Jonas Gardell

De dood

EEN VERHAAL VAN LIEFDE, ZIEKTE EN DOOD

Uit het Zweeds vertaald door Kim Liebrand

Uitgeverij De Geus

breda 2015

Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van de Zweedse Cultuurraad te Stockholm

De vertaalster ontving voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Torka aldrig tårar utan handskar 3. Döden, verschenen bij Norstedts

Published by agreement with Norstedts Agency

Oorspronkelijke tekst © Jonas Gardell, 2013

Nederlandse vertaling © Kim Liebrand en De Geus bv, Breda 2015

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Tuija Lindström

isbn 978 90 445 2684 4

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

#

Toen David, Gods lieveling, koning van Israël was versloeg hij de Moabieten.

En toen hij de Moabieten had verslagen, dwong hij hen op een rij op de grond te gaan liggen om ze daarna met een touw af te meten: twee lengtes liet hij doden en één lengte mocht in leven blijven.

Zo ging koning David, Gods lieveling, te werk.

Hij mat de verslagen Moabieten af, die op de grond lagen.

Met een touw werd afgemeten wie aan het einde van zijn leven was gekomen. Wie zou moeten sterven.

Met een touw werd afgemeten wie mocht blijven leven.

Zo is ieders leven afgemeten. Zowel het uwe als het mijne.

We weten niet bij welk deel we horen.

We leiden ons leven beter als we ons realiseren dat we een afgemeten tijd hebben.

Dat we op de grond liggen.

En het touw gespannen wordt.

#

Als kind al wist hij dat het leven meer te bieden moest hebben dan de Centralgatan op en neer rijden in je autotrekker.

Want wat was er in Hammarstrand nou voor hem te doen?

Eens per jaar een schoolreisje, dan gingen ze altijd met de bus naar Döda fallet, de dode waterval.

Het was toch ook vreemd dat ze in de achttiende eeuw de loop van de rivier hadden verlegd waardoor het meer helemaal was drooggevallen. Op de bodem ervan was Hammarstrand gebouwd. Bij Döda fallet kon je naar de stenen en rotsen kijken waar het water ooit overheen had gestroomd.

Dat deden ze eens per jaar.

Wat deden ze nog meer?

Eén keer in het semester ging je ook wel naar Stugun, want daar was een overdekt zwembad. Maar langer dan een uur kon je niet in het water liggen, want je moest ook weer naar huis.

Tja, dat was wel zo’n beetje alles wat er in Hammarstrand voor hem te doen was.

Toch bruiste het er van optimisme over de toekomst toen Bengt er in de jaren zestig en zeventig opgroeide.

Alleen al als toeristische bestemming. Het was immers zo fraai gelegen, daar was iedereen het over eens, en ze hadden een goede skipiste en vooral een van ’s werelds beste rodelbanen. Er werden grote internationale wedstrijden georganiseerd. Ze hadden iemand die was aangesteld om het toerisme te bevorderen en ze afficheerden zich als het ‘Cortina van Zweden’.

Het probleem was alleen dat Hammarstrand in the middle of nowhere lag, aan de Indalsälven, op honderdtien kilometer van Sundsvall en honderd kilometer van Östersund.

Met andere woorden: niet bepaald ergens in de buurt. Het viel niet mee om de toeristen het hele end ernaartoe te krijgen, ondanks de rodelbaan en de trekpleister Döda fallet.

En als je het Bengt had gevraagd, had hij geantwoord dat Hammarstrand niet echt een plek was waar je naartoe ging.

Het was een plek waar je uit vertrok.

Hoe mooi het er ook was.

Want natuurschoon hadden ze in elk geval wel in Hammarstrand. Dat kon niemand ontkennen. Daar was iedereen het over eens. Het plaatsje lag op een ongehoord indrukwekkende plek, helemaal op de bodem van een dal. Daar was de krachtcentrale – Hammarforsens kraftverk – en daar had je het dorp. Aan de ene kant van de rivier had je de Pålgård, een straat waaraan de twee kerken stonden, de oude en de nieuwe, en even buiten de kern Kullsta, waar de boerderijen zich uitstrekten over de hellingen.

Er liep eigenlijk één weg door Hammarstrand heen.

De Centralgatan.

Daar stond het bejaardentehuis waar Bengts moeder werkte, daar waren de winkels, de kapsalons, de banken en al die andere voorzieningen die altijd in een middelgrote plaats te vinden zijn.

Wat moest er dus van je worden als je in Hammarstrand opgroeide? Wat zou er van Bengt terechtkomen als hij bleef?

Je had natuurlijk de rodelclub, en Vildhussen, de vereniging die oriëntatielopen organiseerde. Verder had je uiteraard de jacht, in het seizoen bessen plukken, en daarnaast brommer of autotrekker rijden, de Centralgatan op en neer, van de kiosk aan het begin van de straat tot aan het einde, waar ‘Centrum’ stond – een groot gebouw waarin de bioscoop en een aantal danszalen zaten.

Maar verder?

Bengt wist altijd al dat hij uit Hammarstrand weg zou gaan.

Op de onderbouw begon hij daarom ongeduldig af te tellen.

Hij dacht lang na over de vraag wat het beste zou zijn, in semesters of in jaren rekenen. Ofwel zes semesters of drie jaar, het was beter om elke keer een semester af te strepen, want dan kon je vaker en sneller afvinken.

Als je uit Hammarstrand kwam, moest je in Östersund naar de bovenbouw. In Sundsvall zat dan wel een Ikea, maar verder was Östersund de Wereld.

En naar de Wereld nam je de postbus.

De provincie bood alle leerlingen die van buiten de gemeente kwamen een plaats in een internaat aan. Dat van Bengt heette Hinden. Hij sliep op een kamer met Thomas, zijn beste vriend. Ze zaten op de Wargentinschool, een tweejarige opleiding met sociaal-maatschappelijke vakken. Zijn eerste vriendje? Ze zoenden in elk geval en ze trokken zich samen af.

Maar ook Östersund was niet waar Bengt op had gewacht, hoewel het zijn hele jeugd lang zijn idee van de Wereld was geweest.

Bengt begreep dat vlak na het begin van het eerste semester in het eerste jaar.

Hij wachtte op iets anders.

Ergens waar je niet met de postbus kon komen.

Hij wachtte erop ontdekt te worden.

En hij werd ook ontdekt.

Als een onbekend continent. Als iets wat er eerst niet was.

Op een middag, tijdens een tussenuur, toen hij samen met Thomas in lunchroom Wedan zat te leren voor een geschiedenisproefwerk, kwam er een man naar hem toe die zei dat hij er niks aan kon doen, maar dat hij hem was opgevallen, dat hij jongelui zocht voor een nieuwe film en of Bengt zin had een screentest te doen?

Het grappigste was dat het Bengt eigenlijk niet eens verbaasde.

Hij zou altijd precies weten op welke momenten zijn leven een andere wending nam, en toen de onbekende man naar zijn klasgenoot en hem toe kwam wist hij onmiddellijk dat dit een van die momenten was.

De onbekende man gaf hem de kans om weg te gaan uit Hammarstrand en Östersund en zijn jeugd voor altijd achter zich te laten.

Bengt aarzelde geen seconde.

#

Juni loopt ten einde en de seringen zijn al uitgebloeid. Zo gaat dat soms wanneer de zomerse warmte als een verrassing komt en alles verleidt om iets te vroeg en iets te uitbundig uit te lopen en te bloeien, met iets wat meer op waanzin dan op geluk lijkt.

De voorzomer vliegt dit jaar voorbij, hij vlamt op en is weer weg, al met midzomer bruine, verdorde bloemtrossen in de seringenstruiken achterlatend, en om de seringenstruik voor de kerk boven op de heuvel ligt een deken van bloemblaadjes op de grond, als confetti.

Als een aandenken aan een feest dat al is afgelopen.

In de kerk, voor aan het pad in het middenschip, staat een eenzame, lichthouten kist, getooid met één roos.

Voor de kist, op een ezel, staat de foto van een stralende jonge man, oogverblindend knap en met een innemende glimlach.

Een mooie man, door iedereen geliefd.

Wat hij allemaal niet had kunnen worden, wat niet zo heeft mogen zijn.

Naast de kist staat een gietijzeren kerkkandelaar met een brandende kaars.

Het heeft iets weerloos, dat vlammetje en die kist zo zonder enige opsmuk.

Als iets wat nooit is voltooid.

Iets wat nog in wording was.

De deuren van de kerk staan open en van alle kanten komen mensen aangelopen, alleen, met z’n tweeën of in een groep.

Het had de laatste dag van school kunnen zijn of een zomerse bruiloft, maar op de stenen treden die naar de deuren leiden staan ernstige doodbidders in donkere pakken programma’s uit te delen, en de mensen die de kerk in gaan zien bleek en hebben een verbeten blik, en hoewel het zo’n warme en zonnige zomerdag is kijken ze alsof ze het koud hebben.

De meesten zijn erg jong, want de overledene was zelf nog maar ergens in de twintig, had nog helemaal aan het begin, op de drempel van het leven gestaan.

Op het punt uit te vliegen.

Qua bouw heeft het bruine houten kerkje wel wat weg van een plattelandskerk.

Ze zeggen dat dat met opzet is gedaan. De kerk is zo gebouwd om niemand af te schrikken.

De eerste decennia van de twintigste eeuw trokken arme mensen massaal van het platteland naar de hoofdstad om daar werk te zoeken. Zij hadden natuurlijk ook een plek nodig om naar Gods woord te kunnen luisteren en de sacramenten te ontvangen, en misschien was de pompeuze Katarinakerk, die een kilometer verderop stond, in al zijn majestueuze rijzigheid en met zijn enorme stenen schip te imposant, te grootstedelijk.

Voor de Allhelgonakerk daarentegen hoefde niemand bang te zijn.

De kerk staat uitnodigend op een heuveltje aan de Helgalunden, even ten westen van het zuidelijke deel van de Götgatan, omzoomd door vriendelijk ogend groen.

Klein en pretentieloos als hij is, met een houten vloer, eenvoudige muurschilderingen en grote ramen die het daglicht binnenlaten, zal hij niet snel iemand afschrikken.

Maar toch zit er een bang gezin in de piepkleine ontvangstruimte meteen rechts als je de kerk in komt.

Ze zijn met de trein uit Hammarstrand gekomen. Iedereen is de hele tijd dat ze hier in de stad zijn zó lief voor hen.

De filmregisseur, de man die hun lieveling die keer in dat café in Östersund heeft ontdekt, laat hen in zijn mooie huis op Södermalm logeren en heeft zelf zijn intrek in een hotel genomen, zodat zij dat niet hoefden te doen.

De directeur van de Toneelschool waaraan Bengt drie jaar had gestudeerd, had een lang, vertrouwelijk gesprek met hen, waarin hij zo veel warms en positiefs vertelde over hun Bengt, hij zei dat het een enorm verlies was, een enorm verlies, zei hij.

Over hun Bengt.

En hij liet ze de uitgeknipte recensies zien van de afstudeervoorstelling van de klas, waarin hij door alle kranten met naam en toenaam werd vermeld.

Door allemaal!

De knipsels mochten ze meenemen. Zijn moeder zal ze in een map bewaren samen met andere knipsels van de films en tv-series waarin haar zoon in de korte jaren die zijn carrière heeft geduurd nog heeft meegespeeld.

Op weg naar buiten liepen ze een beroemde toneelspeler tegen het lijf, een van de allergrootsten, en toen hij begreep wie ze waren had hij ze bij de hand gepakt, ja, moeders handen had hij een eeuwigheid vastgehouden zonder los te willen laten, en hij had een paar keer herhaald dat haar zoon zo’n zeldzaam talent was geweest, dat hij het zo fijn had gevonden om met hem samen te werken, en ook de beroemde toneelspeler had het woord ‘verlies’ gebruikt, de tranen waren hem in de ogen gesprongen en zijn stem brak.

Toen hadden ze allemaal gehuild.

Daar in de grote hal van de Toneelschool hadden ze staan huilen.

Dat hun totaal onbekende mensen hun geliefde jongen zó konden betreuren!

In al hun wanhoop was er toch nog een beetje ruimte om trots te zijn. Trots op hun getalenteerde, lieve zoon en broertje.

Zo werd er besloten om de begrafenis toch hier in de hoofdstad te laten plaatsvinden, de stad die hij per slot van rekening als het ware had veroverd en tot de zijne had gemaakt, op maar een steenworp afstand van de school waarvan hij had gedroomd er toegelaten te worden.

Te midden van iedereen die blijkbaar van hem, van hun Bengt, hield.

Hij had het zo gewild, zeiden ze tegen elkaar.

Dus nu zitten ze in dat kleine kamertje, bang en angstig, terwijl de kerk volstroomt en tot de laatste plaats wordt gevuld.

Ze kunnen het gedempte geroezemoes in de grote ruimte horen.

In het zwart gekleed en bang, als donkere, natte vlekken, wachten ze op het sein van de dominee om de kerk binnen te gaan, waar het dus vol zal zitten met mensen die ze niet kennen. Mensen die elkaar vast allemaal wel kennen, maar die vreemden voor hen zijn – theatermensen, toneelspelers, kunstenaars – en iedereen heeft op een of andere manier een rol gespeeld in het leven van hun Bengt.

Hun eigenaardige Bengt.

Hun grote verlies.

Een oudere zus, een oudere broer en een moeder. De overledene was de jongste. De lieveling van het gezin. De jongen die naar Stockholm verhuisde om een ster te worden.

Zijn grote zus houdt haar arm om moeder heen geslagen, die een kalmerend middel heeft gekregen en bijna apathisch voor zich uit zit te staren. Zelf heeft ze de afgelopen weken haar nagels kapotgebeten. Haar nagelriemen zijn rood en ontstoken. Ze heeft zo veel gehuild dat de huid rond haar ogen helemaal schilferig is.

De deur gaat open en Bengts grote broer komt zo discreet mogelijk binnengeslopen en zegt heel zachtjes dat het helemaal vol lijkt te zitten, en het gezin probeert samen troost te putten uit het gegeven dat hun jongste, hun Bengt, zo ver van huis zo geliefd was geweest.

‘Hij was zo lief’, fluistert zijn moeder keer op keer, terwijl ze in de hand van haar dochter knijpt, bevestiging zoekt in haar blik.

Er staan tranen in de ogen van haar dochter, ze knikt instemmend.

‘Hij was de allerliefste van allemaal!’

Er wordt discreet aangeklopt. De dominee komt binnen om te zeggen dat het tijd is om te beginnen.

Als de gezinsleden er klaar voor zijn, kunnen de klokken worden geluid.

Als ze er klaar voor zijn?

Hoe kunnen ze er klaar voor zijn?

Een kind hoort niet vóór zijn ouders te sterven. Dat is tegennatuurlijk. Gaat tegen alles in. Alles! Haar jongste, haar zonnestraaltje. Haar geliefde, meest vertroetelde jongen!

Maar zijn moeder staat toch op, want je moet wel, haar lichaam staat op, het is bijna alsof ze boven zichzelf zweeft en toekijkt, en ze knikt met holle blik naar de dominee, terwijl ze haar neus snuit in een papieren zakdoekje.

Klaar? Het kan niet langer worden uitgesteld. Toch kijkt ze haar kinderen machteloos aan, alsof zij haar moeten zeggen wat ze moet doen.

Haar dochter bijt nerveus op haar nagelriemen, ze schraapt er als het ware hard met haar tanden over. Het doet pijn en ze ziet dat het begint te bloeden. Snel, bijna alsof ze zich schaamt, pakt ze de zakdoek, die al verkreukeld is omdat ze hem heeft gebruikt om er haar neus in te snuiten, en duwt hem tegen haar bloedende vinger.

Tegelijkertijd staat ze op van haar stoel, bijna nors, ongeduldig.

Kom, laten we er dan maar heen gaan, denkt ze, naar die terechtstelling.

Wanneer de dominee vraagt of ze klaar zijn om te beginnen verstijft de oudere broer. Hij zou het willen uitschreeuwen. De tijd stil willen zetten. Alles ongedaan willen maken. Hij zou de dominee willen slaan. Haar in elkaar willen stampen! Maar het is onvermijdelijk. Zijn verbeten kaken knarsen als een steenvermaler.

‘Laten we dan maar gaan!’ fluistert hij tegen zijn moeder en ook hij staat op, en als hij opstaat stort zijn hele wereld in, het is bijna grappig om te zien dat dat gelijktijdig gebeurt, dat alles in duigen valt terwijl hijzelf opstaat.

En de kerkklokken luiden.

Broer en zus leiden hun moeder tussen zich in de kerk in.

Alle begrafenisgasten draaien zich tijdens het opstaan om, al die mensen die ze niet kennen, al die beangstigende vreemdelingen, die chique, succesvolle, geslaagde mensen, al die mensen van wie niet een zoon of een jongere broer is gestorven. Honderden ogen staren hen aan, ze zien dat er al een paar aan het huilen zijn, ze voelen bijna fysiek het medelijden van de onbekenden, alsof ze ook een geliefde betreuren, en het is net of het kleine gezin uit Hammarstrand op een muur van verdriet af loopt.

Respectvol. Medelijdend. Maar machteloos.

Op dit moment verdrinken ze allemaal. Er zijn geen reddingsboeien. Er is geen land in zicht.

Zijn moeder denkt nog: wat zijn er veel mensen gekomen!

Dat had haar Bengt plezier gedaan, denkt ze.

Dat hij zo geliefd was.

Dat de kerk uitverkocht was.

Dan ziet ze vooraan de kist. Die doemt dreigend op.

Ze begrijpt er niets van.

Niets!

Wie ligt daar? Ze weet niet wie het is! Het is allemaal een misverstand.

Haar lichaam begint zich te verzetten. Ze wil niet naar die enge kist daar vooraan bij het altaar.

Ze wil niet!

Haar twee kinderen moeten haar naar voren duwen.

Waarom doen ze zo tegen haar? Ze houden haar nu stevig vast. Ze dwingen haar steeds dichter bij die enge kist. Ze wil schreeuwen, zich losrukken, krabben, klauwen!

Er komt een jammerkreet uit haar mond. Maar zij is niet degene die roept. Een stem in haar schreeuwt: Ik kende hem niet! Ik kende hem niet!

#

Het gebeurde toen hij voor het eerst in Stockholm was.

De regisseur die de film zou maken waarvoor hij een screentest had gedaan nam hem mee naar het Stadstheater van Stockholm.

Hij was nog nooit naar een theater geweest. Op die keer na dat het Rijkstheater naar Hammarstrand kwam om in de gymzaal te spelen.

Voor hem het podium.

Een gesloten doek dat iets afwachtte, alsof het een groot geheim verborg en bewaarde.

In eerste instantie dacht hij dat de grote zaal nooit vol zou kunnen raken. De voorstelling kon elk moment beginnen en de rijen stoelen waren nog helemaal leeg.

Terwijl het publiek op de stoelen ging zitten keek hij vol verwondering om zich heen en kreeg vlinders in zijn buik, hoewel hij zelf niet hoefde op te treden en alleen hoefde toe te kijken, net als alle anderen.

Maar toen gebeurde er een wonder: de mensen stroomden binnen en vlak voordat het licht in de zaal werd gedoofd slopen de laatste mensen naar hun plek en toen was de zaal vol.

Bengt draaide zijn hoofd verbluft alle kanten op, en waar hij ook keek zag hij mensen die allemaal hun blik geconcentreerd richtten op het podium, waar het toneelstuk op het punt stond te beginnen.

Hij zou altijd weten op welke momenten zijn leven een andere wending nam, en de avond waarop hij het theater ontdekte was zo’n moment.

Het doek ging open. Het toneel groot en leeg. Een enorme ruimte. Eén vrouw op het podium, ze keek Bengt recht aan. Sprak tot hem en haar woorden gingen dwars door zijn tienerlijf heen.

Er is een moment tijdens het ochtendgloren waarop je

recht in de zon kunt kijken

maar zonder blind te worden

Een reusachtig oog opent zich

vlak boven de waterwoestijn

Het glanst mat en bijna vriendelijk

En het is niet gevaarlijk

Het is net of je

een ogenblik

recht in het oog des levens kon kijken

En dan ineens niet bang meer was.

Bengt hield zijn adem in. Zijn hart durfde niet te kloppen.

Hij zou de voorstelling later nog verschillende keren zien. Naar het moment verlangen dat het doek openging en die ene vrouw opnieuw tot hem sprak.

Al snel kende hij de tekst uit zijn hoofd. Zachtjes bewoog hij tegelijk met de vrouw op het toneel zijn lippen: ‘een ogenblik … recht in het oog des levens kon kijken … En dan ineens niet bang meer was.’

Niet bang zijn.

Wat een belofte!

Hij beefde bij de gedachte.

Daarna stond er een jonge man op een verhoging op het toneel, hoog boven hen allemaal uittorenend, in een afgeknipte sweater, de armspieren spelend onder de huid. Hij stond en profil, in één enkele lichtbundel, zijn zoekende blik omhooggericht naar de nachtelijke hemel. Tegelijk verlangend en verdrietig.

Het was alsof het

tijdens het ochtendgloren was van ’s levens allerlaatste dag

Een perfecte dag voor deserteurs

Bengt snakte naar adem, daar in het donker in de zaal. Het kwam door de jonge man op het toneel – zijn schoonheid, zijn verdriet, zijn verlangen naar iets anders dan de toekomst die voor hem was uitgestippeld – dat hij een besluit had genomen maar nu bang was voor de consequenties.

Wanneer de jongeman sprak had Bengt het gevoel alsof het zijn eigen stem was die uit de mond van de ander kwam, en ook Bengt nam op datzelfde moment twee voor zijn verdere leven cruciale beslissingen.

Hij zou toneelspeler worden, en hij zou zijn leven koste wat het kost in Stockholm leiden.

Sterrenhelder

Maar zonder sterren

Een dag voor deserteurs

Toen de opnames voor de film klaar waren ging hij niet terug naar zijn familie in Hammarstrand of naar de bovenbouw in Östersund, maar trok in bij de regisseur, die zich altijd omgaf met bijzonder mooie jonge mannen, en werd zijn assistent, betaald met een stagevergoeding van het arbeidsbureau. Toen Paul later toevallig van deze regeling hoorde was hij oprecht trots vanwege het feit dat de samenleving zo fysieke relaties tussen de generaties financieel ondersteunde.

Nu hij op die manier in zijn onderhoud kon voorzien haastte Bengt zich die eerste tijd bijna elke avond naar het theater Dramaten, en altijd wanneer een voorstelling afgelopen was holde hij de zaal uit om een eindje van de artiesteningang vandaan op het trottoir te gaan staan en stiekem naar de acteurs uit te kijken. Dezelfde mensen die hij zonet nog op het toneel in het stralende licht van de schijnwerpers had zien staan, verlieten het theater nu via de achteruitgang, afgeschminkt, in hun normale kleren, maar nog steeds met een aura van uitverkorenheid en – hij kon er geen ander woord voor vinden – bovenmenselijkheid.

Hij vond het geweldig om naar hen te kijken als ze niet wisten dat ze werden gadegeslagen. Hij stond in de schaduw, probeerde te verstaan wat ze tegen elkaar zeiden als ze met een stel tegelijk naar buiten kwamen, soms achtervolgde hij een van hen zelfs, en dan bonsde zijn hart van angst en geluk, hij sloop zo dichtbij als hij maar durfde, zodat hij bijna kon doen alsof hij erbij hoorde.

Hij ging nu ook regelmatig naar een restaurant vlak naast het Dramaten, Grants Taverna, een etablissement – of eigenlijk meer een eetcafé – dat een bijzonder excentrieke inrichting had en dat ondanks de centrale ligging altijd leeg was, op de jonge garde van toneelspelers van het Dramaten na, precies die mensen die hij wilde zien: Lakke Magnusson, Johan Hedenberg, Rolf Skoglund en Peter Stormare.

Dat hij daar in zijn eentje zat, maar een paar tafeltjes van de acteurs verwijderd, was zo vreemd dat hij er geen woorden voor had.

Deze jonge toneelspelers stonden in de grote zaal van het Dramaten in de spotlights in Class Enemy, een van de grootste successen van dat jaar, dat in première was gegaan op een van de kleinere podia, maar al snel naar het grootste podium was verplaatst, en nog was het altijd uitverkocht.

De jonge acteurs baadden in licht en succes en ze waren als goden, maar desondanks konden ze vlak na de voorstelling in Grants Taverna zitten en bijna tastbaar zijn.

Hij kon het niet bevatten. Het was gewoon magisch.

Op een dag zou hij een van hen zijn.

#

Zijn relatie met de regisseur duurde niet zo lang. Ze gingen het jaar daarop na een reis naar New York uit elkaar, en Bengt werd eruit gesmeten. In New York had Bengt de vrijheid genomen om ertussenuit te knijpen en alleen, zonder de regisseur, de homobuurt te verkennen. De hele nacht weg te zijn. ’s Morgens dronken en uitgewoond terug op hun hotelkamer te komen, waar een chagrijnige en jaloerse regisseur op hem zat te wachten alsof hij zijn moeder was. Dan zat hij te zaniken: wie heeft er nou eigenlijk die reis betaald, wie heeft het eten en drinken betaald en Bengts hele levensstijl.

Uiteindelijk kreeg Bengt er genoeg van, hij zei de regisseur in de stront te zakken, pakte zijn koffers en verliet het hotel, en ze hadden elkaar pas weer op weg naar huis op het vliegveld gezien.

Waar dat dan ook was, thuis. De regisseur liet hem heel duidelijk weten dat dat in ieder geval niet bij hem was.

Maar in plaats van met de staart tussen de benen terug te gaan naar zijn moeder in Hammarstrand, begon Bengt nu rond te hangen in de vervallen straten rond het Centraal Station en de Klara norra kyrkogata, waar auto’s met eenzame chauffeurs telkens langzaam rondjes reden om de jongens op te pikken die daar stonden te lonken.

Bengt uit Jämtland, een verlegen tiener uit Hammarstrand, veranderde al snel in ‘Thomas’, de knapste en meest zelfverzekerde van alle jongens die zich ooit hadden aangeboden in die straat vol homo’s en seksshops.

Het was zijn eerste rol.

En die mannen waren zijn eerste publiek.

Sommige mannen namen Bengt mee naar huis. Anderen reden naar een afgelegen plek om in de auto seks met hem te hebben.

Verbazingwekkend veel van hen waren getrouwd en hadden een ‘pied-à-terre’ ergens in de wijken Gärdet of Söder.

Als er geen flat was waar je terechtkon, kon je een kamer huren in een van de allergoedkoopste hotels in de buurt van het station of seksen op de verborgen plekjes bij het Stadhuis of in de omgeving van het voormalige Serafimerziekenhuis aan de overkant van het water.

In het ergste geval kon je iemand altijd even een snelle pijpbeurt geven in een van de naar urine stinkende liften van de metro op de Vasagatan, die bijna nooit werden gebruikt.

Na slechts een paar maanden op de Klara Norra had Bengt op die manier een legertje mannen van middelbare leeftijd om zich heen verzameld die hij op elk moment van de dag kon bellen en die bereid waren om een bed voor hem vrij te maken, hun pied-à-terre uit te lenen, een hotelkamer voor Bengt te betalen op voorwaarde dat ze zich zogezegd even van hem mochten bedienen.

Wat ze dan ook inderdaad mochten.

De eerste keer op de Klara Norra voelde al als thuiskomen. Niet als in de echte wereld, maar als in een film waarin hij de hoofdrol speelde.

De camera beweegt van links naar rechts over de Klara norra kyrkogata. Op het trottoir staat een jonge man in de snijdende wind. Er stopt een auto. De jonge man slentert totaal ongeïnteresseerd naar de auto.

Een raampje wordt opengedraaid. Een oudere man leunt naar voren.

Teksten worden opgezegd.

De jonge man gaat in de auto zitten, die vervolgens wegrijdt.

Cut.

In de auto.

De oude man vraagt hoe de jonge man heet.

Zijn beste vriend sinds de lagere school heet Thomas. Thomas is ook de enige in Hammarstrand die weet dat Bengt op mannen valt. Ze zijn allebei fan van David Bowie, en Bowie is toch biseksueel – dat zijn zij ook, zeggen ze tegen elkaar.

de oude man: Hoe heet je?

de jonge man: Thomas.

de oude man: Waar kom je vandaan?

De jonge man kijkt recht voor zich uit, door de voorruit, knijpt zijn ogen tot spleetjes.

de jonge man: Ik ben hier geboren!

Fade to black.

Op de vraag waar hij vandaan kwam, antwoordde Bengt altijd dat hij hier geboren was.

En het was waar.

Hij werd geboren op het moment dat hij zei dat dat zo was.

Hij betrad een rijk waar hij heimelijk prins was. De mooiste en de jongste, de felst begeerde.

Iedere nacht op de Klara Norra werd hij aanbeden en geofferd, zijn lichaam werd gebroken en gegeten, en de volgende ochtend werd hij herboren, compleet en levend.

Wat de Klara Norra voor de zeventienjarige Bengt zo onweerstaanbaar maakte, was het feit dat hij daar werd verafgood.

Alle mannen waren zijn onderdanen. Ze dachten dat ze hem kozen, maar het was net andersom.

Hij liet ze dingen met hem doen: hij liet ze zijn kleren uittrekken, zijn tienerlijf ontbloten, zijn tienerpenis uit zijn broek tevoorschijn halen, en dan – ze vielen bijna in zwijm, die geile bokken!

O, wat vond hij het heerlijk om ze zo te zien: wellustig, begerig! Hij deed ze letterlijk kwijlen en ze konden hun handen maar met moeite in bedwang houden.

Ze wisten dat ze de hoofdprijs hadden gewonnen, dus verslonden ze hem!

Ze likten hem, pijpten hem, kusten, knepen, krabden, klauwden hem, stootten, beukten in hem, verafgoodden, begeerden, doodden hem.

Doodden hem elke keer.

Hard kneep hij zijn ogen dicht.

Hij dacht: verdomme, verdomme, verdomme, verdomme, en de walging drukte bijna net zozeer op hem als de schaamte, maar het zwaarst was het niets.

En niets was wat hij voelde.

Hij liet zich ook door hen trakteren.

Op sigaretten, drankjes, taxigeld, eten, kleren, meer drankjes, meer sigaretten, soms alleen maar geld.

Maar hij was geen hoer of zo. Hij liet ze alleen maar dingen en geld aan hem geven als ze dat nou zo graag wilden.

Hij voelde toch niks, dus waarom zou hij zich bezwaard voelen als hij hun afhandig maakte wat hij op dat moment nodig had?

Thomas had trouwens een eigen stem, hoog en gekunsteld.

‘Hoi, ik ben Thomas en ik zou het zo fijn vinden als je vanavond met mij wilt zijn. Honderdvijftig voor aftrekken, driehonderd voor pijpen en voor vijfhonderd mag je alles doen wat je wilt.’

Ze zouden nooit te weten komen dat hij het ook gratis had gedaan.

Als ze hem maar verafgoodden.

Dat was het enige waar hij van droomde. Geliefd te worden. Felbegeerd te zijn.

Je moet toch ergens beginnen. En zo begon het voor Bengt.

De jongen die ervan droomde om het leven ooit recht in de ogen te kijken en niet bang te zijn.