Éric-Emmanuel Schmitt

De vrouw in de spiegel

Uit het Frans vertaald door Floor Borsboom

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Ouvrage publié avec le soutien du Centre national du livre – Ministère français chargé de la culture. Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Franse ministerie van Cultuur – Centre national du livre, het Institut Français des Pays-Bas/Maison Descartes en de bnp Paribas

==

Oorspronkelijke titel La femme au miroir, verschenen bij Albin Michel

Oorspronkelijke tekst © Éditions Albin Michel, 2011

Nederlandse vertaling © Floor Borsboom en De Geus bv, Breda 2013

Omslagontwerp b’IJ Barbara

Omslagillustratie © Elle Moss/Trevillion Images

isbn 978 90 445 2523 6

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

‘Ik heb het gevoel dat ik anders ben’, mompelde ze.

Niemand besteedde aandacht aan haar woorden. Terwijl de matrones om haar heen drentelden en hier een plooi en daar een vlecht of een lint schikten, de garen-en-bandverkoopster haar rok inkortte en de weduwe van de landmeter geborduurde sloffen aan haar voeten schoof, had het roerloze jonge meisje het gevoel dat ze een ding werd, een interessant ding weliswaar, begeerlijk genoeg om met omzichtigheid te worden behandeld, maar niettemin een ding.

Anne keek naar de straal zonlicht die door het kleine raam schuin door het vertrek viel. Ze glimlachte. Het zolderkamertje, waar die gouden schicht zich door het halfduister boorde, leek op het onderhout van een bos in het prille ochtendgloren, met wasmanden en vrouwen in plaats van varens en reeën. Ondanks het ononderbroken gebabbel van de vrouwen hoorde Anne een stilte in de kamer vallen, een vreemde, kalme, duistere stilte die van verre kwam en haar door het gekakel van de moekes heen een boodschap overbracht.

Ze keek om in de hoop dat een van de vrouwen haar had gehoord, maar ze ving geen blik op. Gedwongen om hun lust tot verfraaiing te ondergaan twijfelde ze er zelfs aan of ze het wel echt had gezegd: ‘Ik heb het gevoel dat ik anders ben.’

Wat kon ze eraan toevoegen? Ze zou straks gaan trouwen, maar was sinds ze wakker was slechts ontvankelijk voor het voorjaar, dat bloemen deed ontluiken. De natuur trok haar meer aan dan haar verloofde. Anne vermoedde dat het geluk zich buiten schuilhield, onder een boom, als een konijntje. Ze zag het puntje van zijn neus, voelde zijn aanwezigheid, uitnodiging, ongeduld … Haar lichaam jeukte om het op een rennen te zetten, door het gras te rollen, bomen te omarmen, met volle teugen de met stuifmeel bepoederde lucht in te ademen. Het belangrijkste van deze dag was voor haar de dag zelf, fris, verblindend, vruchtbaar, niet haar bruiloft. Wat haar te wachten stond – haar huwelijk met Philippe – stelde niets voor in vergelijking met die luister, april die weiden en wouden tot leven wekte, die nieuwe kracht die wilde narcissen, primula’s, duindistels deed ontluiken. Ze wilde wegvluchten uit dit kamertje waar de laatste voorbereidingen voor haar huwelijk werden getroffen, zich ontworstelen aan die handen die haar mooier maakten en in haar blootje in de rivier springen die zo nabij was.

Tegenover het kruiskozijn had de lichtbundel een schaduwafdruk van het kanten gordijn op de ongelijke kalk geworpen. Anne zou het nooit wagen om die betoverende straal te verstoren. Al zouden ze roepen dat het huis in brand stond, ze zou stokstijf op haar krukje blijven zitten.

Ze rilde.

‘Wat zeg je?’ vroeg haar nicht Ida.

‘Niets.’

‘Zit je soms van hem te dromen?’

De aanstaande bruid boog het hoofd.

Ida zag haar vermoedens bevestigd en barstte uit in een schelle lach die haar hitsige bijgedachten verried. De laatste weken vocht ze tegen haar jaloezie en slaagde er alleen in door die om te zetten in schunnige spotternij.

‘Anne waant zich al in de armen van haar Philippe!’ riep ze met hijgerige stem uit. ‘Dat wordt me het huwelijksnachtje wel! Ik zou vanavond niet hun matras willen zijn.’

De vrouwen bromden wat, hetzij omdat ze Anne gelijk gaven, hetzij omdat ze Ida te vulgair vonden.

Plotseling vloog de deur open.

De tante en de grootmoeder van Anne traden binnen, statig en theatraal.

‘Lieve kind, je zult eindelijk weten wat je man straks te zien zal krijgen’, riepen ze in koor.

Alsof ze een dolk trokken haalden de weduwen van onder de plooien van hun zwarte japonnen twee kistjes van bewerkt ivoor tevoorschijn, die ze voorzichtig openden: elk kistje bevatte een in zilver gevat spiegeltje. De onthulling ging gepaard met verbaasde uitroepen, want zo’n buitengewoon schouwspel was de aanwezigen niet vaak gegund: spiegels maakten geen deel uit van hun dagelijks leven, en als ze er bij wijze van uitzondering een bezaten, dan was het een gebold spiegeltje van tin of gepolijst metaal dat een wazig, gedeukt, dof beeld te zien gaf, terwijl deze spiegeltjes de werkelijkheid haarscherp, in heldere kleuren weergaven.

Er werden kreten van bewondering geslaakt.

De twee tovenaressen namen de complimenten met gesloten ogen in ontvangst en togen toen onverwijld aan het werk. Terwijl tante Godelieve zich recht tegenover Anne opstelde en grootmoeder Franciska achter haar ging staan, hielden beiden hun instrumenten als schilden voor zich uit. Plechtig, zich bewust van hun gewichtige taak, legden ze het jonge meisje uit: ‘In het spiegeltje voor je kun je het spiegeltje achter je zien. Zo kun je jezelf van achteren of van opzij bekijken. Help ons en zeg hoe we moeten gaan staan.’

Ida kwam afgunstig naderbij.

‘Hoe komt u daaraan?’

‘Die heeft de gravin ons geleend.’

Allen juichten de slimmigheid van het initiatief toe: alleen een adellijke dame bezat zulke schatten, want venters gingen er niet mee langs bij het gewone volk dat zoiets niet zou kunnen betalen.

Anne wierp een blik in het ronde spiegeltje, bekeek haar verwonderde gezicht, bewonderde de kunstige strengen waarmee haar blonde haren tot een geraffineerd kapsel waren gevlochten, verbaasde zich over haar lange hals, haar fijne oren. Toch hield ze er een vreemd gevoel aan over: hoewel ze niets onaangenaams in het spiegeltje zag, zag ze er ook niets vertrouwds in, ze keek naar een vreemde. Haar gezicht in spiegelbeeld, van voor, van achter of van opzij, kon net zo goed dat van een ander zijn: het leek niet op haar.

‘Ben je tevreden?’

‘O ja! Dank u wel.’

Annes bedankje gold haar tantes liefdevolle zorg; haar uiterlijk interesseerde haar zo weinig dat ze het spiegeltje alweer vergeten was.

‘Besef je wel hoeveel geluk je hebt?’ krijste grootmoeder Franciska.

‘O ja,’ verzekerde Anne, ‘ik heb zo’n geluk dat ik u heb.’

‘Nee, ik bedoelde Philippe. Er zijn tegenwoordig vrijwel geen mannen meer te vinden.’

De buurvrouwen knikten ernstig. Mannen waren in Brugge een zeldzaamheid geworden. De stad had nog nooit zo’n groot tekort gekend … De mannen waren verdwenen. Hoeveel waren er nog over? Eén vent op twee vrouwen? Misschien zelfs één op drie. Het arme Vlaanderen ging gebukt onder een mysterieus verschijnsel: een schaarste aan het sterke geslacht. Binnen enkele decennia was de mannelijke bevolking van Noord-Europa op zorgwekkende wijze afgenomen. Vele vrouwen zagen zich gedwongen tot een vrijgezellinnenbestaan, alleen of met andere vrouwen in een begijnhof. Sommige zagen af van het moederschap. De sterkste vrouwen bekwaamden zich in zware ambachten, zoals siersmeedwerk of timmerwerk, opdat het hun aan niets ontbrak.

De garen-en-bandverkoopster bespeurde kritiek in de toon van haar vriendin en keek haar streng aan: ‘Het is Gods wil!’

Grootmoeder Franciska kromp ineen, bang om van godslastering te worden beschuldigd, en verbeterde zichzelf: ‘Natuurlijk komt deze beproeving van God! God heeft ons onze mannen opgeroepen om op kruisvaart gaan. Voor God sterven ze in de strijd tegen de ongelovigen. Voor God gaan ze ten onder op zee, langs de wegen, in de bossen. Voor God werken ze zich dood. God roept hen tot zich voor onze tijd is gekomen. En God veroordeelt ons ertoe om zonder hen te verkommeren.’

Anne begreep dat grootmoeder Franciska God verfoeide. In woorden die meer angst dan aanbidding verrieden beschreef ze Hem als een plunderaar, een beul, een moordenaar. Maar Anne vond niet dat God dat was of dat wat de oude vrouw Hem toedichtte Zijn werk was.

‘Maar jij, mijn lieve Anne,’ vervolgde de weduwe, ‘jij zult een traditioneel vrouwenleven leiden: een man voor jezelf, en talloze kinderen. Jij bent gezegend. Bovendien is hij bepaald niet lelijk, die Philippe van jou … Waar of niet, dames?’

De vrouwen stemden lachend toe, opgelaten of juist uitgelaten dat hun mening over een dergelijk onderwerp werd gevraagd. Philippe, zestien jaar oud, was het toonbeeld van een uit de kluiten gewassen Vlaamse jongen, sterk, langbenig, met een smal middel, brede schouders, een lichte huid en hopkleurig haar.

‘Weten jullie dat de verloofde buiten staat en op zijn aanstaande wacht?’ riep tante Godelieve uit.

‘Echt?’

‘Hij weet dat we met haar bezig zijn, hij staat in vuur en vlam. Help, brand! Als je zou sterven van ongeduld, zou hij nu morsdood zijn.’

Anne liep naar het venster, waarvan het met oliepapier bespannen raam open was gezet om de lente binnen te laten. Ze boog opzij om de zonnestraal niet te verstoren en ontwaarde Philippe op de vette kasseien, een lach om zijn lippen, palaverend met zijn vrienden, die vanuit Brugge mee waren gekomen naar Saint-André, het dorp waar grootmoeder Franciska woonde, op een mijl van de grote stad. Ja, hij keek op gezette tijden omhoog naar de bovenste verdieping van de woning en stond haar vurig en vrolijk op te wachten.

Dat beurde haar op. Ze mocht niet meer twijfelen!

Anne woonde sinds een jaar in Brugge. Daarvoor had ze enkel een afgelegen boerderij in het noorden van Vlaanderen gekend, onder een benauwend wolkendek, te midden van vlakke, onwelriekende, vochtige landerijen; ze had er met haar tante en nichtjes gewoond, haar enige familie, want haar moeder was in het kraambed gestorven zonder te onthullen wie haar vader was. Zolang haar oom de boerderij had geleid, was ze er nooit buiten geweest, maar na zijn overlijden had tante Godelieve besloten om terug te gaan naar Brugge, waar haar broers woonden. Niet ver daarvandaan sleet haar moeder Franciska haar laatste dagen in Saint-André.

Terwijl Brugge voor Godelieve een geruststellende terugkeer naar haar oorsprong had betekend, was het voor Anne en haar drie nichtjes, Ida, Hadewych en Benedicte, een schok geweest: van plattelanders waren ze stadsbewoners en van meisjes jonge vrouwen geworden.

Ida, de oudste, vastbesloten om haar lot zo snel mogelijk aan een man te verbinden, had zich met een welhaast mannelijke brutaliteit en onstuimigheid opgedrongen aan al wat er aan jongens beschikbaar was, hetgeen haar geen goede diensten had bewezen. Zo had Philippe, door haar het hof gemaakt in de schoenlapperij waar hij werkte, eerst nog een praatje met haar gemaakt, maar zijn pijlen al snel op Anne gericht en haar elke ochtend een bloem aangeboden, waarmee hij Ida op schaamteloze wijze kenbaar had gemaakt dat hij haar als springplank had gebruikt om haar nichtje te veroveren.

Door deze in feite nogal banale list had Ida zich meer gekrenkt gevoeld dan Anne gevleid. Ze keek niet op dezelfde manier naar mensen als haar nichtjes: terwijl de jongedames een knappe, stoere vent in de schoenlappersgezel zagen, zag Anne een amper volgroeid kind, een lange slungel die verbaasd stond over dat nieuwe lichaam waarmee hij tegen deuren aanstootte. Ze had met hem te doen. Ze vond hem iets van een meisje hebben – zijn haar, zijn weke mond, zijn bleke teint. Hoewel hij een lage, welluidende stem had, hoorde ze af en toe, in een stembuiging, in de aarzeling van een emotie, de echo van het schelle stemmetje van het jochie dat hij was geweest. Als ze met hem naar de markt ging, werd ze een veranderend menselijk landschap in hem gewaar, golvend en onbestendig, en gefascineerd als ze werd door het ontluiken van een bloem, was het vooral datgene waaraan ze zich hechtte.

‘Wil je me gelukkig maken?’ had Philippe haar op een dag gevraagd. Blozend had ze snel en oprecht gereageerd: ‘Ja, natuurlijk!’

‘Echt gelukkig?’ smeekte hij.

‘Ja.’

‘Word dan mijn vrouw.’

Dit vooruitzicht lokte haar minder aan: hè, hij ook? Hij dacht al net zo als haar nicht, als al die mensen met hun vervelende vragen. Waarom zo traditioneel? Ze probeerde spontaan te onderhandelen: ‘Denk je niet dat ik je gelukkig kan maken zonder met je te trouwen?’

Hij week achterdochtig achteruit: ‘Ben jij zo’n soort meisje?’

‘Wat bedoel je?’

Jongens reageerden soms echt onbegrijpelijk … Wat had ze voor schandelijks gezegd? Waarom keek hij haar nu met gefronste wenkbrauwen aan?

Na een korte stilte glimlachte hij, opgelucht dat er geen kwade bedoelingen achter haar voorstel schuil leken te gaan, en hij vervolgde: ‘Ik wil graag met je trouwen.’

‘Waarom?’

‘Elke man heeft een vrouw nodig.’

‘Waarom wil je mij?’

‘Omdat ik je leuk vind.’

‘Waarom?’

‘Je bent de knapste en …’

‘En?’

‘Je bent de knapste!’

‘Nou én?’

‘Je bent de knapste!’

Aangezien haar vraag niet was ingegeven door behaagzucht, voelde ze zich niet gevleid door het compliment. Die avond, in het huis van haar tante, vroeg ze zich alleen af: ‘Knap, is dat voldoende? Hij mooi, ik knap?’

De volgende dag vroeg ze hem zich nader te verklaren: ‘Waarom jij en ik?’

‘Met zoals jij en ik eruitzien, zullen we schitterende kinderen krijgen!’

Philippe zei precies waar ze al bang voor was! Hij praatte als een fokker, als een boer die zijn beste dieren liet paren voor een sterk nageslacht. Was dat wat ze tussen mensen liefde noemden? En niets anders? Als ze nu een moeder had gehad bij wie ze te rade kon gaan …

Een nageslacht? Legden de vrouwen om haar heen daarvoor zo veel ongeduld aan de dag? Zelfs de onverzettelijke Ida?

In gedachten verzonken ging Anne niet in op het huwelijksaanzoek. Maar de vurige Philippe las een ‘ja’ in haar stilzwijgen.

Opgewonden begon hij rond te vertellen dat hij met Anne ging trouwen en het grootste geluk van de wereld had.

Mensen op straat feliciteerden Anne, die het, verbaasd, niet tegensprak. Later ontving ze de felicitaties van haar nichten, Ida incluis, die blij was dat haar verleidelijke nichtje van de huwelijksmarkt verdween. Tante Godelieve klapte opgetogen in haar handen, met tranen in haar ogen, opgelucht dat ze haar taak had volbracht – de dochter van haar zuster zaliger naar het altaar begeleiden. Om de brave ziel niet teleur te stellen deed Anne er, voor het blok gezet, het zwijgen toe.

En zo nam het misverstand bij gebrek aan een ontkenning de kleur van een waarheid aan: Anne zou met Philippe trouwen.

Ze vond het met de dag merkwaardiger dat haar naasten zo’n geestdrift aan de dag legden. Ervan overtuigd dat haar iets essentieels ontging liet ze toe dat Philippe moed vatte, haar omhelsde, tegen zich aandrukte.

‘Je zult alleen van mij houden, alleen van mij!’

‘Dat kan niet, Philippe. Ik hou al van zo veel andere mensen.’

‘Wat zeg je nou?’

‘Van mijn tante, mijn nichten, van oma Franciska.’

‘En van een jongen?’

‘Nee. Maar ik ken er niet zo veel, daar heb ik geen kans voor gekregen.’

Hij kon zijn oren niet geloven en keek haar wantrouwig aan. Maar toen ze hem zonder met haar ogen te knipperen recht bleef aankijken, barstte hij ten slotte in lachen uit: ‘Je neemt me in de maling en ik vlieg erin! O, je bent een deugniet dat je me zo aan het schrikken maakt … Sluwe vos die je bent! Jij weet een man zo gek te krijgen dat hij je niet meer uit zijn hoofd kan zetten, dat hij nog verliefder wordt en alleen nog maar aan jou denkt.’

Hoewel ze niet veel van zijn gedachtegang begreep, drong ze maar niet aan, temeer omdat hij zich in zijn opwinding tegen haar aandrukte, met schitterende ogen en trillende lippen. Ze vond het heerlijk om in zijn armen weg te smelten, ze hield van zijn huid, zijn geur, de stevigheid van zijn koortsige lijf. Tegen hem aangedrukt, bedwelmd, verjoeg ze haar twijfels.

In het zolderkamertje viel een lange schaduw. De dichtheid van het vertrek was veranderd.

Anne schrok: Ida had zojuist de zonnestraal vernietigd.

De aanstaande bruid voelde een hevige pijn in haar buik, alsof haar nicht haar zojuist in haar schoot had gestompt.

‘O nee, Ida, niet doen!’ riep ze op verwijtende toon.

Haar nicht bleef verbaasd staan, afwerend, met haar klauwen uit, niet wetend dat haar rokken de zonnestraal in stukken scheurden.

‘Wat? Wat heb ik gedaan?’

Anne zuchtte, wetend dat het haar nooit zou lukken om Ida uit te leggen dat ze een kostbare schat had vernietigd, een onvervalst meesterwerk dat de Dagster al sinds het ochtendgloren aan het scheppen was in het vertrek. Arme Ida! Lompe en koppige Ida, die met haar weerzinwekkende dikke kont zoiets moois vernietigde zonder zich daar zelfs maar rekenschap van te geven.

Anne besloot te jokken: ‘Ida, waarom bekijk je jezelf niet in de spiegeltjes? Ga op mijn plaats zitten.’

Toen richtte ze zich tot haar tante en grootmoeder: ‘Mogen mijn nichtjes ook gebruikmaken van dit geschenk? Dat zou ik zo fijn vinden!’

Ida, eerst nog uit het veld geslagen, sloot zich bij Anne aan en begon de twee vrouwen te smeken. Die trokken een lelijk gezicht en stemden er toen, geroerd door Annes welgemeende argeloosheid, met een knikje mee in.

Hadewych, de jongste, rende naar het krukje.

‘Ikke eerst!’

Ida wilde met een vinnig gebaar verhinderen dat haar zusje voorging, maar ze hield zich in, in het besef dat ze als oudste haar waardigheid moest bewaren. Ze liep verongelijkt naar het raam.

Anne gruwde: Ida versperde de zonnestraal nog steeds de weg en merkte niet eens dat die naar haar boezem, haar gezicht opkroop. Wat was ze toch lomp!

Ida glimlachte toen ze Philippe beneden in de straat zag staan. Een seconde later keek ze stuurs voor zich uit.

‘Hij is teleurgesteld. Hij wil jou zien, niet mij.’

Ze slikte gepijnigd, met een verkrampt gezicht en een doffe blik. Anne, die het verdriet van haar nicht lijfelijk kon voelen, stak haar hand naar haar uit en fluisterde: ‘Je had hem van me mogen hebben …’

‘Pardon?’ reageerde Ida geschrokken, denkend dat ze het niet goed had verstaan.

‘Van mij zou je hem mogen hebben, Philippe.’

‘Hè?’

‘Maar hij is verliefd op mij.’

Anne dacht ze iets aardigs had gezegd.

Een oorvijg weergalmde door het vertrek.

‘Rotmeid!’ siste Ida.

Omdat haar wang opeens warm aanvoelde realiseerde Anne zich dat zij die klap had gekregen: Ida had haar geslagen.

De vrouwen staakten hun gesprek en draaiden zich om.

‘Smerige snotgriet dat je bent, denk je nu echt dat ik geen man kan krijgen? Ik zal je laten zien dat je het mis hebt. Ik zal het je bewijzen. Wacht maar, ik kan tientallen mannen krijgen! Honderden!’

‘Eén is genoeg’, corrigeerde Anne haar voorzichtig.

Een tweede klap weerklonk in het vertrek.

‘Niet te geloven! Je gaat gewoon door! Je denkt dat ik er niet eens één kan krijgen! Gemene rotmeid dat je bent!’

Tante Godelieve kwam tussenbeide: ‘Ida, hou je gemak!’

‘Anne drijft me tot het uiterste, mama. Ze zegt dat ik lelijk en weerzinwekkend ben!’

‘Helemaal niet. Anne heeft alleen maar gezegd wat ik zelf ook denk: één man is genoeg, je hoeft er geen tien te verleiden, laat staan duizend.’

Ida wierp haar moeder een uitdagende blik toe, zo van ‘klets maar raak, we zullen nog wel zien’. Godelieve rechtte haar hoofd en eiste: ‘Bied Anne je excuses aan.’

‘Nooit!’

‘Ida!’

Als antwoord brulde de oudste, rood van woede, haar halsaderen gezwollen: ‘Ik ga nog liever dood!’

Godelieve overhandigde het spiegeltje aan de weduwe van de landmeter en snelde op haar dochter af. Ida wist haar te ontwijken, liep onbevreesd naar het midden van het vertrek, verjoeg haar jongere zusje van het krukje en beval de vrouwen: ‘Nu is het mijn beurt.’

Liever dan een strijd aan te gaan die ze vermoedelijk toch zou verliezen, beval Godelieve haar vriendinnen om de driftkop haar zin te geven. Toen liep ze op haar nichtje af.

‘Ik denk dat ze jaloers op je is, Anne. Ze had gehoopt als eerste in het huwelijk te treden.’

‘Ik weet het. Ik vergeef haar.’

Haar tante kuste haar.

‘Ach, ik wou dat Ida jouw karakter had …’

‘Het zal vast beter gaan als ze krijgt wat ze wil. Op een dag zal ze niet meer boos zijn.’

‘Ik hoop dat je gelijk hebt!’ zei Godelieve en ze aaide haar nichtje over haar slaap. ‘Hoe dan ook, ik ben zowel verdrietig als gelukkig voor jou. Verdrietig omdat ik je niet meer zo vaak zal zien. En gelukkig omdat je een beste jongen hebt gevonden.’

Toen ze de kalme stem van tante Godelieve haar toekomst hoorde schetsen, vatte Anne weer moed en stelde ze geen vragen meer. Gerustgesteld hield ze haar gezicht in de frisse lucht.

Een vlinder landde op de dakrand. Zijn vleugeltjes, citroengeel van binnen en groen van buiten, trilden als een ademhaling. Het insect was gekomen om toilet te maken, waande zich alleen en onbespied en wreef met zijn voorpootjes over zijn snoetje. Anne stond versteld: het was alsof het diertje al het licht van de hemel in zijn goudkleurige schubben ving, op zich concentreerde, in zich gevangenhield. Hij fonkelde en schitterde, maakte alles om hem heen grauw.

‘Wat is hij mooi!’ zei Godelieve met een huivering.

‘Ja, hè?’ mompelde Anne, in de zevende hemel dat ze deze emotie met haar tante kon delen.

‘Schitterend’, bevestigde Godelieve.

‘Ja, ik zou er uren naar kunnen kijken.’

Godelieve haalde haar schouders op.

‘Anne, dat is precies wat je voortaan zult doen. Daar heb je het recht toe. Het is zelfs je plicht.’

Anne keek haar tante verbijsterd aan.

‘Je zult van hem zijn, maar hij ook van jou’, drong die aan.

Anne glimlachte. Hoezo? Zou ze aan een vlinder toebehoren … die ook haar zou toebehoren? Wat voor ongelooflijke tovertruc werd haar in het vooruitzicht gesteld? Dit was waarachtig het beste nieuws van de dag. Haar tante leek wel een goede fee. Het gezicht van het jonge meisje lichtte vol verwachting op.

Godelieve streek vertederd over de wangen van haar nichtje.

‘Je houdt echt van hem!’ riep ze uit.

Ze keek naar buiten en wees naar een silhouet beneden op straat.

‘Ik moet toegeven dat die hoed hem erg goed staat.’

Anne volgde verward haar tantes blik en begreep toen dat die omlaagkeek, naar Philippe, die een vilten hoed met veer op zijn hoofd droeg. Ze rilde.

Ik ben echt niet normaal, dacht ze. Hoe was het mogelijk? Door het venster waren twee dingen te zien, Philippe en een vlinder, en terwijl de verloofde zich verlustigde in de vlinder, bewonderde de tante de verloofde.

Er klonk geschreeuw op in het vertrek.

‘Wat is dat voor vlek?’

Op haar krukje wees Ida wit van woede naar het spiegeltje voor zich.

Grootmoeder Franciska, die een driftaanval vreesde, liet het andere spiegeltje gauw zakken.

‘Er is niets. Dat dacht je maar. Er is niets.’

‘Neem dat spiegeltje dan niet weg.’

De grootmoeder hield trillend het spiegeltje weer op.

Ida bekeek de paarsige vlek in haar nek, waarvan iedereen wist behalve zijzelf.

‘O, dat is walgelijk! Vreselijk!’

Ida sprong razend van woede van het krukje.

Grootmoeder Franciska liet geschrokken vallen wat ze in haar hand hield.

Harde klap.

Gerinkel van glas.

Een verslagen stilte bij wijze van commentaar.

Het spiegeltje was gebroken. Hoewel het zilveren lijstje nog heel was, bevatte het enkel nog losse scherven die in het wilde weg onsamenhangende stukjes van het vertrek weerspiegelden.

Franciska kreunde.

Godelieve snelde erop af.

‘Mijn God, wat moet de gravin niet denken?’

De vrouwen verzamelden zich als voor een dodenwake rond het spiegeltje op de grond. Ida beet weifelend op haar lippen, want ze wist niet wat een grotere ramp was, de vlek in haar nek of het kapotte spiegeltje.

Ze overlegden zachtjes, met toonloze stem en ingehouden adem, alsof de adellijke dame hen zou kunnen horen.

‘We moeten iemand vinden om het te repareren.’

‘Maar waar dan? Hier in Saint-André is niemand die …’

‘Ik weet het, denk ik. In Brugge woont een schilder …’

‘Ach, domkoppen, ik zal toch eerst de waarheid moeten vertellen.’

‘Of je die nu vertelt of verzwijgt, je zult een nieuw spiegeltje moeten kopen.’

‘Mijn God, hoe?’

‘Ik zal het betalen,’ zei Franciska, ‘dit is mijn huis en ik heb het laten vallen.’

‘Omdat Ida je liet schrikken …’

‘Ik zal het betalen’, herhaalde de grootmoeder.

‘Nee, ik’, zei Ida fel.

‘En van welk geld ga je dat dan betalen?’ mopperde Godelieve.

Toen ze alle mogelijkheden hadden opgesomd, luidde de dikbuikige klok van het gehucht om hen eraan te herinneren dat Anne zo dadelijk zou gaan trouwen.

Godelieve keek op.

‘Anne?’

Ze schrok toen het jonge meisje geen antwoord gaf.

‘Anne, waar ben je?’

De vrouwen keken om zich heen: de verloofde was gevlogen.

‘Ze is naar haar vrijer toe’, concludeerde grootmoeder Franciska.

Godelieve raapte een paar klompen op.

‘Op haar blote voeten?’

De weduwe van de landmeter wees naar haar geschenk naast het krukje.

‘En zonder de geborduurde sloffen die ik haar heb geleend?’

Ida spoedde zich naar het raam.

‘Philippe staat nog steeds te wachten.’

‘Waar is ze dan?

Annes naam weergalmde door het huis terwijl de vrouwen vertrek na vertrek uitkamden.

Toen Godelieve op de begane grond de achterdeur opende, die op het platteland uitkwam, ontdekte ze de ondiepe sporen van blote voetjes in de vochtige aarde, die ophielden waar grasland zich uitstrekte tot aan het bos.

‘Wat, is ze ervandoor gegaan?’

De sporen, wijd uit elkaar, met enkel de afdruk van de tenen, verrieden dat Anne het voorval met het spiegeltje had aangegrepen om het huis uit te glippen en zich licht als een veertje door de velden te spoeden, naar de bossen, waarin ze verdwenen was.

2

Lago Maggiore, 20 april 1904

Lieve Gretchen,

Nee, liefje, je vergist je niet, dit is een brief van je geliefde Hanna. En als je de foto’s bekijkt die ik bij mijn brief heb gevoegd, zul je naast de stralende jongeman die een prinselijke pose aanneemt en onder extravagante hoeden van meerdere verdiepingen, een klein propje opgelaten zien glimlachen: dat ben ik. Ja, lach jij maar. O, doe je dat al? Gelijk heb je, ik ben zo dom. Wat wil je? Franz heeft twee gebreken die hij tijdens onze verlovingstijd voor me verzwegen heeft: hij is verzot op hoofddeksels en verzamelt souvenirs. Dus wat denk je? Hij sleurt me mee naar hoedenmaaksters en tovert me om in een vogelkooi, een fruitmand, een bloemenvaas, een hark met ik-weet-niet-hoeveel linten en zelfs een pauwenstaart! Daarna troont hij me opgetogen mee naar de fotograaf om mijn belachelijke persoontje te vereeuwigen.

Om die hoeden te kunnen dragen moet je óf lelijker zijn dan ik – zoals onze tante Augusta met haar haakneus, die beter verborgen kan blijven onder een vilten hoed – óf veel mooier – zoals jij. Maar Franz is zo dol op hoeden dat hij niet in de gaten heeft dat hoeden niet zo dol zijn op mij.

Een Italiaanse gravin wie ik over dit drama vertelde, in Bergamo, zette me streng op mijn plaats: ‘U vernedert uzelf, mijn lieve. Franz is zo verzot op u dat hij verzuimd heeft op te merken dat hoeden u niet staan.’

Ik moet zeggen dat haar oordeel me in de war heeft gebracht. Alles schoffeert, kwelt en stoort me de laatste tijd; er zijn zo veel volslagen nieuwe situaties die ik het hoofd moet bieden …

Precies, zul je me vragen, hoe is je huwelijksreis?

Ik neem aan dat ik ‘idyllisch’ moet zeggen. Franz is fantastisch, teder, voorkomend, vrijgevig, we amuseren ons geweldig en reizen, sinds we Wenen hebben verlaten, al zes maanden door Italië, met zijn schitterende steden, betoverende platteland en verbazingwekkende kerken. Laten we niet vergeten dat het schiereiland eeuwenlang zijn beste beentje voor heeft gezet om jonggehuwden te bekoren: musea boordevol meesterwerken, hotels met koele kamers, een smakelijke keuken, verrukkelijk ijs, een zinnelijke zon die uitnodigt tot een middagdutje en bedienden die ons geliefden met een samenzweerderige blik in de watten leggen.

Mijn huwelijksreis is dus in één woord fantastisch. Maar ben ik wel gemaakt voor huwelijksreizen?

Ja, je hebt het goed gelezen, mijn lieve Gretchen, de vrouw die deze brief schrijft weet niet meer wat ze moet denken. Ik ben bang dat ik anders ben dan anderen. Heel erg anders. Waarom kan ik niet tevreden zijn met wat iedere vrouw in verrukking zou brengen?

Ik ga proberen om je uit te leggen wat er met me aan de hand is, en hopelijk begrijp ik het dan zelf ook.

Ik ben heel lang kind gebleven. Terwijl jij, mijn lieve nicht, al getrouwd was en de zorg had voor drie zuigelingen, wilde ik per se een meisje blijven. Ik schortte mijn rokken alleen op om door velden te rennen of door beekjes te waden; ik moest er niet aan denken om een vrouw te worden; als ik jongens tegenkwam, was ik er niet nieuwsgierig naar …

Ik was zo gelukkig …

Maar ik kreeg zo vaak te horen dat ik me pas in de armen van een man compleet zou voelen, of beter nog op de dag ik een kind uit mijn schoot zou persen, dat ik, alle afkeuring zat, toneel ging spelen en de verwaande snob werd die enkel genoegen zou nemen met een man uit de hogere kringen.

Ironisch genoeg was het lot me welgezind. Terwijl ik die komedie alleen maar had verzonnen om mezelf te beschermen en aanbidders te kunnen afwijzen, heeft dat toneelstukje me goede diensten bewezen: ik kon rustig afwachten tot de dag dat ik Franz von Waldberg tegenkwam …

Herinner je je nog die geweldige legerzakmessen, in Genève, die behalve een mes ook nog een blikopener, schroevendraaier en priem bevatten? Alle heren wilden er een hebben. Wel, dat is Franz ten voeten uit! Hij is geen man maar een Zwitsers mes. Hij heeft alles, hij is knap, rijk, intelligent, gevoelig, edelmoedig en hoffelijk. Kortom een partij die je niet kunt weigeren.

Ben ik uit hoogmoed met hem getrouwd?

Ik ben bang dat de waarheid nog veel erger is. Ik ben uit berekening een huwelijk met hem aangegaan. Let wel, ik heb het niet over de list van een intrigante om een rijke man aan de haak te slaan, of over een weloverwogen manier om hogerop te komen in de wereld, maar over een berekenende wanhoopsdaad: toen hij me om mijn hand vroeg, zei ik tegen mezelf dat als ik met deze man niet gelukkig zou worden, ik dat nooit zou kunnen worden. Ik ben met hem getrouwd zoals je een geneesmiddel test.

Een geneesmiddel waartegen? Tegen mezelf.

Ik kan niet de vrouw zijn die onze tijd vereist.

Ik ben amper geïnteresseerd in vrouwendingen, zoals mannen, kinderen, sieraden, mode, het huishouden, koken en … mijn eigen persoontje. Want als vrouw ben je verplicht om een ware cultus te wijden aan jezelf, je gezicht, je lijn, je haar, je uiterlijk. Behaagzucht is me vreemd, ik kleed me slordig, ik gebruik geen cosmetica en ik eet niet genoeg. Wanneer ik mezelf op de foto’s die Franz verzamelt uitgedost zie als een ware vogelverschrikker, verwijt ik mezelf dat ik er niet nog een schepje bovenop heb gedaan, want dan zou het tenminste echt om te lachen zijn.

Wil je wel geloven dat ik me elke ochtend als een dame vermom? Al die onderrokken, korsetten, veters, kilometers aan linten en stoffen waarin ik me insnoer, komen me voor als andermans plunje die niet voor mij bedoeld is. Nee, wees maar gerust, het is niet dat ik het liefst een man zou willen zijn. Het is alleen dat ik als onnozel meisje, verdwaald in het land der vrouwen en gedwongen om voor volwassene te spelen, in een leugen leef.

Hoe is de huwelijksnacht dan verlopen, zul je me vragen. Gezien mijn instelling houd je je hart vermoedelijk al vast …

Maar die verliep goed. Franz was tevreden. Voor zover ik me had verdiept in wat me te wachten stond, had ik de indruk dat ik een gymnastiekcursus volgde, ik voerde de figuren uit die ik had bestudeerd, deed mijn best om de juiste handelingen te verrichten en de zijne te ondergaan, en jammer dan als die me soms pijn deden. De volgende ochtend trappelde ik van tevredenheid: ik was geslaagd voor een examen.

Het probleem is alleen dat ik sindsdien niet verder ben gekomen dan dat gevoel van trots. Niet dat Franz me afstoot, zijn huid is zacht, zijn lichaam ruikt lekker, zijn naaktheid schokt me niet. Verstandelijk weet ik de honger te waarderen die hem naar me toe drijft, die vochtige ogen, die lippen die me willen verslinden, die huivering door heel zijn lichaam, zijn adem die rauwer, holler klinkt, de opwinding waarmee hij elke dag de liefde met me bedrijft, soms meerdere keren achter elkaar. Zijn begeerte fascineert me zonder me te storen, en ik voel me er ook door gevleid.

Maar delen doe ik die niet.

Ik voel niet dezelfde honger naar hem.

Ik geef mezelf aan Franz uit aardigheid, altruïsme, welwillendheid, want ik heb besloten dat ik hem naar beste kunnen gelukkig zal maken. Ik doe mijn plicht als echtgenote. Niet dat ik er zin in heb of verteerd word door lust, ik beleef er weinig plezier aan, behalve een zekere tevredenheid over de gunst die ik hem bewezen heb, of een gevoel van ontroering wanneer ik zie hoe die grote stoere kerel verzadigd tegen mijn schouder in slaap valt.

Is dat normaal, lieve Gretchen? Onze jeugd heeft ons zo dicht bij elkaar gebracht dat ik je die genante vraag wel durf te stellen. Al ga je me op deze aarde slechts tien jaar voor, mijn lieve nicht, je bent zo veel wijzer dan ik. Is het tussen Werner en jou ook zo ongelijk verdeeld? Zou het soms het lot van de vrouw zijn om te verleiden zonder in verleiding te worden gebracht?

Over een week keer ik terug naar Wenen, waar het inrichten van onze toekomstige huiselijke haard vrijwel gereed is. Stuur je brieven daarheen, lieve Gretchen. Ik zou veel liever naar Innsbruck gaan zodat we samen wat tijd zouden kunnen doorbrengen, maar ik moet eerst voor vrouw des huizes spelen, meubilair aanschaffen, bloemen uitkiezen, de baas spelen over de bedienden door af en toe een willekeurig bevel uit te delen om mijn gezag te vestigen. En de visites van mijn schoonfamilie ondergaan … Het eerste waar die adellijke dames naar zullen kijken, is natuurlijk mijn silhouet, om te weten of ik van die kostbare rondreis ben teruggekeerd met een kleine Waldberg in mijn schoot. Maar mijn buik is plat, nog platter dan voor onze bruiloft, hol zelfs door al dat lopen, reizen en onze gymnastiekoefeningen in bed. In het hotel trek ik me na het avondeten, wanneer Franz een sigaar gaat opsteken met de mannen, terug in onze suite, kleed me uit voor de kastspiegel en bekijk mezelf: niets te zien. Ik zie nu al op tegen de bedroefde blikken van de familie. Let wel, ze zullen gelijk krijgen: ik ben een grote teleurstelling.

Ik ben het helemaal met ze eens.

Vergeet me niet, mijn lieve Gretchen, en schrijf me gauw terug, vooral als je me maar een onnozel wicht vindt. Ik omarm je. Breng Werner mijn hartelijke groeten over. En zeg het nog maar niet tegen je zoons, maar ik neem uit Venetië mooie maskers voor hen mee. Tot gauw.

Je Hanna

3

Wie is die slet? dacht Anny toen ze het meisje in de dansende menigte zag. Met haar door zweet uitgelopen make-up, het te strakke lycra topje, het lapje stof rond haar heupen dat moest doorgaan voor een rokje, leek ze haar zo’n hoertje dat je per avond inhuurt. En nog goedkoop ook! Ja, boven de blote dijen met fonkelende glittertjes en de laarzen met torenhoge hakken die haar bilpartij omhoogstuwden, zag Anny eerst alleen een van die grietjes die met hun foto in de rubriek ‘escortservice’ van gratis blaadjes staan.

Maar toen ze vanwege haar hinderlijke buurman, die zich de koning van de dansvloer waande, uitgleed, met haar armen wiekte, vooroverviel en op het nippertje overeind wist te blijven, moest ze op grond van de symmetrische gebaren die het snolletje maakte constateren dat ze zichzelf in de spiegel zag.

Ze hinnikte toen ze zichzelf herkende.

Ze vond het grappig.

Hoewel ze normaal gesproken nooit zo’n lachebekje was, moest ze nu door de hoeveelheid alcohol en antidepressiva die ze tot zich had genomen echt om alles lachen. Ze knipoogde naar haar dubbelgangster, die hetzelfde deed, rechtte haar rug en begon toen weer als een bezetene te swingen.

De geluidsboxen brachten een dichte, onduidelijke, oorverdovende stroom herrie voort. De muziek stond zo hard dat de nachtbrakers de trillende, bonkende geluiden over zich heen lieten gaan als zwemmers de golven van een orkaan. Ze waren hier trouwens om uit hun plaat te gaan, niet voor de muziek. Ze hoorden de nummers niet met hun oren, maar met hun voeten, hun borst, hun op hol geslagen hart, dat hun bloed rondpompte op de maat van de drums.

Anny staarde naar de bol aan het plafond. O, wat was ze dol op die stralende zon van haar nachten! Een grillige zon. Een explosieve zon. Een zon die snel draaide. Hoewel ze als eerste zou hebben gezworen dat er niets zo oubollig was als die glazen discoballen waarvan de talloze vlakjes het licht van de spotlights reflecteerden, ging ze alleen maar naar disco’s die er een hadden. Hier, in de Red and Blue op Sunset Boulevard, waar ze nu geregeld kwam, was ze echt dol op die bol, de grootste en meest betoverende, waarvan de bonte pijlen zich door de duisternis boorden tot in elke hoek van de immense ruimte. Onder die bol kon Anny urenlang uit haar dak gaan.

Zou hij komen?

Getroffen hield ze even op met dansen om zich te verbazen over wat er in haar hoofd omging: ze wachtte op iemand. Zij! Anny, het minst sentimentele meisje van Californië, had het flink te pakken … Ongelooflijk … Nog nooit vertoond! Sinds ze David op de set was tegengekomen, was ze opeens van mening dat er iemand in Los Angeles woonde die het waard was om op te wachten, te hopen, naar uit te zien. Wat een transformatie …

Ze verliet de dansvloer en begaf zich naar de bar, die baadde in een blauw aquariumlicht.

‘Hé Anny,’ vroeg de barkeeper, ‘alles top?’

‘Tiptop, zoals altijd!’

Ze meenden geen van beiden wat ze hadden gezegd. De barman kon het geen bal schelen hoe het met Anny ging en vroeg het louter beroepsmatig, en Anny wist dat ze niet in topvorm was, noch op de top van haar carrière stond, hoogstens op die van haar naaldhakken …

‘Gin-tonic?’

‘Goed geraden, je kijkt dwars door me heen, het lijkt wel of je me naakt hebt gezien!’

Hij beantwoordde haar grapje perfect getimed met een overdreven knipoog, als een schmierende acteur in een soap.

Wat verwacht hij toch van me, die idioot? mopperde Anny binnensmonds terwijl hij haar met al te zwierige gebaren bediende. Dat ik hem voor een rolletje aan een producent voorstel? Je struikelt in la over losers van zijn slag! Je kunt tegenwoordig niets meer bestellen in een restaurant, hotel of bar of de bediening waant zich de nieuwe Brad Pitt! Iedereen wil acteur of actrice worden, behalve ik, en ik ben het.

Ze glimlachte: inderdaad, ze had nooit een filmcarrière geambieerd. Ze was in de showbusiness beland toen ze op haar vijfde een paar reclamespotjes had gedaan, waarna ze om haar moeder te plezieren in een of twee speelfilms had gespeeld, totdat Papa, I borrowed the car, een komische film voor het grote publiek en dé kaskraker van de zomer van 2005 haar tot ster had gebombardeerd. Anny Lee, de kleine darling van Amerika! In werkelijkheid had ze het allemaal gehoorzaam en lijdzaam ondergaan, maar niet de tijd gehad om echt te willen wat haar overkwam.

Anny keek naar haar glas en zei tegen zichzelf dat ze David, mocht hij komen opdagen, maar beter niet kon confronteren met een laveloze griet, en dit goede voornemen stemde haar zo tevreden dat ze haar drankje met een gerust geweten in één keer achteroversloeg.

De barman knipoogde.

‘Nog eentje?’

‘Waarom niet!’

Hoewel ze dit gesprek waarschijnlijk al duizenden keren had gevoerd, had ze het gevoel dat ze improviseerde, briljant uit de hoek kwam en buitengewoon gevat was. Zag ze trouwens niet een geamuseerde twinkeling in de ogen van de barkeeper?

Tenzij het iets anders betekende …

Shit, ben ik met hem naar bed geweest?

Ze nam de latino nog eens goed op. Geen idee. Hij kwam haar wel bekend voor … Maar waar kende ze hem dan van? Van hier, of hadden ze een keertje met elkaar gerotzooid?

Toen hij zich omdraaide, bekeek ze zijn kont, die goed uitkwam in zijn strakke jeans. Vast. Ik ben vast met hem naar bed geweest. Ze lachte. Waarom zou hij anders in een nachtclub werken? Toch alleen om mooie meisjes te versieren? Dat weet iedereen, dat hebben ze liever dan een fooi.

Ze realiseerde zich dat ze zich er zo weinig van kon herinneren dat ze als een politieagent moest denken om te bepalen of het aannemelijk was dat ze met een werknemer van de Red and Blue naar bed was gegaan. Opeens vond ze haar geheugenverlies wel grappig.

Ik heb al zo veel meegemaakt dat ik het me allemaal niet meer kan herinneren. Op mijn twintigste heb ik al duizend levens achter de rug.

Ze keek naar de grote draaiende bol.

Maar nu wordt alles anders. Met David zal dit niet meer gebeuren. Want dit keer is er liefde in het spel. Hij is de ware, die alle vorige, korte, vage, zielige avontuurtjes zal doen vergeten.

Ze zuchtte.

Van pure verrukking.

Die opeens omsloeg in angst. Zou ze er wel toe staat zijn? Zou ze de moed hebben om een echte relatie met hem aan te gaan?

Ze raakte in paniek. Binnen een paar seconden zat ze te trillen en te zweten. Ze liet zich van haar kruk glijden en begaf zich wankelend op haar hoge hakken naar de toiletten.

Ik moet snel wat moed verzamelen. Anders kan ik straks niet eens meer ‘dag’ tegen David zeggen.

Halverwege de trap naar beneden begon ze zich al beter te voelen. Ze liet de herrie achter zich om binnen te treden in een wereld waar enkel nog vage echo’s, een dof gebonk aan het lawaai herinnerden. Ze verliet de rauwe, luide en genadeloze dansvloer en verdween in de gedempte spelonken van de discotheek, een labyrint van muren, gangen, vocht, lichaamsgeuren en halfduister, waar een heel andere sfeer hing.

Daar, in het rode licht dat gezichten deed vervagen, zag ze de gebruikelijke koppen, Bob, Robbie, Tom, Priscilla, Drew, Scott, Ted, Lance … Ze stortte zich op Buddy, een blanke die zich kleedde en kapte als een zwarte, slobbroek, felgekleurd hemd, rastahaar.

‘Hé Bobby, heb je een lekker toetje voor me?’

‘Ja hoor, liefje. Wat dacht je van Norwegian omelette?’

‘Heerlijk.’

‘Hoeveel heb je?’

Ze haalde een briefje uit haar string.

‘Honderd dollar.’

Hij overhandigde haar een klein wit envelopje.

‘Hier.’

Zonder hem te bedanken, want ze wist dat hij haar had afgezet, nam ze het pakje aan en ging de damestoiletten binnen.

Uit haar piepkleine handtasje, dat aan een vergulde handboei aan haar linkerpols hing, haalde ze een spiegeltje en een rietje tevoorschijn, maakte een lijntje en snoof het op.

‘Ah!’

Laat David nu maar komen, ze kon de wereld nu weer aan: oef, ze had zojuist haar volgende avontuur gered.

Teruglopend door de gang bedacht ze dat ze het met vrijwel alle jongens had gedaan die er met een mobiel in de hand tegen de muur aanleunden. Opgekikkerd lachte Anny hun in het voorbijgaan toe. Niet eens de helft lachte terug. Ze wond zich inwendig op: we hebben verdomme geneukt en er kan nog geen ‘hallo’ vanaf. Wat een sukkels … Niet één had haar daarna nog gebeld. Niet één had zijn best gedaan om haar te houden. Waarom niet?

Ze struikelde over iets op de grond – een meisje dat lag over te geven – en greep zich vast aan het eerste het beste houvast. Het was Tom, een donkerharige man met een baard van drie dagen, die zorgvuldig aan zijn pseudoruige image werkte en zich voor meditatieleraar uitgaf om de ene na de andere vrouw in bed te krijgen. Hij had Anny een nachtje of twee aan zijn collectie toegevoegd.

‘Hé, Tom, dat komt goed uit. Ben ik een goeie wip?’

Hij floot alsof ze hem een wiskundig probleem had voorgelegd.

‘Maak het jezelf niet zo moeilijk, Anny.’

‘Je bedoelt?’

‘Je bent een makkelijke wip.’

Hij wreef over zijn wangen: hij had een lastige vergelijking opgelost.

‘Wat voor cijfer geef je me?’ drong ze aan.

‘Een zesje.’

‘Meer niet?’

‘Een zesje is voldoende.’

‘Nee, dat is niet goed en niet slecht. Waarom geef je me niet meer?’

‘Omdat je er niet zo dol op bent, schatje.’

Hij had het gezegd alsof het vanzelfsprekend was. Toen ze een niet-begrijpend gezicht trok, vervolgde hij: ‘Je gedraagt je als een slet, maar je bent het niet. Je laat je neuken, maar je bent er niet gek op. Het is een gewoonte geworden, dat is alles.’

‘Een gewoonte?’

‘Ja, om met iedereen naar bed te gaan. Om nooit iemand te weigeren. Maar daarom ben je nog geen goeie wip.’

‘Lul! Komt het niet bij je op dat je zelf misschien een zesje of zelfs een nul bent?’

‘Nou, ik wil niet opscheppen, maar ik hoor andere verhalen …’

Het gesprek was wat hem betreft afgelopen en hij draaide zich om. Anny beet op haar lippen: ze wist dat Tom bij de meisjes bekendstond als een geweldige minnaar, het was zelfs de reden waarom ze hem had versierd.

Ik moet niet te snel met David naar bed gaan. Afhouden! Niet toegeven!

Dat was de enige conclusie die ze uit de korte woordenwisseling trok.

Ze aarzelde of ze opnieuw de dansvloer op zou gaan, net nu ze door de coke weer nieuwe energie had opgedaan. Kon ze niet beter nadenken over wat ze tegen David zou zeggen?

Vastbesloten om het anders te doen dan andere dagen – of nachten – ging ze weer naar de bar en hield zich een uur lang gedeisd op haar kruk terwijl ze zich almaar inprentte: niet meteen vanavond met hem naar bed, niet de eerste avond, niet de tweede en ook niet de derde. Ervan overtuigd dat ze haar leven had gebeterd raakte ze steeds meer boven haar theewater terwijl ze gestaag de ene gin-tonic na de andere achteroversloeg.

Toen David eindelijk kwam opdagen, was ze dan ook zo laveloos dat ze het alleen nog maar kon uitschateren.

‘O, David, dit is ongelooflijk. Ik moest aan je denken, en hopla, daar ben je! Ik wist niet dat ik kon toveren!’

‘Ik dacht eigenlijk dat je hier met me had afgesproken.’

Ze lachte kirrend alsof hij iets ongelooflijk geestigs had gezegd.

‘Ga zitten en neem wat te drinken.’

‘Ja, waarom niet?’

‘O, David, je bent zo grappig …’

‘Kom je hier vaak?’

Denkend aan haar goede voornemen – om niet over te komen als een sloerie – loog ze alsof het gedrukt stond: ‘Nee, dit is pas de tweede keer.’

Hij knikte.

‘Waar ga je dan normaal naartoe?’

‘Ik blijf thuis. Ik ben nooit zo’n feestbeest geweest. Het is pure tijdsverspilling om naar dit soort tenten te gaan, vind je niet? Wat heb ik er trouwens te zoeken?’

‘Mannen?’

‘Die kom ik genoeg tegen, daar ben jij het bewijs van’, antwoordde ze op te schalkse toon.

‘Drugs?’

‘Mwah, daar doe ik niet echt aan.’

‘Drank?’

‘In de roos!’

Hoewel beschonken had ze nog de helderheid van geest om niet net te doen alsof ze niet gedronken had.

‘Je gaat dus weinig uit?’ vatte hij met samengeknepen ogen samen.

‘Haast nooit.’

Hij glimlachte minzaam.

‘Dat is niet wat ik in de bladen lees.’

Hij doelde op de tijdschriften die al sinds haar vijftiende uitbreid verslag deden van haar liederlijke levensstijl, foto’s publiceerden van een aangeschoten Anny voor de ingang van een club, berichtten over een arrestatie wegens het bezit van verboden middelen of een artikel wijdden aan alle mannen die haar ooit hadden gedumpt omdat ze naar eigen zeggen niet in staat waren om het ritme bij te benen van dat onvermoeibare feestbeest.

Ze lachte schor.

‘Doe niet zo naïef, David. Ook al zit je nog maar net in het vak, je weet hoe het werkt: tussen het draaien door moet ik de roddelbladen te vriend houden. Er is geen woord van waar. Allemaal in scène gezet. Al die reportages waarin ik mijn vaste rol speel zijn geregeld door Johanna, mijn publiciteitsagent: mensen moeten over me blijven praten.’

‘Ze maken je af …’

‘Ja, maar ze praten wel over me!’ riep ze uit, geïrriteerd dat hij haar niet geloofde terwijl ze zichzelf zo overtuigend vond. ‘Als ik op mijn zestiende was afgestudeerd in de astrofysica, injecties zou toedienen in lepraziekenhuizen of in hongerstaking zou gaan om Barack Obama onmiddellijk heilig te laten verklaren, zou geen pulpblad geïnteresseerd zijn, geen lezeres zou zich nog met me identificeren, geen lezer zou me nog sexy vinden! Iets goeds over me schrijven … flauwekul! Dat zou nooit werken.’

Ze had zich laten gaan. Maar hij leek niet van zijn stuk gebracht: integendeel, hij moest erg lachen.

‘De ware Anny’, vervolgde ze op klaaglijke toon, ‘verbergt zich, beschermt zich. Niemand kent haar. De enige die haar werkelijk zal leren kennen zal de man zijn die van haar zal houden. Hij zal de enige, de eerste en de laatste zijn.’

De tranen sprongen in haar ogen, ze sloeg haar handen voor haar gezicht en boog haar hoofd. Op hetzelfde moment had ze het gevoel dat ze dit al eens eerder had gedaan en realiseerde zich dat het de tekst was van een scène uit The girl in the bar across the street, een tearjerker waarin ze op haar zestiende de hoofdrol had gespeeld. Ze stopte meteen. Die film was dan wel geflopt, maar wie garandeerde haar dat David hem niet had gezien? Als hij in de gaten kreeg dat ze toneel zat te spelen, zou hij haar nooit meer vertrouwen. Bovendien hadden de critici indertijd geschreven dat al dat gejammer en gesnik niet erg bij haar paste, en zelf was ze ook niet kapot geweest van haar verschijning op het witte doek, met die rode ogen en snotterige neus.

Ze veegde haar tranen weg en grijnsde.

‘Ha, ik had je te pakken. Dat nummer van het verdrietige, aangeschoten meisje heb ik al zo lang in voorraad.’

‘Ik was er bijna in getuind.’

Hij helde gerustgesteld naar haar over, balancerend op zijn kruk – ze bewonderde de stunt, dat zou ze zelf niet hebben gekund. Hij liet zijn vlezige lippen langs haar hals glijden, knabbelde aan haar oorlelletje en mompelde op verlangende toon: ‘Ik heb zo’n zin in je.’

Verward dacht ze even na, herinnerde zich haar nieuwe besluit: nee zeggen.

‘Kom’, zei ze en ze pakte zijn hand.

Hij liet zich meevoeren in de veronderstelling dat ze hem meenam naar een rustig plekje. Maar nadat ze een eindeloze metalen trap hadden beklommen, kwamen ze bij een loopbrug in de nok van de zaal, een met kippengaas afgezette doorgang bestemd voor geluidstechnici en elektriciens.

‘Waarom gaan we hiernaartoe?’

‘David, laten we een film spelen uit de jaren vijftig. Je weet wel, zo eentje van playboy in smoking ontmoet beeldschone vrouw in schitterende avondjapon.’

‘Heb je je jurk gezien?’ zei hij, wijzend op het vod dat om haar heupen spande. ‘Vast gekrompen in de was.’

‘Alsjeblieft, een beetje romantischer mag wel. Ben je niet zo romantisch, David?’

Hij zuchtte, fronste zijn wenkbrauwen.

‘Vind je dit dan een romantische plek?’

Ze wees schouderophalend naar de reusachtige loods, die was omgebouwd tot nachtclub.

‘Deze plek is wat je zelf wilt. Je moet gewoon je fantasie gebruiken. Neem bijvoorbeeld die kabel daar.’

‘Ja?’

‘Nou, als ik dat wil is het een liaan. En de discotheek een jungle.’

‘Precies’, stemde hij toe met een schijnheilig gezicht. ‘Ik Tarzan, jij Jane. Je bent er al op gekleed, het moet alleen nog ietsje bloter.’

Hij liep kordaat op haar af, trok met een ruk haar blouse op en drukte zijn gloeiend hete handen op haar blote buik. Ze trilde, wilde zich tegen hem aandrukken, maar dwong zichzelf om zich aan haar kuisheidsgelofte te houden.

‘Zie je wel?’ riep ze opgetogen terwijl ze zich van hem losmaakte en de blouse weer over haar navel sloeg.

Een seconde later stapte ze over het kippengaas, greep de kabel die aan een pilaar hing, klemde zich eraan vast … en sprong naar beneden onder het slaken van de tarzankreet: ‘Ha-hi-ha-hi-ho … ha-hi-ha-hi-ho!’

Licht en luchtig vloog ze hoog boven de dansvloer. Haar angsten vielen van haar af. Ze liet alles gaan, haar verleden, haar zwakten, zichzelf. Ze voelde zich heroïsch. David zou haar bewonderen, dat was zeker.

Almaar verder slingerend schampte ze de grote spiegelende bol. Ze schreeuwde het uit van enthousiasme.

Gealarmeerd door het geroep en de beweeglijke schaduw hielden discogangers hun pas in en keken omhoog. Iedereen vroeg zich af wat dat gelaarsde meisje daarboven aan het doen was. Was het een nieuwe attractie?

De muziek stopte. Er viel een diepe stilte. De aanwezigen waren met stomheid geslagen.

Ze hoorden de gelukzalige uitroepen waarmee Anny elke slingerbeweging van hysterisch commentaar voorzag: toen begrepen ze pas dat het geen nieuwe attractie was, maar de gevaarlijke fantasie van een laveloze vrouw.

Het was duidelijk – behalve voor Anny – dat ze zo dadelijk tegen de discobal aan zou slaan.

‘Snel! Bel de brandweer!’ brulde de barman.

Anne zwaaide naar hem: ‘Kiekeboe!’

Deze acrobatische toer bracht een schok in de kabel teweeg die een botsing onvermijdelijk maakte. Toen ze de door haar verafgode bol zag naderen, schreeuwde Anny, als een moeder bij het weerzien met haar verloren gewaande kind: ‘O, mijn lieve bol, mijn lieve, lieve bol!’

Ze knalde ertegenaan, liet de kabel los onder het slaken van een zegevierende cowboykreet en sloeg haar armen om de bol.

Het publiek hield de adem in.

De bol knarste, leek zich te verzetten, maar brak toen in één keer af en kwam naar beneden, Anny meesleurend in zijn val.

De dansers waren gelukkig al opzijgegaan.

De bol stortte neer op de dansvloer.

De eersten die het zieltogende meisje op de grond te hulp kwamen meenden aan de gierende uithalen van het schokkende lichaam te horen dat ze lag te kermen van de pijn, maar toen ze zich over haar heen bogen, moesten ze constateren dat Anny te midden van de spiegelscherven nog steeds hysterisch lachte, gewond en wel.