Annelies Verbeke

Groener gras

Uitgeverij De Geus

breda 2013

© Annelies Verbeke, 2007

Deze editie © De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp Stef van Zimmeren|Riesenkind

Omslagillustratie © Holger Winkler/zefa/Corbis

isbn 978 90 445 2719 3

NUR 303

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2007.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Naar de toekomst

waarin een reis gewonnen wordt

Je verveelt je. De lijzige stem van de onderwijzeres leunt zwaar tegen de hitte. Je wilt dat Fatma je toont hoe ze de gekleurde touwtjes tot een armband knoopt. Zij zegt: ‘Niet tijdens de les.’ Jij zegt: ‘Saaie geit.’ Bits willigt ze je wens in, verborgen onder de lessenaar die jullie delen. Vrijwel onmiddellijk wordt ze betrapt. De onderwijzeres trekt haar bij haar schouder naar buiten, naar het strafhok. Je aanschouwt haar uittocht geschokt, raapt de armband van de grond en laat hem in de zak van je jurk glijden. Wanneer de onderwijzeres terugkeert, ben je tot voorbeeldigheid bereid.

Dan suist en dreunt een sluimerende dreiging zich naar de voorgrond. De oorlog heeft je stad maandenlang beslopen en valt vandaag aan. Vlakbij verdeelt een neergekomen brontosaurus de speelplaats in droge brokken opvliegende aarde. Je klautert over je omgevallen lessenaar. Hoewel je niets meer hoort dan een hoge fluittoon, is het duidelijk dat het hoofd van de onderwijzeres, dat ze in haar opgeheven armen begraaft, langdurig krijst. Je rent het mens achterna, naar buiten, naar het strafhok, dat er niet meer staat. De onderwijzeres probeert je ogen tegen te houden. Je rukt aan haar vingers, bijt erin, bevochtigt ze met je speeksel, tot je kunt zien.

Nacht na nacht zit je moeder bij je bed en zingt ze je naam. Nuria. Je bent acht, maar klein voor je leeftijd. Je herhaalt miljoenen keren dat je een moordenaar bent. Men gaat ervan uit dat je ijlt.

Dan winnen je ouders een verre reis. Ze vullen het huis met overspannen blijdschap en willen ’s nachts vertrekken.

‘Waarheen?’ vraag je.

‘Naar de toekomst’, zegt je vader.

Je hoeft niets mee te nemen, alleen je lievelingskleren, je beer desnoods. In de toekomst worden betere kleurpotloden en mooiere ballonnen vervaardigd. Bladeren drogen kan je overal. Nu moet je alles laten liggen. En meekomen. Tijd heeft haast.

In de keuken van een restaurant, twee straten verwijderd van jullie huis, zit een dikke man op jou en je ouders te wachten. Hij zucht als jullie arriveren, laat zijn blik lang op jou rusten en zucht nog eens.

‘Kinderen brengen ongeluk’, zegt hij.

Je denkt aan Fatma’s linkerbeen, uitgestrekt en afgezonderd op een stuk omgevallen zijwand van het strafhok, als een aperitiefhapje voor reuzen.

‘Met een kind kost het meer’, zegt hij.

Als je vader met een stemverheffing de afspraken herhaalt, zucht hij nog een paar keer.

‘Ik vind wel iemand anders. Zoals u weet.’

Je moeder verbrijzelt je hand en zegt: ‘Wacht.’

Wanneer de man het geld telt dat je vader hem heeft aangereikt, vraag je: ‘Maar wij hadden die reis toch gewonnen?’

De man stopt met tellen, lacht droog, schudt zijn hoofd.

Je moeder hoest.

Je vader beaamt: ‘Ja. Jazeker. Gewonnen.’

De man steekt het geld in de lucht.

‘Het transport’, verklaart hij, ‘moet je altijd zelf betalen.’

Je ouders knikken naar de grond. Ze lijken wat aanmoediging te kunnen gebruiken.

‘Maar de toekomst’, zeg je, ‘is van ons.’

De avondlucht is donkerblauw, hier en daar onderbroken door een zwarte wolk. De gele stoppels van het veld verdwijnen eronder. Alleen de witte vrachtwagen weigert door het duister te worden weggewist.

Je geeft toe dat je een ruimteschip had verwacht.

‘Wel,’ zegt je vader, ‘het is er een.’

Je moeder verklaart haar kreun niet nader.

‘Het heeft de vorm van een vrachtwagen. Om niet op te vallen.’

Logisch.

Metaalklank vult de vlakte als de man de container opent. Binnenin staan dozen opgestapeld.

‘Waar moeten wij zitten?’ vraag je.

‘Tussen de dozen’, zegt de man.

‘Wat zit erin?’

‘Nietjes. En één doos met eten.’

‘En hoe moeten wij naar de wc gaan?’

‘Heel stil.’

‘Draagt u een pruik?’

‘Nee.’

Alleen zijn laatste antwoord is gelogen, denk je.

Een zachte wind draagt de sirene van een brandweerwagen nauwelijks hoorbaar met zich mee. Wanneer de deur wordt gesloten, ontbindt het geluid definitief in het slakkenhuis van je oor. Nooit ben je bang geweest zonder licht. Het donker duurt maar een nacht. Je beeft omdat de man het ruimteschip heeft gestart. Ook de dozen trillen. Bij de eerste scherpe bocht wordt je moeder onder een aantal bedolven. Tastend daalt je vader af in de tunnel van nietjes en karton. Hij helpt zijn vrouw naar boven. Ze herhaalt een paar keer gesmoord dat alles in orde is, streelt je haar langdurig.

‘Nuria?’

‘Ja.’

‘Je bent zo stil.’

‘Ik droomde.’

Witte gebouwen worden door groene weiden van elkaar gescheiden. Alleen de lila lucht verraadt het buitenaardse. Mooie bewoners – mensen volgens jou – dragen bretels met functies. Ze tonen hoe je ermee belt, boodschappen doet, je gezondheidstoestand controleert. Tijdens hun vliegdemonstraties wordt je interesse minder geveinsd. Ze cirkelen boven je hoofd en een van hen vertrouwt je het bestaan van dure, geheime opties toe. Eén functie gaat gericht op zoek naar wat je wenst te wissen, stroomlijnt je herinneringen, verlicht. Een andere regelt het tijdelijke verdwijnen. Je springt naar de kleine ronde chip in zijn hand, die zich snel sluit en leeg weer opent. Proestend vliegt het gezelschap hoger tot je ze niet meer van de lucht kunt onderscheiden.

Je vader luistert naar je droom. Je moeder jammert in haar slaap. Onder het ruimteschip draaien luide, natte banden.

Jullie kunnen de doos met het eten niet vinden.

‘Nonsens,’ zegt je vader, ‘ze moet hier zijn.’

Boven aan de lijst vijanden van zijn humeur prijken ‘honger’ en ‘iets niet vinden’. Alleen de regeringspartij van het land dat jullie hebben achtergelaten, scoort beter. Liggend op zijn buik sleurt hij dozen van de ene metalen wand naar de andere. Hij verscheurt zo veel mogelijk karton, bewerkt elk snippertje met zijn vuisten, vloekt.

‘Wind je niet op,’ zegt je moeder, ‘ze moet hier zijn.’

Je denkt dat de doos je vingertoppen snijdt om je te roepen. Omdat ze de juiste doos is en ze haar eetbare inhoud wil tonen. Maar ze snijdt je zomaar. Andere dozen volgen haar voorbeeld. Waar heeft de toekomst al die nietjes voor nodig?

‘Ik heb niet zo’n honger’, zeg je. ‘Dorst ook niet eigenlijk.’

Je wenst dat de ochtend langs een verborgen kier naar binnen dringt. Je moeder snuit haar neus langdurig. De nacht duurt langer dan verwacht.

Dan houdt het daveren op. De dozen zuchten opgelucht. Zelfs de geur van urine lijkt te verminderen. Jullie juichen fluisterend.

Het wachten stribbelt tegen als jullie het proberen op te vullen. De gespreksonderwerpen hebben zich verstopt. Niemand geeft het zoeken op, maar al snel ben jij de enige die praat. Je hebt de armband van je pols gehaald en de touwtjes losgemaakt. Met een stem die op die van de onderwijzeres lijkt, leg je uit hoe je hem weer in elkaar knoopt. Welk touwtje waarover gaat en hoe je moet trekken zodat alles vastzit en geen oneffenheden nalaat en wat je moet doen als je een vergissing hebt begaan.

Je vader zegt ‘hmm’ en ‘ach zo’ als een nauwkeurige machine.

Je moeder trommelt met de hakken van haar schoenen op zo veel mogelijk karton en daarna op de metalen wanden. Tot je zwijgt.

Ze zwijgt met je mee, imiteert dan een wolf voor een volle maan.

‘Luuucht!’

‘Zwijg!’ roept je vader. Je hoort hem haar kant op schuifelen.

‘Lucht en eten, godverdomme!’

Je moeder ontrukt zich aan je vaders greep, kruipt tot bij de deuren en beukt er met haar voeten tegenaan. Ze gebruikt woorden die druipen van het vet, woorden die in bloed en stront werden gedrenkt. Woorden die je moeder tot voor kort niet kende, volgens jou. Grappig. Akelig. Misschien niet echt.

Wanneer het ruimteschip zich weer in beweging zet, worden jullie een deken en pakken jullie haar in.

Je vader heft een lied aan om je op te vrolijken. Zijn gezang lijkt uit een zwakke, onvertrouwde keel te komen. Hoewel je moeder en jij intussen hebben gemerkt hoe schaars de lucht is, vallen jullie in. Het lied gaat over een bloem die bang is dat konijnen haar zullen opeten. Voor ze met gesloten blaadjes de nacht in gaat, vraagt de bloem God om bescherming. God verhoort haar wanhopige wens. Ze ontwaakt als konijn en eet een bloem als ontbijt.

Dit was ooit je favoriete lied. Je lachte erom. Nu vraag je je hardop af waarom God het konijn dan niet straft.

‘Konijnen eten nu eenmaal bloemen’, zegt je vader.

Alles wat je van thuis hebt meegenomen, zijn de broek en het hemd die je draagt, de zandkorrels in je haar, het vuil onder je nagels en de armband. Zelfs de beer heb je achtergelaten. In de toekomst zal je een ander worden.

Wat als de vliegende mensen niet neerdalen? Wat als de witte gebouwen verlaten zijn? Je zal wachten tot de groene vlakte vol bloemen staat. Je zal ze plukken en met handenvol naar je mond brengen. Als de konijnen hun pijpen verlaten, zal je ze doden door hun nek te breken. Met je tong zal je een weg banen in hun warme vlees.

Je slikt je speeksel door.

Honger.

Je moeder ademt snel in je vaders armen. Zij klaagt over hoofdpijn. Hij zegt dat ze alleen maar moet kalmeren en herhaalt dat afwisselend kwaad en sussend.

Onder je eigen ijle hoofd, dat op de dikke dozenlaag drukt, klinken nog steeds wielen. Dit is een vrachtwagen. Wanneer hij een tweede keer tot stilstand komt, zeggen jullie niets meer. Je moeder denkt niet meer aan ontsnappen. Jij bent een klein, dom kind dat in een ruimtereis geloofde. Er zijn te veel dagen voorbijgegaan.

Je moet een poos hebben geslapen. Wanneer je ontwaakt, ben je vermoeider dan ooit. De stank boort zich langs je neus naar je keel, blijft liggen op je tong. Het haalt niets uit je ogen te openen, het donker toont geen enkele schakering. Je hoort haar snelle ademhaling niet, zijn huig heeft het snurken opgegeven. Ze moeten wakker zijn. Als je hen roept, geven ze geen antwoord. Je ellebogen en knieën dreigen onder het kruipen te bezwijken. Het karton is slap en vochtig. Iets kleeft als puree aan je vingers. Je betast hun scheve lijven, knijpt keihard in hun neuzen. Ze slapen diep, vertel je jezelf, ze zijn zo moe, nog vermoeider dan jij. Laat ze slapen.

Je bent een drumstok die aan de binnenkant van een gesloten trom terecht is gekomen. Je zal het ritme aangeven om de reissnelheid op te voeren. De wanden moeten eraan geloven. Je hoofd is van het hardste hout.

Metaalklank en frisse lucht hebben je niet meteen gewekt. Bij je eerste gewaarwording hang je slap over een hoekige schouder. Je herkent de geur van de man die wist dat je ongeluk brengt. Je besluit te blijven hangen. Hij werpt je neer en maakt zich uit de voeten.

Hoge gele rietstengels reiken naar de witte hemel. Je kent dit, strekt je arm uit. Maïs. Je plukt en pelt en eet. Plukt en pelt en eet. Laat de kolf vallen.

Je moeder rust met gesloten ogen op je vaders borst. Je weet dat hij niet toekijkt. In een film werden dit soort ogen gesloten door een traag gebaar van de wenkbrauwen van de dierbare naar zijn neus. Je probeert het bij je vader, maar het lukt niet, alsof hij je wil blijven zien. Nog een paar uur kijk je terug. Als je het veld bent doorgerend, zie je een zandpad. Achter het zandpad ligt een brug, onder de brug een snelweg. Die zal je volgen.

Zie je wel.

Daar ga je.

En als iemand zijn hand uitsteekt, begrijp je dat.

En als iemand schiet, begrijp je dat.

Etiennes poging

waarin iemand de overwinning niet aankan

Etienne De Baerdemaeker had hoop. Zo veel dat zijn handen ervan trilden. Als bevende vogels tekenden ze zich af tegen het schermschijnsel van zijn laptop. Het had lang geduurd. Elf maanden waren voorbijgegaan sinds Nathalie en hij elkaar voor het eerst hadden gesproken. Ze noemden het praten.

Etienne had niet alle chatrooms geprobeerd. De virtuele ontmoetingsplaatsen voor skinheads en snobs lieten hem koud. De kamer ‘Cybersex’ had aantrekkingskracht, maar hij durfde er niet naar binnen te gaan. Zijn onzichtbaarheid en valse naam konden daar niets aan veranderen. Volgens Danny Tavernier had dat met Etiennes grote behoefte aan integriteit te maken. Etienne vermoedde dat zijn psycholoog gelijk had. Hij wilde absoluut vermijden dat de onberedeneerde willekeur van cybersex hem schade zou toebrengen. Omstandigheden die zijn ego mogelijk bedreigden, ging hij instinctief uit de weg. Toch had het volgens Danny Tavernier ook meer specifiek met seks te maken. ‘Vriendschap’ had Etienne bijvoorbeeld wel een paar keer bezocht. Daar bleef men hem hardnekkig negeren. Het kon aan zijn pseudoniem hebben gelegen. Etienne bleef zichzelf echter ET noemen en koos uiteindelijk voor ‘Vlaams Brabant’ en ‘30plus’. In die laatste gefantaseerde kamer had het eerste gesprek met Nathalie plaatsgevonden. Het begon met de onbenullige begroeting

NATJE: Dag, ET.

Hij had aanvankelijk geen zin gehad te praten met iemand die zich ‘Natje’ noemde. Waarschijnlijk was zo iemand seksueel ontredderd en meer toe aan cybersex. Etienne stond op met het voornemen zijn tanden alvast te gaan poetsen.

NATJE: Ik heet eigenlijk Nathalie.

Hij staarde nog even naar haar letters en slofte vervolgens naar de badkamer. Het grootste deel van het jaar leek Etiennes sanitair van ijs gemaakt. Het kostte hem veel zelfdiscipline zijn lichaamshygiëne niet onder de temperatuur te laten lijden. Hij bedacht tevreden dat hij zichzelf op dat gebied niets te verwijten had. Hij inspecteerde zijn tandenborstel. Die was dringend aan vervanging toe. Tijdens het poetsen keek Etienne aandachtig naar de spiegel. De linkerzijde van het glas leek aangetast door tientallen kleine bruine verkleuringen. Toen hij vluchtig zijn eigen onderzoekende expressie opving, boog hij zich onmiddellijk voorover om zijn mond te spoelen. Natje was niet erg, als je Nathalie heette. En iemand die zichzelf ET noemde, moest niet te kwistig zijn met kritiek.

Op zijn zeventiende had Etienne zich niet kunnen bedwingen bij het zien van de lotgevallen van het ontheemde buitenaardse wezen. Snot en tranen accelereerden met toenemende kracht naar zijn ogen en neusgaten. Naast hem zat Joachim, het zevenjarige zoontje van zijn zus, naar hem te kijken. Tussen twee snikken door zag Etienne de walging op het gezicht van het kind. Sindsdien werd hij nooit meer als oppas gevraagd en leek zijn zus hem ergens van te verdenken. Joachim was negenentwintig ondertussen. Hij werkte in Boston.

In een geruite kamerjas keerde Etienne terug naar zijn scherm.

NATJE: Phone home?

NATJE: Oké, dan ga ik.

NATJE: Iedereen is blijkbaar allang naar bed.

ET: Wacht.

Hij wist niet waarom hij het typte. Waarop ze dan wel wachten moest. Ze maakten een praatje. Nathalie werkte met mentaal gehandicapten. Dat was zwaar, maar ze kreeg er veel voor terug. Etienne werkte met computers. Het beviel hem beter dan zijn vorige baan.

Etienne was op zijn hoede. Achter Natjes scherm konden weleens vijf grijnzende pubers zitten te wachten op zijn ondergang.

Later die week vertelde hij het een en ander aan Danny Tavernier. Toen die hem vroeg wat hem naar Nathalie dreef, antwoordde Etienne: ‘Eenzaamheid, verveling, verlangen. The usual suspects.’ Meteen voelde hij zich bespottelijk. ‘The usual suspects’, echt wat voor hem om er zoiets aan toe te voegen. Etienne vermoedde dat hij gevoel voor humor had. Hij begreep immers hoe flets zijn grappen waren. Danny Tavernier gaf hem al negen jaar gelijk, maar wees er telkens op dat hij erg negatief ingesteld was. Hij meende dat alleen Etienne daar iets aan kon veranderen.

In de komende weken maakte de achterdocht plaats voor een vertrouwen dat zo voorzichtig was als de eerste stap op een bevroren vijver. Etienne kon zich niet voorstellen dat de pubers foutloos spelden en avond aan avond op hem wachtten. Na een maand deelde hij Nathalie zijn familienaam mee.

NATJE: De Baerdemaeker. Hmm. Maakten je voorouders vermommingen of zo?

Etienne gniffelde. Hij had zich weleens afgevraagd waar zijn naam vandaan kwam, maar het was er nooit van gekomen het op te zoeken.

Heel zelden zong Etienne in bed. Hij hield ervan neer te liggen in het donker en zijn stem als een deken over zichzelf uit te spreiden. De laatste keer dat hij dat gedaan had, lag er een vrouw naast hem. Het was dus minstens vijf jaar geleden. Ze vond zijn zangstem totaal anders klinken dan zijn spreekstem. Etienne besloot dat hij geen luisteraars nodig had. Hij vermoedde zelfs dat het zijn serotoninegehalte ten goede kwam als hij voor zichzelf zong.

‘La place Rouge était vide. Devant moi marchait Nathalie.’

De zinnen botsten tegen het plafond en tuimelden weer naar beneden. Etienne zweeg. Hij moest niet te hard van stapel lopen. Het was geen goed idee geweest om een Frans chanson de duisternis in te sturen. Met een Frans chanson was het allemaal begonnen, jaren geleden. Met Guesch Patti, om precies te zijn. Etienne trachtte aan de oude demon te ontglippen door zich te richten op een ontspanningsoefening die Danny Tavernier hem had geleerd. Zoals altijd bleek het goede voornemen een gemakkelijk slachtoffer.

Voor Etienne een even onzichtbaar als onmisbaar radertje in een groot computerconcern werd, werkte hij in een bedrijf dat kantelpoorten fabriceerde. Hij was er topverkoper, entertainer en vriend. De mannen en vrouwen met wie hij de werkvloer deelde, waren hem bijzonder dierbaar. ’s Middags haalde hij de broodjes. Als iemand geen geld bij zich had schoot hij het graag voor. Als hij het niet terugkreeg, vergat hij dat snel. Vier keer per dag zette hij koffie. Soms zorgde hij in het weekend voor hun honden. Ze waren een hechte groep en hij hield van dieren. Tijdens het telefoneren keek hij vaak naar Nicky, die tegenover hem aan het bureau zat. Voor haar koesterde hij al een vage verliefdheid sinds ze als jonge tieners samen in de jeugdbeweging hadden gezeten. Ze keek terug zoals hij de anderen vanuit zijn ooghoeken vaak naar hem zag kijken; met een halfverborgen glimlach om de lippen. Het leek alsof iedereen voortdurend een clownesk gebaar of een jongleernummer van hem verwachtte, zo keken ze naar hem.

De ommekeer was niet onaangekondigd gekomen, al begreep Etienne de voortekenen pas achteraf. Op een zonnige namiddag was er spontaan een spelletje ontstaan. Elke werknemer werd door zijn collega’s getypeerd door enkele luid gezongen regels uit een lied. Etienne juichte dit soort initiatieven toe. Nadat een mannenkoor ‘Sex Machine’ had gezongen voor Lesley van de boekhouding en ‘Born To Be Wild’ voor Steven van het magazijn, zette hij zelf ‘You Are So Beautiful’ in.

‘Voor wie is dat?’ vroeg Lesley.

Iedereen wachtte gespannen af.

Etienne keek naar Nicky en zong verder: ‘You’re everything I hope for. You’re everything I need.’ Hij waande zich Joe Cocker en gaf zich steeds uitbundiger over aan spastische armbewegingen. Het duurde lang voor hij zich bewust werd van de zwijgzaamheid die hem omringde. Toen zakte hem iets in de schoenen. Het was een duidelijke gewaarwording en het was meer dan moed. Nicky wisselde een blik met Luc, die twee labradors had, die erg op Etienne gesteld waren.

‘Nu eentje voor Etienne’, zei Luc.

Het klonk alsof ze hier jarenlang voor geoefend hadden. ‘Etienne, Etienne, Etienne’, zongen ze luid, vettig en eensgezind. ‘Etienne, viens!’

Het laatste wat Etienne hoorde was Nicky’s heldere lach. Daarna liep hij naar buiten, de regen in. Hij was blij dat het regende, zo zag hij er minder verpletterd uit. Hoogstens wat verkouden. Terwijl zijn schoenen zich vol water zogen, bereidde hij de woorden voor waarmee hij de volgende ochtend ontslag zou nemen. Hij zou eraan toevoegen dat de werknemers van het bedrijf dat kantelpoorten vervaardigde de tekst niet eens kenden. Het was niet ‘Etienne, viens’ maar ‘tiens-le bien’.

Etienne hield hem goed vast. Masturberen wilde herinneringen nog weleens van richting doen veranderen. Kortstondig uitwissen, in het beste geval. De eerste jaren nadat hij de regen tegemoet was gestapt, werd hij voornamelijk ontslagen. Door vrouwen die vriendschap met liefde hadden verward en door werkgevers met begrip, geduld, sympathie, maar ‘helaas ook de verantwoordelijkheid voor een grote machine’. In die machine was hij dan telkens het haperende tandwiel. Niet opzettelijk, vanzelfsprekend. Men wenste hem steeds het beste toe. Etienne transformeerde elke dag meer in wat de wereld in hem zag of het werd de wereld elke dag duidelijker waarin Etienne was getransformeerd: de som van pech en passiviteit. Danny Tavernier was blij dat zijn cliënt (‘patiënt’ vond hij een te beladen woord) zo snel tot de formulering van het probleem was gekomen. Hij benadrukte dat de oplossing zich weldra ook in woorden zou laten vangen.

Etienne kwam tot andere inzichten. Zo geloofde hij bijvoorbeeld niet meer in oplossingen. Hij deelde dat niet mee. Hij wilde niet onbeleefd zijn. Danny Tavernier deed zijn best. Etienne beloofde hem stap voor stap aan de toekomst te werken, schoolde zich om, vond een baan, ging elke zaterdag bij zijn vader op bezoek, zorgde dat zijn huis er netjes bij lag, overdreef niet met alcohol en cannabis, deed twee keer per week aan sport en ging zich gaandeweg evenwichtiger voelen.

Sinds het contact met Nathalie verbeterde zijn situatie met de dag. Als hij dacht aan haar bruisende commentaar en haar trouwe avondwacht, zweefde er een wolk van dankbaarheid van zijn borstkas naar zijn hoofd. Hij vertelde Danny Tavernier dat zijn gevoelens voor Nathalie daarop steunden: dankbaarheid. Met verlangens had het niets te maken.

‘Een grote stap voorwaarts’, vond Tavernier. Etienne knikte.

Na drie maanden stuurde ze een foto van zichzelf. Ze had een bleek, vriendelijk gezicht en halflang donkerblond haar. Hij vond haar mooi. Er waren een paar gevaarlijke vragen die hij al een tijdje ontweek. Nu ze hem haar foto had toevertrouwd, dwong hij zichzelf er een te stellen.

ET: Waarom wacht je elke avond op mij?

NATJE: Eerst omdat je ‘wacht’ zei. Daarna om met je te praten.

Dat vond Etienne een mooi antwoord. Hij tastte nogal doorzichtig af wat haar hobby’s en vakantieplannen waren. Daarna goot hij zich een derde glas rode wijn in en typte: ‘Waar zijn je vrienden?’ Hij staarde een tijdje naar de vraag en voegde eraan toe: ‘Wat is er mis met jou?’ Snel bedacht hij zich. Van rechts naar links, letter voor letter, veegde hij de vragen weer weg. Hij wenste Nathalie goedenacht en ging naar bed. Hij sliep meteen in.

’s Ochtends kon hij zich heel precies herinneren wat hij over haar had gedroomd. Ze zat in een restaurant op hem te wachten en praatte honderduit over de actualiteit om zijn aandacht af te leiden. Ze wilde niet dat hij haar rolstoel opmerkte. Etienne leunde wat voorover op zijn ellebogen en keek haar zo welwillend mogelijk aan. Toen ging hij naast de rolstoel staan en tilde hij haar op. Haar knieën zaten over zijn rechterarm gevouwen. Zijn linkerarm ondersteunde haar rug. Hij zong voor haar. Zijn stem deed haar denken aan zachte zomeravonden in een voorstad, langgeleden. Ze begroef haar neus in zijn nek. Ze hield van zijn geur. Toen Etienne wakker naar zijn gordijnen staarde, begreep hij dat híj Nathalie was geweest in de droom. Hij had zo’n vermoeden wie hem had opgetild.

Vanuit een beschadigde eenpersoonssofa staarde Etienne naar zijn vaders handen. Er liepen levervlekjes van de rug naar de stompjes. Toen zijn vader zijn eerste vinger verloor, had de kleine Etienne drie opeenvolgende dagen en nachten gerild van de koorts. Hij sloop een paar keer naar het werkhuis om op zijn knieën naar het verdwenen lichaamsdeel te zoeken. Zijn vader had Etienne opgetild, het zaagsel van zijn kleren geborsteld en gezworen dat een mens best een paar vingers kon missen. Dat we er in feite te veel hadden. Hij had lang over Etiennes dunne haar gestreeld. Toen hij zijn tweede vinger verloor, kon Etienne er al veel beter tegen.

Etienne keek over de vetplanten door het raam en vroeg zijn vader waar de kippen waren. Zijn vader antwoordde dat hij er te oud voor was. De buren hadden het stuk grond gekocht.

‘Waarom?’ vroeg Etienne.

‘Omdat ze het wilden hebben’, zei zijn vader.

Over Nathalie zweeg Etienne. Het was moeilijk uit te leggen aan een man van eenentachtig. Zijn vader zou het eerst niet begrijpen en hem dan met omwegen op het hart trachten te drukken dat hij haar eerst maar eens echt moest ontmoeten. En dat wist Etienne ook wel.

Die avond stuurde hij Nathalie een foto van zichzelf. Onmiddellijk daarna zette hij zijn computer uit. Hij keek naar een actiefilm op televisie. De avond daarna keek hij naar een psychologische thriller en at hij uitsluitend olijven met ansjovisvulling. Buiten brak de zomer los.

Na een week had Etienne zijn computer nog steeds niet aangezet. Hij deed de was en stofzuigde het tapijt onder zijn bureau. Even later begroef hij zijn hoofd in de verse lakens aan de wasdraad op zijn terras. Zonder dat hij erop aangestuurd had, ontspanden zijn lichaamsdelen zich een voor een. Hij beeldde zich in dat hij de zweetdruppel die over zijn rug gegleden was, op de grond kon horen vallen. De geur van Bonux en zon waaide door zijn ademhalingsstelsel.

Nathalie was erg van streek. Hij bleef herhalen dat het hem zo speet. Omdat zij bleef vragen waarom hij dan zo lang niets van zich had laten horen, zei hij de waarheid. Dat hij bang was dat ze hem lelijk zou vinden. Hij voelde zich opgelucht en dwaas tegelijk. Ze vroeg hem te beloven nooit meer plots te verdwijnen. Hij beloofde het.

Ergens in de daaropvolgende maand stierf zijn vader. Hij had Etienne en zijn zus opgebeld en hun verteld dat hij een dag later dood zou gaan. Ze hadden bij zijn bed gezeten en kiwicake gegeten. Om beurten hadden Etienne en zijn zus met andere woorden geopperd dat je niet precies kon aanvoelen wanneer je zou sterven. Hun vader had verlegen toegegeven dat ze gelijk hadden. ’s Ochtends vonden ze hem dood in de tuin. Het leek of hij gewoon lag te slapen in het gras. Etienne nam het zijn zus kwalijk dat ze hier zo luidruchtig over deed. Zijn eigen verdriet wilde hij in Nathalies oor fluisteren.

Toen zijn zus een beetje was bedaard, probeerde Etienne met haar over vroeger te praten. Dat was niet eenvoudig, aangezien hij tien jaar jonger was dan zij. Haar mijmeringen waren hem vreemd. Als hij zelf iets vertelde, leek ze het niet helemaal te geloven.

‘Eigenaardig dat jij zo, zo … ik weet niet … gelaten bent geworden’, zei ze. ‘Als kind had je driftbuien. Soms zo erg dat pa je in een koud bad stopte. Misschien miste je een moeder. Ik heb haar zo veel mogelijk proberen te vervangen. Maar ik was ook nog erg jong.’

In de weinige gesprekken die hij met zijn zus had gevoerd, had ze steeds die driftbuien opgerakeld. Haar jeugd was er blijkbaar door bedorven.

Zijn moeder miste hij niet zoals je iemand mist die je goed en graag hebt gekend. Niet zoals hij zijn vader zou gaan missen.

‘Komt Joachim over uit Boston voor de begrafenis?’ vroeg hij.

‘Nee, Etienne.’ Zijn zus keek hem verwijtend aan. Ze zag er ouder uit dan ze was. Hij vond dat ze te veel dronk.

’s Avonds voor zijn scherm, overmand door de omstandigheden, vroeg hij Nathalie of hij haar kon bellen. Zij vond dat geen probleem. Zij vroeg wat voor iemand zijn vader was geweest. En hij praatte. Zij vroeg of ze misschien een Irish coffee konden gaan drinken samen. Hij wist niet dat ze van Irish coffee hield. Hij zei: een andere keer.

Toen hij de hoorn neerlegde, zakte hij moe in zijn bureaustoel.

ET: Sorry, ik ben nu niet zo best. Koorts, denk ik. Een andere keer wil ik je heel graag ontmoeten.

NATJE: Sorry dat ik het vroeg. Stom van mij.

Ze excuseerden zich nog een tijdje en wensten elkaar welterusten. Hij keek nog anderhalf uur naar een documentaire over termieten. Hij dacht aan zijn vaders vingerstompjes en Nathalies stem. Het was een prettige stem met een accent dat hij niet kon thuisbrengen. Waarom had hij niet gezegd dat hij haar mooi vond klinken? Had dat te opdringerig geleken? Hij vond het vervelend dat hij haar aanbod afgewimpeld had. De voorbije maanden had hij vaak verlangd naar een afspraak met haar. Nu had hij haar in verlegenheid gebracht.

Omdat hij zeker wist dat hij geen oog dicht zou doen, besloot Etienne een nachtwandeling te maken. Onderweg keek hij amper om zich heen en vergat hij diep in en uit te ademen. Hij dacht na over de vijf vrije dagen die voor hem lagen. De eerste drie zouden in beslag genomen worden door de begrafenis van zijn vader. Hij had er geen idee van hoe hij de grote maar niet erg hechte familie moest verzamelen. De tantes die hij al gebeld had, reageerden eerst geschrokken en zeiden daarna bijna jaloers dat het een mooie manier was om te gaan. En dat hij nu weer bij Etiennes moeder was. Een van hen huilde, maar dat kwam vooral omdat de begrafenis niet in de kerk zou doorgaan. Etienne wist niet precies wat zijn vader wilde. Zoals veel mensen van zijn leeftijd had hij geen kerkdiensten meer bijgewoond van zodra het verzuim sociaal aanvaard was geworden. Toch had hij iets vaags gelovigs. Als hij in een andere tijd was geboren en iets langer naar school zou zijn gegaan, zou hij zichzelf misschien een boeddhist hebben genoemd.

Etienne vroeg zich af of de zwijgzaamheid van zijn vader dezelfde gronden had als die van hem. In zichzelf verzonken, trapte hij op de enkel van een jongeman. Hij zat op een bank bij het water een meisje te kussen. Hij brulde een paar verwijten, waarvan ‘kale dwerg’ Etienne het meest raakte. Opgejaagd vervolgde hij zijn nachtelijke tocht. Thuis schopte hij een kartonnen doos in elkaar. Hij had er onmiddellijk spijt van. De doos was bijzonder geschikt voor afvalpapier. Nu moest hij een nieuwe zoeken. Het was half drie ’s ochtends en Etienne voelde zich de zieligste figuur ter wereld. Hij was een wees, had geen vriendin en amper vrienden. Waarschijnlijk zou zijn zus voor hem komen te overlijden en bleef er helemaal niemand over om hem te begraven. Op Joachim moest hij niet rekenen. Na een halve fles Chivas Regal en net voor hij insliep, bedacht hij dat het er eigenlijk niet toe deed wie hem begroef. Hij zou het niet meer weten. De dag waarop men hem zou vinden, ineengezakt op de keukenvloer, badend in zijn ontlasting, zou alleen vervelend zijn voor wie hem vond. Aangezien zijn vinder een vreemde zou zijn, zou die daar echter geen levenslange trauma’s aan overhouden. Die bedenking beviel Etienne. Hij probeerde zich geen voorstellingen te maken van het sterven zelf.

In de chatroom structureerde hij zijn existentiële overpeinzingen van de voorbije nacht. Nathalie was het met het een en ander eens, al geloofde ze zelf wel in een leven na de dood. Ze wist dat de waarneembare werkelijkheid het tegendeel bewees. Maar volgens haar was het strikt wetenschappelijke denken te zelfverzekerd, op het hautaine af. In haar dromen voerde ze nog vaak gesprekken met een overleden vriendin. Etienne begreep dat het een gevoelig onderwerp betrof en stelde een paar vragen. De vriendin bleek op haar eenentwintigste gestorven te zijn aan kanker. Nathalie beklemtoonde dat hij haar niet hoefde te troosten, want dat ze haar dankzij de dromen niet hoefde te missen. Ze wenste Etienne een gelijkaardig weerzien met zijn vader.

Het stoorde Etienne dat maar een kleine hoeveelheid as op de strooiweide terechtkwam. De rest waaide over de schoenen en broekspijpen van de begrafenisondernemer. Zou die man zijn kleren meteen wassen na zijn werk? Of zou hij de restanten van zijn vader een paar dagen op zijn lichaam dragen en daarna nog even in de wasmand laten liggen? Etienne moest Nathalie teleurstellen. Hij geloofde niet in geesten en postume conversaties. Hij geloofde enkel in gemis.

Tijdens de koffietafel keek Etienne naar het staaltje vergrijzing om hem heen. De meeste overblijvers waren vrouwen. Ze konden elkaar niet goed verstaan, zetten met gefronste wenkbrauwen hun hoorapparaten luider en zogen op koffiekoeken. Zijn zus voerde een geanimeerd gesprek met een mager heertje. Hij leed aan een onbehandelbare vorm van cataract. Etienne voelde geen enkele band met de aanwezigen. Hij kende niet eens iedereen. Wie zou hem missen als hij stierf? De vraag kwam dit keer zonder zwaarmoedige bijklank bij hem op. In romantisch opzicht was wie niet gemist werd een stuk doder dan de anderen. Anderzijds schiep het een zekere vrijheid overbodig te zijn.

Een van zijn tantes bleef hem Roger noemen. Hij probeerde eerst nog uit te leggen dat Roger zopas met de wind was meegevoerd. ‘Ik ben de zoon’, herhaalde hij een paar keer. Ze smeerde éclairvulling uit over haar kin. Hij overwoog de gele pap met een servet te verwijderen. In plaats daarvan herhaalde hij nog eens dat hij Roger niet was. Een andere tante draaide met haar wijsvinger langs haar slaap en lipte dat het geen zin had. De rest van de namiddag bekeek het mens dat hem Roger noemde, hem argwanend. Hij probeerde het te negeren. Verder interesseerde hij niemand.

Net toen hij zijn pc opstartte, werd er aangebeld. Etienne schrok zich rot. Zijn intercomtelefoon werkte niet en het knopje om de deur automatisch te openen, deed het evenmin. In de lift naar de benedenverdieping vroeg hij zich af hoelang het apparaat al stuk was en wie er aan de deur kon staan. Een kleine adrenalinestoot zei hem dat Nathalie zijn adres had opgezocht. Zijn hart en zijn zenuwen streden om de eerste plaats.

In de inkomhal stond een brede kerel op hem te wachten. Aanvankelijk vermoedde Etienne dat hij met een tombola of een goed doel te maken had. Zijn verbazing was groot toen hij begreep dat het Rupert was. Rupert woonde vroeger bij hem in het dorp, hoewel zijn ouders Britten waren. Toen hij bij Etienne in de jeugdbeweging zat, waren ze even vrienden geweest. Etienne had hem over zijn liefde voor Nicky verteld. Later waren ze elkaar nog weleens tegen het lijf gelopen, maar wisten ze niet meteen wat te zeggen. De laatste ontmoeting was minstens vijftien jaar geleden. Sindsdien was Ruperts omvang verdrievoudigd. Etienne schudde de malse hand van zijn oude vriend.

‘Ik hoorde dat je vader overleden is. Ik reed toevallig voorbij je huis en wilde je even komen condoleren’, zei Rupert. ‘Gecondoleerd dus.’

Hij schudde Etiennes hand nog eens. Etienne dacht aan zijn computerscherm. Nathalie wachtte hoogstwaarschijnlijk al een tijdje op antwoord. Zijn brede vriend praatte zonder ophouden. In de lift wist Etienne niet meer waarover het ging.

‘Ik heb niet zo veel tijd’, zei hij.

Rupert scheen hem niet gehoord te hebben. Etienne durfde zijn zin niet te herhalen. Hij schaamde zich voor zijn gebrek aan interesse. Even later haalde hij een fles wijn uit de keuken. Hij ontkurkte die voor zijn laptopscherm. Nathalie was er nog niet.

Toen ze al een kwartiertje wijn zaten te drinken, begreep hij dat Rupert een antwoord van hem verwachtte. Etienne knikte onzeker.

‘Dus je doet het?’ Rupert keek heel tevreden.

Etienne knikte minzaam. Hij zocht een onthullende vraag.

‘En wanneer gaat het precies door?’

‘Zes september. Als ik erin slaag voor die datum tien kilo kwijt te raken. Anders kan ik het vergeten, zegt Kevin.’

Rupert lachte. Etienne schonk zijn vriend nog een glas wijn in.

‘En wat moet ik dan precies doen?’

‘O, eigenlijk gewoon wachten en je handtekening zetten. Denk ik toch. Ik heb het zelf gedaan toen mijn broer trouwde, maar ik herinner mij niet meer wat ik precies moest doen.’

Etienne begon te vermoeden dat zijn vriend wilde dat hij zijn getuige werd bij zijn huwelijk. Dat vond hij best. Hij voelde zich zelfs een beetje vereerd.

‘En hoe heet de gelukkige prinses ook alweer?’ informeerde hij aarzelend.

‘Eh, Kevin?’

‘Prins!’ riep Etienne en hij sloeg tegen zijn voorhoofd.

Ze lachten. Rupert pulkte een paar loszittende velletjes van zijn vingers.

‘Waarom vraag je het eigenlijk aan mij?’ wilde Etienne weten. ‘Versta mij niet verkeerd. Ik doe het graag. Maar we hebben elkaar al zo lang niet gezien. Ik wist niet eens dat je op mannen viel.’

‘Nee?’ Uit Ruperts blik viel onmiskenbaar ongeloof af te lezen. ‘Ook niet tijdens het tentenkamp in Voeren?’

Etienne herinnerde zich geen tentenkamp in Voeren. Even vroeg hij zich af of hij deze man wel kende. Misschien was het gewoon iemand die zich van bel vergist had. De gelaatstrekken van zijn jeugdvriend lagen echter duidelijk traceerbaar onder zijn aangezichtsvet.

‘Jij was mijn eerste grote liefde. Dat weet je best.’

Rupert bekeek hem nauwkeurig. Alsof hij al die jaren op een bekentenis had gewacht. Alsof ze de waarheden van hun gedeelde verleden nu eindelijk zonder schroom konden uitspreken. Etienne schudde zijn hoofd.

‘Echt niet. Voorzover ik weet, had jij het altijd over meisjes.’

‘Dat was om indruk op je te maken.’ Rupert draaide theatraal met zijn ogen. ‘Ik heb nachtenlang gehuild omdat je niet op mijn uitnodigingen inging.’

‘Uitnodigingen?’

‘Heb je dan echt nooit wat gemerkt?’

Etienne herinnerde zich enkel dat Rupert als kind en als puber beleefd en zachtaardig was geweest. Zijn vader vond dat ook. Voor het overige deden ze heel gewone dingen. Ze praatten over muziek en meisjes, koesterden een kortstondige maar hevige interesse in ornithologie en fietsten veel. Hij vroeg zich af hoeveel keer hij iemands grote verzwegen liefde was geweest. Hoeveel kansen hij had gekregen.

Hij was zo verbouwereerd dat Rupert zijn onwetendheid geloofde. Net voor ze afscheid namen, vroeg hij Etienne of hij iemand mee wilde nemen naar het feest. Etienne zei dat hij het nog niet wist. Hij zou het laten weten.

Even later vertelde hij Nathalie over Rupert en de demente tante die hem Roger noemde. Nathalie moest er herhaaldelijk om lachen. Etienne was blij dat ze daarvoor geen emoticons gebruikte. Hij hield niet van smileys en nu was het er al helemaal geen dag voor. Over de begrafenis zelf zei hij niet veel en zij vroeg er ook niet naar. Wel vertrouwde hij haar toe dat hij had gewild dat ze erbij was geweest. Dat was niet helemaal waar. Hij zou zich voor zijn zieke, gepensioneerde familie hebben geschaamd. Er was niemand met wie ze kennis moest maken. Dat de as van zijn vader over de kleren van de begrafenisondernemer was gewaaid, zou pijnlijker zijn geweest met haar erbij.

NATJE: Misschien wordt het inderdaad tijd om elkaar eens te ontmoeten. Live.

Etienne bleef naar dat laatste woord kijken. Zijn ooglid begon te trillen. Blefarospasme heette dat. Het had met vermoeidheid te maken. Dat hij zich de term uitgerekend nu herinnerde, trof Etienne als een nieuwe reden tot zelfbeklag. Dit soort overtollige vulling slibde zijn geheugen al jaren dicht en hield de wereld zorgvuldig buiten. Geen wonder dat hij het niet merkte als hij iemands grote liefde was. Geen wonder dat hij niet wist hoe hij met Nathalies aanbod moest omgaan. In plaats van een datum en een ontmoetingsplaats voor te stellen, ging hij over tot een opsomming van zijn negatieve eigenschappen.

ET: Ik ben futloos, vaak ronduit lui. Ik heb nooit goed begrepen wat ik hier loop te doen en denk er dikwijls over ermee op te houden. Ik maak niet gemakkelijk vrienden omdat het mij zo’n moeite kost. Ik hou van dieren, maar ik zou ze verwaarlozen als ik ze in huis nam. Ik zie nooit het grote geheel, alleen de details. Ik geloof niet in oplossingen.

In de antwoordloze minuten die volgden, kroop het bloed met toenemende snelheid naar Etiennes wangen. Hij wist zeker dat het voorbij was.

NATJE: Ik lach zenuwachtig en denk chaotisch. Ik maak zelden een zin af en heb te weinig geduld. Ik ben ontzettend bijgelovig. Ik droom vaak dat ik levend word begraven. Ik ben geobsedeerd door houdbaarheidsdata. Ik ben al vijf jaar in therapie. Ik wil je graag ontmoeten. Ik vraag het niet nog eens. Ik maak mij belachelijk.

En zo kwam het dat Etienne De Baerdemaeker na elf maanden zeven letters aan elkaar reeg tot een dappere vraag.

ET: Wanneer?

Ze spraken af op een terras in het oudste deel van de stad. De volgende dag al. ’s Ochtends liet Etienne zijn haar knippen. De kapstervingers voelden prettig aan, maar hij was niet helemaal tevreden met het resultaat. Thuis trok hij met de kritische blik van een meisje van veertien een paar kledingstukken aan, keurde ze om beurten af en gooide ze op bed. Ten slotte kocht hij twee nieuwe hemden en een broek in een groot warenhuis. Ondertussen zong hij zacht en zonder het te willen: ‘Il avait un joli nom, mon guide, Nathalie’. Hij vond dat hij overdreef. Hij vond het gevaarlijk zo zijn best te doen. Toch liet de aangediende kans zich deze keer niet negeren.

Zijn zweetklieren werden productiever naarmate hij het terras naderde. Hij probeerde aan iets anders te denken dan aan donkere okselranden. Zelfhaat mocht hem nu niet verlammen. Dit was de zonnige zaterdagnamiddag waarop hij Nathalie voor het eerst zou zien. Ze keek nog de andere kant op toen hij haar tussen de menigte ontwaarde. Ze nam een laatste trek van haar sigaret en drukte hem uit in een overvolle asbak. Daarbij leek ze zich even te verbranden. Hij wist niet dat ze rookte. Daar hadden ze het nooit over gehad. Niet dat het uitmaakte. Hij was geen overgevoelige ex-roker. Al vond hij rokers weleens stinken sinds hij er zelf mee was gestopt.

Ze ging staan toen ze hem zag. Haar gezicht klaarde op. Haar tanden waren een beetje grauwer dan op de foto. Etienne vond haar nog steeds erg mooi. Ze kusten elkaar op de wang en Nathalie kneep even in Etiennes bovenarm. Dat ontroerde hem bijna.

Het was te warm voor Irish coffee. Ze bestelden een halveliter witte wijn en wat kaasblokjes en olijven. Toen ze daarop wachtten, glimlachten ze naar elkaar.

‘Gek, hè’, zei Nathalie.

‘Ja, nu zien we elkaar eens’, zei Etienne.

‘Ja.’ Ze grinnikte. Toen gingen haar wenkbrauwen de hoogte in. Er kwam een man voorbij die ze kende. Hij omhelsde Nathalie even. Zijn sportkleren zaten strak om zijn lange lichaam.

‘David Etienne Etienne David’, zei Nathalie.

Ze knikten naar elkaar. Etienne probeerde vriendelijk te kijken. Nathalie en David praatten een paar minuten over mensen die hij niet kende. Daarna namen ze afscheid en richtte Nathalie haar aandacht weer op hem.

‘Een neef van mij’, zei ze.

Ze dronken hun wijn en verbaasden zich over de hitte. Nathalie vertelde dat ze ooit door Tanzania was gereisd. De temperaturen waren daar hoger, maar ze voelden aangenamer aan. Etienne zei dat hij zich dat kon voorstellen. Dat kon hij niet. Hij vroeg zich af wat ze na de wijn zouden doen. Bioscoopzalen vermeed hij liever met dit weer.

Even later wandelden ze langs het water. De stad deed zich mediterraner voor dan ze was. Studenten, toeristen en inwoners leken te willen bewijzen dat ze zich ook heel ontspannen konden gedragen. Het had iets van een competitie.

‘Etienne, ik wil je bedanken.’

‘Waarvoor?’

‘Het gaat niet altijd zo geweldig met mijn hoofd. Het was goed dat je er elke avond was.’

‘Jij ook bedankt.’

Hij hield op met lopen omdat zij bleef staan. Zo ongemerkt mogelijk veegde hij het zweet van zijn handen af aan zijn broek. Ze was lief, mooi en moedig. Hij probeerde ook iets aardigs te bedenken.

‘Toen we belden, na mijn vaders begrafenis, toen vergat ik je te zeggen dat je een heel mooie stem hebt.’

Ze knipperde snel met haar ogen. Het was een soort tic. Ze had het al een paar keer gedaan. Etienne hield ervan tics te ontdekken bij andere mensen. Onvolkomenheden in het algemeen eigenlijk. Zelf had hij nog altijd last van een trillend ooglid.

‘Hoe gaat het nu met je? Ik bedoel, met je vader en zo.’

Etienne herhaalde wat hij haar had geschreven. Het verdriet over zijn vaders dood toonde geen enkel spoor van woede. Dat was een prachtig afscheid. Danny Tavernier had hem op het hart gedrukt dat hij een gezond en noodzakelijk rouwproces doormaakte. Nathalies ouders leefden nog. Toch meende ze zich te kunnen voorstellen wat Etienne bedoelde.

Zij aan zij liepen ze door de stad. Soms wachtten ze even op een kruispunt om de ander de richting te laten bepalen. Ze zeiden dan om beurten dat het om het even was. Twee keer liepen ze per ongeluk tegen elkaar aan.

‘Hé, Gilbert Bécaud’, zei Nathalie.

Etienne vroeg zich af hoelang hij al aan het neuriën was. Zij leek het als een compliment op te vatten. Samen zongen ze een strofe uit het lied dat haar naam droeg. Ze deden het stil en onderbraken zichzelf herhaaldelijk met gelach. Daarna zongen ze nog iets van Charles Trenet. Toen ze een derde Frans chanson inzette, begon Etienne zich ongemakkelijk te voelen. Ze merkte het en zei dat ze niet wist hoe het lied verder ging.

‘Zeg, je hebt eens verteld over je vorige werk. Je slechte ervaring met Guesch Patti.’

Om het een en ander over zichzelf te verklaren, had Etienne haar bij ‘30plus’ inderdaad ooit iets over het incident meegedeeld. Hij had gehoopt dat ze er nooit meer op terug zou komen.

‘Sorry dat ik erover begin. Ik bedoel, mensen zijn gewoon zo. Vooral in een groep.’

Ze bedoelde het goed. Haar gelaat werd door wanhoop aangeraakt, daarna door Etiennes vingers. Ze landden op haar lippen en maakten plaats voor zijn mond. Terwijl hij haar kuste, verbaasde hij zich over zijn spontaniteit. Hij leek behekst. Het geluk had hem ongemerkt in een hinderlaag gelokt. Nu kwam het als een leger krankzinnige olifanten op hem afgestormd. Hij voelde Nathalie met elke seconde weker worden. Hij wilde met haar naar het poollicht kijken. Zijn kus was perfect, zijn ontreddering grenzeloos. Hij dacht aan de zon die uitbarst, sneeuwvlaktes, een geladen deeltjesstroom die met verhoogde snelheid de atmosfeer binnendringt. Onbekend terrein. Ze leek zijn gedachten te lezen en rilde. Hij liet haar los.

Ze liepen een winkelstraat in. Nathalie zag een jurk die ze wilde hebben. Etienne wandelde van het pashok weg en zocht een telefoonnummer. Hij luisterde naar Danny Taverniers voicemail.

‘Dit is Etienne De Baerdemaeker. Het is niet belangrijk’, zei hij.

Hij kocht de jurk voor Nathalie. Ze zei dat ze altijd aan deze namiddag zou terugdenken als ze hem zou dragen. Vond hij de kleur mooi? Etienne knikte. Toen het licht dimde, deelden ze een pizza met zeevruchten in een nokvol Italiaans restaurant. Nathalie praatte veel. Vaak maakte ze haar zin niet af. Etienne luisterde niet meer echt. Hij staarde dromerig naar haar knipperende ogen. Hij wilde haar vertellen dat de tic hem op zijn gemak stelde. De kus had zijn spraak echter vernietigd.

Ze nodigde hem uit op haar appartement. Het was er chaotisch, maar niet ongezellig. Haar slaapkamer leek een tentoonstelling over Tanzania. Etienne maakte kennis met haar parkieten. Ze haalde een fles sherry en zette alle ramen open. Toen ze genoeg op had, ging ze op zijn schoot zitten, haar gezicht naar hem toegekeerd. Ze knoopte zijn hemd los. Ze kleedden zich uit. Tijdens het vrijen probeerde het geluk Etienne weer te verpletteren. Het stalde voor hem uit wat hij hoe dan ook zou verliezen. Hij kon de mengeling van dankbaarheid en angst nog even verdragen. Hij wist dat hij straks weg zou gaan. Nauwkeurig sloeg hij alles in zich op. Haar geur, haar huid, de versleten randjes van haar lakens, het geluid dat ze maakte toen ze kwam, het koplampschijnsel van wagens op het plafond.

Ze sliep. Het was drie uur in de ochtend. Hij hield van haar. Op het nachttafeltje lagen haar sigaretten. Hij stal er een en rookte hem op bij het raam. De straat onder hem wachtte zwijgend op zijn voetstappen.

Etienne had de hele zondag voor zichzelf. Hij streek een paar hemden en maakte zijn oven schoon. Daarna ging hij een eindje fietsen. ’s Avonds belde Rupert met een korte briefing voor het huwelijk. Etienne deelde mee dat hij niemand zou meebrengen. Dat was geen probleem. Tijdens het eten kon hij natuurlijk bij Rupert en Kevin aan tafel zitten. En alle genodigden waren leuke mensen.

Zijn laptop stopte hij voorlopig in een koffertje dat hij er ooit voor had gekocht. Zo werd dat ook eens gebruikt.

Er volgde een aangename werkweek. Het afdelingshoofd belde hem en vroeg Etienne vriendelijk even binnen te wippen in zijn kantoor. Hij kreeg er loonsverhoging en een onverwacht hartelijke schouderklop. Men bleek al jaren tevreden over hem te zijn. Men beschreef hem als een stille kracht.

Thuis bladerde Etienne door een stapel reclamebladen, op zoek naar een passend geschenk voor zichzelf. Er was niets bij wat hij echt graag wilde hebben. Tijdens een van zijn fietstochten werd zijn aandacht getrokken door een levensgrote ET in een etalage. Hij informeerde naar de prijs. De winkelier noemde een absurd hoog bedrag. Etienne haakte af. Van dichtbij zag het plastic beeld er stoffig en oud uit. De winkelier liet de kostprijs in een mum van tijd tot de helft zakken. Etienne schudde zijn hoofd en verliet de winkel gehaast.

Diezelfde dag zag hij Nathalie terug. Ze stond op een speelplein, in het midden van een kring mongolen. Eentje gooide uitgelaten krijsend een bal in haar richting. Ze ving hem op en gooide hem naar iemand anders. Hij stond te ver van haar vandaan om haar gelaat te lezen of te horen wat ze tegen de kinderen zei. Hij hoefde zich geen zorgen te maken. Blijkbaar hield ze zich staande.

Danny Tavernier had het even over bindingsangst, maar benadrukte dat graag alleen zijn geen schande is. Misschien moest hij met Nathalie eerst over wederzijdse verwachtingen praten. Etienne knikte en betaalde.

Een maand later haalde hij zijn laptop weer uit het koffertje. Hij wilde even kijken of hij op eBay misschien wat leuks voor zichzelf kon vinden. Dat was niet het geval. Als vanzelf verzeilde hij in de chatroom ‘Cybersex’. Hij las wat anderen te vertellen hadden en voelde zich plakkerig. Hij betrad ‘Oost-Vlaanderen’ en raakte er aan de praat met een zekere Fiona. Het was een kort, verkennend gesprek. Aan het eind wensten ze elkaar een goede nachtrust en sloten af met ‘Misschien tot morgen’.

In de badkamer haalde Etienne zijn nieuwe tandenborstel uit de verpakking. Tijdens het poetsen vond hij de haren vrij hard. ‘Medium’ zou beter zijn geweest. Dit zou ook wel wennen. De bruine verkleuringen op het glas leken uit te breiden. Toen hij klaar was met spoelen, haalde Etienne de spiegel van de muur. Hij liet de voorkant tegen het bad aanleunen.

Onder zijn donsdeken overwoog hij wat voor zichzelf te zingen. Hij bedacht zich en sliep in.