Anneloes Timmerije

De plaats der dingen

Verhalen

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Eerder verschenen onder de titel Zwartzuur (Augustus, Amsterdam 2005)

© Anneloes Timmerije, 2013

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Getty Images

ISBN 978 90 445 2703 2

NUR 303

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Loopdroom

#

De hond lag in een duinpan niet ver van ons huis en zijn naam was Gemeente Uithuizermeeden. Dat stond met viltstiftletters aan de binnenkant van zijn halsband geschreven. De ketting waaraan hij vastzat, reikte tot een halve meter voor de oever van een vennetje. Hij was zwart, schonkig en bijna gek van dorst. Toen ik de haak van zijn ketting openknipte, liet hij zich voorover in het water vallen.

‘Dit moeten we aangeven’, zei mijn vader.

Ik vroeg of hij zot geworden was.

Meer had ik niet nodig om het onderwerp te laten rusten, want mijn vader is niet bijster geïnteresseerd in dierenwelzijn. Mijn moeder ook niet. Ze doen wel hun best om interesse te tonen in mij en daarom spelen we in het weekend gezinnetje. Dat betekent leuke dingen doen en vervolgens evalueren en analyseren.

We zijn alle drie opgelucht als het weer maandag is.

De dag waarop we de hond vonden was eigenlijk bedoeld geweest als Bijpraatdag. Vooral mijn moeder heeft daar om de paar weken behoefte aan, misschien hangt dat samen met hormonen. Op Bijpraatdagen doen we eerst een activiteit. Wandelen, fietsen, of een museum bezoeken, en daarna gaat mijn moeder vragen stellen. Volgens mij is het slecht Nederlands om een activiteit te doen, maar daar zeg ik niks van. Al hun vrienden en collega’s praten zo, dus het zal wel een reden hebben.

Als de activiteit is gedaan, zegt mijn vader: ‘Nu gaan we wat gebruiken.’

Dat bedoelt hij als grapje – het is zo’n lekker ouderwetse uitdrukking – alleen weet hij het niet te brengen wegens geen gevoel voor humor. Mijn moeder is de enige die om hem moet lachen. Dat is wel weer zoet.

Ze zijn niet krenterig, dat moet ik toegeven. Ik mag altijd kiezen wat ik wil als we een uitspanning bezoeken, ook zo’n woord van mijn vader. Daar hoort dan een uitleg bij over vroeger en koetsen en verse paarden, telkens weer. Als ik zeg dat dingen doorgaans ook na één keer zeggen wel blijven hangen, antwoordt hij dat je lessen pas later in je leven herkent. Meestal kies ik poffertjes of patat. Soms kan ik ze verleiden tot een Burger King. Mijn moeder zei laatst dat ze het bij nader inzien heel boeiend vindt om op die manier kennis te maken met mijn peergroup.

Aan kleren en schoenen heb ik ook geen gebrek. Ze kunnen het doen, want mijn moeders familie is niet te kantelen van het geld. Zelf geven ze niet om mode, maar evenzogoed gunnen ze mij wat dat aangaat van alles. Dat is behoorlijk aardig. Alleen: ik heb er weinig aan, want ik zie er niet uit.

‘Vertel eerst ’ns over Merel.’

Dat is tegenwoordig een veelgebruikte inleidende vraag op de Bijpraatdag. Via Merel komen we vanzelf bij Bar en Shana, mijn twee andere vriendinnen. Ik vertel hoe het met ze gaat, en met hun ouders, want dat vindt mijn moeder ook belangrijk om te weten. Een tijdje geleden heb ik verteld dat Merels ouders in scheiding liggen en dat haar vader van de rechter niet meer in de buurt van zijn eigen huis mag komen. Sinds die tijd staat mijn moeder erop dat ik haar op de hoogte houd van wat zij ‘een drama voor dat gezin’ noemt. Soms voel ik haar hand op mijn haar terwijl ik aan het vertellen ben. Laatst drukte ze mij zelfs tegen zich aan.

Ik heb geen vriendinnen, maar dat weten mijn ouders niet. Ik verzon ze ter plekke, inclusief hun huiselijke wederwaardigheden, toen mijn moeder vond dat ik professionele hulp nodig had om te leren ‘binden’. In de loop der tijd heb ik haar ervan kunnen overtuigen dat mijn generatie niet echt bij elkaar over de vloer komt, dat dat meer past bij mensen van haar leeftijd. Zij denkt dat we elkaar op school zien en ons de rest van de tijd ongans whatsappen.

‘Hij lijkt op Clarence’, zei mijn vader twee dagen later.

Ik had net formeel toestemming gevraagd om de hond te adopteren. Mijn ouders stellen zulk soort gedrag op prijs. Dan wisselen ze een blik van verstandhouding die zegt: we hebben toch íéts goed gedaan. Alle reden dus om daar niet te kwistig mee te zijn, maar het leek me in dit geval goed besteed.

Clarence is de Surinaamse groenteboer waar mijn moeder graag komt, omdat ze het een kleurrijke winkel vindt. Ze haalt er kouseband en madam jeanette voor in de groentela van de ijskast. Zodra er grijze pluisjes op groeien, gaat ze verse kopen.

Clarence heeft lippen die lachen, net als Gemeente Uithuizermeeden. Een rake observatie, dat moet gezegd.

‘Goeie, Peet’, zei ik dus, waarop mijn vader zijn rechterarm richting high five bewoog en ik net deed alsof ik dat niet zag.

Ik kon hem natuurlijk herdopen, bedacht ik toen. Zijn gegeven naam was wel een mondvol en Clarence klonk zo vrolijk. Ach, ik had tijd genoeg om daarover na te denken. Hij moest eerst maar eens aansterken. Ik gaf hem meerdere keren per dag kleine beetjes eten, zodat zijn spijsvertering weer op gang kon komen. Water mocht hij zo veel hij wilde, en hij wilde heel veel. Om het kwartier zeulde hij zijn grote lijf van de oude, tot bed gevouwen slaapzak in de kamer naar de waterbak in de keuken. Hij lebberde wat, keek om zich heen, lebberde nog wat en sjokte weer terug.

Hij dronk uit angst dat het water hem weer zou worden ontnomen.

Ik weet die dingen.

We kregen ruzie, alleen noemt mijn moeder dat nooit zo. Zij vindt ruziemaken onproductief – zonde van al die energie. Daarom verschillen wij volgens haar van mening als we tegen elkaar gillen. Dat wil zeggen, als ik tegen haar gil en mijn vader tegen mij, en zij de redelijkheid zelve blijft.

We kregen ruzie, nog diezelfde week, omdat mijn ouders wilden terugkomen op het eerder gemaakte punt van mijn vader: naar de politie stappen, of op z’n minst naar de dierenbescherming. Ik heb gezegd hoe ik daarover denk. Hoe onverstandig het is dat te doen, omdat ik dan het risico loop Uithuizermeeden kwijt te raken. Voor je het weet kan zo iemand aantonen dat het niet de bedoeling was de hond daar aan zijn lot over te laten.

Dat je dat moet uitleggen.

Mijn vader neigde opnieuw te zwichten voor mijn zienswijze. Hij vond dat ik die met redelijke argumenten kon verdedigen. ‘Dat getuigt van gezond verstand’, zei hij.

Peet zal nooit nalaten mij te prijzen voor het gebruik van de weinige hersens die ik heb.

‘Vind je niet, Eef?’ vroeg mijn vader.

Verder dan het met een knik en een vriendelijke blik beamen van zijn opmerking komt ze niet. Dat is hun rolverdeling in de omgang met hun teleurstelling.

Die teleurstelling, dat ben ik.

Ik ben het levende bewijs dat appels soms mijlenver van de stam rollen, want ik lijk in niets op uit wie ik voortkom. De blonde, slanke Eva en Peter – zo willen zij graag door mij genoemd worden – zijn opgezadeld met een zwartharig, plomp kind. Goed beschouwd heb ik meer weg van Gemeente Uithuizermeeden dan van mijn eigen familie. Mijn moeder heeft het altijd troostend over babyvet waaruit in de loop der jaren een mooie vrouw zal groeien, maar ik zie in haar ogen dat het geloof in die stelling begint af te brokkelen. De eerlijkheid gebiedt te vermelden dat het mij nooit aan liefde en aandacht heeft ontbroken. Desondanks voel ik mij vaak een koekoeksjong.

Als ik nou maar slim was geweest, dan had het misschien echt iets kunnen worden tussen ons. In de tijd dat ik nog in God geloofde, bad ik voor het slapengaan om meer IQ. Jaren later klonk Zijn antwoord bij monde van de schooladviesdienst: vmbo, mits intensieve huiswerkbegeleiding.

Terug naar Uithuizermeeden, want dit verhaal gaat over hem. Hij had een week of vier nodig om op krachten te komen en vertrouwd te raken met zijn nieuwe omgeving. Hij sliep veel, at zijn door mij gedoseerde maaltijden en likte mijn handen als ik hem over zijn snoet aaide. Hij was een gezonde hond geworden, maar geen buitengewoon vrolijke. Was hij een mens, dan zou je hem in zichzelf gekeerd kunnen noemen. Tijdens onze wandelingen draafde hij een paar meter vooruit en stond dan stil om te kijken waar ik bleef. Zodra hij vond dat ik dicht genoeg genaderd was, vervolgde hij stoïcijns zijn weg.

Dat patroon veranderde op een donderdagochtend.

Ik hoefde niet naar school want het was Hemelvaartsdag. Mijn vader sliep uit en mijn moeder zat in haar werkkamer colleges voor te bereiden. Uithuizermeeden en ik slopen naar buiten. Aangezien de duinen verboden gebied zijn zonder ouderlijke begeleiding, liepen we naar het park. Het was zondags stil. Tot op de dag van vandaag weet ik nog niet waarom, maar op het lege gras van de speelweide deed ik een koprol. Gymnastiek is een van de weinige vakken waarvoor ik voldoendes haal, tot ieders verbazing mag ik wel zeggen. Dik en lenig is nou eenmaal geen geëigende combinatie. Het is dat het geen gezicht is met worstebenen, en daarom doe ik het nooit in het openbaar, maar ik spring zó in een spagaat. Ik hou van bewegen, het is alleen mijn pech dat je het niet aan mij afziet. Toch buitel ik zelden op vochtig ochtendgras, behalve die donderdag. Een seconde later liet mijn hond zich naast mij neervallen en deed hetzelfde, maar dan over zijn lengteas. In één vloeiende beweging stond hij weer op en lachte mij toe, als Clarence de groenteboer die zijn eerste klant van de dag begroet. Ik deed nog een koprol en weer volgde hij. Met een radslag wist hij zich even geen raad, maar toen ik me bukte om mijn natte, losgeraakte schoenveter te strikken, sprong hij over me heen.

‘Hij lijkt wel een circushond’, zei een stem.

Achter mij stond een oudere man met een petje op. Zijn buik puilde onder zijn zomerjack uit. Hij deed me denken aan Arie, de conciërge van onze school.

‘Wie heeft hem dat geleerd?’ vroeg hij.

‘Ik’, zei ik, want dat was wat ik wilde geloven.

Uithuizermeeden liep naar de man toe en begroette hem als een oude bekende; hij zakte iets door zijn poten, stak zachtjes piepend zijn neus in zijn handen en kwispelde zo hard dat zijn hele achterlijf mee zwaaide. Ik was verbaasd, omdat hij doorgaans uiterst gereserveerd is bij vreemden, dus dat zei ik tegen de man. Ik had natuurlijk moeten vragen of zij elkaar kenden, maar dat durfde ik niet. Vraag me niet waarom. De man zei dat dieren wel vaker zo op hem reageerden, dat was voor mij voldoende uitleg. Ik had wel willen weten hoe dat zo kwam, maar de man was al doorgelopen. Hij keek nog een keer om, stak zijn hand op en verdween achter de bomen. Uithuizermeeden keek naar de plek waar hij had gelopen, met zijn neus omhoog, alsof hij de geur van de man nog eenmaal wilde opsnuiven. Toen ik floot, reageerde hij niet. Ik wil nu wel bekennen dat ik daar toen jaloers om was. Gelukkig draaide hij zich een paar seconden later abrupt om en liep naast mij terug naar huis alsof de ontmoeting uit zijn geheugen was gewist.

Ons huis is een rare plek voor een hond. Vergeleken bij de huizen van kinderen uit mijn klas is het erg groot, daar niet van. En we hebben een tuin. Sinds Uithuizermeeden bij ons woont, gebruiken we het achterhek, zodat we niet over de stoep naar het park hoeven. Mijn ouders zijn uitgesproken tegenstanders van poep op de stoep, wat in hun woorden een ontoelaatbare vervuiling van de openbare ruimte is.

Vooral mijn moeder wordt heel zenuwachtig van dingen die niet op hun plaats staan, of liggen. Zelfs de stapels boeken en paperassen die zij en mijn vader dagelijks van en naar hun instituten meetorsen, hebben een eigen orde. Uithuizermeeden voelde aan dat hij die orde verstoorde en sleepte zijn oude slaapzak de trap op naar mijn kamer. Ook dat gebeurde op Hemelvaartsdag, meteen nadat we waren teruggekeerd van onze wandeling. Het was alsof hij op dat moment definitief bij mij was ingetrokken.

Pas aan het einde van de middag, toen we met z’n allen lomig in de tuin voor de serre zaten, heb ik mijn ouders laten zien wat ik had ontdekt.

‘Die hond heeft enorm geboft met jou’, zei mijn moeder.

Dat vond ik heel erg aardig.

Ik sla nu even een stuk over, want over de weken daarna valt niet veel bijzonders te vertellen. Behalve dat ik me had ingeschreven voor de opleiding dierenverzorging en mijn verzoek op kamers te mogen wonen vrijwel dagelijks onder het eten werd uitgekauwd.

Ik zat voornamelijk boven, waar ik zogenaamd zat te leren voor het centraal schriftelijk en virtueel contact had met mijn virtuele vriendinnen, net zo zogenaamd. Voor het geval mijn moeder zich geroepen zou voelen thee en koekjes te brengen, hing ik rond op scholieren.com en had ik boeken en uittreksels zo neergelegd dat ze een bezige aanblik boden. Dat vond ik wel een goeie van mezelf.

In werkelijkheid bestudeerde ik mijn hond en zag dat de man in het park het bij het rechte eind had gehad: Uithuizermeeden moest ooit een circushond zijn geweest. Ik hoefde maar een pink te bewegen of hij kwam naast me staan. Als ik mijn benen over elkaar sloeg en mijn voet drie keer op en neer bewoog, sprong hij drie keer met vier poten tegelijk de lucht in. Bewoog ik mijn voet heen en weer, dan blafte hij, totdat ik ophield.

Hij had geleerd te reageren op minieme, bijna onzichtbare commando’s om een hooggeëerd publiek de illusie te geven van een magische band tussen een hond en zijn mensenvriend. Uithuizermeeden leerde mij wat hij had geleerd, geduldig en toegewijd. Als ik een beweging maakte die hij kende, reageerde hij enthousiast met het bijpassende kunstje. Soms viel hij uit zijn rol, dan draaide hij schel keffend rondjes achter zijn staart aan en leek hij ineens op een gewone hond die last had van gekke vijf minuten.

Alleen, hij was geen gewone hond en zijn vorige baas was geen gewone baas. Zelfs ik kon begrijpen dat degene die hem had opgevoed niet degene was die hem in de duinen aan zijn lot had overgelaten. Zijn aard zou niet zacht zijn als hij met harde hand was getraind.

Dat was het moment waarop ik stilletjes toegaf dat mijn vader toch gelijk had: ik moest op zoek naar de rechtmatige eigenaar van Gemeente Uithuizermeeden. Ik wist het eigenlijk al eerder, misschien zelfs nog voor die hemelvaartsmiddag, maar vaak vecht je tegen stemmen in je hoofd die zo doorzeuren over hoe het zit. En dan ineens staak je dat verzet en weet je het gewoon. Mijn vader noemt dat internaliseren, wat volgens mij ongeveer hetzelfde is als begrijpen.

Ik wist dus wat me te doen stond, maar ik deed niets. Dat is tamelijk vreselijk.

Het kan zijn dat ik daarvoor ben gestraft. Dat denk ik als de somberte toeslaat en ik alleen maar dood wil, terwijl getuigenverklaringen erop wijzen dat het een stom ongeluk is geweest. Hoe dan ook, het was zo gebeurd. Het ene moment fietste ik naar school en het volgende ontwaakte ik in een ziekenhuisbed. Daartussen lagen tien dagen die in mijn geheugen zijn blijven hangen als een donker ogenblik.

De dokter zei dat ik kunstmatig in coma was gehouden, tegen de pijn. Mijn moeder vertelde dat Uithuizermeeden onrustig was geweest zodra ik de deur achter me had dichtgetrokken, totdat hij zonder zichtbare aanleiding zijn kop in de lucht had gestoken en het op een huilen had gezet – ontroostbaar, als een kind dat zijn moeder is kwijtgeraakt in De Bijenkorf. Teruggerekend moet dat volgens haar het moment zijn geweest waarop het voorwiel van mijn fiets in een richel tussen de klinkers bleef steken, en de passerende auto mij niet meer kon ontwijken.

Sindsdien is er bijna een jaar voorbijgegaan en zijn mijn kansen op herstel, zo ik die al had, tot nul gereduceerd. De dokter doet daar op mijn verzoek onomwonden over. Intussen leerde ik mijn nieuwe touchscreen te bedienen via een staafje in mijn mond, dat met een beugeltje is bevestigd aan een contraptie op mijn hoofd. Zo kon ik online alsnog het laatste examenonderdeel doen. Ik slaagde, wat mij een gediplomeerd nutteloze maakt.

Uithuizermeeden toont zich, na een cursus bij een gespecialiseerde trainer, een toegewijde hulphond en schijnt het gebrek aan applaus nog steeds niet te missen. Hij woont bij mij in de serre, die mijn vader tijdens mijn verblijf in het ziekenhuis geheel liet aanpassen aan de behoeften van een moderne gehandicapte. De oude slaapzak heeft een prominente plek naast mijn bed. Mijn moeder had zelfs een paar kleurige klapstoeltjes gekocht, voor als mijn vriendinnen op bezoek zouden komen. Die staan werkeloos in een hoek. Het verbaasde haar geloof ik niet echt toen ik bekende hoe die kwestie in elkaar stak. Ze moest wel huilen.

Laat ik even duidelijk stellen dat ik niet aanstuur op medelijden. Als er iets is wat ik in mijn eerste, vrijwel roerloze jaar heb geleerd, is dat gedeelde smart niet halveert, maar verdubbelt. Ik zie ze nog langs mijn bed schuiven: ooms en tantes die ik nooit eerder had ontmoet, klasgenoten die mij pas toen een blik waardig keurden. Medelijders met mombakkesen van geschokte gezichten in een carnavalsoptocht met één enkele toeschouwer.

Mijn vader zegt met enige regelmaat dat ik moet leren mijn verdriet een plek te geven. Dat vind ik nogal makkelijk gezegd, want de enige plek die ik tegenwoordig tot mijn beschikking heb, staat al tjokvol. Mijn bed en ik vullen het grootste deel van de serre. Daarnaast staat een tafel, waarop de belangrijkste hulpgoederen staan die mij door de dag heen helpen. Dicht bij de hand voor mijn ouders, die elkaar afwisselen in hun zorg voor mij, bijgestaan door de verpleeghulp. De andere kant van mijn bed is gereserveerd voor Uithuizermeeden. Naast zijn slaapzak is nog net een paadje vrij waarover hij wat heen en weer kan sjokken en kan blaffen naar katten die zich te dicht langs de ramen van de serre wagen.

Mijn verdriet kan er dus niet meer bij, en dat is maar goed ook want daarover wil ik het helemaal niet hebben. De enige reden waarom ik vertel over mijn gewijzigde omstandigheden, is omdat die belangrijk zijn voor wat er verder gebeurde. Ik had een doorsneedag gehad, op één voorbode na, maar die zie je pas als je terugkijkt. Alleen het wakker worden ging anders. Voor het eerst in maanden zweefde ik de ochtend binnen op een tapijtje van onwetendheid. Wie ik was en hoe ik was, drong in voorzichtige vlaagjes tot mij door. Dat kwam doordat ik sinds een paar dagen vrij was van pijnstillers en slaappillen. Ontwaken uit een slaappil gaat als volgt: het ene moment besta je niet en het volgende moment weet je dat je bestaat bij de gratie van een zuurstofpomp.

Het was hulpochtend, dus had een van de vrouwen van de thuiszorg mij gewassen en geholpen met eten. Ze had er een liedje bij gezongen van vroeger, Loving you is easy ‘cause you’re beautiful. Ik moest lachen, de dag daarvoor had ik tegen haar gezegd wat een opsteker het was om eindelijk een mooi dun lijf te hebben. Mijn babyvet was toch verdwenen, samen met het grootste deel van mijn spieren.

Eerlijk gezegd is het voor mij prettiger om door de thuishulp gewassen te worden. Sinds het ongeluk is mijn moeder korter gaan werken. Op de dagen dat zij mij verzorgt, lijk ik er erger aan toe. Niet dat zij iets prijsgeeft van wat ze denkt en voelt hoor, integendeel. Zij doet juist haar best om alles zo gewoon mogelijk te laten lijken. Misschien merk ik daardoor hoe ongewoon we zijn geworden door mij.

Toen later die ochtend het signaaltje van de e-mail klonk, liet Uithuizermeeden het puntje van zijn staart wiebelen in een gedeelde vreugde over het contact met de buitenwereld. Voordat ik de post had kunnen openen, liep de verpleeghulp de serre binnen. Ze kwam als geroepen.

‘Vriezer’, zei ik, terwijl ik ‘koud’ bedoelde.

Ze legde een extra deken over mij heen en draaide het paneel waarmee ik het bed, het licht, de tv en de computer kan bedienen terug tot vlak onder mijn kin. Ze schonk thee in een beker met een gebogen rietje en schoof de gordijnen verder open, zodat het zicht op de tuin helemaal vrij was.

Ik zei dat ik de thee naar asfalt vond smaken, maar in plaats van ‘asfalt’ kwam het woord ‘straat’ uit mijn mond.

Sinds het ongeluk vind ik een heleboel dingen uitgesproken smerig. Fristie smaakt naar koude stofdoek, drop naar schimmelig brood en chocola naar niets. Vooral dat laatste is puur balen.

‘Alles verder oké?’ vroeg ze toen ze de thee had vervangen door appelsap en aanstalten maakte om naar de keuken te gaan.

Ik knikte. Dat kan ik nog.

Ze was nog niet weg, of de vlammen sloegen mij uit. Uithuizermeeden stond meteen naast me, nog voordat ik hem om hulp had kunnen vragen. Honden voelen die dingen, dat had de trainer mij verteld. Ik wees naar de bovenste deken en maakte een wegschuifgebaar met de pink van mijn linkerhand. Hij liep achteruit met een punt van de deken tussen zijn kaken, totdat ik met mijn rechterwijsvinger aangaf dat het goed was. Terwijl hij zijn snuit onder mijn hand stak zodat ik hem kon aaien, voelde ik een welkome koelte neerdalen.

Ik ben vermoedelijk de enige zeventienjarige ter wereld met opvliegers. Volgens de dokter is er vijftig procent kans dat die van voorbijgaande aard zijn, net als de afasie. Ik had om ervaringen gevraagd via thebedriddensociety.com en friendlyvegetables.org, contactsites voor dwarslaesiepatiënten en ander lam volk. Dat leverde tot nu toe alleen flauwe reacties op, zoals Hello Hot Shot en Mighty Miss Menopause. Mijn vader zei laatst dat mijn Engels nu veel beter is dan voor het ongeluk. Ook dat is een opsteker, net als het feit dat mijn zogenaamde contacten tegenwoordig echt zijn.

Ik opende de mail en las tot mijn vreugde dat de domeinnaam kasplant.nl nog vrij was. Ik tikte met mijn staafje door het registratiemenuutje heen, vulde het nummer van mijn creditcard in (van mijn vader gekregen, zodat ik dingen kan kopen via het net) en drukte op Verstuur.

Het was mijn moeder die op het idee kwam om het verhaal van Gemeente Uithuizermeeden op te schrijven. Ik moet zeggen dat ik daar meteen vrolijk van werd, alleen al van de gedachte iets te doen te hebben. Mijn vader werd er ook helemaal blij van en zei dat hij er op zijn instituut een mooi boekje van zou laten maken, dat we dan konden rondsturen aan familie en vrienden.

Braak!

Hij bedoelde het natuurlijk goed, en daarom liet ik niets merken. In plaats daarvan stelde ik voor een eigen site te openen, zodat het verhaal voor veel meer mensen te lezen zou zijn. Volgens mij was hij toen trots op me, want zo keek hij.

Afijn, het enige opmerkelijke van die dag was de virusmail die ik kreeg. Op zich is dat de moeite van het vermelden niet waard, want er schieten er altijd wel een paar door de filter heen, maar het was de boodschap waarvan ik recht overeind schoot – bij wijze van spreken dan. De mail was er een uit de serie ‘You have bad breath’, ‘I know your password’ en ‘It is too late’. Deze bestond uit slechts drie woorden, gevolgd door een uitroepteken: ‘You selfish bitch!’

Na het eten kwam mijn vader in de serre zitten en stak een sigaartje op. Ik hou van de geur van zijn tuitknakjes. De rook kringelde door de open serredeuren naar buiten. Voor de ingang lag Uithuizermeeden na te hijgen van hun wandeling. Ik vroeg hem te vertellen over buiten. Het leek nergens op, wat ik produceerde, maar hij had geen moeite om te begrijpen wat ik wilde.

Mijn vaders stem nam mij mee, de voordeur door, twee treetjes af, over het klinkerpad en langs de dikke linde. Ik kon het tuinhek horen schuren in de scharnieren. Rechts op de stoep hadden de kinderen van de buren een hinkelpad getekend met blauw en wit krijt. Verderop, in de winkelstraat, draaide Clarence de markies naar beneden. Voor de broodjeszaak stond het vol brommers, binnen klonken de stemmen van mijn vroegere klasgenoten. Aan de deur van de videotheek hing een briefje: ‘Geen pasje? Geen film!’ Op de sportvelden aan het einde van de straat scoorde een jongetje van zes het eerste doelpunt van zijn leven, daarnaast renden meisjes met hockeysticks over kunstgras.

Buiten is wat ik het meeste mis.

‘Wil je een slaappil?’ vroeg mijn vader voordat hij naar bed ging.

Ik schudde van nee.

Met gesloten ogen hoorde ik hoe hij de lampen, op één na, uitknipte, en de serredeuren sloot. De stilte duurde niet lang, daarna klonken hun stemmen, gedempt en geërgerd. Boze voetstappen van mijn moeder op de trap. Ik sloot ze buiten en voelde nog heel even de adem van Uithuizermeeden op mijn wang. Toen droomde ik dat ik kon lopen.

Dat schijnt heel normaal te zijn voor mensen in mijn situatie. De dromen komen onregelmatig, soms zonder aanleiding, maar opvallend vaak nadat de fysiotherapeut is geweest. Hij masseert mijn willoze ledematen en jaagt stroomstootjes door mijn spieren, om te voorkomen dat ze afsterven. Het lijkt alsof mijn brein daarna denkt: o, we kunnen weer, en mij op eigen benen de wereld in stuurt. Ik ga nooit ergens heen in mijn dromen, zet slechts mijn ene voet voor de andere en kom vooruit. Als ik omlaag kijk, zie ik dikke benen, helaas.

Die nacht ging ik wel ergens heen en dat was voor het eerst. Aanvankelijk wist ik niet waar ik was. Ik herkende wel dingen, de gevel van de gymzaal bijvoorbeeld, maar de gebouwen ernaast klopten niet met de werkelijkheid. Even verderop stond mijn fiets aan een lantaarnpaal gebonden, ik wist zeker dat het de mijne was, omdat ik ooit het stuur en de bagagedrager met rood en blauw plaklint had omwikkeld. Dat vond ik toen mooi. Het lopen ging steeds beter, zelfs met mijn handen in mijn zakken kon ik grote passen maken. Aan de mensen om mij heen kon ik zien dat het niet echt was wat ik deed, zij sloegen hun ogen neer zodra ze mij zagen, omdat ze wisten dat ik de boel voor de gek hield. Het kon me niets schelen, ik stak de straat over en stond zomaar in de speelweide van het park. Dat kan in dromen. Uithuizermeeden was er ook en rende rondjes om mij heen.

Ik deed een koprol, gewoon om te proberen of dat ook slapend kon. Het kon. Naast mij deed mijn hond hetzelfde. Ik bukte, hij sprong over mij heen. Ik bewoog mijn voet, hij blafte. Ik liet hem alle kunstjes doen die hij kende, omdat we eindelijk weer konden spelen, en omdat de boodschap van de virusmail doordreunde in mijn slaap. Het was waar, ik was een egoïstisch kreng. Uithuizermeeden was veroordeeld tot een leven aan mijn lamme zijde. Een enkele wandeling met mijn vader, aan het eind van de dag, was zijn enige verzetje.

‘Lang niet gezien’, zei een stem.

Achter mij stond de man met het petje. Zijn buik puilde nog steeds onder zijn jack uit.

‘Ik ben een tijdje weg geweest’, zei ik.

De man boog zich voorover om Uithuizermeeden te begroeten, die erg zijn best deed om te laten blijken hoe blij hij was met het weerzien.

Ik vroeg hem wat ik een jaar eerder niet had durven vragen: ‘Kennen jullie elkaar?’

Hij gaf geen antwoord, in plaats daarvan vroeg hij hoe ik heette.

Ik noemde mijn naam en vroeg hem naar de zijne.

‘Je kunt mij noemen zoals je wilt’, antwoordde hij.

Het volgende etmaal gebeurden er twee dingen, drie eigenlijk, als ik mijn moeders luidruchtige begroeting die mijn droom verstoorde ook meereken. Daarna ontdekte ik dat de enige nog werkende spier in mijn rechterhand het had opgegeven, en kreeg ik een brief. In die volgorde.

Het was moederochtend. Ze waste me, geconcentreerd en nauwgezet. Ze zong er niet bij. Na de massage hielp ze mij als gewoonlijk met de oefeningen.

Uithuizermeeden wist dat hij tijdens het ochtendritueel dingen voor zichzelf kon doen, dat hadden we hem nooit hoeven leren. Mijn moeder had een van de serredeuren half opengezet en terwijl zij mijn ledematen een voor een boog en weer strekte, zag ik hoe hij verderop in de tuin achter een vette pad aan zat. Mijn keel werd dik van medelijden bij het zien van zijn eenzame spel. Ik besloot mijn moeder te vragen een wandelvriendje voor hem te zoeken. Net toen ik me afvroeg waarom ik daar niet veel eerder aan had gedacht, bleek dat mijn rechterhand niets meer kon.

‘Geen paniek’, zei mijn moeder en ze pakte de telefoon om de dokter te bellen.

Wel paniek.

Ik schreeuwde zo hard ik kon, ik smeet mijn hoofd naar links en rechts, ik probeerde, met mijn linkerhand, het bedieningspaneel van de standaard te slaan. Dat lukte me niet en dus schreeuwde ik weer. Uithuizermeeden stormde naar binnen en liet zijn er-is-gevaarblaf horen, mijn moeder liep met de telefoon en haar hand op haar vrije oor de serre uit en ik schreeuwde en schreeuwde, totdat het alarm van de zuurstofpomp begon te loeien omdat ik bijna stikte in mijn droge keel.

De dokter kwam, samen met de fysiotherapeut. Ze zaten gebogen over mijn hand, die vol elektroden zat. Ze duwden op knopjes, lampjes gingen aan en weer uit. Ze spraken afwisselend dokterstaal met elkaar en gewone woorden met mij.

‘Je weet het, meis,’ zei de dokter een half uurtje later, ‘ik kan niets met zekerheid zeggen.’

Niemand had me ooit meis genoemd, hij deed het van meet af aan. Ik vond het gelijk leuk.

‘Toch moet je er rekening mee houden dat dit onomkeerbaar is.’

Hij bevestigde wat ik al wist – het voelde onomkeerbaar, want ik voelde niet meer.

‘Hoelang nog voor ik stik?’ vroeg ik. Het kwam er voor de verandering vlekkeloos uit.

‘Ik laat je niet stikken’, zei hij.

Daar wilde ik hem graag aan houden, dus vroeg ik hem om zijn erewoord. Het klonk als: ‘Mee-eter?’

De brief kwam ’s middags. Mijn moeder had hem aan Uithuizermeeden gegeven en hij deponeerde hem, inclusief een draadje slijm, op mijn buik. De bovenkant was al voor me opengescheurd, desondanks duurde het zeker tien minuten voordat ik met die ene hand, die goed beschouwd ook vrijwel waardeloos was, de brief uit de envelop wist te pulken.

Ik probeer tegenwoordig zo min mogelijk te willen, want dat draait, in mijn hoedanigheid, bijna altijd uit op teleurstelling. Maar ik moet bekennen dat ik toen wel een potje had willen janken – als ik dat nog had gekund.

Ik las, en nauwelijks twee minuten later had ik een heel andere wens: dat ik dertig jaar eerder was geboren, in een tijdperk zonder internet.

De man die Gemeente Uithuizermeeden had omgeschoold tot hulphond schreef dat hij hem voorafgaand aan de training had laten onderzoeken door een dierenarts (wist ik al). Dat was de standaardprocedure, omdat de dieren superfit moeten zijn voor de taak die ze krijgen opgelegd (wist ik ook). Hij was daarna gescand op de aanwezigheid van een chip en die hadden ze gevonden (wist ik niet). Het registratienummer was keurig netjes opgeslagen in de computer, samen met de rest van zijn gegevens.

Ik had de brief niet verder hoeven lezen om te weten wat er zou volgen. Ik deed het wel, en Uithuizermeeden, die leek te voelen wat ik voelde, zette zijn voorpoten op het bed en legde zijn kop op mijn buik.

Het was slechts toeval, schreef de trainer, dat hij had ingelogd op de website van de dierenbescherming. Een van de honden die hij had opgeleid was weggelopen. Dat gebeurde eigenlijk nooit, híj had zoiets in elk geval niet eerder meegemaakt. De hond waarnaar hij op zoek was, had hij niet gevonden. Wel de mijne, dankzij Google. Samen met zijn rechtmatige eigenaar.

’s Avonds aten we met z’n drieën bij mij in de serre. Dat doen we twee keer per week, een na-ongelukse variant op de Bijpraatdagen. Mijn vader maakt dan pizza, of een ander gerecht dat makkelijk met het bord op schoot te eten is. Hij en mijn moeder vertellen over hun belevenissen op het werk, ik luister. De rest van de week eten mijn ouders samen in de keuken, op mijn verzoek. Dan hoef ik niet te zien dat zij mij nauwelijks kunnen aanzien. Bovendien proef ik toch bijna niets meer, daarom schrok ik de zaak liever zo snel mogelijk naar binnen, zodat ik daarna weer lekker tv kan kijken, of facebooken. Het was pure pech dat het juist die dag Eetdag was.

‘Ik vind het heel naar voor je’, zei mijn vader, die ervan uitging dat mijn witte gezicht te maken had met het verlies van mijn rechterhand.

Mijn moeder probeerde de aandacht af te leiden door te vragen of het een leuke brief was die ik had ontvangen.

Proberen te praten was wel het laatste waar ik zin in had, dus nam ik het staafje in mijn mond en tikte een antwoord. ‘Het hulphondenbulletin.’

Ik moest wel in de buurt van de waarheid blijven, omdat ik ervan uitging dat ze het logo van de instelling had gezien toen ze de envelop openritste.

Ik verstond die avond geen woord van wat ze zeiden, in mijn oren klonken slechts de zinnen uit de brief. Ik verzon een smoes.

‘Natuurlijk ben je moe’, zeiden ze. ‘Ga maar lekker slapen, morgen is er weer een dag.’

Nadat mijn ouders zich hadden teruggetrokken in de huiskamer, en ik, via het paneel, de lichten in de serre, op het nachtlampje na, had uitgeschakeld, riep ik mijn hond. Ik stak mijn kin iets omhoog en draaide mijn hoofd lichtjes naar rechts: het heel-dichtbijgebaar. Uithuizermeeden sprong op bed en wurmde net zolang tot hij zijn lange lijf naast het mijne had genesteld. Hij legde zijn kop op mijn borst en blies zijn adem in mijn hals.

Een van de dingen die ik het afgelopen jaar leerde, is dat tegenslag het best kan worden bestreden met vergeten. Ik vergeet dat er een tijd was waarin woorden uit mijn mond rolden zoals ik ze bedoelde, ik vergeet dat ik vlak na het ongeluk kon wiebelen met de tenen van mijn linkervoet, ik vergeet dat ik nog maar een dag eerder de wijsvinger van mijn rechterhand kon bewegen. Ik vergeet dat ik ooit een echt mens was.

Maar Gemeente Uithuizermeeden kan ik niet vergeten, want zonder hem besta ik niet. Daarom huilde ik. En voor het eerst sinds het ongeluk was ik razend op de automobilist die mijn zenuwgestel aan flarden had gereden, echt razend, want huilen zonder tranen doet zo’n pijn.

De volgende ochtend vertrok mijn moeder na een haastige groet met slaande deuren. Mijn vader kwam nog even een kletsje maken. Hij had donkere kringen rond zijn ogen.

Ik trok mijn wenkbrauwen op, hij verstond de vraag.

‘Ze heeft soms moeite met schakelen’, zei hij.

Daarmee bedoelt hij dat zij zich het leven heel anders had voorgesteld.

‘Mijn schuld’, tikte ik op het scherm.

‘Nee’, zei hij en hij kneep in mijn rechterschouder. Ik voelde niets.

‘Luilak, beddenzak’, zong de thuishulp.

Ik deed mijn ogen open en zag dat het bijna elf uur was.

‘Je fluit in je slaap’, zei ze.

‘Echt waar?’ vroeg ik. Het kwam er rottig uit, deze keer niet omdat mijn hersens de woorden husselden, maar omdat mijn keel nog dichtgeschroefd zat van een nare droom.

‘Echt waar’, zei ze, ‘Uithuizermeeden kwam meteen uit de tuin naar je toe gerend.’

‘Maar ik kan niet meer fluiten’, zei ik en ik gaf een demonstratie om haar, en mezelf, ervan te overtuigen.

‘In je slaap wel, dus’, zei ze, en ze sloeg de dekens terug om mijn pyjama uit te trekken.