hij nadenkt. ‘Op straat noemden ze me Hassie’, zegt ze.

‘O ja’, zegt hij. ‘Hassie. Die ken ik.’ Hij kijkt naar haar. Een stevig meisje, dik sluik haar, breed gezicht, haar gebogen armen wijd om de bal af te schermen voor de anderen. Ze voetbalde als een jongen, hoorde altijd bij de eersten als ze partijtjes kozen. Hij niet. ‘Je woonde om de hoek in de Jan Stuytstraat. Toch?’

Ze knikt. ‘Nummer 28.’

‘En wij in de Plebaan Agteropstraat.’

‘Dan had ik het toch goed’, zegt ze. ‘En wat is uw voornaam?’

‘Wolter.’

Ze herhaalt zijn naam, schudt dan met een lachje van spijt het hoofd. Hij is nog teleurgesteld ook. Hij zou haar willen helpen, zou ook graag deel willen uitmaken van de herinnering van deze vrouw.

‘O, wacht … Wollie?’

‘Nou, vooruit.’ Hij trekt met zijn mond. ‘You Hassie, me Wollie.’

Ze lacht niet mee. ‘Je ouders herinner ik me ook, geloof ik’, zegt ze. ‘Ernstige mensen, klopt dat? Lang, je vader tenminste, met een donkere bril. Ik kan me vergissen, hoor, het is lang geleden, een mensenleven zo’n beetje.’

‘Je hebt een goed geheugen.’ Hij glimlacht. ‘Ben je altijd in deze omgeving blijven wonen?’

Ze hebben overal gewoond, zegt ze, tot in Duitsland toe. Haar man zat in het leger. Na zijn dood is ze weer naar het westen getrokken, de kinderen wonen hier. Een van haar schoonzoons beheert de oranjerie en bij bijzondere ontvangsten springt zij bij. Als een serveerster de beloofde fruitcocktail komt brengen, verontschuldigt Trudy Hasselbrink zich. Er is nog veel te doen. Zodra ze weg is, zet hij de coupe op een tafel. Hij is niet ziek.

In de ontvangstzaal wordt een lied ingezet. Een of ander musicaldeuntje, dat de helft van de zaal kent en de rest bromt maar wat mee, de tekst laat zich raden, krom en kreupel, uitgevers kunnen beter lezen dan schrijven. Vergeefs probeert Wolter zich ervoor af te sluiten, de deun drenst door in zijn hoofd. Hij voelt zich volkomen misplaatst.

De garderobe ligt rechts van de uitgang. Terwijl hij zijn jas aantrekt, kijkt hij door een opening in de gordijnen achter de glazen tussenwand recht in het gezicht van Cees Kamperman, die met een lach om zijn dikke lippen de woorden meemummelt. Hij heeft de vorige maand drie dagen met die man op de hei gezeten en heeft nog geen idee wat er in hem omgaat. Steeds dat half verrukte gezicht, zelfs tijdens de bespreking van de zwartste fusiescenario’s. Als zijn collega opkijkt van het papier, wendt Wolter zich snel af.

Druk pratend en lachend komt een gezelschap binnen, drie mannen en een vrouw. Direct dempen ze hun stemmen. ‘Hé, Wolter!’ zegt een van de mannen en hij komt met uitgestoken hand op hem af. ‘Hoe is het? Wat denk je, kunnen we nog naar binnen?’

Wolter probeert ontspannen te lachen. ‘Ga maar gauw, Henk, ze zijn al bijna door het programma heen.’ Henk, van Spectra, hij kent hem al jaren. Alleen wil zijn achternaam hem nog even niet te binnen schieten.

Bij de deur kijkt Henk om. ‘Wat een ontwikkelingen opeens, Wolter! Duitsland én Italië nota bene. Jullie zijn wel goed bezig!’

‘Dat kun je wel zeggen!’ Het komt aan op de mimiek.

‘Kom anders eens praten!’

Hij knikt. ‘Dat zal ik onthouden.’

‘Ga jij al weg?’

Hij trekt een bezwerend gezicht. ‘Even iets uit de auto halen. Zie je straks wel.’

Trudy verschijnt in de deuropening achter het buffet met een schaal in haar handen en kijkt naar hem. In de zaal gaat het lied over in applaus en dan klinkt Ludo’s stem, luid, alsof hij naast hem staat.

‘Beste vrienden,’ zegt de stem, ‘collega’s. Dit is een bijzondere dag.’

Wolter drukt de koperen deurkruk omlaag en loopt het bordes op. ‘Ik ben jouw vriend niet’, mompelt hij. ‘Vest op Prinsen geen betrouwen.’ Waar komt die regel vandaan? Het lijkt of er iets oplicht in zijn hoofd. Duitsland en Italië, zei Henk. Er is sprake van een overname, een overval. Na jaren laat Ludo hem vallen als een baksteen.

De koude winterlucht is een verademing. Achter hem gaat de deur open. ‘Waar ga je heen?’ vraagt Trudy Hasselbrink.

‘Even een ommetje’, zegt hij.

‘Maar de dokter kan elk moment komen.’

‘Ik blijf in de buurt.’

Op het toegangslaantje tussen de boomgaarden voelt hij de ogen van de zaal in zijn rug. Het kost hem binnendoor vijf minuten om het poortgebouw te bereiken. De man achter het loket knikt naar hem als hij passeert. Op weg naar het parkeerduin klopt hij op de zakken van zijn colbert. Marina reed op de heenweg. Heeft ze de sleutels teruggegeven? Hijgend staat hij stil voor de rijen geparkeerde auto’s en aarzelt. Voor de poort onder aan de helling stopt een auto. De lokettist komt naar buiten en buigt zich naar het portierraampje, beschrijft dan met zijn arm een halve cirkel en wijst. Vochtige kou komt aanwaaien uit de richting van de zee. Een rilling trekt door zijn lichaam. Hij zet zijn kraag op, loopt dan met zijn handen diep in zijn zakken terug de helling af en steekt de Hartenlustlaan over. Ze moeten niet denken dat hij wegloopt. Een ommetje, heeft hij gezegd. Even uitwaaien, goed voor zijn hoofd. Omdat hij om redenen die hij nog ontloopt even niets moet hebben van datgene wat het gezelschap op het landgoed bijeenhoudt.

Halverwege het koeienpaadje voelt hij zijn mobiele telefoon trillen. marina belt, staat op het schermpje. Is Trudy Hasselbrink haar nog tijdens Ludo’s speech komen waarschuwen? De stemming zal er nu wel goed in zitten. Dokter geïrriteerd, Marina nijdig, Trudy gegeneerd. Hij kijkt een paar seconden naar het vibrerende apparaat in zijn hand en drukt dan de oproep weg. En Ludo? Ludo zal begrip tonen, zoals immer. Maar intussen.

Hoewel hij weet wat er nu gaat gebeuren, zet hij zijn toestel niet uit. Zo ver wil hij het ook niet laten komen. Even overweegt hij zelfs om terug te gaan. Gewoon een ommetje. Alleen strekt recht voor hem de Ramplaan zich uit, de diepe voortuinen die ’s zomers de huizen aan het zicht onttrekken zijn zelfs in de winter parkachtig. Het zou jammer zijn om niet even verder te lopen, de laan uit en dan voor Brouwerskolkje terug, een klein half uur, minder nog. Want wanneer komt hij hier nou weer? Het kan wel wéér dertig jaar duren.

Daar is het sms-bericht. Hij draait zijn rug naar het landgoed en kijkt naar het oosten. Het zicht op de stad Haarlem is hier minder onbelemmerd dan vanaf de Hartenlustlaan. Kassen en tuindershuisjes vullen het niemandsland tussen duinen en randweg, en de Sint Bavo, de nieuwe, gaat nu grotendeels schuil achter een groene loods en gestapelde pakken stro. De wijzerplaat op de linkertoren is al verlicht, maar de afstand is te groot om te kunnen zien hoe laat het is.

Het voordeel van sms-berichten is dat je het kennisnemen ervan onbeperkt kunt uitstellen zonder de afzender voor het hoofd te stoten. Het nadeel dat de wetenschap dat iemand je iets wil zeggen je aan je plaats nagelt, vooral als je toch al niet weet waarom je daar bent. Hij leunt tegen de post van een hek en haalt de telefoon tevoorschijn. Over de Ramplaan nadert een fietser.

Marina. waar ben je?

Het bericht ontroert hem. Ze is hem kwijt.

‘Ondingen’, zegt de fietser die hem op dit moment passeert, een zwarte labrador in zijn spoor. ‘Ze laten je geen moment met rust.’

Verbluft kijkt Wolter hem na. Dan ziet hij dat de man een telefoon tegen zijn oor gedrukt houdt. De hond houdt even in ter hoogte van zijn schoenen, maar bedenkt zich na een fluitje van zijn baas.

Hij staart naar het schermpje. waar ben je?

Goeie vraag. Aan de uiterste westgrens van Haarlem, op de hoek van de Ramplaan en een straat waarvan hij de naam vergeten is. Hij steekt over om het naambordje te kunnen lezen. Leendert Meeszstraat. Juist. Rechts ligt het ruw verharde koeienpaadje, nu Koepad en in beheer bij Staatsbosbeheer zoals het bord ernaast vermeldt, waarover een zwarte labrador zich verwijdert na in de berm met gekromde rug en geheven staart in de verte getuurd te hebben. Het pad van de landerige zondagmiddagwandelingen, die eindigden in de kerkdienst van vijf uur, waarop zijn broer en hij aan elkaar liepen te plukken tot het fout ging en zijn vader bestraffend omkeek. Onder de bomen aan het eind was de slootkant breed en welig. Hij herinnert zich uit later jaren zelfs een dichte rietkraag en hoog bloeiend gras, waartussen hij in de schemering zijn jack uitspreidde ten behoeve van de onbevlekte Geertje Imhoff, voor zijn hand begon aan de schuwe, steeds onderbroken tocht naar haar borsten. Daar dus, Marina, daar ben ik. Heb je daar iets aan? God, wat is dat lang geleden.

Of verwart hij dit paadje met het Manpad, ook zo’n verbindingswegje tussen laagland en duinen met veelbelovende bermen, maar dan vijf kilometer zuidelijker? Dat zou beter kloppen, Geertje woonde daar niet ver vandaan. Wie was het dan hier? Wie heeft met hem in onhandige nieuwsgierigheid en in het volle besef van alle geboden die daarmee overtreden werden, de bloeiende slootkant geplet? Eeuwige schede van bevrediging. Veelbetekenend dat hem op zulke momenten alleen dichtregels van anderen te binnen schieten.

Hij drukt op ‘opties’ en dan op ‘beantwoorden’. Wat wil Marina met haar vraag en zijn antwoord? Naar hem toe komen? Hulpdiensten activeren? Hij is tenslotte lopend patiënt. Even een ommetje. Of wil ze alleen dat hij terugkomt, naar haar? Maar zij is waar de anderen zijn. In de oranjerie van het landgoed Hartenlust, waar de onder- en bovenbazen van Capitol Press eerbiedig of verbluft toekijken hoe hun jubilerende opperbaas een Europees fusiegedrocht uit zijn hoge hoed manipuleert dat al die zorgvuldige sonderingen en afwegingen van het laatste jaar in één klap tot lachertjes maakt. Hij gaat niet meer terug. Hij wil niet meemaken dat er geapplaudisseerd wordt voor een akkoord dat de afstoting van het educatieve fonds impliceert. Het mes in zijn rug. Neutraal terrein heeft de voorkeur.

De lantaarns van het Ramplaankwartier flitsen aan. Hij kijkt op zijn horloge. Half zes. Vroeg donker, maar de avond is nog lang. Met verkleumde vingers toetst hij het antwoord: om zes uur in café veenendaal. Trudy Hasselbrink zal wel wijzen hoe ze moet rijden.

Hij weet niet eens of Veenendaal nog bestaat. De naam schoot hem zomaar te binnen, hij herinnert zich van lang geleden een diner, maar ter gelegenheid van wat of in gezelschap van wie weet hij niet meer. Alles is lang geleden. Het is dus op zijn minst café-restaurant. Hooguit een kwartier lopen hier vandaan, met zijn huidige conditie misschien twintig minuten, hij zou zich dus zelfs een kleine omweg kunnen permitteren, langs het gereformeerde schuurkerkje van Overveen bijvoorbeeld, als dat toevallig niet al lang geleden gesloopt was. Iets anders weet hij zo gauw niet te bedenken. Dus volgt hij de rechte lijn, over de Ramplaan, in rustig tempo want zijn benen zijn wat onzeker en zijn hart aarzelt ook. De maat van zijn stappen maakt muziek los in zijn hoofd, hij kent het stuk, kan het alleen nog niet thuisbrengen. Dat komt wel, hij heeft dit altijd. Alles wat aan, binnen in hem of om hem heen in regelmatige beweging is, roept muziek op. Voeten, handen, banden op de weg, de cadans van treinwielen, zijn hartslag ’s nachts als hij wakker ligt. Een metronoom met syncopen. In zijn hoofd is het vaak een herrie van jewelste.

Bij het rijtje winkels tegenover de Rollandslaan houdt hij even in. Vanaf deze bocht met de ongelijke klinkers was het op de fiets verder één rechte lijn naar huis met aan het eind de haakse spurt over het kippenbruggetje, hoek links, hoek rechts, laatste blik op de torenklok, thuis. Waar kwam hij dan vandaan? Overal, hij fietste wat af langs de duinstreek, vriendjes, school, sport. Het strand natuurlijk, zomer en winter. Als die afspraak met Marina er nu niet was, zou hij die hele weg weleens willen uitlopen tot waar hij woonde, om de hoek bij hoe heette ze, Hassie, pal onder de torens van de roomse Bavo. Nooit meer geweest sinds zijn ouders in de jaren zestig, toen alle kinderen het huis uit waren, verhuisden naar een andere wijk.

Voor de brug van het Brouwerskolkje gaat hij ondanks de kou even op een bank zitten omdat hij daar vroeger ook wel gezeten heeft en om nog een andere reden die hij zichzelf niet bekennen wil, maar die te maken heeft met Marina.

Veenendaal bestaat nog, heeft er zelfs de aanduiding ‘brasserie’ bij gekregen, wat dat ook moge inhouden. Autodaken op het parkeerterrein weerkaatsen de lichtletters aan de gevel. Het kruispunt waaraan het ligt is een soort driesprong geworden, de verkeersstromen zijn verlegd, waardoor hij niet meteen ziet van welke kant hij gevaar te duchten heeft. Haastig steekt hij over. Een auto die met grote vaart uit de richting van Bloemendaal komt aanrijden, geeft een lichtsignaal en zwenkt naar de kant van de weg. Op weg naar de ingang van het restaurant versnelt Wolter onwillekeurig zijn pas als de auto met twee wielen op de fietsstrook en verblindende lichten recht op hem af lijkt te komen. Geïrriteerd kijkt hij om als deze vlak achter hem tot stilstand komt. Het rechterportierraam daalt tot halverwege en blijft dan met een vertrouwd knarsend geluid steken. Dan herkent hij de auto en daarna de vrouw achter het stuur, die opzij leunt waardoor er licht op haar gezicht valt.

‘Wolter, gelukkig, je bent er nog’, roept Marina. ‘Stap gauw in. Ik was verkeerd gereden.’

Hij loopt naar de auto toe en buigt voorover terwijl hij met zijn hand op het dak steunt. Het voelt vertrouwd. Goeie ouwe Thema.

‘Deze auto is nauwelijks jonger dan zijn eigenaar’, zegt hij. ‘Hou je daar wel een beetje rekening mee?’

Een snelle, wat ongeduldige lach flitst over haar gezicht. ‘Dat weet je heus wel. Ga je mee?’

‘Waarheen?’

‘Stap nou eerst in. We moeten even overleggen.’

Overleggen. Hij richt zich op en kijkt om zich heen. ‘Je mag hier niet staan. Zet hem zolang maar om de hoek, er is plaats genoeg.’ Hij stapt terug op het trottoir voor ze kan antwoorden. Valt er iets te overleggen? Hij kijkt de auto na als die het parkeerterrein op draait. Als ze ergens samen naartoe moeten, is het bijna altijd Marina die achter het stuur zit. Zij rijdt graag en hij is op dat punt wel de grootste hartstocht voorbij. Zó complementair zijn we nou, zei Marina in het begin. Wel heeft hij het gevoel dat hem de laatste tijd meer uit handen genomen wordt dan goed voor hem is.

Als het lang duurt voor Marina verschijnt, slentert hij terug naar het parkeerterrein. Ze staat naast de auto met haar mobieltje tegen haar oor. Heeft ze hem opgemerkt? ‘Moest even’, zegt ze terwijl ze het toestel dichtklapt. Dan kijkt ze hem onderzoekend aan. ‘Je weet niet hoe blij ik ben dat ik je zie. Hoe gaat het?’

Ze legt haar handen tegen zijn schouders en draait hem naar het licht. Dan gaat ze op haar tenen staan en kust hem licht op zijn wang.

‘Naar omstandigheden’, antwoordt hij.

‘Geef eens een direct antwoord.’

‘Draaglijk’, zegt hij. ‘Koud, maar draaglijk.’

Ze schudt haar hoofd. ‘Wil je dat nooit meer doen?’

Haar ogen zijn hem te dichtbij. ‘Wat?’

‘Zomaar verdwijnen. Dat is toch idioot. Het ene moment ben je nauwelijks bij kennis en het volgende loop je gewoon de deur uit. Volslagen onverantwoordelijk. Je kunt je misschien wel voorstellen dat iedereen zich grote zorgen maakte. Laten we maar gauw teruggaan.’

‘Waarheen?’

‘Naar Hartenlust natuurlijk. Het buffet is allang open.’

Hij kijkt om naar de brasserie. Marina trekt het portier open en stapt weer in. ‘’t Is mij te koud zo, Wolter. Kom je mee?’

‘Laten we hier iets gaan drinken’, stelt hij voor, maar het portier is al dicht.

Terwijl hij achter de auto om loopt, wordt de motor gestart. Het rechterportier schiet uit het slot, Marina’s hand duwt het verder open. ‘Kom.’

Het maakt hem nijdig. Hij ploft neer op de passagiersstoel en draait zich naar het midden juist als Marina over haar schouder kijkt om achteruit te steken. Hun gezichten zijn vlak bij elkaar, hij ziet hoe ze haar lippen spitst voor een kus. Hij ontwijkt haar, strekt zijn arm en draait het contactsleuteltje terug. De motor slaat af.

‘Ik ga niet terug naar Hartenlust’, zegt hij.

‘Waarom niet?’

Hij antwoordt niet. Het ligt allemaal zó voor de hand.

Het is even stil. Marina omklemt het stuur met beide handen, haar hoofd gebogen. Dan zegt ze: ‘Ik had het kunnen weten. Goed. Zeg dan maar wat je wel wilt.’

‘Wat ik net zei. Hier iets drinken, misschien ook wat eten. Ik ben moe, ik heb het koud, ik voel me leeg, dat soort dingen.’

‘Hier? Waarom hier dan wel?’ Ze kijkt op haar horloge en dan naar de brasserie. ‘Heb je híér soms geboekt?’

Hij zegt niets.

‘Je maakt het wel moeilijk voor me, weet je dat?’ Een mobiele telefoon piept twee keer. ‘En je hebt ook een bericht.’

‘Ben ik dat?’ Hij begint zijn jas los te knopen, stopt dan. ‘Ik kijk straks wel.’

‘Oké’, zegt Marina. ‘Ik ga mee, op één voorwaarde. Dat we daarna bij de dokter langsgaan. Hij woont hier niet ver vandaan en je kunt tot negen uur bij hem terecht.’

‘Dat zal ik nog wel zien’, zegt hij terwijl hij uitstapt.

Over het autodak heen kijkt ze hem aan. ‘Zo vrijblijvend bedoel ik het juist niet. Die arts vond het idioot dat iemand met het vermoeden van een tia ’m zomaar smeert.’

‘Het vermoeden van een tia’, zegt hij als ze naar de ingang lopen. ‘Kun je dat ook hebben? Wat is dat voor onzin?’

‘Hoe zou jij het dan noemen?’

Hij houdt de deur voor haar open, maar zij duwt hem voor zich uit. ‘Meer dan een black-out was het niet.’

‘Ja, vanuit jouw beleving klopt dat wel. Je was er even niet. En dat kan veroorzaakt zijn door een tia. Vermoedt de dokter. Vandaar.’

‘“tia” is een modeterm’, zegt hij. ‘Opeens heeft iedereen een tia. Of een cva. Vroeger kregen de mensen een ordentelijke beroerte of een attaque of zo.’

‘Wat je zegt. Mijn oma kreeg een beroerte. Dat zag er alleen wel heel anders uit.’ Ze kijkt naar hem in de spiegel van de garderobe. ‘Een ordentelijke beroerte met halfzijdige verlamming en al.’

‘Je weet wel wat ik bedoel’, zegt hij.

Ze haalt haar schouders op. ‘Natuurlijk weet ik dat. En mijn oma is ook al twintig jaar dood. Waar ik alleen niet tegen kan, is luchtigdoenerij over dingen waar je niets vanaf weet. Zullen we naar binnen gaan?’

‘Ga jij maar vast’, zegt hij. ‘Ik moet verschrikkelijk nodig plassen.’

Op het toilet staat hij even voor de spiegel. Wat hij ziet verschilt niet van het gebruikelijke. Het zit van binnen. Dit wordt niets, denkt hij. Ze moet maar teruggaan, ik ga mijn eigen gang wel. Zijn hoofdpijn komt ook weer opzetten. Is het de warmte? Hij slikt een paracetamol met te weinig water en voelt de tablet in zijn slokdarm steken. Voor de ingang van het restaurant blijft hij even staan. Marina zit achterin bij het raam. Haar donkerblonde haar, vanmiddag nog los en warrelig, heeft ze opgestoken, wat haar ouder maakt en haar profiel scherper, streng bijna. Zo ziet hij haar het liefst de laatste tijd, dit kan hij beter aan dan haar meer meisjesachtige gedaanten. Marina Moorland, drie jaar geleden binnengekomen als assistent-uitgever, zíjn assistent-uitgever, met een cv dat even onberispelijk was als haar uiterlijk om met Ludo te spreken, binnen het jaar bevorderd tot redacteur, algemeen beschouwd als de rijzende ster van Capitol Press. Haar kracht is dat ze niet met haar ambities te koop loopt, haar kwetsbaarheid dat dit niet opgaat voor haar gevoelens. Toch wist hij niet wat hem overkwam. Ludo wel.

‘Je moet me toch eens vertellen, Wolter, is er iets tussen dat meisje van Moorland en jou?’

Dat meisje van Moorland, voor de vrouw die hij kort daarvoor een directieplaats in het vooruitzicht had gesteld. Ludo’s manier om de wenselijkheid van afstand tussen hen te benadrukken. Marina was achtendertig, hij ruim zeventien jaar ouder, Ludo meer dan twintig jaar. Alleen had leeftijd er niets mee te maken.

‘Niet dat ik weet’, had hij geantwoord, ‘maar je brengt me wel op een idee.’

Was hij gevleid door de vraag of juist niet? In ieder geval was zijn onbevangenheid verdwenen. Drie jaar waren Marina en hij in elkaars nabijheid geweest, op de redactie, op beurzen, bij vergaderingen en presentaties, zonder enige bijgedachte van zijn kant. Hij zou niet geweten hebben wat hem overkwam. Daarna wel.

‘Heb je al iets besteld?’ vraagt hij als hij bij haar tafeltje staat.

Ze schudt haar hoofd. ‘Ik neem alleen koffie, want ik blijf niet lang. Als je niet meegaat, neem ik een taxi.’

‘En die arts dan?’

Ze kijkt hem spottend aan. ‘Ik geef je straks zijn adres wel.’

Wolter wenkt een ober. Aan enkele tafeltjes om hen heen wordt gegeten. Eigenlijk zitten ze verkeerd.

Hij voelt Marina’s hand op de zijne. ‘Wat bezielde je eigenlijk?’ vraagt ze.

‘Wat bedoel je?’

‘Om zomaar te verdwijnen.’

Hij kijkt naar haar hand, die de zijne aan de tafel nagelt. Hij voelt zich gecontroleerd. Dat vroeg zijn vader als het gedrag van de zoon hem weer eens voor raadsels stelde. Wat bezielt je, jongen? Antwoorden was niet de bedoeling.

‘Wat mij bezielde? Niets. Hoogstens een soort anti-bezieling. Ik wilde heel erg graag heel erg weg.’

‘Een vlucht dus.’

Hij antwoordt niet. Marina schudt haar hoofd. ‘En waar kom je nu vandaan?’

‘Ik heb een eindje gewandeld. Ik ken de omgeving hier goed, dit is het landschap van mijn jeugd, zal ik maar zeggen, en tot mijn verrassing is hier weinig veranderd, wat voor de Randstad nogal …’ Haar blik brengt hem van zijn stuk.

‘Het landschap van je jeugd!’ zegt ze langzaam. ‘Je weet dat je mij dat vanmiddag op de heenweg al verteld hebt? Letterlijk. De vaarten, de duinwallen, de wisselende gezichten op Haarlem. Het hele traject jeugdsentiment.’

Als zij het zegt. ‘O, dat kan. Ik vertel weleens vaker dingen twee keer. Dat is helemaal niet erg.’

Marina’s ogen laten zijn gezicht niet los. ‘Weet je nog wat er gebeurde daarstraks?’

‘Je bedoelt met mij, op de bijeenkomst?’

Ze knikt. Dan graait ze onder tafel naar haar tas, want vanuit de diepte ratelt metalig de Turkse mars. Als ringtone heeft die nog wel wat. Marina kijkt op het schermpje.

‘Ogenblikje’, zegt ze en ze loopt met haar mobieltje voor zich uit naar de deur. Als de koffie gebracht wordt, vraagt Wolter om een glas bier. Hij heeft vreselijke dorst. Bij nader inzien had hij haar sms’je nooit moeten beantwoorden. Dan herinnert hij zich dat er bij hem ook iets binnengekomen is en haalt zijn toestel tevoorschijn. Twee berichten van Heleen. Ook dat nog. Moet hij dat opvatten als een teken? Het eerste bevat het verzoek om haar z.s.m., maar in ieder geval voor elf uur terug te bellen, het tweede luidt: Vergeet niet Ludo van me te feliciteren. Lfs. Dat heeft hij al gedaan, kort na binnenkomst in Hartenlust, hij herinnert zich het toneelstukje woordelijk. Er is heus niets mis met zijn geheugen.

Halverwege het zaaltje ontmoetten ze Ludo Prinsen, die en route was, zoals hij zei, hij hield niet van staande recepties, vooral als die hemzelf betroffen. Marina kuste haar algemeen directeur driemaal voor dertig jaar uitgever- en ondernemerschap en deed daarna een stap opzij.

‘Wolter!’ zei Ludo met zijn volle warme stem. ‘Goed dat je er bent!’

‘Ja, vind je niet’, antwoordde hij. ‘Mijn gelukwensen, Ludo.’

‘Dank je, dank je. Is Heleen niet meegekomen?’

De vraag was hoofdzakelijk retorisch, maar Marina mocht hem zich ook aantrekken. Heleen kwam nooit meer mee. Er was een tijd dat ze met z’n vieren optrokken, Ludo en Cécile, Heleen en hij. Cécile was echter jaren geleden weggelopen en van Heleen wist hij niet beter of zij benijdde haar vroegere vriendin soms haar moed.

‘Ze heeft een driedaagse conferentie in Brussel. Mijn gelukwensen zijn ook de hare.’

Het laatste kwam er zo geforceerd uit dat Marina even opzijkeek, maar Ludo merkte het niet, die keek en lachte al over Wolters schouder heen naar de volgende bezoeker.

Als hij Marina weer ziet binnenkomen, besluit hij het telefoontje naar zijn vrouw nog even uit te stellen.

‘O lekker, een biertje’, zegt Marina als ze tegelijk met de ober bij het tafeltje komt. ‘Wilt u er mij ook een brengen?’ Dan buigt ze zich naar hem toe. ‘Vertel nu eens, Wolter, wat gebeurde er met je vanmiddag?’

Hij haalt zijn schouders op. ‘Ik werd gewoon niet lekker. Kreeg een black-out en kwam weer een beetje bij toen jullie me naar de serre hadden gebracht.’

‘Kun je je herinneren wat je aan het doen was toen je die black-out kreeg?’

Hij kijkt opzij. Door de weerkaatsing van het interieur loopt het glimmende wegdek van de Bloemendaalseweg met de booglampen erboven. Hij ziet Marina zoals ze naar hem kijkt, en profil, met een gespannen blik.

‘Wolter?’

Hij houdt zijn ogen op haar spiegelbeeld gericht. ‘Ik zat te wachten tot ik aan de beurt was om Ludo toe te spreken. Op de tweede rij, naast jou. Werd ik al aangekondigd …? Ik geloof het wel. Dat deed Martin toch?’

Ze knikt. ‘En toen?’

Niets. Het lijkt of er matglas geschoven wordt tussen hem en zijn herinnering. Daarachter gebeuren dingen waar hij geen toegang toe heeft. Hij haalt weer zijn schouders op.

‘Heb geen vertrouwen in prinsen …’ Marina zegt het voor zich uit, terwijl ze hem aankijkt.

‘Wat zeg je?’

‘Toen Martin jou had aangekondigd, bleef je nog even zitten. Je had net iets genoteerd bij de tekst van je toespraak, de pen had je nog in je hand. Ik stootte je aan en toen je naar de katheder ging, liep je anders dan normaal, moeilijk om te zeggen hóé precies, maar er was iets, een hapering. Achter de microfoon vouwde je het papier van je toespraak open, je ogen gingen van de tekst naar het publiek, en weer terug. Ik vond dat je er grauw uitzag. En toen, zonder aanhef, terwijl je het papier weer in je zak stopte, begon je erover dat je prinsen niet moest vertrouwen en machthebbers, je haalde er de Statenvertaling bij en iets over gereformeerden, en toen kwam er weer een hapering. Je hield abrupt op, draaide je hoofd weg en als Martin je toen niet vastgegrepen had, was je denk ik gevallen. We hebben je toen naar buiten gebracht en de dokter gebeld.’

Hij voelt dat hij rood geworden is. Hij haalt de toespraak uit zijn binnenzak en vouwt hem open. De krabbel boven de getypte tekst, in zijn handschrift. Het waas in zijn hoofd lost op, hij ziet zichzelf zoals Marina hem beschreven heeft, hij weet weer wat eraan voorafging. Alleen wat er volgde, blijft een leeg vlak. Hij wrijft over zijn voorhoofd. Voor het oog van de hele club. Ze moeten gedacht hebben dat hij het al stevig op een drinken had gezet van tevoren. Hij vraagt het aan Marina.

‘In het begin reageerden ze lacherig. Voorpret. Ze kennen je, de meesten althans, ze rekenden erop dat er weer wat ging komen natuurlijk, maar ik geloof dat ze al snel doorhadden dat er iets niet klopte.’ Ze strekt haar hand uit. ‘Mag ik je toespraak eens zien?’

Haar ogen vliegen over de pagina’s, dan bladert ze terug naar de eerste. ‘Leuk. Een echt Greve-verhaal. Daar zou Ludo blij mee geweest zijn. Iedereen trouwens, want de meeste toespraken waren zozo. Maar jij gaat opeens improviseren en je loopt vast. Ik begrijp het niet, Wolter. Ik begrijp jóú niet. Wist je toen echt niet meer wat je deed of kun je je het alleen niet herinneren? Die zinnetjes heb je op het laatste ogenblik pas opgeschreven. Waarom?’

Eigenlijk legt hij het liever niet uit. ‘Ze waren voor Ludo bestemd. Die kent de context, hij komt uit hetzelfde nest als ik. Een flauw gereformeerd grapje met een eindeloze baard. ‘Vest op Prinsen geen betrouwen’, psalm 146. Vroeger hadden we thuis een melkboer die Prinsen heette, nu heb ik dus een baas met dezelfde naam. Toevallig had ik onlangs gelezen wat de nieuwste bijbelvertaling ervan maakt, en dat snijdt veel dieper. Vertrouw niet op mensen met macht. Toen ik hoorde wat Verschueren in zijn toespraak liet doorschemeren over de uitkomst van de fusieonderhandelingen, kwamen die teksten spontaan in me op. Ik was witheet. Blijkbaar is die gedachte in mijn hoofd een eigen leven gaan leiden.’

‘Had het maar bij die melkboer gehouden. Dit vind ik geen flauw gereformeerd grapje, Wolter, maar een stoot onder de gordel. En dan gebeurt er iets in je hoofd waardoor je in de war raakt. Heeft dat fusiegedoe je dan zo geëmotioneerd? Vanmiddag op de heenweg deed je ook al zo vreemd.’

‘Wat deed ik dan?’

‘Moeten we daar nu weer over beginnen? Je was heel onbeheerst, schreeuwde tegen me. Je bent dat toch niet ook vergeten, hoop ik? Toen dat jongetje de weg op rende om zijn bal te pakken.’

‘O, dat. Mag ik alsjeblieft? Jij had niet in de gaten wat er gebeurde.’

‘Ik stond niet boven op de rem, dat is wat anders, maar ik had hem wel gezien.’

Hij trekt een gezicht. ‘Wat heeft dit trouwens in godsnaam te maken met de rest? We hadden het over de draai van honderdtachtig graden die Ludo gemaakt heeft.’ De hoofdpijn komt opzetten.

‘Daar had jíj het over. Soms, Wolter …’ Marina’s ogen draaien van hem weg, terwijl ze doorpraat. Hij kijkt naar haar, de blos die verleidelijke toetsen aanbrengt in haar expressieve gezicht, de accolade van haar gefronste wenkbrauwen, haar prachtige mond die zegt dat hij ziende blind geweest moet zijn, dat iedereen toch wist waar het op uit zou lopen, drie opties waarvan twee onhaalbaar, tenzij partijen de krachten zouden bundelen, wat nu ten slotte gebeurd is. Synergie, zegt ze ook, synergie. Toverwoord. Hij ziet zichzelf naar haar kijken, meer dan middelbare heer, tamelijk vermoeid, hij ziet hoe ze zich langzaam van hem verwijdert en stelt zichzelf de vraag waarom hij geen hand uitsteekt. Want dit gaat niet meer alleen over een fusie.

Hij verwondert zich erover dat ze zo op de hoogte is. Gisteren tijdens de lunch had Simon gezegd dat alles nog sub rosa was en daar had hij zich aan gehouden, hoewel Simon graag gewichtig deed. Ludo had hem opgedragen om Wolter op de hoogte te brengen van het ophanden zijnde akkoord met Buchstabe Verlag en Lipardi, vanwege de precaire positie van het educatieve fonds hierbij. ‘Ludo wil je graag voor de uitgeverij behouden, Wolter, dat heeft hij met nadruk gezegd.’ Hij had zijn collega over tafel zitten aanstaren. Wat zat er voor Sneaky Simon zelf in? Niets voor Ludo Prinsen om terug te vallen op Simon voor zo’n boodschap. Tenzij hij zelf geen zin had om zijn ommezwaai te verantwoorden. Voor de uitgeverij behouden. My ass. Terwijl het hele fonds afgestoten werd. En wat gisteren nog sub rosa lunchpraat was, bleek vandaag al in de jubileumtoespraak van de bestuursvoorzitter zo goed als een feit en was zelfs bekend bij de buitenwacht. Was hij dan overal buitengehouden?

Hij leunt achterover. ‘Als je eens wist wat er de afgelopen maanden over tafel is gegaan in de besprekingen met Ludo.’

Marina kijkt hem aan. ‘Alsjeblieft, Wolter, nu niet. Goed? Zullen we om de kaart vragen? Ik heb toch eigenlijk wel trek in iets.’ Voor hij iets kan zeggen, wenkt ze de ober.

‘En je wilde terug naar Hartenlust?’

‘Ach … dat zal nu toch wel op z’n eind lopen.’

‘Dat is ook niet leuk voor Ludo’, zegt hij in een gratuite opwelling van edelmoedigheid.

Marina buigt zich over de kaart, kijkt vragend omhoog naar de ober, die daarop iets aanwijst op de volgende pagina. ‘Ludo vindt het niet erg’, zegt ze terloops.

Wolter kijkt naar haar terwijl ze met de ober overlegt. ‘Dan neem ik de carpaccio’, zegt ze. ‘En jij, Wolter? Wat wil jij?’

Hij slikt. ‘Brengt u mij nog maar een bier’, zegt hij.

Ze legt haar hand op de zijne. ‘Je moet wel wat eten, hoor.’

Hij schudt zijn hoofd tegen de ober en trekt zijn hand terug. ‘Dat was Ludo dus die daarnet belde. Dat hadden jullie zeker afgesproken?’

‘Ja, natuurlijk. Iedereen maakte zich zorgen, hij helemaal.’

‘Natuurlijk maakt hij zich zorgen. Alleen niet om mij. Om zichzelf. Ludo wil graag dat iedereen hem aardig blijft vinden, ook al laat hij ze vallen als een baksteen.’

‘Ik heb al gezegd dat ik het daar nu niet over wil hebben, maar je vergist je heel erg.’

Er laait iets in hem op. Dit wordt niets.

‘Met betrekking tot onze algemeen directeur vergis ik me zelden’, zegt hij. ‘Ondanks z’n roomse voornaam is die het schoolvoorbeeld van wat Reve een gereformeerde gluiperd noemt.’

‘Waarom ga je nou toch door?’

Omdat ik niet anders kan, denkt hij. Omdat ik soms niet kan of wil ingrijpen als ik bezig ben iets kapot te maken. Ik laat iets onherstelbaars gebeuren, ik zie het, ik weet hoe het gaat aflopen, ik vind het aan één kant vreselijk, maar ik doe er niets tegen.

Hij haalt zijn schouders op. ‘Waarom niet?’

Het is even stil. Dan schuift Marina haar stoel achteruit. ‘Hier heb ik geen zin meer in, Wolter’, zegt ze. ‘Het lijkt me beter als we afzien van ons plan voor … vanavond. Dit is zo absurd.’

Hij kijkt naar haar zonder iets te zeggen.

‘Mee eens?’

Hij knikt langzaam.

‘Dit is zó absurd’, herhaalt ze. ‘Hoe kan dit nou? Alsof we opeens vreemden zijn voor elkaar.’ Met een bezorgd gezicht schudt ze haar hoofd. ‘Wat is er met je?’ Ze duwt haar handen onder haar kin en kijkt naar buiten. Dan zegt ze: ‘Ik weet niet of er nu een probleem ontstaat. Jij zult misschien iets moeten annuleren. Als dat geld gaat kosten, neem ik uiteraard de helft voor mijn rekening.’

‘Dat komt wel goed’, zegt hij.

‘Nee, ik sta erop, Wolter. Echt. Anders geeft dat achteraf een extra vervelend gevoel.’ Ze steekt haar hand uit en raakt zacht zijn wang aan. ‘Hé, goed? Ga anders meteen even bellen, dan is het maar gebeurd.’

Hij kan dit negeren. Of beloven dat hij het straks wel zal doen, maar hij zegt: ‘Er valt niets te annuleren.’

‘Nee? Je had toch niet op de bonnefooi ergens naartoe willen gaan?’

Hij antwoordt niet. Ze kijkt hem secondenlang recht in de ogen alsof ze hem de gelegenheid geeft zijn mededeling te rectificeren. Dan grijpt ze haar tas en staat op. ‘Mijn koffertje staat nog in jouw auto. Wil je zo goed zijn het even te halen?’

Als hij terugkomt, staat Marina met haar jas aan bij de receptie. De taxi komt eraan, antwoordt ze op zijn vraag. Hij hoeft niet te wachten, ze redt zich wel. Haar ogen ontwijken de zijne voortdurend. Om haar niet helemaal aan haar lot over te laten gaat hij buiten voor de deur staan. Wanneer de taxi eindelijk arriveert, is hij verkleumd. Voor Marina instapt, draait ze zich naar hem om.

‘Boulevard Zandvoort. Ontbijt met uitzicht op zee’, zegt ze. ‘Je bent het nooit écht van plan geweest, Wolter. Een beetje spelen met de gedachte, een beetje dromen, verder ben je niet gegaan. Je was alleen te laf om daarvoor uit te komen.’ Ze aarzelt, stopt dan iets in zijn hand. ‘Dit is het adres van die arts. Ik verwacht niet dat je er gebruik van maakt, maar zo ben ik er tenminste vanaf.’

Terwijl ze het portier dichttrekt, hoort hij haar ‘Hartenlust’ zeggen. ‘De oranjerie.’

Of het daarvoor niet te laat is, wil hij nog vragen, maar de taxi rijdt al weg. Dat is zijn zaak ook niet. De klok boven de receptie wijst twaalf voor half acht. Het buffet zal wel een nazit hebben. En naar alle waarschijnlijkheid heeft ze net nog contact gehad, misschien wel met Ludo zelf. De lijnen zijn kort vandaag de dag. Hij voelt een steek van jaloezie, al weet hij niet precies wie die geldt. Over de gevolgen voor het dagelijks verkeren op de uitgeverij wil hij nog niet nadenken.

Op weg naar het buffet om af te rekenen, bedenkt hij zich. Hij kan best nog even blijven natuurlijk. Hij pakt een krant van de leestafel en keert terug naar hun tafeltje, zijdelingse blikken van belendende tafels negerend. Onaangeroerd staat Marina’s carpaccio voor haar lege stoel. Hij trekt het bord naar zich toe en ruilt bij de ober het verschaalde bier voor een glas Margaux. Onder het lezen prikt hij nu en dan een stukje vlees van het bord en drinkt hij van de wijn, tot hij werkelijk trek begint te krijgen en de faux filet bestelt die hij zich van het menu herinnert, met nog een Margaux. Hij verdeelt zijn aandacht tussen het gerecht en het nieuws, de krant dubbelgevouwen naast zijn bord, als een vrijgezelle stamgast met aparte gewoonten. Gaandeweg vervagen de gedachten aan Marina. Hij is opgelucht. De vreemde vibraties zijn uit zijn lichaam verdwenen, hij voelt zich voor het eerst sinds het voorval in Hartenlust weer een beetje in normale doen en gewoon te goed om welke arts dan ook in de avonduren lastig te vallen met een onduidelijke klacht. Hij heeft helemaal niets te klagen.

‘Eet u goed, meneer Greve?’ ‘Zeker, dokter.’

Als hij echter halverwege de eerste katern terug moet bladeren naar de voorpagina omdat hij zich niet herinnert wat er in de eerste helft van een artikel stond, vraagt hij zich toch af of hij dat vaker heeft.

Hij ziet af van een glas cognac naast de koffie, omdat hij nu zelf achter het stuur moet. Dat zal even wennen zijn. Het nummer van badhotel Atlantic zit nog in zijn mobiele telefoon. Hij zoekt het op, aarzelt dan. Waarom vanavond nog dat hele eind terugrijden naar Heusden? Er is niemand die op hem wacht. Heleen zit tot morgenavond op haar vrouwenconferentie, de hond is vorig najaar een zachte dood gestorven en de kat kan zichzelf met hulp van de buurvrouw voor die nacht extra ook wel redden. Er is in Zandvoort een kamer met alle comfort beschikbaar en strandwandelingen laten zich ook heel goed alleen maken. De gedachte om morgen in Haarlem rond te lopen in plaats van op de uitgeverij, trekt hem opeens sterk aan. Traject jeugdsentiment, zei Marina spottend. Arrangement du temps perdu klinkt beter. Zichzelf verlof geven van het heden. Het zal tijd worden. Hij stopt de telefoon weer in zijn zak en wenkt de ober.

Bijna twintig jaar heeft hij er geen voet meer gezet. De laatste keer was bij dat verregende bloemencorso. Half acht van huis gegaan voor hun eerste en laatste corso – zo’n leuke Haarlemse traditie! – de helft gemist door de drukte op de weg, daarna ruzie omdat Heleen toch nog langs haar vader in Leimuiden wilde, terwijl ze ’s avonds in Leeuwarden bezoek kregen. Toen ze in de auto stapten, vroeg Aart waar papa gewoond had. Of ze dat mochten zien. Alsjeblieft niet, had hij gedacht. Niet met een geërgerde Heleen naast me een gevoelig rondje Haarlem Zuidwest doen. Bovendien, wat viel eraan te beleven? Alleen zei je zoiets niet tegen je zoontje van acht, die toch al niet begreep waarom het niet gezellig was. Dus had hij de dooddoener uitgesproken waarmee opvoeders de beste kansen om zeep helpen. ‘Een andere keer, Aart. Als we meer tijd hebben. Goed?’ Waarom schiet hem dat nu te binnen? Omdat het van die andere keer nooit gekomen is. Omdat hij nu zeeën van tijd heeft. Maar nu is Aart er niet bij. Aart is ver weg. Ver heen, zou hij ook kunnen zeggen. Het is beter om daar nu niet aan te denken.

Hij rijdt de Zeeweg omdat die het dichtst bij is, langzaam, om de bochten te voelen, de flauwe helling op driekwart, waar de zilverpopulieren in de berm het opgeven tegen de zeewind. Over de Zeeweg fietste je vroeger naar het eind van de wereld. Hij is er voor hij er erg in heeft. Dan rijdt hij langs de zee naar Zandvoort.

Atlantic blijkt inderdaad de nieuwe naam te zijn van een hotel dat hij van vroeger kent, een doos op een duin, gerenoveerd en via opname in een keten opgewaardeerd tot hoog in de sterrenhemel. De receptionist heeft geen enkel bezwaar tegen het halveren van zijn reservering, maar Wolter krijgt de indruk dat de kamer dezelfde blijft. Buiten het seizoen maakte het waarschijnlijk niets uit. Op zijn kamer zet hij direct de televisie aan, een hotelreflex die hij het volgende moment tenietdoet. Hij dwingt zichzelf de minibar te inspecteren en daarna het uitzicht. Het een is toereikend voor één nacht, voor het andere zal hij moeten wachten tot morgen. Hij staart een tijdje naar zijn beregende spiegelbeeld terwijl hij de overige mogelijkheden nagaat van een onverwacht eenpersoons verblijf in een strandhotel van iemand die verzuimd heeft een boek mee te nemen en verder ook nog niet helemaal zichzelf is. Zijn stemming zakt in. Dus vlucht hij toch in het journaal van tien uur. Maar na twee items die hij al uit de krant kent, houdt hij het voor gezien en pakt zijn jas. Het is slechts acht kilometer naar Haarlem. Hij kan best een voorschot nemen op de dag van morgen en een kleine verkenning uitvoeren. Het centrum bewaart hij voor later, maar zijn eigen buurt, die hij vanmiddag vanuit de verte al gezien heeft, is precies geschikt voor zo’n avondritje. Dit wordt dan zijn tweede ommetje vandaag. Alleen loopt hij nu niet ergens voor weg.