Liza Marklund

Springstof

Uit het Zweeds vertaald door Ina Sassen

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Boeken van Liza Marklund

Studio Sex

Paradijs

Prime time

De rode wolf

Ondergedoken (met Mia Eriksson)

Asiel (met Mia Eriksson)

Er is een speciale plek in de hel voor vrouwen die elkaar niet helpen (met Lotta Snickare)

Het testament van Nobel

Levenslang

Een plek onder de zon

Teken van leven

Oorspronkelijke titel Sprängaren, verschenen bij Ordupplaget

Oorspronkelijke tekst © Liza Marklund, 1998

Eerste Nederlandstalige uitgave © Ina Sassen en De Geus bv, Breda 2000

Published by agreement with Salomonsson Agency

Deze editie © De Geus bv, Breda 2012

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Robert Jones/Arcangel Images/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 2566 3

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de dertiende druk, 2012.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Proloog

De vrouw die spoedig zou sterven stapte voorzichtig naar buiten en keek haastig om zich heen. Het trappenhuis achter haar was in duisternis gehuld; op weg naar beneden had ze geen licht aangedaan. Haar lichtgekleurde mantel stak als een zwevende geest af tegen de donkere boom. Voordat ze het trottoir opstapte aarzelde ze, alsof ze voelde dat er naar haar gekeken werd. Ze haalde een paar keer snel adem, en gedurende enkele seconden bleef de witte damp als een halo om haar heen hangen. Toen deed ze de schouderriem van haar tas goed en pakte het handvat van haar aktetas steviger beet. Met opgetrokken schouders liep ze snel en geruisloos in de richting van de Götgatan. Het was bitter koud, de snijdende wind joeg langs haar dunne panty. Ze liep om een bevroren plas heen en balanceerde even op de rand van het trottoir. Daarna stapte ze snel uit de lichtkring van de straatlantaarn en verdween in het donker. De kou en de schaduwen dempten de geluiden van de nacht: het suizen van een ventilator, het geschreeuw van een paar dronken jongelui, een sirene in de verte.

De vrouw liep snel en doelbewust. Ze had een uitstraling van zelfverzekerdheid en duur parfum. Toen haar mobiele telefoon plotseling ging, schrok ze enorm. Ze verstijfde midden in een stap, bleef staan en keek snel om zich heen. Toen boog ze zich; ze zette de aktetas tegen haar rechterbeen en begon in haar handtas te zoeken. Haar hele wezen drukte irritatie en onzekerheid uit. Ze vond haar mobiele telefoon en hield hem tegen haar oor. Ondanks de duisternis en de schaduwen waren haar reacties duidelijk waarneembaar. De irritatie maakte plaats voor verwarring, woede en ten slotte angst.

Toen het gesprek afgelopen was bleef de vrouw een paar seconden met de telefoon in de hand staan. Ze boog haar hoofd, alsof ze nadacht. Een politieauto reed haar langzaam voorbij, de vrouw keek ernaar, afwachtend, volgde hem met haar blik. Ze maakte geen aanstalten hem aan te houden.

Blijkbaar had ze besloten wat ze ging doen. Ze draaide zich resoluut om en liep dezelfde weg terug als ze gekomen was, langs de voordeur die in de schaduw van de boom lag en daarna naar het zebrapad op de kruising met de Katarina Bangata. Terwijl ze een nachtbus liet passeren keek ze op. Ze keek de straat in. In de verte zag ze het Vintertullsplein en het Sicklakanaal. Hoog daarboven zweefde de olympische hoofdarena, het Victoria Stadion, waar over zeven maanden de Olympische Spelen geopend zouden worden.

Toen de bus voorbij was stak de vrouw de rijbanen van de Ringvägen over en vervolgde haar weg langs de Katarina Bangata. Haar gezicht was uitdrukkingsloos, haar haastige tred verried dat ze het koud had. Ze nam de voetgangersbrug over het Hammarbykanaal en bereikte via het mediadorp het terrein van de Olympische Spelen. Met afgemeten en enigszins schokkerige bewegingen haastte ze zich verder naar het olympisch stadion. Ondanks het feit dat die route langer en frisser was, koos ze de weg langs het water. De wind uit de richting van het Saltsjömeer was ijzig koud, maar ze wilde niet gezien worden. Het was erg donker en ze struikelde een paar keer.

Bij het postkantoor en de apotheek sloeg ze af naar het trainingsgebied. De laatste honderd meter naar de arena liep ze op een drafje. Toen ze bij de hoofdingang aankwam was ze buiten adem en kwaad. Ze trok de deur open en verdween in de duisternis.

‘Zeg wat je wilt en zorg dat het snel gaat’, zei ze met een koude blik op de persoon die zich losmaakte uit de schaduwen.

Ze zag de geheven hamer, maar had geen tijd om bang te worden.

De eerste slag raakte haar linkeroog.

Het bestaan

Vlak achter het hoogstgelegen hek bevond zich een gigantische mierenhoop. Als kind stond ik die vaak in opperste concentratie te bestuderen. Ik stond er zo dichtbij dat de insecten onafgebroken over mijn benen krioelden. Soms volgde ik één enkele mier op zijn tocht van het gras beneden op het erf, over de grindweg, langs de wal, naar de mierenhoop. Ik deed mijn uiterste best om het insect niet uit het oog te verliezen, maar toch gebeurde dat altijd. Andere mieren trokken mijn aandacht. Als het er te veel waren werd mijn belangstelling in zo veel onderdelen opgesplitst dat ik mijn geduld verloor.

Soms legde ik een suikerklontje in de hoop. De mieren waren dol op mijn cadeautje, en ik glimlachte terwijl ze eroverheen stroomden en het met zich mee de diepte in trokken. In de herfst, als de kou kwam en de mieren traag werden, roerde ik met een stokje in de mierenhoop om de beestjes weer tot leven te brengen. De volwassenen werden kwaad op mij toen ze zagen wat ik had uitgehaald. Ze zeiden dat ik het werk van de mieren saboteerde en hun huis vernielde. Tot op de dag van vandaag herinner ik me het gevoel van onrecht, ik had immers niets kwaads in de zin. Ik wilde alleen maar een beetje plezier hebben. Ik wilde alleen maar een beetje vaart in die kleine leventjes brengen.

Mijn spel met de mieren begon me langzaam maar zeker te achtervolgen in mijn dromen. Mijn fascinatie voor insecten veranderde in een onbeschrijflijke angst voor hun gekrioel. Als volwassene ben ik er nooit in geslaagd meer dan drie insecten tegelijk te zien, ongeacht de soort. Toen ik het overzicht over hen verloor, kwam de paniek. De fobie ontstond op het moment dat ik de parallel zag tussen mijzelf en die kleine vliesvleugeligen.

Ik was jong en zocht nog steeds actief naar de antwoorden omtrent mijn bestaansvoorwaarden, bouwde in mijn hoofd theorieën op en zette deze vanuit verschillende vraagstellingen tegen elkaar af. Dat het leven een gril was, was geen visie die in mijn wereldbeeld paste. Iets heeft mij geschapen. Ik kon niet beoordelen wat het zou kunnen zijn: het toeval, het noodlot, de evolutie of mogelijk God.

Dat het leven zinloos zou kunnen zijn, leek mij daarentegen aannemelijk en dat vervulde me met verdriet en woede. Als onze tijd op aarde geen bedoeling had, kon het leven alleen maar een ironisch experiment zijn. Iemand zette ons hier neer om ons te bestuderen terwijl we oorlog voerden, rondkrioelden, leden en vochten. Soms deelde die Iemand toevallige beloningen uit, ongeveer zoals wanneer je suikerklontjes in een mierenhoop legt, en aanschouwde hij blijdschap en vertwijfeling met dezelfde geïnteresseerde gevoelloosheid.

De vertroosting kwam met de jaren. Ten slotte zag ik in dat het niet belangrijk is of mijn leven een hogere betekenis heeft. Ook als die er is, is het niet de bedoeling dat ik die in het hier en nu ken. Als er antwoorden zouden zijn had ik ze al gekend, en aangezien ik ze niet ken is het niet belangrijk, hoezeer ik er ook over nadenk.

Dat inzicht heeft mij een zekere mate van vrede gegeven.

Zaterdag 18 december

Het geluid bereikte haar midden in een bizarre seksdroom. Ze lag op een glazen baar in een ruimteschip, en Thomas bevond zich bovenop en in haar. Drie presentatoren van het radioprogramma Studio Sex stonden ernaast en keken met uitdrukkingsloze gezichten toe. Ze moest ontzettend nodig plassen.

‘Je kunt nu niet naar de plee, we zijn op weg naar de ruimte’, zei Thomas. Door het panoramavenster zag ze dat hij gelijk had.

De tweede keer dat de telefoon overging, werd de kosmos uiteengereten en bleef ze zwetend en met een droge mond achter in het donker. Boven haar, achter de duisternis, zweefde het plafond.

‘Neem dan verdomme op voordat het hele huis wakker is’, klonk de norse stem van Thomas van tussen de kussens.

Ze draaide haar hoofd om en liet haar blik op de wekker vallen: 03.22 uur. Met één ademteug was de opwinding opgelost. Een loodzware arm vond de telefoon op de vloer. Het was Jansson, de chef van de nachtredactie.

‘Het Victoria Stadion is de lucht ingegaan. Het brandt als de hel. De nachtverslaggever is ter plaatse, maar we hebben jou nodig voor de regio-edities. Hoe snel kun je er zijn?’

Ze haalde adem, liet de informatie tot zich doordringen en voelde de adrenaline als een golf door haar lichaam en brein gaan. Het olympisch stadion, dacht ze, brand, chaos... shit... ten zuiden van de binnenstad. De Södra Länken of de Skanstullsbron.

‘Hoe is het op straat, zijn de wegen oké?’

Haar stem klonk heser dan ze wilde.

‘De Södra Länken is geblokkeerd. De afrit vlak bij de arena is ingestort, meer weten we niet. De Södertunnel kan gestremd zijn, dus ga maar via de gewone wegen.’

‘Wie schiet plaatjes?’

‘Henriksson is erheen en de freelancers zijn er al.’

Zonder op antwoord te wachten hing Jansson op. Voordat ze het apparaat op de grond liet glijden luisterde Annika een paar seconden naar het gezoem van de dode lijn.

‘Wat was dat in vredesnaam?’

Ze zuchtte onhoorbaar voordat ze antwoord gaf.

‘Een soort explosie bij het olympisch stadion. Ik moet erheen. Het gaat waarschijnlijk de hele dag duren.’ Ze aarzelde voor ze eraan toevoegde: ‘En de avond.’

Hij mompelde iets onverstaanbaars.

Voorzichtig maakte ze zich los van Ellens klamme pyjama. Ze snoof de geuren van haar dochter op, het zoete van haar huid, het zure van haar mond waar ze natuurlijk haar duim ingestopt had en kuste haar zachte hoofd. Het meisje bewoog zich wellustig, rekte zich uit en kroop toen als een bal ineen. Drie jaar en volkomen vanzelfsprekend, zelfs in haar slaap. Met haar zware arm toetste Annika het nummer van de taxicentrale in, daarna klom ze uit de bedwelmende warmte van het bed en ging op de vloer zitten.

‘Een taxi naar de Hantverkargatan 32, alsjeblieft. Bengtzon. Ik heb wel een beetje haast. Naar het olympisch stadion. Ja, ik weet dat het in brand staat.’

Nu moest ze eerst plassen, voordat ze het zou afleggen.

Buiten was het bijtend koud, zeker tien graden onder nul. Ze deed de kraag van haar jas omhoog en trok de muts over haar oren. Haar adem, scherp van het tanden poetsen, hing als een nevel om haar heen. De taxi kwam aanglijden op het moment dat de voordeur achter haar dichtsloeg.

‘Hammarbyhamnen, het olympisch stadion’, zei Annika toen ze met haar grote tas op de achterbank plofte.

De chauffeur wierp via de achteruitkijkspiegel een blik op haar.

‘Bengtzon, de Kvällspressen, hè?’ zei hij terwijl hij onzeker grijnsde. ‘Ik lees je columns altijd. Jouw visie op Korea beviel me wel, ik heb m’n kids daarvandaan gehaald. Ik ben ook in Panmunjom geweest; je hebt verdomd goed beschreven hoe de soldaten daar tegenover elkaar staan, nooit met elkaar mogen praten. Een goeie column was dat.’

Zoals gebruikelijk hoorde ze de complimenten aan, maar ze liet ze niet tot zich doordringen, mocht ze niet tot zich door laten dringen, want dan kon het verdwijnen: het magische dat de tekst doet vloeien.

‘Dank je, dat is leuk om te horen. Denk je dat we door de Södertunnel kunnen? Of kunnen we alleen maar over de gewone wegen?’

Net als de meeste van zijn collega’s wist hij precies wat er aan de hand was. Als er ergens in het land iets gebeurde om vier uur ’s morgens, moest je twee nummers draaien: de politie en de taxi, dan had je gegarandeerd een artikel voor de landelijke editie. De politie kon het verhaal bevestigen en de taxichauffeur was bijna altijd in staat de een of andere vorm van ooggetuigenverslag te geven.

‘Ik was op de Götgatan toen het de lucht inging’ zei hij terwijl hij keerde over de doorgetrokken streep. ‘Goddomme, de lantaarnpalen zwaaiden. Jezus, dacht ik, nou is de bom gevallen. De Russen zijn er. Ik heb een oproep gedaan via de mobilofoon. Jezus, wat is dat, dacht ik. Ze zeiden dat het Victoria Stadion naar de haaien was. Een van onze jongens reed er precies naast toen het de lucht inging, hij had een ritje naar de illegale kroeg in die nieuwe gebouwen, je weet wel...’

De auto stoof met hoge snelheid in de richting van het stadhuis en Annika viste haar blocnote en potlood uit haar tas.

‘Hoe is het met hem afgelopen?’

‘Wel goed, geloof ik. Er is een stuk metaal door z’n zijruit gevlogen, heeft hem op een paar centimeter gemist. Snijwond in z’n gezicht, zei de mobilofoon.’

Ze reden langs het metrostation van Gamla Stan en naderden Slussen.

‘Waar hebben ze hem naartoe gebracht?’

‘Wie?’

‘Je collega met het stuk metaal?’

‘O, hij – Brattström heet hij, naar het Söder geloof ik, dat is het dichtstbijzijnde ziekenhuis.’

‘Voornaam?’

‘’k Weet niet, ik kan het over de mobilofoon vragen...’

Hij heette Arne. Annika pakte haar mobiele telefoon, deed het oortelefoontje in en drukte op menu 1, het voorgeprogrammeerde nummer van de werkplek van Jansson, de chef van de nachtredactie. Voordat hij opnam wist hij al dat Annika belde, hij herkende haar mobiele nummer op het display van de telefoon.

‘Een taxichauffeur is gewond geraakt, Arne Brattström; is naar het Söder Ziekenhuis gebracht’, zei ze. ‘Misschien kunnen we hem een bezoekje brengen, dat halen we wel voor de eerste oplage...’

‘Oké,’ zei Jansson, ‘we zoeken hem op in Dafa.’

Hij legde de hoorn erop en riep naar de nachtverslaggever: ‘Zoek in Dafa ene Arne Brattström op, check bij de politie of zijn familieleden op de hoogte zijn gebracht, bel dan zijn huis en kijk of z’n vrouw thuis is.’

Hij pakte de hoorn weer: ‘We hebben een luchtfoto geregeld. Wanneer ben je er?’

‘Over zeven, acht minuten, hangt ervan af hoeveel er gestremd is. Wat zijn jullie nu aan het doen?’

‘We hebben natuurlijk de gebeurtenissen zelf en de commentaren van de politie. De nachtverslaggevers bellen rond naar de mensen in de huizen aan de overkant om hun reacties op te nemen. Een van de verslaggevers is er al, maar hij gaat zo naar huis. En we recapituleren de eerdere olympische bommen, die vent die rotjes naar het Stockholm Stadion en Nya Ullevi heeft gegooid toen Stockholm de aanvraag indiende...’

Iemand onderbrak hem; zelfs in de taxi voelde Annika de opwinding op de redactie.

‘Ik laat van me horen als ik meer weet’, zei ze gauw en zette haar telefoon uit.

‘Het warming-upterrein is blijkbaar afgezet’, zei de chauffeur. ‘We kunnen denk ik het beste de sluiproute nemen.’

De taxi draaide de Folkungagatan in en reed vervolgens met hoge snelheid naar de Värmdöleden. Annika koos het volgende nummer. Terwijl de telefoon overging, zag ze hoe de aangeschoten laatkomers van de avond ervoor zich brallend en strompelend naar huis begaven. Het waren er tamelijk veel, meer dan ze gedacht had. Zo was het tegenwoordig altijd; als ze op dit uur van de nacht in de stad was werd er altijd wel ergens een misdaad gepleegd. Ze was vergeten dat de stad voor iets anders gebruikt kon worden dan criminaliteit en werk, had verdrongen dat er een ander leven was dan dat wat alleen ’s nachts geleefd wordt.

Een gestreste stem reageerde aan de andere kant van de Comviq-lijn.

‘Ik weet dat je nog niets kunt zeggen’, begon Annika. ‘Zeg maar wanneer je tijd hebt om te praten. Ik bel als je tijd hebt. Noem een tijdstip.’

De man in de mobiele telefoon zuchtte.

‘Bengtzon, verdomme, ik weet het niet. Ik weet het echt niet. Bel later maar.’

Annika keek op haar horloge.

‘Het is twintig voor vier. Ik schrijf voor de regio-editie. Zullen we zeggen halfacht?’

‘Ja, ja, dat is goed. Bel om halfacht maar.’

‘Oké, dan praten we dan verder.’

Ze had een belofte, nu werd het moeilijk om terug te krabbelen. Politieagenten verafschuwden journalisten die belden als er net iets gebeurd was en alles wilden weten. Al hadden de agenten wel wat informatie, ze vonden het moeilijk te beoordelen waar ze mee naar buiten konden komen. Tegen halfacht zou ze zelf een heleboel eigen waarnemingen, vragen en theorieën verzameld hebben, en dan wisten de rechercheurs wat ze wilden zeggen. Het zou wel lukken.

‘Je kunt de rook zien’, zei de taxichauffeur.

Ze boog zich over de passagiersstoel en keek door het rechterzijraam naar boven.

‘Ja, zag je dat?’

Dun en zwart strekte de rook zich uit naar de bleke halve maan. De taxi verliet de Värmdöleden en reed de Södra Länken op.

De snelweg was afgesloten tot op een paar honderd meter van de uitgang van de tunnel en de arena zelf. Een stuk of tien andere voertuigen stonden al naast de dranghekken geparkeerd. De taxi ging erachter staan en Annika gaf haar taxikaart aan de chauffeur.

‘Wanneer moet je terug? Zal ik wachten?’ vroeg hij.

Annika lachte mat.

‘Nee, dank je, dit gaat wel wat tijd kosten.’

Ze raapte haar spullen bij elkaar: de blocnote, het potlood en de mobiele telefoon.

‘Prettige kerstdagen!’ riep de chauffeur voordat ze het portier dichtsloeg.

Grote genade, dacht ze, moet dat nu al? Het duurt nog een hele week voor het kerst is.

‘Hetzelfde’, zei ze tegen de achterruit van de auto.

Ze laveerde tussen de auto’s en de mensen door, totdat ze bij de dranghekken kwam. Mooi. Het waren geen versperringen van de politie; daar had ze respect voor. Ze begon op een drafje te lopen en sprong over de hekken van Rijkswaterstaat. Zodra ze erover was, begon ze te rennen. Het opgewonden geroep achter haar hoorde ze niet, ze staarde naar het grote complex dat voor haar lag. Ze was hier heel vaak met de auto langsgereden en iedere keer gefascineerd geraakt door het enorme bouwwerk. Het Victoria Stadion was feitelijk in de berg gebouwd, in een uitholling bij de Hammarby-skischans. Milieuactivisten hadden natuurlijk herrie geschopt, dat deden ze altijd als er een paar bomen omgezaagd werden. De Södra Länken liep onder het stadion door recht de berg in, maar nu werd de opening geblokkeerd door grote betonblokken en diverse wagens van de politie en de hulpdiensten. De roodgele zwaailichten op de daken van de wagens weerkaatsten op het gladde asfalt. De noordelijke tribune golfde over de uitgang van de tunnel als een grote cantharel, maar nu was hij gehavend. Op die plek moest de bom ontploft zijn. De ronde vorm was kapotgereten en stak puntig af tegen de nachthemel. Ze rende door, maar besefte dat ze misschien niet veel verder zou komen.

‘Hé jij daar, waar ga je heen?’ schreeuwde een brandweerman.

‘Naar boven’, riep ze terug.

‘Het is afgezet!’ riep de man.

‘O ja?’ mopperde ze. ‘Hou me dan tegen!’

Ze rende zover mogelijk door en bleef ondertussen rechts houden. Het Sicklakanaal onder haar was dichtgevroren. Wat verderop, aan de andere kant van het ijs, begon een soort betonnen sokkel, een plateau waar de weg op rustte voordat hij in de berg verdween. Daar drukte ze zich op tegen de reling en sprong naar beneden. Het was een val van ruim een meter, en haar tas bonsde tegen haar rug toen ze landde.

Ze bleef even staan om eens goed om zich heen te kijken. Ze was nog maar twee keer bij de arena geweest. Vorige zomer tijdens een rondleiding voor de pers, en afgelopen herfst op een zondagmiddag met Anne Snapphane. Rechts van haar lag datgene wat het olympisch dorp zou worden, de in aanbouw zijnde huizen van Hammarby Sjöstad waar de deelnemers tijdens de olympiade zouden wonen. De raamopeningen gaapten haar zwart aan; het leek alsof alle ramen in de wijk eruit geblazen waren. Recht voor zich ontwaarde ze een trainingscomplex in het donker. Aan haar linkerhand verhief zich een tien meter hoge betonnen muur. Daarboven lag het plateau met de grote entree van het stadion.

Ze begon langs de muur te rennen, probeerde de geluiden die ze hoorde te sorteren: ver weg een sirene, stemmen uit de verte, het sissen van een waterkanon, of misschien een grote ventilator. De roodgele lichten van de politie- en brandweerwagens dansten over de muur. Waar de muur ophield sloeg ze af en rende de trap op naar de entree. Op dat moment begon een politieagent zijn blauw-witte lint af te rollen.

‘We gaan het hier afzetten’, riep hij.

‘Mijn fotograaf is daarboven’, riep Annika terug. ‘Ik ga hem alleen even ophalen.’ De agent gebaarde dat ze kon doorlopen.

Nu mag ik verdomme hopen dat ik niet gelogen heb, dacht ze.

De trap was opgebouwd uit drie even grote bordessen. Toen ze boven was hapte ze onwillekeurig naar adem. Op het plateau wemelde het van de rennende mensen en overal stonden auto’s met zwaailichten van de diverse hulpdiensten. Twee van de pilaren die de noordelijke tribune ondersteunden waren ingestort en lagen aan gruzelementen op de grond. Overal lagen groene, verwrongen stoelen. Een cameraploeg van de televisie was net gearriveerd, ze zag een verslaggever van de concurrerende avondkrant en drie freelance fotografen. Toen ze omhoog keek zag ze de bomkrater. Vijf helikopters cirkelden erboven, minstens twee ervan waren van de media.

‘Annika!’

Het was fotograaf Johan Henriksson van de Kvällspressen, een drieëntwintigjarige stagiair die eerder bij een regionale krant in Östersund had gewerkt. Hij was zowel getalenteerd als ambitieus, maar de tweede eigenschap was de belangrijkste. Hij kwam aanrennen, waardoor de twee camera’s op zijn borst dansten en de cameratas op zijn schouder hotste.

‘Wat heb je?’ vroeg Annika. Ze haalde haar blocnote en potlood te voorschijn.

‘Ik was er ongeveer een halve minuut na de brandweer. Ik kon nog een ambulance schieten die met een taxichauffeur wegreed, ik denk dat hij zich gesneden had. De brandweer had problemen om water op de tribune te krijgen, ze hebben de ladderwagen ten slotte het stadion ingereden. Ik heb foto’s van de brand van buitenaf, maar ik ben niet in de arena geweest. Maar een paar minuten geleden begonnen de dienders als gekken te rennen, ik denk dat er iets gebeurd is.’

‘Of ze hebben iets gevonden’, zei Annika en ze borg haar blocnote weer op. Met haar potlood als een estafettestokje in haar hand liep ze op een drafje naar de ingang een eindje verderop. Als ze het zich goed herinnerde lag hij een stukje naar rechts, onder de ingestorte tribune. Niemand hield haar tegen toen ze over het plateau liep, de chaos was te groot. Ze laveerde tussen stukken beton, verwrongen betonijzer en groene plastic stoelen door. Een trap die uit vier bordessen bestond leidde naar de ingang. Toen ze daar aankwam was ze buiten adem. Vlak voor de deur had de politie al een afzetting geplaatst, maar dat was niet erg. Ze zag wat ze wilde zien. De deur was niet beschadigd en leek op slot te zitten. Gewoontegetrouw konden Zweedse beveiligingsbedrijven het niet laten om van die belachelijke stickers op de deuren te plakken van de gebouwen die ze moesten bewaken, en het olympisch stadion was daarop geen uitzondering. Annika haalde haar blocnote weer te voorschijn en krabbelde de naam en het telefoonnummer erin.

‘Het gebied ontruimen alstublieft. Instortingsgevaar! Ik herhaal...’

Een politieauto met luidspreker bewoog zich langzaam over het lagergelegen plateau. De mensen verplaatsen zich snel in de richting van het olympisch dorp en het complex voor de warming-up. Annika begon op een sukkeldrafje langs de buitenmuur van de arena te lopen en kon zo voorkomen dat ze terug moest naar het plateau. In plaats daarvan volgde ze de hellende oprit die met een flauwe bocht naar links langs het hele gebouw liep. Er waren verscheidene ingangen, en ze wou ze allemaal zien. Niet een ervan was beschadigd of opengebroken.

‘Pardon mevrouw, nu wordt het tijd om weg te gaan.’

Een jonge politieagent legde zijn hand op haar arm.

‘Wie is er hier verantwoordelijk?’ vroeg ze terwijl ze haar perskaart omhooghield.

‘Die heeft geen tijd. Je moet nu weggaan. We gaan het hele gebied ontruimen.’

De agent begon aan haar te trekken, hij was duidelijk gestrest. Annika wrong zich los en bleef recht voor hem staan. Ze waagde het erop: ‘Wat hebben jullie gevonden in het stadion?’

De politieagent ging met zijn tong over zijn lippen.

‘Ik weet het niet precies, en ik mag het ook niet zeggen’, zei hij.

Bingo!

‘Wie kan me iets vertellen, en hoe laat?’

‘Ik weet het niet, vraag maar na bij de dienstdoende rechercheur. Maar nu moet je weggaan!’

De politie zette het gebied af tot voorbij het trainingscentrum dat een paar honderd meter van het stadion verwijderd lag. Annika ontmoette Henriksson weer bij het lagergelegen gebouw waar de restaurants en de bioscoop ondergebracht zouden worden. Voor het postkantoor was een provisorisch mediacentrum aan het ontstaan op de plek waar het trottoir het breedst was. Er kwamen steeds meer journalisten, velen liepen glimlachend rond en begroetten hun collega’s. Annika had het niet zo op die collegiale klappen op de rug, mensen die op de plaats van het ongeluk stonden op te scheppen over de feesten waar ze geweest waren. Ze liep weg en trok de fotograaf mee.

‘Moet je naar de krant?’ vroeg ze. ‘De eerste oplage gaat ter perse.’

‘Nee, ik heb mijn rolletjes met de freelancers meegegeven. Alles onder controle.’

‘Mooi. Ik heb het gevoel dat er hier dingen gaan gebeuren.’

Een reportagewagen van een van de televisiemaatschappijen reed hen voorbij. Ze gingen de andere kant op, langs de bank en de apotheek, in de richting van het kanaal. Ze bleef staan om naar de arena in de verte te kijken; de auto’s van de politie en de brandweer stonden nog op het plateau. Wat waren ze aan het doen? Er waaide een ijskoude wind vanaf het water, en verderop in het Hammarbymeer glinsterde een opengehakte aanvoergoot als een zwarte wond in het ijs. Terwijl ze haar neus opwarmde met haar handschoen ging ze met haar rug naar de wind staan. Tussen haar vingers door zag ze plotseling vanuit Södermalm twee witte auto’s komen aanrijden over de voetgangersbrug. Grote god, dat was een ambulance! En een doktersauto! Ze keek op haar horloge: ruim vijf over halfvijf. Nog drie uur voordat ze haar contactpersoon kon bellen. Ze deed haar oortelefoontje in en probeerde het eerst maar bij de recherche. In gesprek. Daarna belde ze Jansson, menu 1.

‘Wat wil je?’ vroeg Jansson.

‘Er is een ambulance op weg naar de arena’, zei Annika.

‘De deadline is over zeven minuten.’

Ze hoorde zijn toetsenbord ratelen.

‘Wat schrijft het persbureau? Maken ze melding van een gewonde?’

‘Ze hebben de informatie over de taxichauffeur, maar ze hebben niet met hem gepraat. De ravage, commentaar van de recherche, maar die zeggen nog niets, ja, een boel van dat soort dingen. Niets bijzonders.’

‘De taxichauffeur is een uur geleden vertrokken, dit is iets anders. Zeggen ze niets over de politiemobilofoon?’

‘Geen greintje, niets controversieels.’

‘Iets gecodeerds?’

‘Nee.’

‘Echo?’

‘Tot dusverre niets. Rapport heeft een extra uitzending om zes uur.’

‘Ja, ik zag de wagen.’

‘Hou contact, ik bel je als we de voorpagina naar de drukkerij gestuurd hebben.’

Hij verbrak de verbinding. Annika zette haar telefoon uit, maar liet het oortelefoontje zitten.

‘Waarom heb je zo’n ding?’ vroeg Henriksson, en hij wees naar het snoertje dat langs haar wang hing.

‘Door de straling van zo’n mobieltje worden je hersens gebraden, wist je dat niet?’ Ze glimlachte. ‘Ik vind het praktisch. Ik kan tegelijkertijd rennen, schrijven en bellen. Bovendien is het stil, je hoort niets als ik aan het bellen ben.’

Haar ogen traanden van de kou, ze moest ze dichtknijpen om te kunnen zien wat er bij het stadion gebeurde.

‘Heb je een superteleobjectief?’

‘Dat wil niet als het zo donker is’, zei Henriksson.

‘Neem maar de meest optimale lens die je hebt en probeer te vangen wat er daar gebeurt’, zei ze terwijl ze naar het plateau wees.

Henriksson zuchtte wat, zette zijn fototas op de grond en tuurde door de lens.

‘Ik zou eigenlijk mijn statief moeten gebruiken’, mompelde hij.

De auto’s waren langs een hellend grasveld naar boven gereden en stopten nu bij de trap die naar een van de grote entrees leidde. Drie mannen stapten uit de doktersauto en gingen achter het voertuig staan praten. Een politieman in uniform kwam aanlopen, ze begroetten elkaar. Bij de ambulance was er geen beweging.

‘Ze hebben in ieder geval geen haast’, zei Henriksson.

Er kwamen nog twee politieagenten aan, de ene in uniform, de ander in burger. De mannen praatten en gebaarden, een van hen wees naar de bomkrater.

Annika’s mobiele telefoon ging over en ze drukte op de antwoordknop.

‘Ja?’

‘Wat doet de ambulance?’

‘Niets. Staat te wachten.’

‘Wat doen we voor de volgende oplage?’

‘Heeft iemand de taxichauffeur al te pakken gekregen in het Söder?’

‘Nog niet, maar we hebben daar mensen. Hij is niet getrouwd en woont niet samen.’

‘Zijn we al op zoek naar de baas van de Spelen, Christina Furhage?’

‘Nog niet te pakken gekregen.’

‘Wat een vreselijke schok voor haar, zoals zij gewerkt heeft... We moeten natuurlijk ook de complete olympische invalshoek doen, hè? Hoe gaat het nu verder met de Olympische Spelen, kan de tribune op tijd gerepareerd worden, wat zegt Samaranch, al dat soort dingen.’

‘We kijken ernaar. We hebben hier mensen die daarmee bezig zijn.’

‘Dan doe ik het verhaal van de feitelijke ontploffing. Dit moet toch haast sabotage zijn. Drie artikelen: De jacht van de politie op de dader, De plaats van het misdrijf vanmorgen en...’ Ze zweeg.

‘Bengtzon...?’

‘Ze doen de klep van de ambulance open. Ze rollen de brancard eruit, ze lopen ermee naar de ingang. Verdomme, Jansson, er is nog een slachtoffer!’

‘Oké. De jacht van de politie, Ik-was-ter-plaatse en Het slachtoffer. Jij hebt de zes, de zeven, de acht en het midden.’

Toen was de lijn dood.

Terwijl de mannen naar het stadion liepen stond ze op scherp. De camera van Henriksson ratelde. Geen van de andere journalisten had de nieuwe auto’s opgemerkt, het trainingscomplex stond ervoor.

‘Het is godsgruwelijke koud’, zei Henriksson toen de mannen in de arena verdwenen.

‘We gaan in de auto zitten, ik ga bellen’, zei Annika.

Ze liepen terug naar plek waar de pers zich verzameld had. De mensen hadden het koud, medewerkers van de televisie rolden hun kabels uit, een paar verslaggevers bliezen op hun balpennen. Dat ze ook nooit leren dat ze een potlood moeten gebruiken als het vriest, dacht Annika glimlachend. De mensen van de radio zagen eruit als insecten; de zendapparatuur op hun rug stak alle kanten uit. Ze stonden allemaal te wachten op wat er komen ging. Een van de freelancers die voor de Kvällspressen werkte, was terug van zijn trip naar de krant.

‘Om zes uur is er een soort persconferentie’, zei hij.

‘Live in de extra uitzending van Rapport, hoe passend toch’, mopperde Annika.

Henriksson had de auto achter de tennisbanen en het medische complex geparkeerd.

‘Ik ben gekomen via de weg die ze het eerst afgezet hebben’, zei hij verontschuldigend.

Het was een aardig eindje lopen. Annika voelde hoe haar voeten gevoelloos begonnen te worden. Het was gaan sneeuwen, grote vlokken dwarrelden neer, triest als je in het donker opnamen moest maken met een teleobjectief. Ze moesten de voorruit van Henrikssons Saab schoonvegen.

‘Zo is het goed’, zei Annika terwijl ze naar de arena in de verte keek. ‘Je kunt zowel de ambulance zien als de doktersauto. Hier kunnen we alles perfect in de gaten houden.’

Ze gingen in de auto zitten en lieten de motor warmdraaien. Annika begon te bellen. Ze probeerde de recherche weer. In gesprek. Daarna belde ze de sos-alarmcentrale om te vragen wie het eerst alarm geslagen had, hoeveel meldingen ze binnengekregen hadden, of mensen gewond geraakt waren toen de ramen van hun huizen naar binnen geblazen werden en of ze een idee hadden hoe groot de materiële schade was. Zoals gebruikelijk konden de medewerkers van sos de meeste vragen beantwoorden.

Vervolgens koos ze het nummer dat ze had overgenomen van de sticker bij de entree, het nummer van het beveiligingsbedrijf dat het Victoria Stadion bewaakte. Ze kwam bij een meldkamer in Stadshagen op Kungsholmen terecht. Ze vroeg of het bedrijf in de vroege ochtend een melding had ontvangen van het olympisch stadion.

‘De meldingen die we binnenkrijgen zijn geheim’, antwoordde de man aan de andere kant van de lijn.

‘Ja, dat begrijp ik’, zei Annika. ‘Maar ik vraag niet naar een melding die jullie binnengekregen hebben, maar om een melding die jullie waarschijnlijk niet binnengekregen hebben.’

‘Oh,’ zei de man, ‘we geven helemaal geen antwoord op vragen over de meldingen die we binnenkrijgen.’

‘Ja, dat begrijp ik’, zei Annika geduldig. ‘De vraag is of jullie überhaupt een melding hebben binnengekregen van het olympisch stadion.’

‘Nou ja zeg,’ zei de man, ‘zijn je oren niet goed?’

‘Oké’, zei Annika. ‘Dan stellen we het zo: wat gebeurt er als er bij jullie een melding binnenkomt?’

‘Oh, die komt hier binnen.’

‘Bij de meldkamer?’

‘Ja, natuurlijk. Die gaat in ons computersysteem, en dan krijgen we die op onze beeldschermen met een actieplan dat ons vertelt hoe we moeten handelen.’

‘Als er een melding komt van het olympisch stadion, dan krijg jij die op je beeldscherm?’

‘Oh, ja.’

‘En daar staat dan precies hoe jij bij die specifieke melding moet handelen?’

‘O ja, precies.’

‘Dus, wat heeft jullie bedrijf vannacht bij het olympisch stadion gedaan? Ik heb hier geen auto van jullie gezien.’

De man antwoordde niet.

‘Het Victoria Stadion is de lucht ingegaan, daar kunnen we het wel over eens zijn. Wat moet jullie beveiligingsbedrijf doen als de olympische arena in brand vliegt of beschadigd raakt?’

‘Dat staat in de computer’, zei de man.

‘Dus, wat hebben jullie gedaan?’

De man gaf geen antwoord.

‘Want jullie hebben überhaupt geen melding van de arena binnengekregen, hè?’ zei Annika.

De man was even stil voordat hij antwoord gaf: ‘Ik kan ook geen commentaar geven op de meldingen die we niet binnen hebben gekregen.’

Annika haalde diep adem. Ze kon een glimlach niet onderdrukken.

‘Dank je’, zei ze.

‘Maar je schrijft toch niks over wat ik gezegd heb, hè?’ vroeg de man bezorgd.

‘Gezegd?’ zei Annika. ‘Ik heb niks gehoord. Je hebt toch alleen maar op de geheimhouding gewezen?’

Ze zette haar telefoon uit. Yes! Nu had ze haar invalshoek. Terwijl ze door de voorruit naar buiten staarde, haalde ze diep adem. Een van de brandweerauto’s reed weg, maar de ambulance en de doktersauto stonden er nog. De bomexperts waren aangekomen, hun wagens stonden op verschillende plaatsen op het plateau geparkeerd. Mannen in grijze overalls tilden voorwerpen in en uit de auto’s. De brand was geblust, ze kon nauwelijks nog rook onderscheiden.

‘Hoe hebben we de tip gekregen vanmorgen?’ vroeg ze.

‘Van Listig’, zei Henriksson.

Iedere redactie had een aantal min of meer professionele tipgevers die in de gaten hielden wat er in hun respectieve bewakingsgebied gebeurde, en de Kvällspressen maakte daarop geen uitzondering. Listig en Leif waren de beste tipgevers, als ze sliepen lag de politiemobilofoon naast hun bed. Zodra er iets gebeurd was – of het nu iets groots was of iets kleins – belden ze naar de kranten om verslag te doen. Andere tipgevers groeven bijvoorbeeld in de archieven binnen het rechtssysteem en bij de verschillende overheidsinstanties.

In gedachten verzonken liet Annika haar blik langzaam over de rest van het complex gaan: recht voor hen stond het gebouw van tien verdiepingen van waaruit het technische aspect van de Olympische Spelen zou worden verzorgd. Vanaf het dak van het gebouw liep een voetgangersbrug naar de berg. Vreemd, wie zou daar nou naartoe willen? Ze keek waar het voetpad naartoe liep.

‘Henriksson,’ zei ze, ‘er moet nog een foto gemaakt worden.’

Ze keek op haar horloge. Halfzes. De persconferentie zouden ze wel halen.

‘Als je boven op de berg naast de olympische vlam gaat staan, moet je wel wat kunnen zien.’

‘Denk je?’ zei de fotograaf sceptisch. ‘Ze hebben zulke hoge muren gebouwd, je kunt onmogelijk naar binnen glippen of gluren.’

‘Nee, de wedstrijdarena zelf is ongetwijfeld niet te zien, maar misschien de noordelijke tribune wel, en die is juist interessant.’

Henriksson keek op zijn horloge.

‘Halen we dat? Heeft de helikopter die beelden niet? En moeten we de ambulance niet in de gaten houden?’

Ze beet op haar onderlip.

‘De helikopter is hier nu niet, misschien moest hij landen van de politie. We vragen een van de freelancers om de auto’s in de gaten te houden. Kom, we gaan.’

De andere journalisten hadden de ambulance nu ontdekt, het gonsde van de vragen. Om een beter plaatje van de arena te hebben had Rapport zijn wagen bij het kanaal geparkeerd. Een verkleumde verslaggever was bezig een live commentaar voor te bereiden voor de uitzending van zes uur. Er was geen politie in de buurt. Nadat Annika de freelancer instructies had gegeven, gingen ze op pad.

De wandeling naar de berg duurde langer en was zwaarder dan ze had gedacht. De grond was glad en er lagen veel stenen. Vloekend en struikelend vervolgden ze hun weg in het donker. Henriksson had bovendien een groot statief bij zich. Maar ze kwamen geen versperringen tegen en waren op tijd boven. Waar ze helaas werden geconfronteerd met een tweeënhalve meter hoge betonnen muur.

‘Het is niet waar’, kreunde Henriksson.

‘Jawel, en misschien is het wel goed’, zei Annika. ‘Klim maar op mijn schouders, dan til ik je op. Daarna kun je op het vlammetje klimmen. Daarvandaan moet je iets kunnen zien.’

De fotograaf staarde haar aan.

‘Moet ik op de olympische vlam staan?’

‘Ja, waarom niet? Hij brandt nu toch niet, en hij is niet afgezet. Je kunt er ongetwijfeld opklimmen, vanaf de muur is het nog maar ongeveer een meter. Als dit ding het eeuwige vuur verdraagt, kan het jou ook wel houden. Vooruit, omhoog jij!’

Annika reikte hem het statief en de fototas aan. Henriksson kroop langs de metalen constructie omhoog.

‘Er zitten hier allemaal gaatjes!’ riep hij.

‘Voor het gas’, zei Annika. ‘Zie je de tribune?’

Hij ging staan en keek in de richting van de arena.

‘Zie je iets?’ riep Annika.

‘Ja, verdomd’, zei de fotograaf. Langzaam tilde hij zijn camera op en begon te knippen.

‘Wat zie je?’

Zonder de arena met zijn blik los te laten liet hij de camera zakken.

‘Ze hebben een gedeelte van de tribune verlicht’, zei hij. ‘Er lopen daar ongeveer tien personen rond. Ze rapen iets op en stoppen het in plastic zakjes. Die jongens van de doktersauto zijn er ook. Zij rapen ook dingen op. Het lijkt alsof ze heel nauwgezet te werk gaan.’

Hij richtte zijn camera weer. Annika’s nekharen gingen overeind staan. Jezus. Kon het zo erg zijn? Henriksson schoof het statief uit. Na drie rolletjes volgeschoten te hebben was hij klaar. Ze gingen de berg weer af, soms rennend, soms glijdend, ontdaan, misselijk bijna. Wat is het dat de artsen oprapen en in zakjes doen? Resten van explosieven? Waarschijnlijk niet.

Een paar minuten voor zes waren ze weer bij het groepje mediamensen. Het blauwachtige licht van de televisiecamera’s verlichtte het schouwspel en deed de sneeuwvlokken fonkelen. Rapport had zijn verbindingen opgebouwd, en de verslaggever had poeder opgedaan. Een groep politieagenten was, hun chef voorop, op weg naar hen toe. Ze tilden het lint op, maar konden niet verder, de muur van journalisten was ondoordringbaar. Toen de politiechef in het licht van de schijnwerpers begon te turen werd het stil. De man keek vervolgens op het vel papier dat hij in zijn hand hield, sloeg toen zijn blik weer op en begon te praten.

‘Om 03.17 uur is in het Victoria Stadion in Stockholm een springlading ontploft’, zei hij. ‘Het is niet bekend welk type explosief is gebruikt. De explosie heeft de noordelijke tribune zwaar beschadigd. Het is niet duidelijk in hoeverre de tribune kan worden gerepareerd.’

Hij hield op met praten en keek weer in zijn papieren. De fotocamera’s ratelden, de Betacam-banden draaiden. Annika was helemaal links gaan staan, zodat ze de ambulance kon zien terwijl ze de persconferentie volgde.

‘Na de explosie is de arena in brand gevlogen, maar het vuur is nu onder controle.’

Weer een pauze.

‘Een taxichauffeur raakte gewond toen een stuk betonijzer hem via de autoruit raakte’, ging de politieman verder. ‘De man is naar het Söder Ziekenhuis overgebracht en maakt het goed. Van een tiental woningen aan de andere kant van het Sicklakanaal zijn de ramen en gevels beschadigd. De woningen zijn in aanbouw en nog niet bewoond. Er is geen persoonlijk letsel gerapporteerd.’

Nog een pauze. De politieman zag er uiterst vermoeid en streng uit toen hij verderging.

‘Dit is een geval van sabotage. De springlading die de arena verwoest heeft moet zeer krachtig geweest zijn. De politie is op dit moment bezig sporen van de dader op te nemen. We zetten alle beschikbare middelen in om hem te grijpen. Dat was alles wat we op dit moment te melden hebben. Dank u wel.’

Hij draaide zich om en wilde weer onder het lint doorkruipen. Een golf van stemmen deed hem stoppen.

‘...een verdachte...’

‘...andere slachtoffers...’

‘...en artsen ter plaatse?’

‘Dat was alles voor dit moment’, herhaalde de politieman en liep door. Met snelle passen en opgetrokken schouders verdween hij, gevolgd door zijn collega’s. De mediakudde loste op, de verslaggever van Rapport ging in het licht van de schijnwerpers staan en dreunde zijn tekst op, daarna gaf hij terug aan de studio. Ze stonden allemaal op hun mobiele telefoon te drukken en probeerden hun pennen op gang te krijgen.

‘Dus’, zei Henriksson. ‘Veel komen we niet aan de weet.’

‘Het is tijd om ervandoor te gaan’, zei Annika.

Ze lieten een van de freelancers op de uitkijk staan en liepen naar de auto van Henriksson.

‘We rijden langs het Vintertullsplein en we doen een paar getuigen’, zei Annika.

Ze belden aan bij de mensen die het dichtst bij de arena woonden: er waren gezinnen met kinderen bij, gepensioneerden, alcoholisten en trendy jongelui. Ze legden uit dat ze wakker waren geworden van de knal, vertelden hoe geschokt ze waren en hoe akelig het voelde.

‘Dit is wel genoeg’, zei Annika om kwart voor zeven. ‘We moeten het ook nog bewerken.’

Zwijgend reden ze terug naar de krant. Annika schreef in haar hoofd intro’s en onderschriften, Henriksson bladerde in gedachten door zijn negatieven, sorteerde ze, keurde sommige af, maakte afdrukken en lichtte ze op.

Het was inmiddels flink begonnen te sneeuwen. De temperatuur was fors gestegen waardoor de rijbaan spiegelglad was geworden. Op de Essingeleden waren vier auto’s betrokken geraakt bij een kettingbotsing. Henriksson stopte om een plaatje te schieten.

Vlak voor zevenen kwamen ze de redactie binnen. De sfeer was geconcentreerd en geladen. Jansson was er nog, in de weekends zorgde de nachtchef ook voor de regio-edities. Op normale zaterdagen werd af en toe een artikel vervangen, maar altijd was men erop voorbereid om de hele krant opnieuw te doen, en dat was precies wat ze nu aan het doen waren.

Jansson ging meteen staan toen hij hen in de gaten kreeg. ‘Redden we het?’ vroeg hij.

‘Ja, ik geloof het wel’, zei Annika. ‘Er ligt een lijk op de olympische tribune. In stukjes, zowaar als ik hier sta. Een halfuur, dan weet ik het zeker.’

Jansson schommelde van zijn hielen naar zijn tenen en weer terug.

‘Een halfuur, niet eerder?’

Terwijl ze zich uit haar jas wurmde, een landelijke editie pakte en haar kamer inliep wierp Annika hem een blik over haar schouder toe.

‘Oké’, zei hij en ging weer zitten.

Eerst schreef ze het eigenlijke nieuwsverhaal, wat alleen maar neerkwam op het aanvullen van de tekst die de nachtverslaggever voor de eerste oplage had gemaakt. Ze voegde de citaten van de bewoners eraan toe en de melding dat het vuur onder controle was. Toen begon ze met het Ik-was-ter-plaatse-verhaal, dat ze opvulde met geluid en details. Om twee minuten voor halfacht belde ze haar contactpersoon.

‘Ik kan nog niets zeggen’, begon hij.

‘Weet ik’, zei Annika. ‘Ik praat wel, jij houdt je mond, of je zegt het als ik het mis heb...’

‘Dat kan ik deze keer niet doen’, onderbrak hij haar.

O shit. Ze haalde diep adem en besloot tot de aanval over te gaan.

‘Luister naar me’, zei ze. ‘Ik denk dat het zo zit: Vannacht is er in het olympisch stadion iemand om het leven gekomen. Iemand is op de tribune geëxplodeerd en in stukjes de lucht ingevlogen. Jullie zijn op dit moment bezig de onderdelen bij elkaar te zoeken. Het is het werk van een insider, het complete alarmsysteem was namelijk uitgeschakeld. Er moeten honderden alarmen zijn in een arena als deze: inbraakalarm, brandalarm, bewegingsalarm. Ze waren allemaal uitgeschakeld. Er zijn geen deuren geforceerd. Iemand, óf het slachtoffer, óf de dader, is met een sleutel naar binnen gegaan en heeft de alarmen uitgezet. Op dit moment zijn jullie aan het uitzoeken wie het was.’

Ze zweeg, hield haar adem in.

‘Hier kun je nu niet mee naar buiten komen’, zei de politieman aan de andere kant.

Snelle uitademing.

‘Welk gedeelte?’

‘Over de insider. We willen het stilhouden. De alarmen deden het, maar waren uitgezet. Iemand is omgekomen, dat klopt. We weten nog niet wie het is.’

Hij klonk volkomen afgepeigerd.

‘Wanneer weten jullie dat?’

‘Weet niet. Het kan moeilijk worden om de identiteit visueel vast te stellen, als je dat zo kunt zeggen. Hoewel we dus bepaalde andere aanwijzingen hebben. Meer kan ik niet zeggen.’

‘Man of vrouw?’

Hij aarzelde.

‘Niet nu’, zei hij en hij verbrak de verbinding.

Annika stormde Janssons kamer binnen.

‘Het sterfgeval is bevestigd, maar ze weten nog niet wie het is.’

‘Gehakt?’ vroeg Jansson.

Ze knikte bevestigend en slikte.

Helena Starke werd wakker met een kater die niet van deze wereld was. Zolang ze in bed lag ging het goed, maar toen ze opstond om een glas water te halen werd ze misselijk. Ze gaf over op de halmat en stond daarna even op handen en voeten te hijgen voordat ze de badkamer in kon strompelen. Ze vulde het tandenborstelglas met water en dronk het met gulzige teugen leeg. Grote genade, nooit zou ze meer zuipen. Ze keek op en ontmoette haar bloeddoorlopen ogen tussen de tandpastavlekken op de badkamerspiegel. Dat ze het ook nooit leerde! Ze deed de kast open en drukte twee Panodil-tabletten uit hun strip. Toen ze ze met veel water doorslikte bad ze in stilte dat ze ze binnen zou kunnen houden.

Met onzekere passen liep ze naar de keuken en ging aan de keukentafel zitten. De stoelzitting was koud onder haar naakte dijen, haar onderlichaam deed zeer. Hoeveel had ze gisteren eigenlijk gedronken? De cognacfles stond op het aanrecht, leeg. Ze legde haar wang op het tafelblad en zocht naar herinneringen aan de voorgaande avond. Het restaurant, de muziek, alle gezichten, alles vloeide door elkaar. Mijn god, ze kon zich niet eens herinneren hoe ze thuis gekomen was! Christina was bij haar, of vergiste ze zich? Waren ze niet samen uit het restaurant vertrokken?

Ze ging kreunend staan, deed water in een kan en liep naar de slaapkamer. Op weg ernaartoe graaide ze de halmat bij elkaar en smeet hem in de wasmand in de halkast; toen ze de geur rook, moest ze bijna weer overgeven.

De wekkerradio naast haar bed gaf vijf voor negen aan. Ze kreunde. Hoe ouder ze werd, hoe eerder ze wakker werd, vooral als ze gedronken had. Vroeger kon ze er een hele dag over doen om haar roes uit te slapen, maar dat ging niet meer. Tegenwoordig werd ze vroeg en ziek als een hond wakker en lag ze de rest van de dag te zweten. Af en toe dommelde ze even weg, maar slapen kon ze niet. Moeizaam pakte ze het water, ze dronk direct uit de kan. Ze legde de kussens tegen het hoofdeinde van het bed en installeerde zich. Toen ze haar kleren van de vorige dag keurig opgevouwen op de ladenkast bij het raam zag liggen kroop er een huivering langs haar ruggengraat omhoog. Wie had ze in vredesnaam zo neergelegd? Vermoedelijk was ze het zelf geweest. Ze verloor altijd haar geheugen als ze zoop. Het akeligste was dat ze dan als een zombie rondliep en zonder er ook maar een vermoeden van te hebben een hoop normale dingen deed. Terwijl ze wachtte tot de tabletten begonnen te werken zette ze huiverend de wekkerradio aan, ze kon evengoed naar Echo luisteren.

Van het belangrijkste nieuwsfeit van Echo moest ze opnieuw overgeven. Ze wist nu ook dat ze deze dag geen rust meer zou hebben.

Toen ze het braaksel door het toilet had gespoeld pakte ze de telefoon om Christina te bellen.

tt, het persbureau van de kranten, had om 09.34 uur een flash met Annika’s gegevens. De Kvällspressen was dus de eerste met het nieuws over het dodelijke slachtoffer dat was gevallen bij de ontploffing in het olympisch stadion. De koppen van de krant luidden:

dode bij olympische bom

en:

springmeester gezocht voor moord

Het laatste was een gokje, maar Jansson beweerde dat het kon. Het middenblad werd gedomineerd door Henrikssons foto vanaf de olympische vlam. Het was een suggestief moment: de verlichte cirkel onder de bomkrater, de voorovergebogen mannen, de dansende sneeuwvlokken. De foto was ongelooflijk beklemmend, zonder macaber te zijn. Geen bloed, geen lijk, alleen het besef wat de mannen aan het doen waren. Hij was al aan Reuter verkocht. Het tienuurjournaal van Rapport citeerde de Kvällspressen, Echo deed alsof het hun verhaal was.

Toen de stadseditie van de persen kwam, verzamelden de misdaadverslaggevers en de chefs van de nieuwsdienst zich op Annika’s kantoor. Haar dozen met mappen en oude knipsels stonden nog steeds in de hoeken opgestapeld. De bank had ze geërfd, maar het bureau was nieuw. Sinds twee maanden was Annika chef van de misdaadredactie, en sindsdien was dit haar kantoor.

‘Er zijn natuurlijk een hoop dingen die we door moeten lopen en die we moeten verdelen’, zei ze terwijl ze haar voeten op het bureau legde. Toen de krant eenmaal onder de persen lag had de vermoeidheid toegeslagen. Het voelde alsof ze een baksteen tegen haar achterhoofd had gekregen. Ze wachtte even en reikte toen naar de koffiebeker die achter haar stond.

‘Eén: wie is het lijk op de tribune? Dat is de major story voor morgen, het kunnen meer verhalen worden. Twee: de jacht op de moordenaar. Drie: de olympische invalshoek. Vier: hoe kon het gebeuren? Vijf: de taxichauffeur; er heeft nog niemand met hem gepraat. Heeft hij misschien iets gezien, iets gehoord?’

Ze keek naar de mensen die in haar kantoor zaten, registreerde hun reactie op wat ze gezegd had. Jansson zat half te slapen, hij mocht bijna naar huis. De chef nieuwsdienst Ingvar Johansson keek haar uitdrukkingsloos aan. Verslaggever Nils Langeby, met zijn drieënvijftig jaar de oudste op de misdaadredactie, kon zoals gebruikelijk zijn vijandigheid niet verbergen. Verslaggever Patrik Nilsson luisterde aandachtig, om niet te zeggen verrukt. De derde verslaggever, Berit Hamrin, zat rustig te luisteren. De enige die ontbrak was de redactiesecretaresse, Eva-Britt Qvist, die tevens de research deed.

‘Ik vind het waardeloos hoe we met deze dingen omgaan’, zei Nils.

Annika zuchtte. Daar begon het weer.

‘Hoe vind jij dan dat we ermee om moeten gaan?’

‘We mikken veel te veel op dit soort speculatieve gewelddaden; denk eens aan alle milieumisdrijven waar we nooit iets over schrijven. En alle misdrijven binnen het schoolsysteem.’

‘Je hebt gelijk, we zouden eigenlijk beter moeten worden in dat type verslaggeving...’

‘En of we dat zouden moeten! Jezus, deze redactie is bezig weg te zinken in een moeras van zielige ouwe wijven, bommen en oorlogen tussen motorbendes.’

Annika haalde diep adem en telde tot drie voor ze antwoord gaf.

‘Het is een belangrijk onderwerp dat je daar aansnijdt, Nils, maar dit is misschien niet het juiste moment om het daarover te hebben...’

‘Waarom niet? Zou ik niet kunnen beoordelen wanneer ik een onderwerp ter sprake kan brengen?’

Hij ging rechtop in zijn stoel zitten.

‘Milieumisdrijven en misdrijven op school vallen toch binnen jouw verantwoordelijkheidsgebied, Nils’, zei Annika rustig. ‘Jij werkt toch fulltime aan beide onderwerpen. Vind je dat we je van je werk houden als we je er op een dag als deze bijroepen?’

‘Ja, dat vind ik!’ bulderde hij.

Ze keek naar de woedende man voor zich. Hoe moest ze dit in vredesnaam aanpakken? Als ze hem er niet bij riep zou hij ziedend zijn omdat hij niet over de Springmeester mocht schrijven. Als ze hem een klus gaf, zou hij eerst weigeren en daarna falen. Als ze hem stand-by op de redactie liet blijven, zou hij beweren dat hij in de ijskast werd gezet.

Haar gedachten werden afgebroken doordat hoofdredacteur Anders Schyman binnenkwam. Alle aanwezigen in het kantoor, inclusief Annika, begroetten hem en gingen wat meer rechtop zitten.

‘Gefeliciteerd Annika! En Jansson, bedankt. Fantastisch werk vanmorgen’, zei de hoofdredacteur. ‘We hebben ze allemaal verslagen. Petje af! De foto op het middenblad was helemaal fantastisch en we waren de enige. Hoe hebben jullie het gedaan, Annika?’

Hij ging in de hoek van de kamer op een van de dozen zitten.

Annika vertelde en er ging gejuich op, jezus, op de olympische vlam! Dat zou een klassieker worden om op de Journalistenclub te vertellen.

‘Wat doen we nu?’

Annika liet haar voeten op de grond glijden, boog zich over haar bureau en streepte al pratend onderwerpen af van haar lijst.

‘Patrik kan de jacht op de moordenaar doen, de technische bewijsvoering, contact houden met de dienstdoende chef en de onderzoekers. In de loop van de middag zal er wel een persconferentie belegd worden. Zoek uit wanneer en regel nu al een foto. Er zal ongetwijfeld aanleiding zijn om er met z’n allen naartoe te gaan.’

Patrik knikte.

‘Berit doet de invalshoek van het slachtoffer, wie was het en waarom? Dan hebben we onze oude olympische terrorist; de Tijger werd hij genoemd. Hij zal wel verdacht worden, ook al waren zijn bommetjes kinderspel vergeleken met dit. Wat doet hij tegenwoordig en waar was hij vannacht? Ik kan proberen hem te pakken te krijgen, ik heb hem destijds geïnterviewd. Nils kan de veiligheidsaspecten nemen; hoe kan zoiets in godsnaam gebeuren zeven maanden voor de opening van de Spelen? Hoe gaat het tot op dat moment met de veiligheid?’

‘Dat vind ik een tamelijk irrelevante vraagstelling’, zei Nils Langeby.

‘O ja?’ zei Anders Schyman. ‘Ik vind van niet. Het is een van de meest belangrijke en algemene vragen die we op een dag als deze moeten stellen. Als we die tot op de bodem uitzoeken, laten we zien dat we dit soort gewelddaden in een sociaal en mondiaal perspectief plaatsen. Hoe beschadigt dit de sport in een ruimere context? Dat is een van de belangrijkere artikelen van vandaag, Nils.’

De verslaggever wist niet hoe hij moest reageren. Of hij zich vereerd moest voelen omdat hij een van de belangrijkste klussen van de dag kreeg, of beledigd omdat hij terechtgewezen was. Hij koos, zoals gewoonlijk, de stoutmoedigste reactie en rekte zich uit.

‘Vanzelfsprekend, het hangt er natuurlijk maar net vanaf hoe je het doet’, zei hij.

Annika wierp Anders Schyman een dankbare blik toe.

‘Misschien kan de avondploeg de taxichauffeur nemen en de commentaren met betrekking tot de Spelen?’ zei ze.

Ingvar Johansson knikte.

‘Ons team is bezig de taxichauffeur naar een hotel in de binnenstad te brengen. Hij woont eigenlijk in een eenkamerflat in Bagarmossen, maar daar kunnen de andere media hem ook vinden. Tot morgen verstoppen we hem in het Royal Viking. Janet Ullberg kan Christina Furhage opsporen, een foto van haar vóór de bomkrater zou leuk zijn. Mensen van de School voor Journalistiek zijn ingeschakeld om de telefoon op te nemen voor Bel en vertel...’

‘Wat was de vraag?’ vroeg Anders Schyman terwijl hij naar een krant reikte.

‘“Moeten we de Olympische Spelen afblazen? Bel vanavond tussen vijf en zeven.” Het is toch duidelijk dat dit een aanslag van de Tijger is, of van een of andere groep die niet wil dat Zweden de Spelen organiseert.’

Annika aarzelde even voordat ze reageerde: ‘Het spreekt voor zich dat we dat onderzoeken, maar ik ben er niet van overtuigd dat dat zo is.’

‘Waarom niet?’ vroeg Ingvar Johansson. ‘Het is een mogelijkheid die we niet moeten verwerpen. Behalve het slachtoffer is terrorisme toch wel de invalshoek voor morgen.’

‘Ik denk dat we ervoor moeten oppassen dat we te veel doorgaan op de sabotagetheorie’, zei Annika, en ze vervloekte haar belofte om niets over de insider te vertellen. ‘Zolang we niet eens weten wie het slachtoffer is, kunnen we niet speculeren over de vraag tegen wie of wat de aanslag gericht was.’

‘Dat kunnen we wel’, protesteerde Ingvar Johansson. ‘We moeten natuurlijk wel zorgen dat de politie commentaar geeft op de theorie, maar dat zal niet zo moeilijk zijn. Op dit moment kunnen ze toch niets bevestigen of ontkennen.’

Anders Schyman onderbrak hem.

‘Ik vind dat we op dit moment nog niets moeten beslissen of verwerpen. We laten alle deuren op een kier staan en we gaan verder met ons werk voordat we de invalshoeken van morgen kiezen. Verder nog iets?’

‘Nee, niet met de kennis die we nu hebben. Als het slachtoffer geïdentificeerd is, zullen we de familieleden moeten benaderen.’

‘Dat moet bijzonder netjes aangepakt worden’, zei Anders Schyman. ‘Ik wil geen discussie over dat we ons opdringen en mensen voor de leeuwen gooien.’

Annika glimlachte wat.

‘Ik doe dat zelf.’

Toen de vergadering afgelopen was belde Annika naar huis. Kalle van vijf nam op.

‘Hé mannetje, hoe gaat het met jou?’

‘Goed. We gaan bij McDonald’s eten, en weet je, Ellen heeft sinaasappelsap over Pongo en de puppydieven gegooid. Dat is hartstikke stom vind ik want nu kunnen we niet meer kijken...’

Het jongetje zweeg en een snik kwam boven.

‘Nou, dat is helemaal niet leuk. Maar hoe kon ze er nou sap op gooien? Waarom lag de film op de keukentafel?’

‘Nee, hij lag op de vloer in de televisiekamer, en Ellen schopte tegen mijn glas aan toen ze ging plassen.’

‘Maar waarom had je je glas op de vloer gezet in de televisiekamer? Ik heb toch gezegd dat je je ontbijt niet mee moet nemen naar de televisiekamer, dat weet je toch!’

Annika voelde dat ze kwaad werd. Dat ze verdomme niet naar haar werk kon gaan zonder dat de dagelijkse routine in het honderd liep en er dingen kapotgingen!

‘Het was mijn schuld niet’, krijste het jongetje. ‘Het was Ellen haar schuld! Ellen heeft de film kapotgemaakt.’

Hij huilde nu hard, liet de hoorn los en rende weg.

‘Hallo Kalle, Kalle!’

Godallemachtig, waarom moest het nu zo, ze wou alleen maar naar huis bellen om even leuk met de kinderen te praten en haar slechte geweten te sussen. Thomas kwam aan de lijn.

‘Wat heb je tegen hem gezegd?’ vroeg hij.

Ze zuchtte en voelde de hoofdpijn opkomen.

‘Waarom hebben ze ontbijt gehad in de televisiekamer?’

‘Ze hebben geen ontbijt gehad in de televisiekamer’, zei Thomas geforceerd kalm. ‘Kalle mocht alleen z’n glas meenemen. Nu was dat niet erg snugger met het oog op de consequenties, maar ik ga ze omkopen met een lunch bij McDonald’s en een nieuwe film van Åhléns. Denk nou niet dat alles staat of valt met jouw aanwezigheid. Concentreer je nou maar op je verhalen. Hoe is het met jou?’

Ze slikte.

‘Bijzonder smerig sterfgeval. Moord, zelfmoord of misschien een ongeluk, we weten het nog niet.’

‘Ja, ik heb het gehoord. Het wordt laat zeker?’

‘Ja, en dat is heel voorzichtig uitgedrukt.’

‘Hou van jou’, zei hij.

Vreemd genoeg voelde ze de tranen opkomen.

‘Hou ook van jou’, fluisterde ze.

Haar bron bij de politie had ’s nachts gewerkt en was eindelijk naar huis, dus moest ze het doen met de normale politiecontacten. In de loop van de ochtend was er niets meer gebeurd. De identificatie van het slachtoffer was niet klaar, de bluswerkzaamheden waren afgerond, het technisch onderzoek ging verder. Ze besloot weer naar de arena te gaan, en deze keer met een andere fotograaf, een stagiair die Ulf Olsson heette.

‘Ik geloof dat ik de verkeerde kleren aanheb voor deze opdracht’, zei Ulf toen ze met de lift naar beneden gingen op weg naar de parkeergarage.

Annika keek naar hem op.

‘Hoe bedoel je?’

De fotograaf had een donkergrijze, wollen overjas aan, lage schoenen en een kostuum.

‘Ik ben er namelijk op gekleed om plaatjes te schieten van de bezoekers van het Dramatiska Theater. Ik vind dat je mij wel wat eerder had mogen vertellen dat we naar een plaats zouden gaan waar een moord is gepleegd, dit moet je toch al uren geweten hebben.’

De stagiair keek haar uitdagend aan. Ergens in Annika’s hoofd knapte er iets, de vermoeidheid liet zich gelden.

‘Vertel mij godverdomme niet wat ik moet doen en wat ik niet moet doen. Jij bent hier de fotograaf en je moet alles kunnen schieten, van verkeersongelukken tot galapremières. En als je in je Armani-pak geen plaatjes wilt maken van gehakt, dan moet je godverdomme maar zorgen dat je een overall in je fototas hebt.’

Ze schopte de liftdeur open en liep de garage in. Verdomde amateurs.

‘Ik hou niet van de manier waarop je met me praat’, schreeuwde de stagiair achter haar.

Annika ontplofte. Ze draaide zich vliegensvlug om.

‘Wees toch niet zo verdomde pretentieus’, siste ze. ‘Bovendien is er niets op tegen dat je zelf in de gaten houdt wat er aan de hand is op de krant. Jezus, denk je dat we hier een soort servicecentrale zijn voor jouw garderobe?’

De stagiair slikte en balde zijn vuisten.

‘Ik vind dat je zeer onredelijk bent’, morde hij.

‘Grote genade,’ kreunde Annika, ‘wat een gezeur. Ga in de auto zitten en rij naar de arena, of zal ik rijden?’

Traditiegetrouw reden de fotografen als een reportageteam voor een klus op pad ging, ook als ze met de auto van de krant gingen. Bij veel bedrijven was het zo dat de redactieauto’s de dienstwagens van de fotografen waren, maar door een ruzie over de waarde van dit privilege was de Kvällspressen daarmee opgehouden.

Nu ging Annika achter het stuur zitten. Ze reed weg en draaide de Essingeleden op. Onderweg naar Hammarbyhamnen was de stemming in de auto gespannen. Annika koos de Hammarby Frabiksväg, maar dat hielp niet, het hele olympische dorp was afgezet. Tot haar ergernis merkte ze dat ze zelf geïrriteerd raakte, terwijl Ulf Olsson opgelucht was; nu zouden zijn schoenen niet vuil worden.

‘We moeten een foto hebben van de tribune bij daglicht’, zei Annika. Ze keerde bij het plastic lint dat de toegang tot de Lumavägen versperde. ‘Ik ken mensen bij een televisiemaatschappij die hier hun kantoor hebben. Als we geluk hebben, laat iemand ons op het dak.’

Ze pakte haar telefoon en toetste het mobiele nummer in van haar vriendin, Anne Snapphane, die vrouwenpraatprogramma’s produceerde bij een van de kabelkanalen.

‘Ik zit te editen’, siste Anne. ‘Wie is dit en wat willen jullie?’

Vijf minuten later stonden ze op het dak van de oude lampenfabriek in Södra Hammarbyhamnen. Het uitzicht op het gehavende stadion was grandioos. Olsson klikte een teleobjectief op zijn camera en schoot één rolletje vol, dat was genoeg.

Op de terugweg zeiden ze niets.

‘De persconferentie begint om twee uur’, riep Patrik toen hij de redactie opkwam. ‘Foto is geregeld.’

Annika zwaaide als antwoord en liep haar kantoor binnen. Ze deed haar jas en handschoenen uit, smeet haar tas op het bureau, deed een nieuwe batterij in de mobiele telefoon en plaatste de oude in de lader.

Ze voelde zich mat en ontoereikend na de uitbarsting tegen de stagiair. Waarom had ze zo heftig gereageerd? Waarom trok ze het zich aan? Ze aarzelde even voor ze het verkorte nummer van de hoofdredacteur intoetste.

‘Natuurlijk heb ik tijd voor je, Annika’, zei hij.

Ze liep door de open kantoortuin naar de hoekkamer van Anders Schyman. Er was bijna geen activiteit op de redactie. Ingvar Johansson zat met de hoorn tegen zijn oor geplakt en at ondertussen een tonijnsalade. Fotoredacteur Pelle Oscarsson speelde verstrooid met zijn Photoshop, een van de redacteuren deed de opmaak van de pagina’s voor de volgende dag.

Op het moment dat Annika de deur achter zich dichtdeed, dreunden de drie tonen van Lunch-Echo uit de radio van de hoofdredacteur. Echo borduurde voort op de sabotage-invalshoek, meldde dat de politie jacht maakte op een gek die de Olympische Spelen haatte. Verder waren ze niet gekomen.

‘De haattheorie klopt niet’, zei Annika. ‘De politie denkt dat het een insider is.’

Anders Schyman floot.

‘Waarom?’

‘Er is niets geforceerd en alle alarmen waren uitgezet. Óf het slachtoffer heeft dat gedaan, óf de Springmeester. Beide opties houden in dat iemand van binnenuit de dader is.’

‘Niet per se, de alarmen kunnen ook kapot geweest zijn’, zei Schyman.

‘Dat waren ze niet’, zei Annika. ‘De alarmen deden het, maar ze waren uitgeschakeld.’

‘Iemand kan vergeten zijn ze aan te zetten’, zei de hoofdredacteur. Annika dacht na. Ze knikte; dat was natuurlijk een mogelijkheid.

Terwijl ze met één oor naar de radio luisterden nam Annika plaats op een van twee comfortabele banken die langs de wand stonden. Schyman ging op de andere bank zitten. Annika keek door het raam naar de Russische ambassade. De dag was bezig te verdwijnen voordat hij ook maar gekomen was. Door de grijze mist leek het of de ramen niet gelapt waren. Iemand had het kantoor van de hoofdredacteur versierd met twee adventskandelaars en rode kerststerren in potten.

‘Ik ben vandaag uitgevallen tegen Ulf Olsson’, zei Annika.

Anders Schyman wachtte.

‘Hij klaagde erover dat hij de verkeerde kleren aanhad voor de klus in Hammarbyhamnen en hij vond dat dat mijn fout was, dat ik hem eerder had moeten vertellen dat we daarheen gingen.’

Ze zweeg. Anders Schyman keek haar even aan voordat hij antwoord gaf.

‘Jij beslist niet welke fotograaf waarnaartoe gaat, Annika. Dat doet de fotoredactie. Bovendien moeten verslaggevers en fotografen zodanig gekleed zijn dat ze altijd overal naartoe kunnen. Dat hoort bij de baan.’

‘Ik heb tegen hem gevloekt’, zei Annika.

‘Dat was niet erg slim’, zei de hoofdredacteur. ‘In jouw geval zou ik hem mijn excuses aanbieden voor het taalgebruik en hem een paar concrete tips geven over hoe hij dit in het vervolg kan aanpakken. En hou ook goed in de gaten hoe we omgaan met de sabotagespeculaties, we moeten niet in de terroristenval lopen als dat verhaal niet klopt.’

Schyman ging staan en gaf aan dat het gesprek afgelopen was. Annika voelde zich om twee redenen opgelucht. Enerzijds omdat ze steun had gekregen voor haar houding tegenover de verslaggeving over de Olympische Spelen, anderzijds omdat zijzelf de baas had mogen vertellen dat ze kwaad was geworden. Ongetwijfeld werden er elke dag mensen kwaad op elkaar, maar zij was een vrouw en nieuw als chef, en ze moest erop voorbereid zijn dat het vuur haar na aan de schenen werd gelegd.

Ze haalde meteen een grote reclametas met het logo van de krant erop en ging ermee naar de fotokamer. Ulf Olsson was er, alleen, hij zat een glossy mannentijdschrift te lezen.

‘Ik bied je mijn excuses aan voor het feit dat ik tegen je gevloekt heb’, zei Annika. ‘Alsjeblieft, hier heb je een tas om een extra stel winterkleren in te doen. Doe er een lange onderbroek in, warme schoenen, een muts en handschoenen en leg hem in je kast, of in de kofferbak van je auto.’

De man keek haar nors aan.

‘Je had eerder tegen me moeten zeggen dat we naar...’

‘Die discussie moet je voeren met de fotoredacteur of met de hoofdredacteur. Heb je de foto’s ontwikkeld?’

‘Nee, ik...’

‘Doe dat dan.’

Toen ze de kamer uitliep voelde ze zijn blik in haar rug. Op weg naar haar kantoor schoot haar te binnen dat ze de hele dag nog geen hap had gegeten, niet eens een ontbijt. Ze maakte een omweg langs de cafetaria en kocht er een broodje gehakt en een Cola Light.

Het nieuws over de explosie in het olympisch stadion was nu de wereld rondgegaan. Alle grote televisiemaatschappijen en internationale kranten hadden inmiddels mensen paraat voor de persconferentie van 14.00 uur in het hoofdbureau van politie. cnn, Sky News, de bbc en de Scandinavische maatschappijen, de correspondenten van Le Monde waren er, van The European, The Times, Die Zeit en vele anderen. De reportagewagens van de televisiemaatschappijen blokkeerden het grootste gedeelte van de oprit naar het hoofdbureau.

Annika was er met vier andere medewerkers van de krant: de verslaggevers Patrik en Berit en twee fotografen. Het vertrek was tot de nok toe gevuld met materiaal en mensen. Annika en de andere verslaggevers gingen elk op een stoel bij de ingang staan, de fotografen werkten zich met hun ellebogen verder naar voren. Zoals gebruikelijk had het televisievolk zich vlak voor het podium geïnstalleerd, zodat niemand nog iets kon zien. Iedereen struikelde over hun kilometers lange kabels die zich door het hele vertrek slingerden, en iedereen moest er rekening mee houden dat zij de allereerste vragen gingen stellen. Hun cameralampen schenen kriskras door de kamer, hoewel de meeste zich richtten op het provisorische podium vanwaar de politiemensen het volk spoedig zouden toespreken. Diverse maatschappijen, waaronder cnn, Sky en het Zweedse Rapport, zonden live uit. De verslaggevers oefenden hun live commentaar en kliederden in hun draaiboeken, de fotografen laadden hun camera’s, de radioverslaggevers stelden hun taperecorders in, testten ‘één twee, één twee’. Het geroezemoes van stemmen klonk als een waterval. Het was nu al ondraaglijk warm. Annika kreunde en liet haar jas, sjaal en handschoenen op een hoop op de vloer vallen.

Toen kwamen de politiemensen binnen door een zij-ingang bij het podium. Het geroezemoes stierf weg en maakte plaats voor het geklik van de camera’s. Het waren vier mannen: de persvoorlichter van de Stockholmse politie, hoofdofficier van justitie Kjell Lindström, een onderzoeker van de afdeling gewelddelicten waarvan Annika zich de naam niet meer kon herinneren, en Evert Danielsson van het Secretariaat van de Spelen. Ze namen omstandig plaats aan de tafel en dronken plichtmatig uit hun glas met mineraalwater.

De persvoorlichter begon. Hij somde de feiten op die al bekend waren; dat er een explosie was geweest, dat een persoon omgekomen was, welke materiële schade er ontstaan was en dat het technische onderzoek gaande was. Hij zag er nu al moe en afgemat uit. Hoe ziet hij eruit als dit een paar dagen aanhoudt? dacht Annika.

Toen nam de hoofdofficier het over.

‘We zijn er nog niet in geslaagd de persoon die in de arena omgekomen is, te identificeren’, zei hij. ‘Het werk wordt bemoeilijkt doordat het lichaam nogal lelijk toegetakeld is. We hebben echter ook een paar andere aanwijzingen om te onderzoeken, en die helpen ons misschien met het vaststellen van de identiteit. De springstof zelf wordt momenteel in Londen onderzocht. We hebben daarvandaan nog geen definitieve antwoorden, maar voorlopig gaan we ervan uit dat het om civiele explosieven gaat. Er zijn dus geen militaire wapens of militaire explosieven gebruikt.’

Kjell Lindström nam een slokje water. De camera’s ratelden.

‘We zijn ook op zoek naar de man die zeven jaar geleden veroordeeld is voor de twee bomaanslagen die aan twee stadions schade hebben toegebracht. De man wordt nu niet van enig misdrijf verdacht, hij zal slechts ter informatie worden gehoord.’

De hoofdofficier keek in zijn papieren, alsof hij even aarzelde. Toen hij opnieuw het woord nam, deed hij dat rechtstreeks in de camera van Rapport: ‘Een persoon met donkere kleren aan is vlak voor de explosie bij de arena gezien. We doen een beroep op het publiek zich te melden met alle getuigenverklaringen die verband zouden kunnen houden met de aanslag op het Victoria Stadion. De politie wenst in contact te komen met alle personen die zich tussen middernacht en 03.20 uur in Södra Hammarbyhamnen bevonden. Ook als de informatie niet echt relevant lijkt, kan het voor de politie toch het ontbrekende stukje puzzel zijn.’

Hij dreunde een paar telefoonnummers op die Rapport spoedig als een tekstregel op de buis zou brengen.

Toen de hoofdofficier klaar was schraapte Evert Danielsson, de directeur van het Secretariaat, zijn keel.

‘Ja, dit is toch wel een tragedie’, zei hij nerveus. ‘Zowel voor Zweden als organisator van de Olympische Spelen als voor de sport in het algemeen. De Olympische Spelen staan voor sportbeoefening waarbij iedereen gelijk is, ongeacht ras, godsdienst, politieke kleur of geslacht. Daarom is het angstaanjagend dat iemand een terroristische aanslag pleegt op een mondiaal symbool als de arena, het feitelijke toneel van een olympisch toernooi.’

Annika was op haar tenen gaan staan om over de cnn-camera’s heen te kunnen kijken. Ze volgde belangstellend hoe de politiemensen en de hoofdofficier op Danielssons lofdicht op de Olympische Spelen reageerden. Zoals verwacht stonden ze paf, de directeur van het Secretariaat ventileerde hier zowel een motief als een beschrijving van de daad: dat de aanslag een terroristische actie was die gericht was tegen de Olympische Spelen zelf. Toch wisten ze nog steeds niet wie het slachtoffer was, of wisten ze dat wel? Was de directeur niet op de hoogte van datgene wat zij door de politie bevestigd had gekregen, namelijk dat het het werk van een insider was?

De officier brak in; hij probeerde Danielsson, die nog niet klaar was, het zwijgen op te leggen.

‘Ik doe een dringend beroep op iedereen die meent iets gezien te hebben, om contact op te nemen met de politie’, ging de directeur verder. ‘Het is van het grootste belang dat de schuldige wordt gepakt... Wat is er?’

Hij keek verbaasd naar de hoofdofficier die hem blijkbaar had geknepen of geschopt.

‘Ik wil er slechts op wijzen,’ zei Kjell Lindström terwijl hij zich naar de microfoons boog, ‘dat we in dit stadium nog op geen enkele manier een motief aan kunnen wijzen.’ Vanuit zijn ooghoek keek hij Evert Danielsson woedend aan. ‘Er is niets, ik herhaal, er is niets wat erop wijst dat dit een terroristische actie is die gericht is tegen de Olympische Spelen. Noch bij de stadions noch bij het Secretariaat zijn bommeldingen binnengekomen. Op dit moment staan we volkomen open voor alle mogelijke aanwijzingen en motieven.’

Hij leunde achterover.

‘Vragen?’

De televisieverslaggevers stonden op scherp. Zodra het teken gegeven was begonnen ze hun vragen uit te schreeuwen. ‘De aftrap’, heette dat. De eerste vragen gingen altijd over dingen die al bekend waren, maar die te langzaam of te ingewikkeld verteld waren om in een item van anderhalve minuut te passen. Daarom vroegen televisieverslaggevers nog een keer hetzelfde, in de hoop een directer of eenvoudiger antwoord te krijgen: ‘Hebben jullie een verdachte?’

‘Zijn er sporen?’

‘Hebben jullie de dode geïdentificeerd?’

‘Kan het een terreurdaad geweest zijn?’

Annika zuchtte. De enige reden om naar dit soort persconferenties te gaan was om te kijken hoe de onderzoekers zich gedroegen. Alles wat ze zeiden werd wel in de andere media geciteerd maar de gelaatsuitdrukkingen van degenen die niet in beeld waren, gaven meestal meer informatie dan de vaak vanzelfsprekende antwoorden. Nu bijvoorbeeld merkte ze hoe kwaad Kjell Lindström was op Evert Danielsson omdat hij over een ‘terroristische actie’ had gekletst. Als er iets was wat de Zweedse politie wilde vermijden, dan was het wel dat er een terroristisch stempel werd gedrukt op Stockholm, op de Olympische Spelen en op deze aanslag. Bovendien klopte de terrorisme-invalshoek waarschijnlijk helemaal niet. Maar goed, eindelijk hadden ze eens een paar nieuwe feiten losgelaten. Annika krabbelde een paar vragen op haar blocnote. In de eerste plaats was er de informatie dat een donkergeklede persoon zich bij de arena had opgehouden; wanneer en waar was dat? Er was dus een getuige; wie was dat en wat deed hij daar? Het explosief was naar Londen gestuurd; waarom? Waarom deed het gerechtelijk laboratorium in Linköping de analyse niet? En wanneer werd die gedacht klaar te zijn? Hoe wisten ze dat de explosieven civiel waren? Wat betekende dat voor het onderzoek? Werd dat beperkt of uitgebreid? Hoe eenvoudig was het om aan civiele explosieven te komen? Hoeveel tijd zou het kosten om de noordelijke tribune te repareren? Was de arena überhaupt verzekerd, en zo ja, bij wie? En wie was het slachtoffer? Wisten ze dat? En op welke aanwijzingen had Kjell Lindström gedoeld die mogelijk konden helpen bij de identificatie? Ze zuchtte weer. Het einde van dit verhaal was nog lang niet in zicht.