Kjell Eriksson

De stenen kist

Uit het Zweeds vertaald door Tineke Jorissen-Wedzinga

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Boeken van Kjell Eriksson

De dode in de sneeuw

Nachtzwaluw

De wrede sterren van de nacht

De man uit de bergen

Zwarte leugens, rood bloed

Oorspronkelijke titel Stenkistan, verschenen bij Ordfront

Oorspronkelijke tekst © Kjell Eriksson, 2001

Published by agreement with Ordfront Förlag, Stockholm, and Leonhardt & Høier Literary Agency aps, København

Eerste Nederlandstalige uitgave © Tineke Jorissen-Wedzinga en De Geus bv, Breda 2003

Deze editie © De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Photonica/Image Store/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 2529 8

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Proloog

De hagedissen renden over de muur. Razendsnel, onrustig. Ter ere van de zon, die over een halfuur uit zee zou oprijzen. De ochtendbeslommeringen van de hagedissen.

De muur had ook in Ierland kunnen staan. Een andere steensoort, maar de taal was identiek. Een hoop stenen op elkaar, ogenschijnlijk slordig samengevoegd, maar toch zo mooi functioneel. De muur was anderhalve meter hoog, omsloot de tuin en ging in de ene hoek van het erf over in een muur van het huis.

Het grijze oppervlak van het eternieten dak werd omlijst door een donkere begroeiing. Enkele palmen, een citrusboom en een paar andere, halfhoge bomen, die hij niet thuis kon brengen. Hij had wat van de bruine zaadlijsten verzameld, ze heen en weer geschud, eraan geluisterd en wat donkere zaadjes te voorschijn gepeuterd. Ze zagen er giftig uit. Zwart glanzend, haast metallic lagen ze in zijn hand, als mystieke boodschappers, en even overwoog hij om ze met een snelle beweging in te nemen.

Giftig? Nou en. Ze waren mooi en hij had ze bewaard om te zaaien.

Plotseling begon het te regenen. De druppels verzamelden zich in de golven van het eterniet. Ze glinsterden als ze vanaf het dak ter aarde stortten, precies op het moment dat ze vielen. Het leek een melodie op een toetsenbord. Wijsvingerwals. Geluidloze muziek. Hij, amuzikaal, werd verblind door de prachtige muziek van de druppels.

Kom op, dacht hij, en op hetzelfde moment hield het op met regenen.

De zee spoelde het strand op. De avond ervoor had hij geprobeerd de onophoudelijke bewegingen van de golven te systematiseren. Bestond er een vaste frequentie? Zeven kleintjes en een grote? Af en toe werd het heel stil, een overweldigende stilte, alsof de zee zijn adem inhield. Een paar seconden, meer niet.

Bloemen die op akkerwinde leken, slingerden hun ranken om zijn voeten. Hij liet zand tussen zijn vingers door glijden en keek uit over de zee, in de verte voer een containerschip. Hij probeerde te plannen, maar was te moe om rationeel te denken en te gedesoriënteerd in het landschap om daar enige zekerheid te vinden. Gedropt, dacht hij, ik ben op dit strand gedropt en zal hier een besluit moeten nemen.

Maar in plaats van een besluit te nemen liep hij naar het winkeltje, dat tevens een bar was. Een barak, bestaande uit planken en platen, die tegen een boom rustte en naar de weg lonkte. Ramon, ‘de Bakker’ genoemd, stak zijn hand uit over de pakjes kauwgom op de toonbank.

Een oudere man met witte haren en een getaand gezicht keek hem helder aan. Tegenover hem zat een vrouw. Ze was gekleed in een strakke, groene jurk.

Hij bestelde een biertje, ging aan het andere tafeltje zitten, knikte naar de oude man en nam een slok van het koude bier. Laat het zo blijven, dacht hij, hier, aan deze tafel. Het water zou van de bergen komen en het zout uit de zee.

‘Lekker’, zei hij en hij wist dat hij dronken zou worden. Zolang hij dronk, zou de Bakker zijn winkel openhouden.

Hij gebaarde naar de Bakker dat hij de oude man en de vrouw een biertje kon geven.

Wij zijn de nieuwe conquistadores, bedacht hij zuchtend.

‘Problemen?’

Sven-Erik Cederén knikte en hief zijn flesje. Hij was een keer of vijf, zes in dit land geweest, maar was tot nu toe nooit eenzaam geweest. Ieder nieuw bezoek had zijn standpunten gewijzigd. De eerste keren was hij naar de gebruikelijke toeristententen gegaan, had rum gedronken en de vrouwen bestudeerd, maar nooit enig initiatief genomen. Nu ging hij naar de Bakker, zat meestal zwijgend aan een tafeltje Presidente te drinken.

‘Hoelang blijf je?’ vroeg de Bakker.

Het paar aan het andere tafeltje keerde zich om en keek hem nieuwsgierig aan, alsof zijn antwoord van het grootste belang was.

‘Nog een week.’

De oude hief zijn flesje.

‘Ik ga een stuk grond kopen. Even buiten Gaspar Hernandez.’

‘Dat is een dorp vol idioten’, zei de oude.

‘Hoe ziet jouw land eruit?’ vroeg de vrouw.

Hij gaf de gebruikelijke antwoorden, over de kou, de sneeuw, het ijs op de meren, de bossen, maar zweeg toen. Er was nog iets wat hij wilde zeggen.

‘Wij leven...’ begon hij aarzelend, ‘wij leven een vrij goed leven.’

Hij begon te praten over zijn dochter. Hij kreeg nog een biertje. De Bakker opende een fles rum en schonk een glas in. Hij rustte met zijn armen op de toonbank. Sven-Erik keek hem aan en ze glimlachten naar elkaar.

‘Mis je haar?’

‘Uiteraard.’

‘Je mist nóg iets’, zei de Bakker.

‘Je mist je eigen land altijd’, zei de oude.

De Zweed schudde zijn hoofd.

‘Je mist een vrouw.’

‘Misschien.’

Wat had hij gedaan? Was het te repareren? Nee. Hij kon alleen zijn wonden likken. Hij was te laat tot inkeer gekomen. Zo was het. Bijna veertig jaar had hij in de maat gelopen. Nu liep hij uit het gareel. Hij was bang. Kon hij maar gewoon in dit bouwvallige winkeltje bier blijven zitten drinken en praten met de mensen die langskwamen. De Bakker en zijn winkel zouden hem absolutie geven.

Hij was bang, maar niet voor zijn eigen hachje. Leugenaar! Hij was wel degelijk bang voor het oordeel. Hij vluchtte naar een winkel vol bier, Pringles en kauwgom.

Hij praatte verder over zijn land. Wat wil ik vertellen? Wat weet ik van Zweden? Moet ik vertellen over het leven in Uppsala-Näs, de golfbaan van Edenhof en de omgang met mijn collega’s op het werk, de lezingen voor de ondernemersverenigingen, de volledig betegelde badkamers en de steiger die ik voor honderdduizend kronen heb laten renoveren?

Hij gluurde naar de vrouw terwijl hij sprak. Ze was tussen de twintig en de dertig. Haar arm rustte vlak naast de zijne. Hij zou kunnen. Vanwege de stapel bankbiljetten die opzwol in zijn zak. Vanwege zijn pik die opzwol in zijn broek.

Hij nam een slok bier. De Bakker keek hem aan en knikte.

1

‘Kom op de weg. Je schoenen worden helemaal vies.’

Het meisje plukte een laatste bloempje en reikte haar moeder een handvol klaver aan.

‘Klavertjevier brengt geluk’, zei het meisje.

‘We zetten ze op het graf.’

De vrouw schikte de bloemen, brak een verdord blad af.

‘Oma hield van klaver’, zei ze nadenkend, ze keek naar de kerk en vervolgens naar haar dochter, die naast haar liep. Eén dag, dacht ze. Jullie hebben één dag samen op aarde gehad.

Zes jaar en één dag geleden werd Emily geboren en de dag daarna overleed haar oma. Iedere sterfdag wandelden ze naar de kerk en legden bloemen op het graf. Ze zaten ook een tijdje op het muurtje. De vrouw dronk koffie en haar dochter limonade.

Ze liepen het in een halfuur. Ze zouden ook met de auto kunnen gaan, maar ze gingen liever lopen. Langzaam het kerkhof naderen gaf de mogelijkheid tot nadenken. Ze had haar moeder meer liefgehad dan wie ook. Het was alsof Emily haar oma had afgelost. De ene liefde ging, de andere kwam.

De net bevallen moeder was samen met haar kind door de ondergrondse tunnel van het Academisch Ziekenhuis getransporteerd naar de afdeling waar de oma lag, die zich in een toestand bevond tussen waken en slapen.

Ze hadden het kleine meisje op haar borst gelegd. Eerst leek het alsof zij dacht dat er weer een nieuwe last op haar reeds geteisterde lichaam werd gelegd.

Maar de jonge moeder meende dat de geur van het kind de oma tot leven had gewekt, want plotseling sperde ze haar neusgaten open. De magere en door naaldenprikken getergde hand betastte het kleine hummeltje en ze opende haar morfinedonkere ogen.

‘Ik wil het laatste stukje rennen’, zei het meisje en ze onderbrak de gedachten van haar moeder.

‘Nee, we lopen samen’, zei ze, en vlak voordat ze stierf begreep ze dat ze het leven van haar dochter misschien had kunnen redden door haar te laten gaan.

De auto trof hen met volle kracht. Het kind werd tientallen meters weggeslingerd en overleed bijna direct. De moeder werd omvergeworpen en het linkervoorwiel van de auto reed over haar heen. Ze leefde nog zo lang dat ze begreep wat er gebeurd was, dat ze inzag dat ze haar dochter had kunnen redden. Ze merkte ook nog hoe de wegrijdende auto slipte toen hij accelereerde en verdween in de richting van de kerk.

‘Waarom maak je ons dood?’ mompelde ze.

2

Ann Lindell genoot van de opgewektheid van haar collega. Sammy Nilsson had de horoscoop van die dag met een doodernstig gezicht voorgelezen, maar toen hij bij de laatste regel kwam, ‘en waarom zou u niet ingaan op de liefdesinvitatie die u vandaag zult ontvangen’, barstte hij in lachen uit.

‘Liefdesinvitatie,’ zei Lindell, ‘dat klinkt niet slecht.’

‘Misschien trakteert Ottosson op koffie’, zei Sammy. ‘Volgens mij heeft hij een oogje op je.’

Ottosson was chef van de afdeling geweldsdelicten. Hij had om halftien een vergadering belegd en Lindell en Sammy vermoedden dat het over de organisatie van de recherche zou gaan.

Alles leek anders te worden. De met veel tamtam gepaard gaande introductie van de wijkagent liep op haar laatste benen en kon ieder moment de geest geven. Er was sprake van dat de wijkagent van Gottsunda en andere buitenwijken naar het industrieterrein Fyrislund overgeplaatst zou worden. Het woord ‘wijk’ werd dan wel een ruim begrip, als hoofdcommissaris Lindberg tenminste zijn zin kreeg.

‘Hoe zit het? Ik heb gehoord dat je verkering hebt.’

Lindell keek vluchtig op. Het leek wel of ze bang was.

‘Verkering? Welnee.’

‘Ben je niet uit geweest met een man?’

‘We waren uit met een stel meiden, je kent dat wel.’

‘Ik heb wat anders gehoord.’

Lindell glimlachte.

‘Je moet niet alles geloven wat je hoort. Dat was maar één keer.’

‘En één keer is géén keer?’

Lindell glimlachte als antwoord.

Ola Haver stevende op hen af. Lindell zag aan zijn gezicht dat er iets gebeurd was, maar hij ging eerst zitten voordat hij begon te praten.

‘We hebben een doorrijder’, zei hij. ‘Twee doden.’

‘Waar?’ vroeg Sammy.

‘Uppsala-Näs.’

‘Getuigen?’ vroeg Lindell.

Hij schudde zijn hoofd.

‘Gevonden door een vrachtwagenchauffeur die langskwam. Een van de slachtoffers is een kind. Een meisje.’

Haver was wit weggetrokken.

‘Verdomme’, zei Sammy.

‘Een jaar of zes.’

Lindell keek op haar horloge: 9.12 uur.

‘Ik bel Ottosson’, zei ze en ze stond op.

Liefdesinvitatie, dacht Lindell toen ze bij Sammy in de auto sprong, we krijgen alleen maar van dit soort invitaties.

Ze gluurde naar Sammy terwijl hij Salagatan op draaide. Hij vloekte binnensmonds over het verkeer, reed St. Olofsgatan in en wierp de automobilist die van rechts kwam en de auto tot stoppen dwong een venijnige blik toe.

Haver zat op de achterbank te telefoneren en Lindell begreep dat hij informatie direct van de patrouille ter plaatse kreeg.

Woensdag 14 juni. Zo’n veelbelovende zomerdag. Het dal naar Mälaren leek over te stromen van groeikracht. Het gras op de dijken was lang. Op sommige plaatsen werd de eerste oogst al binnengehaald. Vlak voor Högby had een man zijn tractor langs de weg gezet en liep met waardige passen tussen de klaver en de timothee, die hem tot het middel reikten. Ann Lindell had in een flits een bijna fysieke gewaarwording van Edvard. Dat had hij kunnen zijn, de man die daar in het veld liep en met zijn hand over de aren streek. Een steek. Het was binnen een tel weer voorbij, maar toch ook weer niet. Hij was daar. In het landschap. Na een halfjaar zat Edvard Risberg nog steeds als een schaduw in haar. Ze hoorde zijn woorden en voelde zijn handen. Niemand had haar ooit zo vastgepakt als hij.

Een reebok speurde nerveus van de bosrand naar Lunsen. De zon scheen Lindell recht in haar gezicht, maar ze deed de zonneklep van de auto niet omlaag en liet de zonnestralen haar gezicht opwarmen. Edvard, loop je bij de zee?

Een kilometer verder lagen een vrouw en haar dochter in de berm.

Haver zei iets wat Lindell niet begreep.

‘Dat is vast Ryde’, zei Sammy. ‘Er is er maar één die in zo’n verroeste Mazda rijdt.’

En inderdaad. Eskil Ryde van de technische recherche was al ter plaatse. Hij stond gebogen over de greppel. Met zijn ene hand streek hij door zijn dunne haar, met zijn andere gebaarde hij.

Een van de geüniformeerde collega’s liet een minibus passeren. Lindell ontwaarde iets in de greppel toen ze uitstapte. Een kind, dacht ze en ze keek haastig naar Sammy. Ze keken elkaar een seconde aan.

Ryde trok de grijze deken opzij. De schedel van het meisje was gebarsten. Åke Jansson, de andere geüniformeerde collega, snikte. Haver legde zijn arm om hem heen. Åke wrong zijn handen. Lindell raakte even zijn schouder aan voordat ze zich over het lichaam van het kind boog. Ze zag het eigenlijk niet, zag alleen maar de dunne beentjes die uitstaken, de rechterhand waarvan de nagels lichtroze gelakt waren, het patroon van het rode jurkje en het blonde haar dat net zo rood gekleurd was.

Lindell stond zo snel op dat het duizelde voor haar ogen.

‘Weten we wie het zijn?’ vroeg ze in het algemeen.

‘Nee’, zei Åke Jansson. ‘Ik heb gezocht naar een portemonnee, een tas of iets anders, maar er is niets. Ze wonen vast hier in de buurt. De chauffeur die hen het eerst zag, dacht dat hij hen herkende. Hij rijdt deze weg dagelijks.’

Lindell had de vrachtwagen zo’n dertig meter verderop geregistreerd.

‘Jij moet niet in lichamen zitten poeren’, mopperde Ryde.

‘Ik wilde weten wie het waren’, zei Jansson gekwetst.

‘Misschien waren ze op weg naar de kerk’, zei Haver.

‘Het meisje had bloemen geplukt’, zei Ryde.

‘Hoe weet je dat?’

‘Haar handen’, zei Ryde.

Vier politiemensen rond een kinderlijkje. Ryde legde de deken weer zorgvuldig terug.

‘Nu gaan we naar de vrouw kijken’, zei hij.

De vrouw was een mooie vrouw geweest. Haar haar, in dezelfde nuance als dat van het meisje, was kortgeknipt en gaf het gezicht een kordate omlijsting. Er was nu niet veel kordaatheid meer over, maar Lindell begreep dat de vrouw iemand was voor wie men respect had gehad, naar wie geluisterd werd. Ze meende zelfbewustzijn en wilskracht te herkennen in haar trekken, ook al had een scherpe steen haar in haar kin gesneden en leek het alsof de lip van de vrouw doorboord was met een ring met een zwart afgevende steen.

Goud in haar oren, aan haar linkerringvinger een grote gouden ring en aan haar rechterhand eentje van zilver ingelegd met stenen. Goedverzorgde nagels. Zeker vijfhonderd kronen, dacht Lindell. De nagels hadden een patroon getekend in het grind tussen het weelderige groen van de greppel en het zwarte, gebarsten asfalt.

Ze droeg een lichte, kakikleurige zomerjurk. Op de smalle rug was de afdruk zichtbaar van een autoband.

Haar ogen waren blauw, maar haar blik was gebroken.

Lindell keek op en liet haar blik over het landschap gaan. De zomer lag als een lauwe adem over de omgeving. Het was volkomen windstil en vanaf het meer hoorde je het geluid van een motorboot. In de wilgenallee naar de Ytternäs-hoeve kwam een man op hen aflopen. Hij liep langzaam, maar Lindell zag dat hij naar de auto’s keek die langs de weg geparkeerd stonden. Daar komt de eerste ramptoerist, dacht ze en ze keerde zich haastig om.

‘De identificatie, dat is het belangrijkste. Wie is hier de dominee?’ vroeg Lindell en ze keek Sammy aan, die zijn hoofd schudde.

‘Geen idee’, zei hij. ‘Ik zal naar de kerk gaan. Misschien is er een informatiebord.’

Lindell liep naar de vrachtwagen. Volgens Åke zou de chauffeur in de cabine zitten en toen ze dichterbij kwam zag ze zijn gezicht in de achteruitkijkspiegel. Hij opende de deur en gleed met een geoefende maar toch lompe beweging van de zitting.

‘Hallo, ik ben Ann Lindell van de politie. U was als eerste aanwezig?’

De man knikte en beantwoordde haar uitgestoken hand.

‘Kent u hen?’

‘Ik geloof van wel.’

‘Sorry, wat is uw naam, dat ben ik vergeten te vragen.’

‘Lindberg, Janne. Ik woon daar’, zei hij en hij wees wat verder weg.

‘Hebt u hen eerder gezien?’

‘Ja, ze lopen hier wel vaker. Ik geloof dat ze in de richting van Vreta wonen, maar ik ken haar niet.’

‘Het was een mooie vrouw.’

Janne Lindberg knikte.

‘U kwam van huis en zou naar de stad. Wanneer was dat?’

‘Tegen negenen.’

‘Vertel wat u zag.’

‘Ik zag eerst de moeder. En toen het meisje.’

‘Hebt u een bril?’

‘Nee, hoezo?’

‘U knijpt met uw ogen.’

‘Dat komt door de zon.’

‘Wat deed u toen?’

‘Ik heb gekeken of ze nog leefden.’

De man schudde zijn hoofd.

‘En toen heb ik gebeld.’

‘U hebt ze niet zelf aangereden?’

De chauffeur schrok op door de vraag en staarde Lindell aan.

‘Jezus’, bracht hij uit. ‘Denkt u dat ik een moeder met een kind overrijd? Ik ben beroepschauffeur!’

‘Het zou niet de eerste keer zijn. Zou ik uw mobiele telefoon mogen zien?’

‘Waarom?’

‘Ik wil zien wanneer u ons gebeld hebt.’

Hij gaf haar zuchtend zijn gsm. Lindell bekeek de gesprekkenlijst en constateerde dat Lindberg om 9.08 uur had gebeld. Het laatste gesprek daarvoor was om 8.26 uur geweest. Ze wilde ook de binnengekomen gesprekken bekijken en kijken of Lindberg gebeld was vlak voor zijn gesprek met het alarmnummer. En inderdaad. Er had iemand gebeld om 8.47 uur.

‘U bent gebeld vlak voordat u 112 belde. Wie was dat?’

‘Een jongen uit de asfaltgroep. Ik rij asfalt, maar had vanmorgen wat problemen met mijn wagen. Hij belde om te horen of ik al onderweg was.’

‘U had haast vanochtend?’

‘Ja, ik had er even na zessen zullen zijn.’

‘Was het zo dat u gehaast was, een telefoontje kreeg, uw concentratie verloor en niet kon uitwijken?’

‘Schei uit. Ik heb nog nooit in mijn leven iemand aangereden.’

‘Kunnen we de man bellen die u gebeld heeft?’

‘Natuurlijk.’

‘U begrijpt dat u hier moet blijven. We willen ook uw wagen bekijken. Ik denk niet dat u iemand hebt aangereden, maar we moeten het wel controleren. Oké?’

Janne Lindberg knikte.

‘Ik denk aan dat arme meisje’, zei hij.

De man die Lindell in de allee had zien aankomen, was nu bijna bij de vrachtwagen en ze besloot hem op te wachten. Hij liep wat mank.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg hij. ‘Een ongeluk met een eland of zo?’

‘Nee’, zei Lindell. ‘Een automobilist die is doorgereden.’

De man bleef staan.

‘Zijn het Josefin en Emily?’

Zijn stem brak.

‘Ik zag ze op de weg’, snikte hij. ‘Zijn zij het?’

‘Dat weten we niet. U kunt ons wellicht helpen.’

De man huilde nu onstuitbaar.

‘Ik zag ze op de weg. Ik wist dat ze vandaag zouden komen.’

‘Het zijn een vrouw en een klein meisje. Kunnen ze dat zijn?’

De man knikte.

‘Wilt u ons helpen?’

Lindell deed een pas dichter naar de man toe. Zijn onverhulde wanhoop en tranen grepen haar aan en ze barstte zelf bijna in huilen uit.

‘Ja, dat is zij’, zei de man toen Lindell de grijze deken optilde.

Zijn gezicht was grauw en Lindell was bang dat hij zou flauwvallen.

‘Zullen we in de auto gaan zitten, dan kunt u vertellen wat u weet.’

Op hetzelfde moment kwam Sammy terug.

‘De dominee is onderweg’, zei hij toen hij uitstapte.

‘Ik heb geen dominee nodig!’ zei de man.

‘Hij komt niet voor u’, zei Lindell kalmerend.

‘Kun je even komen?’ riep Ryde. Hij zat op zijn hurken bij de vrouw.

‘Praat jij met die man’, zei Lindell tegen Sammy en ze liep naar de technicus toe.

‘Ik geloof niet dat ze meteen dood was’, zei Ryde. ‘Ze heeft zich naar de weg gesleept, naar haar kind. Zie je’, zei hij en hij wees. Op de weg was een zwak bloedspoor zichtbaar.

‘Ze heeft haar nagels gebroken’, zei Lindell.

‘Ze wilde naar haar dochter.’

Lindell ging op haar knieën zitten en staarde intensief naar de weg. De hand van de vrouw was smal. De stenen in de zilveren ring glinsterden. Lindell zag dat de huid van de wijsvinger weggesleten was.

Ryde kroop dichterbij, boog zijn hoofd om in een andere hoek te komen.

Lindell kon de huidresten op de weg amper aanzien.

De twee politiemensen keken elkaar aan, voorovergebogen over de mooie hand van een vrouw, op een zonnige ochtend in juni.

‘Het was geen toeval dat ze doodgereden werden’, zei Ryde en hij klauterde overeind.

‘Denk je dat?’

Ryde keek om zich heen voordat hij antwoord gaf.

‘Het was licht en het was een rechte, brede weg’, zei hij uiteindelijk.

‘Je bedoelt dat het moord is?’

Ryde gaf geen antwoord, maar viste zijn mobiele telefoon uit zijn zak. Lindell bleef staan. Het meisje had bloemen geplukt, dacht ze. Ze keek naar de grijze deken die het meisje bedekte. De moeder had niet bij haar kunnen komen. Hoeveel meter was het nog? Zeven, acht?

Er kwam een auto aan. Haver hield hem tegen terwijl Lindell haar telefoon pakte.

3

Het was even over zessen toen een eerste bijeenkomst plaatsvond en een samenvatting werd gegeven op het politiebureau van Uppsala. Er waren een twaalftal rechercheurs van Geweldsdelicten, een paar van Naspeuringen en een paar van de technische recherche aanwezig. De bijeenkomst werd geleid door Sammy Nilsson.

‘Wat weten we? Josefin Cederén, tweeëndertig jaar oud, woonachtig in Vreta. Een kind, Emily, zes jaar. Was gisteren jarig. We weten dat ze op weg waren naar het kerkhof, waar de moeder van Josefin begraven ligt. Ze gaan daar ieder jaar op deze dag heen. Dat hebben verscheidene buren bevestigd. Ryde, wat zeiden de artsen?’

‘Personenauto. Volgens de artsen duidt het letsel daarop. De dood moet onmiddellijk zijn ingetreden, althans wat betreft het meisje. Zij werd weggeslingerd en was vermoedelijk dood toen ze weer op de grond kwam. Wat betreft de moeder zijn er aanwijzingen dat zij na de aanrijding nog even geleefd heeft.’

‘Goed’, zei Sammy. ‘Zoals jullie weten, is haar man, Sven-Erik Cederén, als van de aardbodem verdwenen. Evenals zijn auto. Een blauwe bmw 99 met schuifdak en diverse extra’s. Haver heeft contact gehad met Novation, waar hij de auto gekocht had. Contant overigens.’

‘Waar werkt hij?’ vroeg Lundin.

‘MedForsk. Dat is een bedrijf dat zich bezighoudt met het ontwikkelen van geneesmiddelen. Onderzoek op hoog niveau. Relatief jong bedrijf, onderdeel van Pharmacia. Sven-Erik Cederén is niet op zijn werk verschenen vandaag. MedForsk heeft iets van tien medewerkers en we hebben ze allemaal gehoord. Niemand heeft hem gezien.’

‘Maar we weten dat hij vanochtend gewoon vertrokken is’, zei Norrman, die verantwoordelijk was voor het buurtonderzoek in Vreta. ‘Hij is even na achten vertrokken. We hebben een twintigtal buren gesproken. De man ertegenover heeft rond een uur of zeven enkele woorden met Cederén gewisseld. Beiden waren buiten om de krant te halen.’

‘Hij gedroeg zich net als anders’, voegde Berglund eraan toe. ‘Ze spraken even over koetjes en kalfjes. Volgens de buurman was Cederén erg op de klok.’

‘Waar is Lindell?’ vroeg Beatrice.

‘Bij de vader van Josefin’, zei Ottosson.

‘Woont hij in de stad?’

Ottosson knikte. ‘Ook in Vreta. Josefin Cederén is daar zelfs geboren.’

‘Verder is het daar met name importshit’, zei Haver.

‘Hoezo shit?’ vroeg de chef van de Recherche Inlichtingendienst, de rid.

‘Goed,’ zei Sammy, ‘we weten dat hij Uppsala-Näs als gebruikelijk verlaten heeft, maar nooit op zijn werk verschenen is. Waar is hij gebleven?’

‘Zomerhuisje?’ vroeg Lundin.

‘Hebben ze niet.’

‘Arlanda’, stelde Haver voor. ‘Hij wist dat zijn vrouw en dochter naar de kerk zouden wandelen, verstopte zich ergens in de bosjes, reed over ze heen en verliet vervolgens het land.’

‘We hebben gekeken’, zei Sixten Wende. ‘Er is geen Cederén het land uit gegaan via Arlanda.’

‘Minnares’, zei Beatrice.

‘Hij wordt gezocht en zijn auto ook. Ik ben ervan overtuigd dat we binnen een dag in elk geval weten waar die auto gebleven is. Het is geen gewoon karretje.’

Ottossons overtuiging was gebaseerd op vijfendertig jaar ervaring als politieman, waarvan de laatste twintig jaar bij Geweldsdelicten. Auto’s doken meestal weer op. Bij mensen die verdwenen waren, was dat lastiger.

‘Hij is misschien ook overreden’, zei de rid-chef. ‘Ik kan me haast niet voorstellen dat hij zijn gezin met de auto zou afmaken en vervolgens zou verdwijnen.’

‘Er gebeuren ergere dingen’, zei Wende.

‘Dat weet ik ook wel, maar je eigen kind overrijden is te veel van het goede.’

‘Hij was wellicht in de war’, zei Sammy.

‘Maar je eigen kind’, zei de rid-chef opnieuw.

‘Beatrice neemt de financiële situatie van het gezin onder de loep, bezittingen en schulden, verzekeringen, de hele zaak. Morgen wil ik een compleet overzicht hebben. Sixten zal je helpen’, zei Ottosson en hij richtte zich tot Beatrice.

Als Ann Lindell er niet was, was er altijd een zekere verwarring wie het gesprek zou leiden. Sammy lag psychologisch gezien het meest voor de hand omdat hij het nauwst met Lindell samenwerkte, maar aan de andere kant was Ottosson hun chef. Maar die hield zich tijdens de besprekingen meestal stil, vertrouwde volkomen op Lindells vermogen om de juiste vragen te stellen en de taken op een goede manier te verdelen.

‘Wat is het motief?’ vroeg de rid-chef, die vaak als motor fungeerde, argumenten afwoog, tegenvragen stelde, de collega’s dwong scherp na te denken.

‘Jaloezie’, zei Haver. ‘Misschien had Josefin een ander.’

‘Ik denk dat ze zwanger was’, zei Beatrice plotseling.

Alle blikken waren op haar gericht.

‘Toen Ann en ik naar haar gingen kijken, meende ik dat te zien.’

‘Waaraan dan?’

‘Haar buik. Haar borsten. Met name haar borsten. Ze zag er gewoon uit als een zwangere vrouw.’

‘Wat zei Lindell?’

‘Die heeft geen kinderen’, zei Beatrice.

‘Jezus’, zei Haver nadrukkelijk.

‘We zullen spoedig weten hoe de vork in de steel zit’, zei Ottosson en hij richtte zich tot Beatrice.

‘Wil jij nagaan of er gegevens bekend zijn?’

Ze stond met tegenzin op en verliet de kamer. Op hetzelfde moment kwam Riis binnen. Ze ontmoetten elkaar in de deuropening zonder een blik met elkaar te wisselen.

Riis had weinig vrienden en degenen die er nog van over waren, vroegen zich af of het de moeite wel waard was om aardig te doen tegen deze botterik. Beatrice was een van de eersten die de gedachte aan collegiale vriendschap of samenwerking met hem overboord had gezet. ‘Riis is een chagrijnige oude vent in de overgang’, zei ze meestal. ‘Hij haat ons allemaal.’

Riis ging zitten en iedereen zat te wachten op wat hij te zeggen had.

‘En?’ vroeg Ottosson ten slotte.

Riis sloeg met veel omhaal zijn notitieblok open.

‘Cederén is een man met visie’, zei hij en hij keek op. ‘Hij wil iets met zijn leven. Hij is succesvol, met de nadruk op rijk, hij is vast ongelukkig en ontzettend dood.’

‘Dood?’

‘Mentaal dood’, zei Riis zuchtend.

‘Je bent gewoon jaloers op zijn rijkdom’, zei Haver rustig.

Riis wierp hem een snelle blik toe, glimlachte en vervolgde: ‘Hij heeft net een huis gekocht in de Dominicaanse Republiek, als iemand weet waar dat ligt. Dat is een land in de zon en daar wil de heer Cederén heen. Hij wil niet in Uppsala-Näs wonen. Bovendien golft hij. Was eerste bij het laatste toernooi op Edenhof.’

‘Kom to the point’, zei Ottosson.

‘Ik denk dat hij zijn gezin doodgereden heeft en ‘m gesmeerd is. Hij wil golfen in het Caribisch gebied.’

‘Ik wil wel gaan kijken’, zei Wende.

De rid-chef keek hem aan met een blik alsof hij hem voor het eerst zag.

‘Er zijn twee mensen gestorven en jullie zitten maar te lullen’, zei Haver, die ervan overtuigd was dat Riis meer dan blij was dat hij over drie dagen op vakantie zou gaan. Hij liet een zomermoord graag over aan zijn collega’s.

‘Mijn opvatting is’, vervolgde Riis, ‘dat het echtpaar Cederén welgesteld, aangepast, welgemanierd en sociaal was. Geen van beiden had ooit iets met justitie te maken gehad. In de woning is tot op heden niets abnormaals aangetroffen. Er hing mooie kunst aan de muren, of wat ik dénk dat mooi is, het stelde namelijk helemaal niets voor. Er lagen dikke tapijten. Veel glas en mooie tijdschriften. Met andere woorden: zoals het moet zijn.’

‘De klassieke vraag: was er een telefoonbeantwoorder?’

Ottosson leunde naar voren om Riis te kunnen zien, die lekker achterovergeleund zat.

‘Geen berichten’, zei Riis.

‘Een kalender? Adresboek?’

‘Hebben we nog niet gevonden. Heeft-ie vast bij zich.’

‘Wat weten we over zijn werk?’

Ottosson probeerde de draad na het omslachtige verhaal van Riis weer op te pakken.

‘Er is nog iets’, zei Riis, die de nieuwe wending negeerde. ‘Er waren helemaal geen bloemen en planten. Snappen jullie dat nou?’

‘Misschien allergisch?’

‘Wie is er nou allergisch voor groene planten?’

Een zeldzame stilte verspreidde zich over de ruimte. Het was alsof iedereen zich een huis zonder planten probeerde voor te stellen.

Wat een stel, dacht Norrman, zitten we hier te zweten, met Ottosson als Jezus, met zijn baard en zijn milde gelaatsuitdrukking. Wie is Judas? Wie is Petrus? Wie is Thomas?

‘We zitten met zijn dertienen om de tafel’, verbrak hij de stilte.

Iedereen keek om zich heen.

‘Zijn werk’, hervatte Ottosson.

‘MedForsk is een zogenaamd speerpuntbedrijf, dat zeer geavanceerd onderzoek verricht. Iedereen met wie we gesproken hebben, was natuurlijk geschokt, maar achter het gevoel van onwerkelijkheid en ongerustheid lag een enorm zelfbewustzijn, nietwaar Ola?’

Ola Haver knikte.

‘Ja, alles ademde succes. Als een voetbalelftal dat zo veel wedstrijden gewonnen heeft dat het zich haast onverslaanbaar voelt. Een echt team dat naar de finale gaat en ervan overtuigd is dat het zal winnen. Als vanzelfsprekend.’

‘Zoiets als wij’, zei Riis. ‘Een winning team.’

‘Ze gaan binnenkort naar de beurs. Wat betekent dat? Veel geld? Staat er veel op het spel? Ik ben daar niet zo goed in’, zei Sammy.

‘Dit kwam ongelegen, wist eentje daar uit te brengen’, zei Haver.

‘Kan er een verband zijn met het bedrijf of is het puur een familiedrama?’

De vraag van de rid-chef hing in de lucht.

‘Had Josefin Cederén enige binding met het bedrijf?’

‘We hebben een hoop vragen’, zei Wende, die moed gevat had. Vroeger had hij meestal zwijgend de besprekingen gevolgd en alleen iets gezegd als hem wat gevraagd werd. Ottosson wilde nieuwe stemmen horen, maar was tevens wat geïrriteerd over Wendes nieuwe rol. Ik mis de stem van Ann, dacht hij, zo simpel is het.

‘We behandelen ze een voor een, of liever gezegd tegelijkertijd’, zei Sammy. ‘Ik denk dat de werkverdeling wel ongeveer duidelijk is. Vandaag is het woensdag. Molin zit bij MedForsk en werkt zich door Cederéns computer en papieren heen. Fredriksson is in Vreta. Binnen vierentwintig uur moeten we een overzicht hebben van de financiële en privé-situatie van de Cederéns, we moeten de bewegingen van Sven-Erik Cederén van vandaag in kaart hebben gebracht en ten minste de auto gevonden hebben.’

Ze braken op. Ottosson bleef nog even in de vergaderkamer hangen. Hij zat volkomen stil, bestudeerde de foto’s van de technici, keerde ze een voor een om. Hij mompelde iets onverstaanbaars. Kun je over je dochter heen rijden? vroeg hij zich af. Ze zou dit najaar naar school gegaan zijn.

Toen hij bij de foto van de berm kwam, met de hand van de vrouw uitgestrekt en de groeven die de vingers in het grind gemaakt hadden, stelde hij zich haar strijd voor. Hoe ze zich voortgesleept had.

Ottosson merkte hoe de hoofdpijn zich opdrong. Hij voelde zich zwaar, niet alleen in zijn hoofd, maar in zijn hele lijf. ‘s Ochtends had hij zich verheugd over het mooie weer, de naderende zomer en de bijeenkomst met Sammy en Lindell. Hij had juist groen licht gekregen voor hun salarisverhoging.