Marjolijn Uitzinger

Citytrip Berlijn

Uitgeverij De Geus

breda 2013

© Marjolijn Uitzinger, 2013

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Sarah Ann Loreth/Arcangel Images/hh

isbn 978 90 445 2607 3

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

1

Het Berlijnse bureau voor toerisme verwachtte met Pinksteren meer dan een miljoen bezoekers en die drukte was in het vliegverkeer te merken. Tijdens de vlucht van Schiphol naar Tegel zat ik klem tussen jonge landgenoten, die midden op de dag al aangeschoten waren en zich luidkeels voorbereidden op het Berlijnse uitgaansleven. Ondanks mijn iPod ontkwam ik niet aan hun geschreeuw en de bierkegels die ze in mijn gezicht bliezen, en ik slaakte een zucht van verlichting toen we na een benauwde busrit over het vliegveld eindelijk werden losgelaten. Bij de bagageband stond de melding dat de afhandeling vertraagd was, dus ging ik gelaten op een ongemakkelijk stoeltje tegen de muur zitten en zette mijn telefoon aan, die onmiddellijk begon te piepen.

Twee sms’jes van mijn zwager Ole en drie gemiste oproepen van mijn vrouw.

Ik wachtte geen minuut. ‘Ursula? Wat is er aan de hand?’

‘Waar ben je?’ vroeg mijn vrouw.

‘Net geland, ik wacht op mijn koffer, hoezo?’

‘Je moet zo gauw mogelijk komen’, zei ze, en haar stem klonk anders dan anders, het ongemakkelijke gevoel werd sterker.

‘Ik ben er zo. Maar waarom? Ben je ziek? Heb je een ongeluk gehad? Waar ben jij eigenlijk?’

‘Een ongeluk?’ echode mijn vrouw verbaasd, alsof dat het laatste was dat haar kon overkomen. ‘Nee. Ik ben aan het werk. We hebben een probleem hier, in het hotel. Er is iets gebeurd.’

Opgelucht haalde ik adem. Het hotel, dat kan ik aan, geen zee gaat mij te hoog en daar sta ik om bekend. Dubbele boekingen, per ongeluk twee bruiloften tegelijkertijd, het komt allemaal goed. Op dit soort momenten merk je weer het verschil: Nederlanders zijn praktisch en flexibel, Duitsers raken in de war als er iets onverwachts gebeurt. Improviseren is niet hun sterkste kant.

Zoals gewoonlijk leek het alsof Ursula mijn gedachten kon raden. ‘Maar het is echt vreselijk, Thomas. Er is iemand dood, een gast. Schiet alsjeblieft op. Hoe eerder je hier bent, hoe beter.’

‘Wat zeg je nou? Dood? Wie?’

‘Een meisje. Je kent haar niet. Ik leg het je wel uit als je hier bent. Zal ik iemand sturen om je op te halen?’

‘Nee, ik neem wel een taxi. Ik kom eraan.’

*

Ik zei de taxichauffeur dat ik haast had, maar hij gromde dat hij een omweg moest maken, omdat er een ongeluk was gebeurd en de a100 gedeeltelijk was afgesloten. Ongeduldig zat ik achterin, terwijl de taxi koers zette naar Grunewald, de bosrijke wijk in het zuidwesten van Berlijn. Ik probeerde me voor te stellen wat er gebeurd was, maar er kwam geen beeld bij me op. Een dood meisje hoorde gewoonweg niet thuis in ons romantische hotel, een monumentaal wit landhuis van vijf verdiepingen met een rood pannendak en een heus torentje, een terras met hoge sparren rond de vijver. Villa Lietzenburg. Bos en meren. De Schlachtensee en de Krumme Lanke op nog geen tien minuten loopafstand.

Mijn schoonvader is in dat huis opgegroeid en heeft er in de jaren zeventig een hotel van gemaakt. Alle vier de kinderen plus aanhang werken er, en ik dus ook. In het begin viel het niet mee. Weinig grappen tijdens een bespreking, heldere gezagsstructuren, duidelijke beslissingen. Overleg zoals in Nederland is zeldzaam, het woord bestaat niet eens. Ja, je kunt wel overleggen, maar alleen met jezelf. Ich werde es mir überlegen. Ik denk er nog even over na, betekent dat.

Ik vroeg me af hoe de familie Lietzenburg zou reageren op de dood van een hotelgast. Vermoedelijk somber en nerveus. In de loop van de jaren heb ik de Duitsers goed leren kennen. Niet bepaald ontspannen types, en een vreemd soort humor. Maar wel harde werkers, met veel gevoel voor saamhorigheid. De familie is iets onaantastbaars, een bolwerk dat altijd voorrang heeft boven andere belangen. Daarvan ben ik me bewust en ik gedraag me er ook naar.

Ursula is de liefde van mijn leven. Rustig en evenwichtig in de omgang, en een natuurlijke schoonheid, niet zo’n opgedirkte pop als veel Duitse vrouwen. Als ze ’s morgens uit bed komt kan ze bij wijze van spreken zo de wereld in. Haar grote verdriet, waarover ze zelden praat, is een onvervulde kinderwens. Hoezeer we ook twaalf jaar lang ons best hebben gedaan, het lukt niet en geen mens weet waarom. Fysiek is alles perfect, zowel bij haar als bij mij, luidt het oordeel van de witjassen na herhaald onderzoek. Ze is nu zevenendertig, dus het kan nog best, zeggen ze, er zijn nog meer behandelingen mogelijk. We hebben maar even een pauze ingelast, over een jaar beginnen we opnieuw met hormonen of wat ze nog meer in de kast hebben. Mij kan het eerlijk gezegd niet veel schelen, het leven bevalt me zo ook wel, maar voor vrouwen ligt het anders, ik weet het.

We waren niet de enigen die de a100 moesten omzeilen. Alle parallelwegen bleken verstopt, bij de verkeerslichten hadden zich files gevormd. De taxichauffeur wrong zich moeizaam door de rijen, claxonnerend en scheldend. ‘Um Gottes Willen! Alles staat vol. Als ik eerst maar op de Hohenzollerndamm ben. Dan kan ik zo doorrijden. Maar wie weet hoelang het nog gaat duren’, beet hij mij toe. Een typisch Berlijnse chagrijn. Ik kreeg bijna de neiging me te verontschuldigen voor de overlast die ik hem bezorgde, maar ik liet het bij een kalmerend gemompel, terwijl de chauffeur foeterend een zijstraat indook om een nieuw rood licht te ontwijken.

Ik sloot mijn ogen en zag Ursula’s gezicht voor me. Evenals haar broers heeft ze het opvallende uiterlijk van haar vader: een lang, smal gezicht, een flinke bos donker haar en dikke wenkbrauwen. Ik was meteen verloren toen ik bij haar incheckte, nu bijna dertien jaar geleden, en een jaar later waren we getrouwd, want de familie hield niet van samenwonen. Mij was het allemaal best, zolang ik maar elke nacht bij Ursula kon zijn, en dat is sindsdien niet veranderd.

Van hun moeder Hildegund hebben de kinderen gelukkig alleen hun opmerkelijke ogen geërfd en niets anders. Ik schrok bijna toen ik die vrouw voor het eerst ontmoette. Groene ogen in een roomblank hartvormig gezicht, een soort masker dat doet denken aan een overjarige Marlene Dietrich. Vanaf het allereerste begin had ze een grondige hekel aan me, want als echtgenoot van haar enige dochter had ze zich wel wat beters voorgesteld dan een assistent-hotelmanager uit het losbandige Nederland, waar iedereen naar hartelust loopt te blowen, jij en jou zegt tegen de minister-president en consequent bij rood licht oversteekt – een doodzonde in het correcte Duitsland.

Het is me een raadsel hoe zo’n liefdeloos mens vier aardige kinderen heeft kunnen grootbrengen. Maar het mysterie begint voor mij al bij het huwelijk van mijn schoonouders. De combinatie van een opgewonden haan en een kouwe kip, omschreef Ursula het eens, en daar liet ze het bij. Misschien is ze een beest in bed, fantaseerde ik nog even hardop, maar dat kwam me op zo’n vernietigende blik te staan dat ik er het zwijgen maar toe deed.

Schoonpapa Robert is een gehaaide zakenman, voor wie iedereen veel respect heeft. Weliswaar heeft hij zich uit de dagelijkse leiding teruggetrokken, maar hij is nog steeds eigenaar van het hotel. Met zijn magere, gebogen gestalte, opgetrokken schouders en grote neus zou hij in een tekenfilm een perfecte maraboe zijn. De oudste zoon Jonathan is zijn evenbeeld en daarom is die ook managing director; zijn vader vertrouwt hem omdat hij alles precies zo doet als papa. Uitgesproken saai, getrouwd met Katarina en vader van een brave tweeling, Jakob en Benjamin, zeventien jaar oud. Geen lastige pubers zoals het hoort op die leeftijd, nee, slome gymnasiasten die graag bij hun oma op de thee komen. Hun moeder Katarina, een opgedirkte, nerveuze vrouw die het altijd koud heeft, neemt de huishoudelijke dienst in het hotel voor haar rekening en dat doet ze pijnlijk nauwgezet.

Het nakomertje Finn, een zachtaardige jongen, zal het niet ver schoppen in het familiebedrijf, maar dat zou hij ook niet willen. Het liefste is hij thuis bij zijn vriend Robin in hun penthouse in de wijk Schöneberg, de thuishaven van de Schwulen. Hij is receptionist, net als Ursula, en dat is hun beiden op het lijf geschreven.

De taxichauffeur maakte ruzie met de centrale. Ik kon niet horen waar het over ging, maar na afloop van het gesprek barstte hij uit in een klaagzang over de vrouw aan de telefoon die geen enkel idee had van de buitenwereld, wat ik beleefd beaamde. Tot mijn opluchting hadden we inmiddels Grunewald bereikt. We reden op de Clayallee, een groene boulevard omzoomd door parken en villa’s, en de chauffeur trapte het gas diep in. We waren al bijna drie kwartier onderweg. Ik belde Ursula nog eens, maar die had het kennelijk te druk om haar telefoon op te nemen en dus stuurde ik een sms’je om te melden dat ik er bijna was.

Ik verheugde me erop Ole te zien, de middelste zoon en mijn enige bondgenoot in de familie. Om voor de hand liggende redenen heb ik hem de Bolle gedoopt en dat accepteert hij goedmoedig. Wein, Weib und Gesang – als het niet bestond zou de dikke Ole het uitvinden. Met hem kan ik lachen en dronken worden. Het liefst zou hij mijn baan hebben, restaurantmanager, dan kon hij zich de hele dag bezighouden met eten en drinken, maar daar heeft papa bijtijds een stokje voor gestoken. In plaats daarvan doet hij reserveringen en een deel van het personeelsbeleid. Laten we zeggen dat hij troubleshooter is, want er is altijd wat.

We sloegen de Argentinische Allee in. ‘Nog een minuut of vijf’, meldde de chauffeur. Ik humde maar eens, want ik had geen zin om hem uit te leggen dat ik de weg wel kon dromen. Daarna hield hij zijn mond. Tegenover het U-Bahnstation Krumme Lanke draaide de taxi de Fischerhüttenstrasse in, ging langzamer rijden en hield toen stil. De chauffeur keek naar mij in zijn spiegeltje.

‘Dit is het hotel’, zei hij met gefronst voorhoofd. ‘Villa Lietzenburg. Weet u wel zeker dat u hier moet zijn?’

2

Voor de statige hotelingang stonden maar liefst drie politieauto’s met blauwe zwaailichten geparkeerd, schots en scheef alsof ze voor Amerikaanse televisiecamera’s met gierende banden waren komen aanscheuren. Nieuwsgierige voorbijgangers, vooral bejaarde wandelaars die hun hond uitlieten, probeerden een glimp op te vangen van wat zich in het hotel afspeelde. Haastig liep ik naar binnen. Niemand hield me tegen; er liep wel een agent rond in de lobby, maar die was aan het bellen en besteedde geen aandacht aan me.

Ursula en Finn, onberispelijk gekleed als altijd, stonden bij de receptie en spraken met gasten. Ursula’s gezicht lichtte op toen ze me zag. Ze maakte snel een opmerking tegen Finn, die mij een knikje gaf, en kwam achter de balie vandaan. Ik pakte haar hand en trok haar mee naar een zitje in de lobby. ‘Wat is er gebeurd? Een meisje, zei je?’

Ze praatte snel en zenuwachtig. ‘Ja. Een uur geleden kwam de politie hier aan, omdat er iemand was gevonden in het water, aan de oever van de Krumme Lanke. Kamer 219. Ze had het sleutelkaartje nog bij zich. Pas twintig jaar was ze, volgens haar paspoort. Donderdagavond is ze aangekomen. Ze had voor twee nachten gereserveerd, dus vanmorgen moest ze uitchecken, maar om twaalf uur hing het kaartje do not disturb nog steeds op de deur. Julia moest de kamer schoonmaken, ze heeft een paar keer geklopt en geroepen, maar de deur was op slot en er werd niet opengedaan. Toen heeft ze Jonathan gebeld, die naar binnen is gegaan. Haar koffer stond er nog, maar van haarzelf geen spoor. Ik had nachtdienst, maar ik heb dat meisje niet meer gezien, ze is niet teruggekomen. We dachten dat ze in Berlijn was uitgegaan en nog in een club rondhing of zo. Eerst hebben we het maar even afgewacht, maar toen kwamen er drie politieauto’s voorrijden, we schrokken ons dood, ik dacht dat er iets met jou … met het vliegtuig …’

Haar stem stokte en ik streelde afwezig haar hand.

‘Denken ze dat iemand haar iets heeft aangedaan?’

Het woord ‘moord’ leek me op de een of andere manier aanstellerig. Doe maar gewoon, dacht ik, als echte Hollander.

‘Wat anders?´ Ze huiverde. ‘Een afschuwelijk idee dat hier iemand rondloopt die verkracht en moordt. Het staat in de krant en je ziet het op de film, maar het is toch nog iets anders als het zo vlakbij gebeurt. En het griezelige is dat het meestal heel normale mannen lijken, keurig getrouwd, gezinnetje. Je weet wel, zoals die vent laatst die dat jongetje op de fiets …’

‘Jaja, akelig’, interrumpeerde ik. ‘Er is veel politie hier. Wat zoeken die bij ons?’

‘Ze onderzoeken haar kamer op sporen, en ze ondervragen ons allemaal. Papa wil dat ze opschieten, omdat al die politie in huis de naam van het hotel natuurlijk geen goed doet, maar daar hebben ze kennelijk weinig boodschap aan.’

Mijn hanige schoonvader liep tegen zijn grenzen op. Dat kon geen kwaad, een mens is nooit te oud om te leren dat hij niet alles naar zijn hand kan zetten. Ik grinnikte bijna.

‘Wie was dat meisje? Heb jij haar zelf ingecheckt?’

‘Ja, maar ik heb er niet erg op gelet, niets bijzonders, een aardig, jong meisje. Ze was een Nederlandse, uit Den Haag. Nathalie Klaver.’

Finn stak zijn wijsvinger op naar Ursula. Er stonden mensen bij de balie te wachten en hij was iets aan het uitzoeken op de computer. Ik kneep in haar hand. ‘Je moet aan het werk. We zien elkaar straks wel, ik loop even rond.’

Ik liep naar de trap, maar de politieman was uitgebeld en kwam op me af. ‘Waar gaat u heen? Mag ik weten wie u bent?’

‘Thomas Dungelman’, zei ik. ‘Ik werk hier. Herr Lietzenburg is mijn schoonvader, daar staat mijn vrouw, bij de receptie, ik ben verantwoordelijk voor het restaurant.’

‘Waar komt u nu vandaan?’

‘Van vliegveld Tegel, ik kom net terug uit Nederland.’

Mijn paspoort zat nog in mijn binnenzak, ik liet het hem zien en hij keek er lang en aandachtig naar. Ik besefte dat een Nederlandse pas niet erg handig was op dit moment, met een vermoord Nederlands meisje dat op kamer 219 had gelogeerd. De agent vergeleek mijn gezicht met dat op de pasfoto. Met mijn stroblonde haar en een lengte van bijna één meter negentig ben ik voor Duitsers het prototype van een Nederlander. Mijn lichtbruine ogen zijn volgens Ursula de belangrijkste reden dat ze destijds als een blok voor me is gevallen. Als ze kwaad op me is zegt ze weleens dat die ogen mijn harde kant verbergen en dat ze zich daardoor heeft laten beetnemen. Het zou een niet onaardig, gelijkmatig gezicht zijn als ik geen scheve neus zou hebben, een overblijfsel van de bokslessen in mijn puberjaren, op aandringen van mijn vader, die vond dat ik flink op weg was een watje te worden. Na die klap en die neus was het afgelopen met het boksen. Maar je verleert het nooit en toen ik in mijn vrije tijd achter de tap stond heb ik er bij caféruzies nog weleens plezier van gehad.

‘Wanneer bent u uit Berlijn vertrokken?’

‘Gisterochtend vroeg.’

‘Voor zaken?´

‘Nee, familiebezoek.’

‘Met welke maatschappij bent u gevlogen?’

‘klm. Ik had de vlucht van kwart voor acht vanaf Tegel en vanmiddag die van tien voor twee vanaf Schiphol.’

Hij maakte een paar aantekeningen en noteerde het nummer van mijn paspoort. ‘We gaan het na, dank u wel. De tweede verdieping is afgesloten. Waar wilt u naartoe?´

‘Naar de kantoren op de zolderverdieping, de vijfde. Om mijn schoonvader en mijn zwagers te spreken.’

Hij gaf me mijn paspoort terug. ‘Houd u zich beschikbaar, Herr Dungelman, u zult straks nog met iemand van de Kriminalpolizei spreken.’

Ik voelde een prettig soort opwinding, alsof het allemaal theater was en ik meespeelde in een politieserie. ‘Geen probleem. Ik werk graag mee.’

Hij maakte een gebaar naar de trap.

Op de tweede verdieping keek ik de gang in en deed een paar stappen in de richting van kamer 219, waar de deur openstond. Onmiddellijk kwam er een agent op me af die me beleefd verbood verder te komen. Het ergerde me. Wat ik daar precies wilde doen wist ik ook niet, maar het was ons hotel en ik had me graag zelf een beeld gevormd van het politiewerk in de kamer van een vermoord meisje.

Mijn schoonvader en twee van mijn zwagers hadden zich teruggetrokken op de kamer van Jonathan, die achter zijn bureau zat en juist de telefoon neerlegde. Schoonpapa hing in het zitje bij de schuine wand en Ole leunde tegen de vergadertafel, waarop twee flessen water en een grote kan koffie stonden. Ze begroetten mij afwezig en keken me nauwelijks aan. In een krampachtige poging om normaal te doen bromde de Bolle zijn gebruikelijke ‘Hallo Blondie’, maar het ging niet van harte. Jonathan wreef in zijn ogen, schoonpapa somberde voor zich uit. Katarina ontbrak, ik vroeg waar ze was. Met Benjamin naar de dokter, zei Jonathan kortaf.

Ik schonk voor mezelf een glas water in en een grote mok koffie. Op mijn vraag herhaalde Jonathan wat ik al wist: Nathalie Klaver was donderdagavond rond een uur of tien ingecheckt, ze had vrijdagochtend ontbeten in ons restaurant en was aan het eind van de ochtend uitgegaan. Ze had Finn nog gevraagd waar ze het beste kon beginnen als ze de stad wilde zien. Daarna had niemand haar meer gezien.

Op het oog had de kamer nogal netjes en ordelijk geleken, vertelde Jonathan, er was niets veranderd sinds Julia vrijdagochtend de kamer en de badkamer had gedaan, het bed had opgemaakt, de handdoeken verschoond. Hij had de deur achter zich op slot gedaan en tegen Julia gezegd dat ze zouden wachten tot de gast weer kwam opdagen. Het was niet de eerste keer dat jonge mensen een groot deel van de ochtend bleven hangen in het nachtleven van Berlijn; afterparty’s waren erg populair en sommige clubs bleven in het weekend zesendertig uur achterelkaar open.

In de gebruikelijke drukte van de zaterdagochtend met in- en uitcheckende gasten had men zich verder niet meer met het Nederlandse meisje beziggehouden, temeer daar de kamer niet opnieuw gereserveerd was. Maar om een uur of half twee was de politie gekomen – een wandelend echtpaar had het lichaam eind van de ochtend gevonden aan de oever van de Krumme Lanke, achter een omgevallen boom die half in het water lag. In de handtas vond men het sleutelkaartje. De politiearts had het lichaam vluchtig onderzocht en het daarna voor verder onderzoek laten vervoeren naar het laboratorium van de patholoog-anatoom. De omgeving was afgezet en de technische recherche was er nu bezig, allerlei details werden nauwgezet gefotografeerd en men zocht met geavanceerde technieken naar eventuele sporen.

Haar tas had een eindje verderop gelegen, maar haar portemonnee, mobiele telefoon en paspoort ontbraken. In de safe op de hotelkamer die op last van de politie werd geopend bleek ze haar paspoort te hebben opgeborgen samen met enkele creditcards.

Jonathan had met de politiemannen gesproken en hij drukte de conclusie in zijn eigen woorden uit: ‘Het is duidelijk dat ze vermoord is.’

‘Hoe weten ze dat?’ vroeg ik. ‘Was dat te zien? Is ze verdronken?’

‘Ze lag voorover in het water, maar of dat de doodsoorzaak was, moet nog blijken.’

‘Geen portemonnee en geen mobieltje … dus beroofd’, veronderstelde ik.

Jonathan schudde zijn hoofd. ‘Het kan een poging van de dader zijn om een vals spoor te leggen, zegt de politie.’

‘En dan zou het motief iets seksueels geweest zijn?’

Niemand antwoordde, maar dat hoefde ook niet, roof of seks leken de enige twee denkbare motieven. Berlijn stond niet bekend als gewelddadig, al kwam het regelmatig voor dat dronken jongens ’s nachts in een U-Bahnstation iemand half dood trapten. ‘Donderdagavond is ze ingecheckt. Is ze toen niet meer uitgegaan?’

Ursula had die avond dienst gehad bij de receptie, maar ze had het meisje niet meer gezien, zei Jonathan. ‘En je hebt een sleutelcard nodig voor de lift, een bezoeker zou niet zomaar naar boven kunnen.’

‘Maar wel via de trap, dus dat zegt niets’, zei Ole.

‘Had ze eigenlijk een auto?’ vroeg ik.

Mijn schoonvader keek geïrriteerd. ‘Je lijkt de politie wel met je vragen. Nee, ze had geen auto. Ze had vanaf Tegel de U-Bahn genomen tot station Krumme Lanke, en van daar was ze komen lopen. Dat had ze Ursula verteld bij het inchecken. En toen ze vrijdagochtend wegging had ze Finn gevraagd hoe ze met de U-Bahn het beste naar de stad kon.’

‘Hoe gaat het nu verder? De Kripo komt, begrijp ik?’

‘Ja, de Mordkommission’, bevestigde mijn schoonvader terneergeslagen. Hij zag kennelijk zijn hotel al met naam, toenaam en grote foto in Bild staan. Hij vloekte binnensmonds.

Jonathan zat zoals gewoonlijk op dezelfde golflengte als zijn vader. ‘Dit moet snel opgelost worden, anders hebben we nog weken fotografen en journalisten over de vloer. De Kripo zal ons wel ondervragen. Ik denk dat ze genoeg aanwijzingen zullen vinden. Dat kan toch niet anders. dna op het beddengoed, haren, vingerafdrukken. Wie weet is ze toch met de moordenaar op haar kamer geweest. In ieder geval heeft ze hier donderdagnacht geslapen en vrijdagochtend ontbeten.’

‘Ja, het gaat om de vrijdag. Toen is ze uitgegaan en misschien heeft ze een man op ideeën gebracht waar ze ten slotte geen zin in had’, opperde Ole. ‘Er zijn kerels die dat niet pikken. Maar de politie zal wel met haar foto rondgaan in cafés, bars, clubs, restaurants … en als er een vent bij haar was, hebben ze die snel te pakken. Toch?’

Niemand zei iets. Berlijn heeft duizenden van dit soort gelegenheden, dacht ik.

De telefoon ging. Jonathan nam op. ‘Stuur ze maar naar boven.’

Hij legde neer en zei: ‘De mensen van de Mordkommission.’

3

De Kripo had een zelfingenomen jonge man en een oudere, boomlange vrouw met een zware stem afgevaardigd, die ons afzonderlijk ondervroegen. Van mij wilden ze voornamelijk horen wat ik in Nederland had gedaan. Mijn aanwezigheid vrijdag op de koperen bruiloft van mijn broer in Rijswijk zou worden gecheckt.

‘Gaat u daarvoor naar Nederland? Als uw broer twaalfenhalf jaar getrouwd is?’ vroeg de jonge man wantrouwig. Ik slikte een wrevelige opmerking in en volstond met te zeggen dat je de familiebanden moet koesteren als je in het buitenland woont. Mijn ouders zijn overleden, dus ik heb alleen mijn broer nog, wilde ik zeggen, maar bij nader inzien vond ik dat de Kripo daar niets mee te maken had.

Het slachtoffer was mij onbekend, ik had haar niet gezien en ik kon weinig bijdragen aan de verdere gedachtevorming.

Op onze beurt kwamen wij evenmin veel te weten over de gruwelijke vondst. Ze toonden ons een uitvergrote pasfoto van Nathalie Klaver, en Finn en Ursula bevestigden dat dit de jonge vrouw was die ze hadden gezien en gesproken. Ze was alleen geweest en niet gesignaleerd in het gezelschap van een andere vrouw of een man. De telefoon op de kamer had ze niet gebruikt.

Ik keek eens goed naar het portretje, dat niet bepaald flatteus was, maar waaruit toch bleek dat het een aantrekkelijk meisje was geweest, met een kinderlijk, rond gezicht. Hoewel je niet meer mag glimlachen op pasfoto’s straalden haar ogen een zekere vrolijkheid uit, ik zag een voorbode van kuiltjes in haar wangen.

Het lichaam werd onderzocht en de patholoog-anatoom had tot taak antwoord te vinden op de gangbare vragen: of er sprake was van een seksueel misdrijf, alcoholmisbruik of een overdosis drugs, vergiftiging, een ongeluk, de bekende slag met een stomp voorwerp en ga zo maar door. Intussen kregen we het verontrustende advies niet alleen op stap te gaan in de buurt van de Schlachtensee en de Krumme Lanke, zeker niet ’s avonds, en dat gold in het bijzonder voor de vrouwen.

Gelukkig woonden Ursula en ik een flink eind weg, in een luxueus appartement in het nieuwe centrum van Berlijn bij de drukke Potsdamer Platz, een toeristenplek van de eerste orde, waar seriemoordenaars zich niet snel zouden uitleven. De Bolle was er na zijn eerste bezoek zo enthousiast over dat hij zijn huis in Grunewald had verkocht en binnen twee maanden ongeveer onze buurman was geworden.

Voor de gezelligheid kwam hij regelmatig een borrel drinken. Mijn schoonouders en Jonathan met zijn gezin waren de enigen die nog steeds in Grunewald woonden. Als we thuis waren vielen ze ons doorgaans niet lastig met hotelzaken.

Om de bevolking te waarschuwen zou de politie ook de media vrij gedetailleerd informeren. ‘Zolang we niet weten wat er precies gebeurd is, kunnen we niet uitsluiten dat er iemand met een zieke geest rondloopt’, zei de lange rechercheur met haar diepe stem. Volgens haar visitekaartje was ze Dr. Elisabeth Wagner, Kriminalrat, werkzaam bij het lka, het Landeskriminalamt, afdeling Misdrijven aan personen, gevestigd aan de Keithstrasse 30 in Berlijn-Tiergarten. Ze beloofde ons op de hoogte te houden van de voornaamste vorderingen in het onderzoek en inderdaad kwam ze de volgende dag langs met nieuws over de doodsoorzaak.

Het Nederlandse meisje was al overleden voordat ze met haar gezicht in het water terechtkwam, er bevond zich geen water in de longen. Volgens de patholoog was ze rond middernacht gestorven, gestikt in haar eigen braaksel, dat sporen bevatte van flunitrazepam, oftewel rohypnol. Het lichaam toonde schaafwonden en blauwe plekken aan handen en benen. Er waren aanwijzingen van ‘recente seksuele activiteit’. Het sporenonderzoek op de plaats delict werd bemoeilijkt door de vele voetafdrukken van wandelaars en joggers op het nabijgelegen pad. Met de Nederlandse politie was contact opgenomen. Nathalie Klaver bleek rechten te hebben gestudeerd in Amsterdam. Meer viel op dit moment niet te melden.

De pers kwam langs, kranten, lokale en regionale televisie- en radiozenders; filmbeelden van de Krumme Lanke en de plek des onheils vormden de opening van het televisiejournaal van rbb, Rundfunk Berlin-Brandenburg. Jonathan was door zijn vader aangewezen als woordvoerder en dat deed hij zo saai dat zijn statements de zender soms niet eens haalden. De zondagsbladen konden zich naar hartelust uitleven. Tot grote ergernis van mijn schoonvader stond de moord pontificaal op de voorpagina van Bild am Sonntag, geïllustreerd met een wazig portretje van Nathalie Klaver, kennelijk bemachtigd in Nederland, een grote foto van Villa Lietzenburg en een kaartje plus foto van de plaats des onheils aan de oever van het meer. Dat alles onder de kop angst voor lustmoordenaar bij krumme lanke!

Toen de kamer maandags weer was vrijgegeven, hernam het leven min of meer zijn normale gang. Na de eerste opwinding ging de aandacht van de media uit naar een dreigende staking in het openbaar vervoer en beperkte de berichtgeving over de moordzaak zich tot de schaarse mededelingen van de politie. De door mijn schoonvader gevreesde terugval van het aantal hotelgasten bleef uit, temeer daar veel kamers al vóór de moord geboekt waren. Sommige bezoekers stelden de vraag in welke kamer het vermoorde meisje had geslapen, maar dan luidde het antwoord steevast dat die op een andere verdieping lag dan de hunne.

Voor het restaurant gold zelfs, hoe macaber ook, de oude zegswijze dat de één z’n dood de ander z’n brood is; we boekten een mooie omzet van hongerige ramptoeristen, wandelaars die eerst naar de Krumme Lanke gingen om daarna het hotel te komen bekijken waar het slachtoffer haar laatste nacht had doorgebracht. Zelfs Sergio, onze kok, keek op zijn manier tevreden. Ik hou van mijn werk, maar het is niet altijd een feestje om samen te werken met een talentvolle Italiaanse driftkop, die af en toe met borden gooit en regelmatig dreigt op te stappen. Soms hoop ik stiekem dat hij eindelijk woord houdt, maar aan de andere kant zijn topkoks schaars en peperduur, dus je hebt nog niet zomaar een andere. Als de tijd het toelaat vraag ik mijn assistent Tino de leiding even over te nemen en ga ik met Sergio een biertje of een glaasje witte wijn drinken, zodat hij kan uitrazen. Daarna is de kou weer een paar weken uit de lucht, maar ik ben me ervan bewust dat zich langzaam en onafwendbaar als een onweer een nieuwe driftbui opbouwt.

Een week later kwam de eerste sms binnen.

Ik was thuis, Ursula had nachtdienst, en ik probeerde een misdaadfilm te volgen, die na middernacht was begonnen. Het was weer een drukke avond geweest, ik was moe en een beetje soezerig van de whisky die ik iets te snel achterover had geslagen. Om tien over twaalf gaf mijn telefoon een piepje.

Ursula, dacht ik, en ik opende het bericht, met een half oog op de televisie.

Het waren maar vier woorden. ‘Du bist es gewesen.’

Ik drukte op de infotoets. Geen nummer, meldde het schermpje.

Merkwaardig. Ik las de boodschap twee, drie keer, en daarna nog eens. Jij bent het geweest. Wie of wat was ik geweest? Het gaf me een onbehaaglijk gevoel.

Het is raar, maar niet meer dan een vergissing, zei ik tegen mezelf. Een jongen en een meisje die berichtjes naar elkaar zenden, en er per ongeluk eentje naar mijn nummer hebben gestuurd. Kan gebeuren. Niets van aantrekken.

Ik legde de telefoon op tafel, schonk nog een glas whisky in en probeerde me te concentreren op de film. Toen ik een half uur later weer een piepje hoorde, schrok ik, maar deze keer was het echt Ursula om me welterusten te wensen.

De volgende avond gebeurde hetzelfde. Om precies tien over twaalf klonk opnieuw het piepsignaal. Deze keer was de boodschap duidelijker. Ik kreeg een droge mond.

‘Du Schwein, du hast sie ermordet.’

4

Toen Ursula in de vroege ochtenduren thuiskwam en bij mij in bed kroop, liet ik haar beide berichten zien. Ze trok wit weg en pakte mijn hand.

‘Wat heeft dat te betekenen?’

‘Ik heb geen idee. Een gek, denk ik. Of iemand die me niet aardig vindt.’ Ik deed mijn best om mijn toon luchtig te houden.

‘En van een onbekende afzender, het lijkt wel een film van Hitchcock’, fluisterde Ursula. ‘Wanneer kwamen ze binnen?’

‘Allebei om tien over twaalf, gisternacht en vannacht opnieuw.’

‘Gisternacht? Waarom heb je me dat niet eerder verteld?’

‘Ik wilde je niet ongerust maken. En ik dacht dat het een vergissing was.’

Haar schrik ebde weg. ‘Wat een belachelijke beschuldiging! Je was niet eens in Berlijn!’

‘Dat weet de afzender kennelijk niet.’

‘En wat ga je nu doen?’

‘Tsja … Wachten op de volgende?’

‘Naar de politie’, zei Ursula kordaat. ‘Die kunnen vast wel nagaan wie dat bericht verstuurd heeft.’

‘Dat betwijfel ik, schatje. Maar als ze die sms’jes ook naar de Kripo sturen sta ik meteen op achterstand. Ik rij straks wel langs het Kriminalamt.’

Eigenlijk had ik erop gerekend dat Frau Dr. Elisabeth Wagner, Kriminalrat, met een zeker meegevoel zou reageren, toen ik haar de sms’jes toonde. Ik was per slot slachtoffer van een misdrijf: bedreiging, valse beschuldiging, cybermobbing. Maar dat viel tegen. Zwijgend keek ze van mij naar mijn telefoon en terug. Ik gaf netjes antwoord op haar vragen en ze schreef een paar dingen op.

‘Kunnen uw technische mensen achterhalen waar die berichten vandaan komen?’ vroeg ik.

‘We kunnen iets proberen, maar de kans dat het lukt is erg klein.’

‘Dus ik kan er niets tegen doen?’

‘In feite niet. En u hebt zelf ook geen idee wie de afzender zou kunnen zijn?’

Ik haalde mijn schouders op. ‘Geen flauwe notie, en mijn vrouw ook niet. Het is absurd. Ik was niet eens in Berlijn, toen het gebeurde.’

Ze antwoordde niet. Ik zei: ‘En hoe gaat het nu verder?’

‘Als u uw simkaart een dagje hier kunt laten, dan kijken we of we er iets mee kunnen beginnen. Komt u eind van de middag nog eens langs.’

*