Chris Rippen

Een enkel woord

Uitgeverij De Geus

breda 2014

© Chris Rippen, 2002

Deze editie © De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Marcus Doyle/Trevillion Picture Library

isbn 978 90 445 2722 3

nur 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vijfde druk, 2002.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

‘Maar ik klaag ook niet’, zei Eline Marchand. ‘Hoe kom je erbij, kindje. Helemaal niet.’

Daar stond die man weer. Tweede verdieping, het vierde, nee, het vijfde raam. Ze herinnerde zich de grijze spencer en de opbollende overhemdsmouwen. En wéér dat gietertje. Hij keek voortdurend haar kant op. Wel een beetje onvrij. Ze keerde haar rug naar het raam. ‘Alleen is het natuurlijk wel een hele overgang.’

‘Natuurlijk, mam, dat is het ook.’ Eefjes stem klonk afwezig, ze zat vast achter haar bureau de krant te lezen, dat deed ze altijd op haar vrije ochtend. ‘Maar je zult zien, over een tijdje voel je je er helemaal thuis.’

Je begrijpt er helemaal niets van, dacht Eline. Ik moet echt oppassen met wat ik zeg. ‘Vast wel’, zei ze. ‘Het is natuurlijk een geschenk uit de hemel, zo’n mooi appartement. En ik ben jullie ontzettend dankbaar, voor de bemiddeling, voor alle hulp bij de verhuizing. Jullie hebben je zó geweerd, Eef, jij en de jongens, en Huub, niet te vergeten, met die vloerbedekking. Als we hadden moeten wachten op de stoffeerder was het niet op tijd gelukt. Zo fijn, dat het gebeurd is. En voor ik het vergeet, je rozen staan prachtig!’

‘’t Is goed, mam. Jammer dat Hubert zich weer niet kon inhouden.’

‘Wat bedoel je?’

‘Nou, hij kreeg woorden met de huismeester. Huub liet z’n auto een tijd voor de ingang staan bij het uitladen en toen de huismeester daar wat van zei, deed hij nogal arrogant. Typisch Huub weer.’

‘Hè, wat vervelend nou’, zei Eline. ‘Dat wist ik helemaal niet. Waarom vertel je me dat nu pas? Ik zal straks even bij het kantoortje langsgaan.’

‘Dat lijkt me nou ook weer niet nodig, mam. Die man is het allang weer vergeten. Ben je trouwens flink opgeschoten gisteren?’

‘Gisteren? Niet zo erg. Ik heb een beetje rustig aan gedaan.’

‘Groot gelijk mam, na zo’n inspannende verhuizing. Geen last gehad van je heup?’

‘Nee, geen enkele last.’

‘Echt?’

Ze had helemaal niets gedaan gisteren. Niet ingeruimd, niet schoongemaakt, niets. Maar dat hoefde Eef niet te weten. Ze had lang in haar stoel gezeten, haar benen hoog, haar boek op schoot, maar gelezen had ze nauwelijks. Haar ogen waren de kamer rondgegaan, telkens weer. Van de hoek bij de verwarmingsbuis omhoog, langs het plafond tot de muur ertegenover, omlaag langs de deur naar de slaapkamer, over de vloer tot de deur van de hal en dan terug, omhoog, omlaag, langs de lijnen die ze nog niet getrokken had. Een beetje alsof ze een tekening maakte, eerst de omtrekken, dan alles invullen. Wat van haar was. De secretaire met de foto’s, de staande lamp, het dressoir, te groot voor deze kamer maar ze had erop gestaan om het mee te nemen. Het riviergezicht erboven, haar boeken, nog niet op alfabet in de kast die Hubert voor haar gekocht had, het tv-meubel. Heel af en toe drongen geluiden uit het huis tot haar door, verder was het stil.

‘Ja’, had ze op een gegeven moment haar stem horen zeggen. ‘Dit is het nu.’ Toen had ze gehuild, niet lang, even maar. En daarna had ze haar stoel naar het raam gedraaid. De cipressen achter in de tuin waren zo dicht en hoog dat ze niet kon zien wat zich daarachter bevond. Een straat misschien, maar dan zou ze toch verkeer moeten horen. Als er maar wel een hek is, had ze gedacht. In de borders langs het gazon scharrelden vogels rond, ze streken neer op de gemetselde rand en verdwenen dan onder laaghangende takken met rode besjes. Er zat mos in het gras en over de terrastegels lag een groen waas. Zou de zon niet zo ver komen? Ze dacht aan haar patiotuin met de rozen en de zonnewijzer en ze had buikpijn gekregen van heimwee. De gele stenen van de zijvleugel lichtten op in het zonlicht dat over de muur schoof. Telkens als het licht de volgende rij ramen bereikt had, werden daar de zonneschermen neergelaten en ze had zich afgevraagd of dat soms automatisch ging. Toen had die man ook naar haar staan kijken, een paar keer, een plantengietertje met twee handen vasthoudend alsof er tien liter in zat in plaats van één.

‘Mam?’

‘Nee, het gaat goed met m’n heup de laatste tijd.’

Maar toen haar dochter een beetje spottend haar laatste woorden herhaalde, verbeterde ze zichzelf direct. ‘Ik bedoel, vergeleken met de tijd ervoor.’ Waarom zei ze zulke onzin nou toch? Ze moest wel haar gedachten erbij houden. ‘Ik moet alleen niets forceren. Hoe is het met MacMillan?’

‘Goed. Hij zit hier naast me. Wil je hem even spreken?’

Onwillekeurig glimlachte ze. Het grapje van Cleo. ‘Zorg maar goed voor hem. Binnenkort moet hij maar hiernaartoe komen, ik heb al meer honden gezien op de galerij.’

‘We zien nog wel mam. Eerst maar even wennen. Heb je al iets gehoord van tante Agaath?’

‘Nee. Ik vraag me af of die mail wel aangekomen is.’

‘E-mail komt altijd aan, ma.’

‘Je begrijpt me wel’, zei ze een beetje snibbig. ‘In ieder geval komt Agaath pas over drie weken terug. Dat zal een hele verrassing zijn. Gaat daar de bel bij jou?’

‘Nee mams.’ Eefjes stem kreeg de klank waar ze vroeger zo boos om kon worden. ‘Ik denk dat het de jouwe is.’

‘Weet je het zeker? Ik dacht toch echt… Wacht je even?’

Ze legde de hoorn op tafel en liep naar het halletje. Een haar onbekende vrouw met een baret, zag ze door het kijkglaasje, met een figuur als een duikelaar, maar dat kwam door het lensje, het was net een lachspiegel. Wel goed dat ze dit al had laten maken. Het was de enige aanpassing die ze gevraagd had.

‘Volgens mij is ze thuis, hoor’, hoorde ze een stem zeggen. Dat zou de overbuurvrouw wel zijn, die tijdens de verhuizing een paar keer om de hoek van de deur had gekeken. Ze hadden nog niet kennisgemaakt. Eline zag dat de vrouw met de baret omkeek.

‘Zo, mevrouw Barends’, zei een heldere stem. ‘Denkt u? Dan zal ik nog maar een keer aanbellen.’

Eline ging een stap achteruit en wachtte tot de bel overging. Toen opende ze de deur.

‘Goedemorgen, mevrouw Marchand’, zei de vrouw met de baret. ‘Ik ben Betsy Donselaar van de bewonerscommissie. Kom ik gelegen?’

Donselaar. Ze herinnerde zich de naam uit de informatiebrochure. Had de huismeester geklaagd over het gedrag van haar schoonzoon? Dat begon al goed. Die Hubert kon soms ook zo bot zijn. Ze deed de deur verder open en lachte naar de vrouw. ‘Een bekende naam, als ik me niet vergis! Komt u binnen.’

‘Dank u.’ Haar glimlach stelde Eline een beetje gerust en ook het bloemstukje dat haar bezoekster tegen zich aan geklemd hield.

‘Ik kom ook gauw eens een kopje koffie drinken’, zei de vrouw in de andere deuropening. ‘Per slot van rekening zijn wij buren, nietwaar?’

‘Inderdaad’, zei Eline. Achter de vrouw verscheen iemand in het halletje en terwijl Eline de deur sloot, hoorde ze haar overbuurvrouw zeggen: ‘Blijf jij maar binnen. Er staat hier een gemene trek.’

Betsy Donselaar stond midden in de kamer. ‘Hartelijk welkom in De Groene Vallei’, zei ze, terwijl ze de linten van het bloemstukje fatsoeneerde. ‘Namens de bewonerscommissie en eigenlijk dus namens alle bewoners. Ik hoop dat u hier fijn zult wonen.’

‘O dat is aardig’, zei Eline. ‘Wat attent. En wat een schattig stukje. Anemoontjes. Daar ben ik juist zo dol op. Doet u uw jas niet even uit?’ Ze klapte het voetenbankje in en legde het kussen terug.

‘Wat liggen deze appartementen aan de achterkant toch mooi’, zei haar bezoekster terwijl ze haar poncho losknoopte. ‘Zo groen, zo rustig, toch heel anders dan aan de straatkant. Hé, daar heb je Rens Leffelaar! Ik wist niet dat je van hieruit elkaar kon zien.’ Ze zwaaide. ‘Dag Rens!’

‘Grijze spencer en een gietertje?’ vroeg Eline.

Ze zag het vonkje in de ogen van de andere vrouw, toen die zich omdraaide. ‘Geen gietertje.’

‘Dan is hij zeker klaar’, zei Eline. ‘Drie keer op een morgen is ook wat veel.’

Betsy Donselaar glimlachte. ‘Daar zult u zich wel een beetje op moeten instellen, vrees ik. Iedereen wil maximale privacy, maar zelf houdt niemand zich eraan. Soms heeft het veel weg van een dorp.’

‘Dat heeft ook z’n charme’, zei Eline. Haar bezoekster was minstens een jaar of acht jonger dan zij, dacht ze terwijl ze de poncho op een knaapje hing. Best nog jong voor een serviceflat. Een rond gezicht met een blozende, wat verweerde huid en stevige grijze krullen die vast van haarzelf waren. Iemand die veel buiten was, een wandeltype, maar anders dan zijzelf. Vriendelijke ogen, grijsblauw, helder, die alles leken te zien. Ook dat de hoorn naast het telefoontoestel lag, bijvoorbeeld.

‘Ach, wat dom van me.’ Eline hield hem even tegen haar oor en hing toen op. ‘Mijn dochter. Ik zal haar straks even terugbellen.’

‘Dus ik stoorde u toch.’

‘O nee, echt niet, hoor. Ik vind het leuk dat u langskomt. De bewonerscommissie, zei u? Daar wil ik zo meteen graag meer over weten. Maar laat ik eerst even iets te drinken maken. Wat mag ik u aanbieden?’

Toen ze in het keukentje met het koffieapparaat bezig was, kwam Betsy Donselaar er gewoon bij staan. Ze had niets van een mevrouw op bezoek, vond Eline, ze vroeg van alles en nog wat, niet op een hinderlijk nieuwsgierige manier, maar gemoedelijk, en echt geïnteresseerd. Het deed haar denken aan de keren dat Cleo langskwam in Heemskerk, speciaal voor haar.

‘Zo zien we ons kind tenminste nog eens’, had Eefje een keer opgemerkt.

Even bijbabbelen met Omi, kondigde haar kleindochter steevast aan als ze naast haar neerplofte in de serre. Later, toen ze al weer gewoon kon lopen en in de keuken deed wat haar hand vond om te doen, kwam ze op de keukentafel zitten, voeten op de stoel. Cleo kon zo onbevangen vragen en zó aanstekelijk luisteren dat Eline er een warm gevoel van kreeg en de verhalen vanzelf kwamen. Tot Eefje binnenkwam en het in één keer stil werd, alsof iemand de afstandsbediening gebruikt had.

‘Zal ik het blad nemen?’ vroeg Betsy Donselaar toen ze de kopjes ingeschonken had.

‘Graag’, zei Eline. Wat een kordate vrouw, dacht ze, iemand die je werk uit handen neemt. Niet opdringerig, gewoon iemand die zich nuttig wilde maken.

Toen ze met een kopje koffie tegenover elkaar aan tafel zaten, vertelde Eline verder en nu had ze de foto’s bij de hand zodat ze kon aanwijzen wie Eefje was, die zojuist gebeld had, haar oudste dochter, die in Heemskerk woonde en bij wie ze drie maanden in huis geweest was nadat ze in het voorjaar haar heup gebroken had. En Welmoet, de tweede dochter, getrouwd met een Canadees, die het vorig jaar nog overgekomen was met de kinderen, maar zonder haar man want die kon de paardenfarm niet zo lang alleen laten. Dit waren ze, haar kinderen. De tweeling Timmy en Sue en de oudste, Peter junior, die deed volgend jaar eindexamen. Zelf was ze er drie jaar geleden nog geweest, maar dat was misschien toch wel de laatste keer, want nu met die heup, ze was negenenzeventig en dan moest je het lot niet tarten. En dan had je nog Kees, de jongste, woonachtig en werkzaam in Groningen, zo zei Kees het zelf ook altijd, hij had een adviesbureau maar ze vergat altijd waarin. En dit waren Eefjes zonen, Jeroen en Tom, die bij de verhuizing zo goed geholpen hadden. De foto van hun zusje Cleo was ze vreemd genoeg nog niet tegengekomen, maar ze moest nog twee dozen uitpakken.

‘En dit is mijn man’, zei ze, terwijl ze de foto op de secretaire een beetje naar haar bezoekster toe draaide. ‘In april was het vier jaar geleden dat hij overleed. Hij is gynaecoloog geweest in het Spaarnegasthuis in Haarlem.’

Aandachtig knikkend keek Betsy Donselaar naar de foto en uit haar mond kwam zacht een geluid dat zowel een bevestiging als meeleven betekende. Toen keek ze Eline aan. ‘Negenenzeventig jaar’, zei ze. ‘Dat is een mooie leeftijd om een veilig onderkomen te zoeken.’ Ze moesten allebei lachen. ‘En, wat zijn uw eerste indrukken van De Groene Vallei?’

Met deze vrouw zou ze vriendin kunnen worden, dacht Eline. Ze wist nog niets van haar, maar ze voelde zich op haar gemak, nu al. En dat had ze heel lang niet ervaren. Zoals ze net reageerde op Otto’s foto, precies zoals zij dat zelf in zo’n situatie zou doen.

‘Tot nu toe heb ik geen spijt van mijn beslissing’, zei ze en toen ze hoorde hoe stijfjes dat klonk, zei ze er vlug achteraan dat ze eigenlijk nog geen indruk had na één dag, ze had alleen wat naar de tuin zitten staren en daar werd je ook niet wijzer van, maar dit was toch wel ongeveer haar bedoeling geweest. ‘Ik wilde zo lang mogelijk zelfstandig kunnen zijn, maar zonder de risico’s die je loopt als je alleen in een huis woont. En ik wilde gezelschap. Dan ligt de keus voor een serviceflat voor de hand. En dan alles liefst in een omgeving die me aanspreekt.’ Ze keek om zich heen. ‘Dit bevalt me. Ruim, zelfs na dat grote huis waar ik zo lang in gewoond heb, en van alle gemakken voorzien. Natuurlijk moet ik het hier nog echt gezellig maken, het is nu nog een beetje kaal. En de ligging… u zei het al. Mooier kan haast niet. En ik hoop dat ik onder de bewoners ook mensen zal ontmoeten die een beetje dezelfde interesses hebben als ik.’

Ze zag haar ogen op zich gevestigd. Ogen met een lichtje. Had ze overdreven?

‘U had geen beter moment kunnen kiezen’, zei Betsy Donselaar. ‘Volgende week dinsdag houden we ons driemaandelijkse bewonersoverleg. Het zou goed zijn als u erbij was. Als we onze gemiddelde opkomst halen, kunt u met dertig procent van hen kennismaken.’ Ze lachte. ‘Maar Agaath Overmeer zal er nog niet zijn, zoals u weet. Waar kent u haar van?’

‘O, dat weet u?’ zei Eline. ‘Heel lang geleden werkten Agaath en ik op dezelfde school. Sinds die tijd zijn we vriendinnen.’

‘Wat enig. Was u ook lerares handwerken?’

‘O nee, stel je voor.’ Ze moest lachen. ‘Ik werkte op de administratie. Later heb ik wel een akte Frans gehaald, maar ik heb nooit lesgegeven.’ Ze zweeg en keek naar buiten. ‘Dat was een heel bijzondere tijd. Mijn eerste man gaf daar ook les en we trokken altijd met z’n drieën op.’

‘Waar woonde u toen?’

‘In Apeldoorn. Daarna…’ Ze pakte haar kopje maar zag dat het leeg was. Was het verstandig om direct al de eerste keer de hele geschiedenis te vertellen? ‘Ik ben nogal wat keren verhuisd’, zei ze. Ach, ze zou het vast nog wel van Agaath horen. Over Bilthoven, de eerste jaren na de scheiding, toen ze om praktische redenen in de buurt van haar ouders was gaan wonen en Agaath na de avondcolleges in Utrecht vaak bleef slapen. Later Mijdrecht, Agaath was toen allang klaar met pedagogiek en werkte in Den Haag bij de inspectie, en zij zelf besloot dat het met het oog op de kinderen beter was als ze verhuisde naar de plaats waar ze ook werkte. Ze keek haar bezoekster aan. ‘Van wie hebt u gehoord dat wij elkaar kennen?’

‘Van het bureau. Het zal daar wel ter sprake gekomen zijn bij de inschrijving. Niet van Agaath zelf in ieder geval, want na dat ene kaartje uit, waar was het, Queensland geloof ik, zes weken geleden, heb ik niets meer van haar gehoord. Agaath is niet zo’n schrijfster. Maar dat geeft niet, ze is een uitstekende voorzitter. Als we haar niet gehad hadden, zou die bewonerscommissie nog steeds dat clubje oude bessen zijn dat alleen maar meierde over kapotte lampen in het trappenhuis. Ze komt toch over een week of drie thuis, is het niet?’

‘Ik geloof het wel. Ik heb een paar keer geprobeerd haar te bereiken bij haar nicht in Brisbane, omdat ik het plezieriger vond als ze van tevoren zou weten dat ik hier ook kom wonen. Maar het is niet gelukt.’

‘Nou, dan merkt ze het wel’, lachte Betsy Donselaar. ‘’t Lijkt me eigenlijk wel grappig als u elkaar opeens hier op de gang tegenkomt. Toch?’

Eline stond op om de koffiekan te halen. Zij voelde dat toch anders. Het was niet meer dan behoorlijk dat ze haar vriendin daarover inlichtte. Maar het was allemaal zo snel gegaan. Misschien kon ze vanavond nog eens proberen haar te bellen. Hoe zat het ook al weer met het tijdsverschil?

Toen ze terugkwam, bladerde haar bezoekster in haar boek. ‘Is dit goed, De tweeling?’ vroeg ze. ‘Van Tessa de Loo ken ik alleen een paar verhalen.’

En zo, onder het tweede kopje koffie, kwamen ze dus op boeken, op lezen en op het persoonlijke van smaak. Het was een typisch kennismakingsgesprek, vond Eline, vluchtig maar ook wel interessant, zeker met zo’n aardig mens. Daarom liet ze ook niet het achterste van haar tong zien toen het over voorkeuren ging, maar ze onthield wel dat het huis, zoals Betsy het noemde, een kleine maar bijzondere bibliotheek had, uit de nalatenschap van een vroegere bewoner. En nadat onder het derde kopje koffie vogelexcursies en favoriete wandeltochten gepasseerd waren, kregen ze het over muziek, maar toen stond haar bezoekster op.

‘Dat bewaren we voor een volgende keer. Want als ik daarover begin… Ik kwam alleen even kennismaken en nu is het al bijna half een. Schande.’

‘Voelt u zich maar niet bezwaard’, zei Eline. ‘Ik voel me nu al veel meer thuis dan eerst.’

Terwijl ze toekeek hoe haar bezoekster voor de spiegel haar baret op haar krullen paste, zei ze opeens: ‘Mag ik iets voorstellen? Ik denk dat ik van ons tweeën de oudste ben dus… Zullen we elkaar bij de voornaam noemen? Ik heet Eline.’

‘O, graag,’ zei Betsy Donselaar, ‘dat gemevrouw ook.’ Ze hield haar hoofd schuin. ‘Eén vraagje dan nog, Eline. Jij houdt van klassieke muziek, zei je. Bespeel je ook een instrument?’

Eline aarzelde. Toen zei ze: ‘Geen instrument. Ik heb vroeger veel gezongen. De laatste jaren komt het er niet meer zo van.’

‘In een koor?’

‘Heel lang geleden was ik lid van een oratoriumvereniging. Later heb ik in een kamerkoor gezongen.’

‘Sopraan, denk ik?’

‘Meestal wel. Waarom vraag je dat?’

‘Dat’, zei Betsy geheimzinnig, haar hoofd schuin, één voet al in de gang, ‘vertel ik je een andere keer. Leuk met je kennisgemaakt te hebben, Eline. En misschien tot dinsdagavond!’

Eline keek haar na terwijl ze met stevige stappen de binnengalerij afliep. Terwijl ze de deur sloot, zag ze aan de overkant van de gang de vitrage bewegen. Dat was iets waaraan ze heel erg zou moeten wennen, dat ze in de gaten gehouden werd. Misschien was het beter om erboven te staan, anders zou ze zich maar blijven ergeren.

Ze liep door naar de slaapkamer en schoof een van de verhuisdozen voor de kast. Dat zou ze nu meteen maar even doen. Ze voelde zich opgewekter dan ze in dagen geweest was. En toen ze even later naar buiten keek en de man van het gietertje weer zag kijken, kon ze het niet laten om even naar hem te knikken, langzaam en met nadruk, zodat hij zich niet kon vergissen. Tot haar verrassing knikte hij terug. ‘Dag… Rens’, mompelde ze en ze wendde toen snel haar hoofd af. Je kon best lachen met Betsy. Haar blik dwaalde naar de bloeiende borders en de donkere cipressen erachter. Het had wel iets van een Italiaanse tuin, ze zou zich zó kunnen voorstellen dat achter die groene boomtoppen in de diepte een meer lag, zoals bij het hotel in Orta San Giulio. Ze schudde haar hoofd. Dit was niet het moment om daar weer aan te denken.

En nou had ze toch nog vergeten te vragen aan Betsy of er een hek was.

2

Voor het afstapje naar de ingang van de recreatiezaal stond ze even stil en keek door de dubbele deur naar binnen. Er was nog bijna niemand. Naast de tafel op de verhoging stond Betsy Donselaar te praten met een lange, kalende man met een lichte bril. Ze liet hem iets lezen en daarna bogen ze zich over papieren die op tafel lagen. Achter hen rolde de huismeester een snoer uit naar een kastje tegen de achterwand. De zitjes van de koffiecorner, waar ze vanmorgen in haar eentje een kopje had gedronken, hadden nu plaatsgemaakt voor rijen rechte stoelen tussen de ramen en de biljarthoek. Op de achterste rij zaten een man en een vrouw zwijgend naast elkaar. Eline streek even langs haar jurk, haalde diep adem en zette de punt van haar stok op de trede voor haar.

‘Goedenavond’, zei ze met een glimlach en een knikje.

Het paar op de achterste rij groette terug, Betsy keek op.

‘Eline! Wat leuk dat je gekomen bent!’ Met uitgestoken hand kwam ze op haar toelopen. ‘Nogmaals welkom, zal ik maar zeggen. Straks aan het begin zal ik je even introduceren, dan weet iedereen wie je bent.’

‘Als ik maar niet iets over mezelf hoef te vertellen’, zei ze.

Betsy lachte. ‘Eigenlijk breng je me op een idee. Maar wees maar niet bang, dat is geen traditie hier.’ Ze legde haar hand op Elines arm. ‘Ik wil je even voorstellen aan de grand old man van de bewonerscommissie. Sander, dit is Eline Marchand, je weet wel, de vriendin van Agaath.’

Was het die lichte bril of waren het z’n ogen, dacht Eline. Kalm, beheerst, een tikje afstandelijk. ‘Vreeman’, zei hij en zijn stem klonk zoals die moest klinken, vond ze. ‘Dat “grand old” komt geheel voor rekening van Betsy. Ik vind het leuk om met u kennis te maken.’

‘Ik moet hier wel even bij kunnen.’ De huismeester drong tussen hen door. ‘Mevrouw Donselaar, volgens mij moet-ie ’t nu doen. Als u ’m even uitprobeert, dan weten we het zeker.’

‘Ik kom, Gijs. Eline, ken jij meneer Van Dusschoten al? Ons aller huismeester?’

‘Ik heb al kennisgemaakt met meneer’, zei Eline.

Van Dusschoten knikte. ‘Zo is dat. Dag mevrouw.’

De stofjas van vanmorgen had plaatsgemaakt voor een colbert. Het maakte niet veel uit. Ze zag Vreeman kijken. ‘Ik ga een plaatsje zoeken’, zei ze.

Direct na het ontbijt was ze bij de huismeester langsgegaan om Huberts onheuse gedrag goed te maken. Ze had een blikje Pantertjes meegenomen als aardigheidje omdat ze zich van de dag van de verhuizing herinnerde dat er zo’n blikje op de tafel in zijn kantoortje had gelegen. Maar hij rookte niet, al twintig jaar niet meer, zei hij, op een toon alsof ze dat best had kunnen weten. Met een scheef lachje had hij het toch aangepakt, omdat zijn schoonzoon die dingen soms weleens rookte, zoals hij zei, dat blikje had hij ook van hem, hij bewaarde er z’n zegeltjes in. En verder vond hij dat iedereen zich aan de aanwijzingen van de huismeester moest houden, bewoners en bezoekers, of ze nou heel geleerd waren of in een deftige auto reden of niet, want die regels waren er niet voor niets en als iedereen maar deed waar hij zin in had, dan was het binnen de kortste keren een zootje. Hoewel hij nog geen vijftig kon zijn, straalde hij een ouderwets soort chagrijn uit. Ze had zich moeten beheersen om de sigaren niet weer uit zijn handen te grissen. Maar ze kende het type. Dit was iemand die je te vriend moest houden.

‘Test…’ zei de stem van Betsy. De nagalm ging over in een schrille fluittoon, die abrupt afgebroken werd. ‘Nog maar een keer, maar dan niet zo dicht erop’, zei de huismeester.

Vanaf haar plaats bij het raam halverwege de zaal zag Eline de bewoners van De Groene Vallei binnenkomen. Sommigen liepen eerst even langs de bestuurstafel en degenen die in haar buurt gingen zitten, groetten haar met een knikje. De begroetingen waren familiair maar beschaafd. Er werd gepraat en gelachen, de meesten kenden elkaar natuurlijk al jaren. Het deed haar een beetje denken aan het gezelschap van de busreis naar Toscane die ze een paar jaar geleden gemaakt had. Dezelfde gemoedelijke sfeer, dezelfde toon. Het was een jaar na Otto’s dood, de eerste keer dat ze er echt uit was, en het had haar goed gedaan, ook al had ze zich weinig met haar reisgenoten bemoeid. Aardige mensen, dat zeker, beschaafd, er kwam toch een bepaald soort op af. Hier ook, je kon merken dat er een zekere ballotage plaatsvond, zoals Eefje haar had verteld. Alleen in haar geval was dat niet nodig geweest, maar dat had andere redenen.

‘Is deze plaats vrij?’ vroeg een scherpe luide stem. Eline schrok op. Een kleine vrouw met dikke brillenglazen stond naast haar. Voor ze kon antwoorden, schoof de vrouw langs haar en ging zitten. Ze knipte haar tas open en dook er bijna met haar hele gezicht in.

Eline keek op haar horloge. ‘Ze zullen zo wel gaan beginnen’, zei ze. De vrouw reageerde niet. Ze had een pakje papieren zakdoekjes opgediept en peuterde aan de verpakking.

Eline draaide zich naar haar toe. ‘Gaat u vaak naar deze vergaderingen?’ Weer kwam er geen reactie. Toen zag ze het hoortoestel achter het rechteroor.

Daar was haar overbuurvrouw, hoe heette ze ook al weer… mevrouw Barends. Misschien konden ze in de pauze eens even kennismaken, dan hoefde ze daar niet direct op bezoek. En dat was dus haar man. Ze stelde zich opeens voor hoe het geweest zou zijn als zij hier met Otto had gezeten. Dat hij nu ook meneer Barends had zien binnenkomen achter zijn vrouw, een beetje lacherig, onhandig groetend voor hij ging zitten. Zijn onvermijdelijke commentaar, net luid genoeg om door ieder verstaan te worden, ze had vaak zulke situaties meegemaakt. ‘Die komt zeker ook niet vaak meer de deur uit.’ Otto kon de vreselijkste dingen zeggen. ‘Ik wil hier niet bij horen’, zou hij gezegd hebben. ‘Ik hoef niet elke dag aan mezelf herinnerd te worden. Als je dat maar weet, Lien.’ Hij doelde dan weliswaar op een bejaardentehuis, maar het verschil met een serviceflat zou hij nauwelijks zien. Dat was trouwens niet de goede aanduiding, ze had vanmorgen in een briefhoofd een ander woord gezien. Seniorencentrum, dat was het. Ze keek naar de hoofden voor haar en heel even kwam het radeloze gevoel van de eerste dag terug. Vanaf nu was dit haar leven. Wonen tussen mensen van haar leeftijd, of in ieder geval zo goed als. Wellevend babbelende generatiegenoten, met wie ze ouder zou worden, steeds ouder, jaar na jaar tot ze doodging. Als ze tenminste niet al voor die tijd te gebrekkig was of dement, en ergens opgeborgen. Dat kon ook haar overkomen, hoe goed ze nu ook was, waarom niet? Want wat was er toch al veel veranderd de laatste maanden, en zo snel.

Toen Otto nog leefde, had oud worden haar nooit een probleem geleken. Gewoon, naast hem of beter twee stappen achter hem, for better and for worse, en het ging sinds hij gestopt was met de praktijk eigenlijk alleen maar beter tussen hen. Ze zouden zo lang als dat mogelijk was in hun huis blijven wonen, misschien wel tot het eind, hadden ze optimistisch gezegd nadat ze achter de garage een extra slaapkamer met een badcel hadden laten bouwen. Indien nodig konden ze helemaal gelijkvloers leven, alleen Otto’s werkkamer was boven, maar daar vonden ze wel wat op als het zover was. Het was vooral haar man geweest die erop gestaan had. Zelf vond ze het wat onwezenlijk, een beetje overdreven zelfs, al die voorzorgen terwijl ze beiden kerngezond en vitaal waren. Maar het was allemaal totaal anders gelopen.

‘Dames en heren’, zei de stem van Betsy Donselaar. ‘Wilt u gaan zitten? Het is kwart over acht en ik stel voor dat we beginnen.’ Ze leunde naar voren en tikte dreunend op de microfoon. ‘Doet-ie ’t nou eigenlijk?’ vroeg ze. Uit de zaal klonken bevestigende uitroepen. Eline zag hoe Sander Vreeman, die tussen Betsy en een andere, veel oudere vrouw aan de bestuurstafel plaatsgenomen had, zich naar de anderen boog en iets zei. Een glimlach trok over de gezichten. Er gaat rust van die man uit, dacht ze. Hij woont hier toch ook maar. En Betsy. En Agaath.

‘Nou, ’t zal me benieuwen!’ De vrouw naast Eline keek haar niet aan, maar de woorden waren toch wel voor haar bestemd, veronderstelde ze. Ze boog zich wat naar haar toe.

‘Hoe bedoelt u?’ vroeg ze, goed articulerend.

‘De laatste keer ging het toch helemaal nergens over! Zonde van m’n tijd. Maar deze keer heb ik tenminste zelf wel een punt. Ze moeten niet denken dat alles zomaar kan.’ Ze snoof en frunnikte met stramme vingers aan een apparaatje dat op haar borst hing. Eline knikte. Ze had geen idee waar haar buurvrouw het over had. Ze leek een beetje op een kip, zoals ze daar zat met haar kin op haar borst, een vinnig bijziend krielkipje.

Betsy had flair, stelde Eline na het openingsspeechje vast. Een beetje zenuwachtig was ze wel, soms struikelde ze over haar woorden, ook toen ze haar vroeg om even te gaan staan zodat iedereen de nieuwe bewoonster kon zien. Eline Marchand, geboren Veninga, Betsy zei het precies verkeerd, zodat ze het zelf maar even herstelde, wat weer verwarring gaf omdat ze wel haar meisjesnaam aan wilde houden. Maar met een grapje over emancipatie stapte de plaatsvervangend voorzitter over naar de mededelingen. Eline probeerde aandachtig te luisteren, want het ging over zaken waar ze nog niets van wist, maar telkens dwaalden haar gedachten af. Een vrouw twee rijen voor haar keek af en toe over haar schouder in haar richting, en toen hun blikken elkaar een keer kruisten, glimlachte ze. Die had er zeker ook moeite mee. Gelukkig dat de notulen in het contactblaadje zouden komen, zoals Betsy had aangekondigd.

Bij het laatste agendapunt voor de pauze, de aanleg van de tweede lift, gaf Betsy het woord aan Sander Vreeman, die namens de bewonerscommissie de besprekingen tussen het bestuur en de aannemer had bijgewoond. Eline herinnerde zich dat ze bij de rondleiding van een maand geleden iets over de nieuwe lift gehoord had, maar ze had zich toen zo geërgerd aan Eefjes overdreven enthousiasme, dat ze er niets van onthouden had. Op ontspannen toon resumeerde Vreeman de planning en de tijdelijke effecten voor de dagelijkse gang van zaken. Het westelijke trappenhuis bleef in gebruik, maar op alle verdiepingen werd een gedeelte afgeschoten waardoor de doorgang enigszins bemoeilijkt zou worden. Het stiltecentrum werd voor de duur van de verbouwing buiten gebruik gesteld, terwijl men voor de expositieruimte op de eerste verdieping nog naar een alternatief zocht. De afspraken met het centrum voor kunstzinnige vorming zouden zo veel mogelijk nagekomen worden. De uitkomst echter, zei hij met een glimlach, zou al het ongemak doen vergeten.

Waarom woonde zo’n man niet op zichzelf? vroeg Eline zich af, terwijl ze luisterde naar zijn antwoorden op vragen uit de zaal. Zijn leeftijd kon het niet zijn. Wat bewoog mensen om op een gegeven moment in hun leven zo’n keus te maken? Of lag het aan haar? Had zij een verkeerde voorstelling van het leven in een appartementencomplex als dit?

‘Nog meer vragen?’ vroeg Betsy.

‘Ik heb nog een vraag’, zei een lijzige stem. Eline keek om en herkende de man van het gietertje. Hij was gaan staan waarbij hij de leuning van de stoel voor hem omklemd hield. ‘Net als iedereen ben ik erg blij dat het nu eindelijk zover is met de lift. En mijn behoefte aan stilte kan ik wel enige tijd ophouden. Ervaring met aannemers heeft mij echter wat sceptisch gemaakt over planningen. Kan de commissie mij de zekerheid geven dat de aanleg minder tijd zal gaan kosten dan de toewijzingsprocedure heeft genomen? Ik zou het zeer op prijs stellen als ik nog bij leven van de lift gebruik zou kunnen maken.’

Vreeman wachtte tot het gelach bedaard was. ‘Ik acht mij niet bevoegd om over uw fysieke conditie te oordelen, meneer Leffelaar, maar drie maanden geef ik u toch nog wel. Zoals gezegd begint de aannemer over twee weken en met de aanleg zal zo’n twee en een halve maand gemoeid zijn. Alleen, zoals u blijkbaar weet, in de bouw is niets zeker. Maar we hebben goede hoop.’

Eefje had haar enthousiast toegeknikt. ‘Dicht bij jouw kamer, mam! Dat is best fijn voor als je weer last van je heup zou krijgen.’ Doe niet zo overdreven, had ze gedacht, op de beletage zeker. Zij nam de trap wel. Eef was over alles enthousiast geweest, veel meer dan zijzelf. Ze had zo lopen jubelen dat Eline bijna had gevraagd of ze er zelf niet wilde wonen. Met Hubert werd het toch niets meer. Maar dat soort dingen zei je niet, zeker als je geen keus had. Het was ook in haar eigen belang dat ze vertrok. Sterker nog, ze was er zelf over begonnen.

Na Otto’s dood was ze nog maar een half jaar in het grote huis gebleven. Geen plezierige tijd, daar kwam ze eerlijk voor uit. Toen was het verkocht omdat de kinderen van Otto hun deel opeisten en zij was verhuisd naar een patiobungalow aan de andere kant van het dorp, kleiner, knusser en vooral ook veiliger naar haar idee. Ze had daar ruim drie jaar gewoond, eerst in haar eentje, later in het gezelschap van een Schotse terriër, precies zo’n hond als haar ouders vroeger hadden, jolig maar waakzaam. En als haar voet op die ongelukkige decemberavond niet achter het badkamerkleedje was blijven haken, woonde ze er nu nog. Een nacht en driekwart van de dag daarop had ze op de behaaglijk verwarmde maar op den duur onverdraaglijk harde vloer van de badkamer gelegen, niet zichtbaar vanaf de straat en door de vlijmende pijn in haar heup niet in staat zich te verplaatsen. MacMillan scharrelde om haar heen, maar zijn meelevende blafje was meer voor haar bestemd dan voor de buitenwacht. Tot haar buurvrouw, ongerust geworden omdat de vuilcontainer maar op straat bleef staan, uit zichzelf kwam kijken.

Toen het ziekenhuis na vijf dagen, waarvan er zelfs nog twee in een weekend vielen, oordeelde dat het voordeliger was als ze elders herstelde, was het niet meer dan logisch dat ze inging op het aanbod van Eefje en Hubert. Terug naar huis was in dit stadium onmogelijk en het alternatief, tijdelijke opname op de verpleegafdeling van een verzorgingshuis, schrikte haar nog meer af dan een verblijf bij haar kinderen. In hun grote huis had ze in ieder geval een kamer voor zichzelf en, ook al ging het allemaal wat onhandig, voor de verzorging die ze bij hen kreeg, had ze thuis maanden op een wachtlijst moeten staan. Maar ze wisten allemaal vanaf de eerste dag dat dit slechts een tijdelijke oplossing kon zijn.

Een paar jaar geleden, toen de kinderen een keer op bezoek waren, had ze een stukje uit een tijdschrift voorgelezen over wat daar het Italiaanse model genoemd werd. Ouders die tot hun dood bij hun kinderen bleven wonen, hun plaats behielden, hun waardigheid, in een respectvolle verhouding. Meer nog, generaties van één familie die samen een huis bewoonden, elkaar opvolgden in de tijd als bomen in een bos, zo stond dat in het artikel. Waarom kon dat in zuidelijke landen wel? Ze zag nog de veelbetekenende blikken van de kinderen en ze wist toen al en nu weer dat zij daar niet de moeder voor was en Eef en haar man, en ook Kees, niet de kinderen. Ze moest er niet aan denken. Zelfs die drie maanden bij Eefje en Hubert waren bijna al te veel geweest. En dat niemand dat voor de ander wilde toegeven, was nog het pijnlijkste. Toen ze weer zonder krukken kon rondscharrelen en voorzichtig begon over teruggaan naar haar huis, zag ze, voordat de bezwaren kwamen, de opluchting in hun ogen. Ze hoefden elkaar niets wijs te maken, het zou voor iedereen een bevrijding betekenen. Toen pas bleek dat Eefje en Hubert zonder haar in te lichten informatie hadden ingewonnen over andere woonvormen voor ouderen, zoals ze het noemden. ‘Na wat er gebeurd is, vinden we het niet meer verantwoord dat je zelfstandig blijft wonen, moeder.’ Huberts zuinige mond stond nog zuiniger dan anders.

‘Zo, vinden jullie dat’, had ze gezegd.

Het deed pijn, alles. Dat ze misschien haar huisje moest prijsgeven, dat haar eigen kind achter haar rug iets had ondernomen alsof haar moeder niet goed bij haar hoofd was. Dat ze oud werd en de dingen niet meer te keren waren. Maar diep in haar hart, zo diep dat ze zich dat pas later realiseerde, was ze opgelucht. Ze durfde niet meer. Maar dat was later, in het begin had ze geprotesteerd en zelfs een klein beetje lijdelijk verzet gepleegd. En daarna had ze het grotendeels over zich laten komen.

‘Geen vragen meer?’ zei Betsy. ‘Dan stel ik voor dat we eerst even pauzeren…’

‘Ik heb een vraag’, zei de vrouw naast Eline.

‘Mevrouw Ittersum. Gaat uw gang. Dan bent u de laatste.’

De vrouw ging staan. ‘Ik heb gehoord dat er weer een huurappartement verkocht is, terwijl er vorig jaar was besloten…’

Betsy Donselaar onderbrak haar. ‘Mevrouw Ittersum, dat is iets voor de rondvraag. We hebben het nu over de verbouwing.’

‘Wat zegt u?’

Betsy trok de microfoon naar zich toe. ‘Straks bij de rondvraag kunt u daar een vraag over stellen. Goed? Dan is het…’

‘Wanneer is de rondvraag?’

‘Na de pauze. Eerst moeten we het nog even hebben over het groot onderhoud en de offerte van het evenementenbureau…’

De vrouw keek Eline aan. ‘Wat zegt ze nou allemaal?’ En toen stak ze haar hand op. ‘Mijn zoon komt me straks halen. Daarom wil ik mijn vraag nu stellen. Dat mag toch zeker wel?’

Eline zag dat Vreeman Betsy iets influisterde. De voorzitster boog zich naar de microfoon.

‘Dat lijkt me een goede reden om een uitzondering te maken.’

Weer keek de vrouw Eline aan. Ze knikte haar bemoedigend toe. ‘Toe maar, stelt u uw vraag maar.’ Het was toch wel een zegen dat haar gehoor nog goed was, dacht ze. Je raakte zo gauw in een isolement. Maar dat krielkipje naast haar wist nog precies wat ze wilde. Er bestonden blijkbaar vaste afspraken over percentages huur- en koopappartementen, dat wist ze trouwens helemaal niet, ze had gedacht dat het allemaal koop was, en nu was er volgens haar buurvrouw een huurappartement in de verkoop beland buiten de procedure om en zonder dat het eerst aan de huidige bewoners was aangeboden…

‘Mevrouw Ittersum’, zei Betsy. En toen nog een keer heel luid: ‘Mevrouw Ittersum! Dit is niet het goede adres voor die vraag. U moet bij het stichtingsbestuur zijn. Wij gaan daar niet over.’

Nu leek ze echt op een vogeltje, dacht Eline. Haar kin omhoog, die felle blik. ‘Nee mevrouw, maar we mogen ons daar wél mee bemoeien! Dat is juist ook de taak van de bewonerscommissie. Toezien op de uitvoering van het beleid als het om zaken gaat die de bewoners van De Groene Vallei betreffen. Zo’n bestuur kan wel van alles besluiten…’

Er trok een rimpeling door de zaal. ‘Nou, nou, nou’, zei een stem vlak bij Eline en hoofden draaiden zich haar kant uit.

Boven alles uit was Betsy’s stem te horen. ‘Natuurlijk, natuurlijk, in principe hebt u daar gelijk in, mevrouw Ittersum. Ik beloof u, op de eerstvolgende vergadering met het bestuur – wanneer is die ook al weer, Sander? 28 september? – zullen we hier een vraag over stellen. Om welk appartement gaat het ook al weer?’ En toen er geen antwoord kwam: ‘Mevrouw Ittersum, welk appartement bedoelde u?’

Weer keek de vrouw Eline aan. ‘Welk appartement?’ verduidelijkte ze.

‘Nummer 117’, zei de vrouw.

‘Genoteerd!’ zei Betsy. ‘En dan is het nu pauze. De koffie is voor rekening van de commissie en de overheerlijke cake wordt u aangeboden door het bak- en braadgroepje Koek & Zopie, waarvoor zoals altijd onze hartelijke dank.’ Nog voor het waarderende applausje was uitgestorven, corrigeerde de voorzitster haar laatste mededeling. De cake was wegens omstandigheden aangeschaft bij de plaatselijke banketbakker en het groepje deed een dringende oproep uitgaan om nieuwe leden.

Toen Eline een kopje gevuld had uit de koffieketel en zich omdraaide, botste ze bijna tegen een vrouw op die vlak achter haar stond.

‘O, pardon’, zei ze. ‘Dat gaat nog maar net goed.’

De vrouw bleef staan en keek haar vol verwachting aan. ‘Lientje Marchand’, zei ze. ‘Ik zag meteen dat jij het was. Ken je mij nog?’

Het was de vrouw die daarstraks een paar keer naar haar gekeken had. Eline keek naar het vriendelijke, een beetje bolle gezicht en zocht in haar geheugen. Een collega uit Apeldoorn? Nee, in die tijd noemde niemand haar zo. Nog langer geleden waarschijnlijk. Iemand van haar school. ‘Niet zeggen’, zei ze. ‘Ik moet er zelf opkomen.’

‘Ik moet toch nog even koffie pakken’, zei de vrouw. ‘Maar ik zal je één aanwijzing geven. De tweede bank van achteren, bij het raam. Choix de mots, Westerveld. Ik ben zó terug.’

De koffie was bitter en niet erg warm meer. Die had hier vast de hele dag gestaan, dacht Eline. Ze keek naar de vrouw die haar aangesproken had. Een leuk permanentje maar te hoog boven haar lange hals en de wat hangende schouders. Een figuur als een peer. Choix de mots. Dat was de mms natuurlijk, Frans. En welke naam had ze ook al weer genoemd? ’t Voelde altijd zo vervelend als je iemand niet herkende. Maar zelfs die bank bij het raam zei haar niets. De vrouw draaide zich om en kwam glimlachend op haar toelopen.

‘Ik zal je maar helpen’, zei ze. ‘De Betje Wolff-mms, de tweede klas. Westerveld gaf Frans, weet je dat niet meer? Hij noemde ons soms in een adem. Leentje en Lientje. Herinner je je ’t nu?’

‘Dat is waar’, zei Eline. ‘Leentje en Lientje. Jij bent Leentje.’

‘Heel goed’, zei de vrouw. Ze stak haar hand uit. ‘Heleen de Rover. Maar toen heette ik Leny Vrugt. En die malle Westerveld was dol op alliteraties. Stel je nou toch voor, ’t is meer dan zestig jaar geleden. Wat zeg ik, bijna zeventig.’ Ze schudde haar hoofd. ‘Wanneer ben je hier komen wonen? Nog maar kort geleden toch?’

‘Vorige week. ’t Is allemaal nog heel erg nieuw voor me. Maar dit is een goede gelegenheid om met iedereen kennis te maken.’

‘Dat is het zeker,’ zei Heleen de Rover, ‘want zo vaak zie je elkaar niet. De meesten leven hier erg op zichzelf. Wat dat betreft, verschilt het niet zo veel van een gewoon flatgebouw. Weet je dat jij eigenlijk heel weinig veranderd bent?’

‘Nou…’ Eline glimlachte. ‘En, woon jij hier lang?’

‘In maart zes jaar al weer. We zochten al heel lang iets in de buurt van de kinderen… Nee, dat is niet waar, ’t begon ermee dat mijn man last kreeg van zijn hart, hij was toen een paar jaar met pensioen, maar we hadden weinig zin om al in een verzorgingshuis te trekken. Toen hoorden we van een serviceflat waar je zorg kunt inhuren, om het maar zo te zeggen. Dat was natuurlijk een uitkomst. En zo is ’t gekomen.’ Het laatste zei ze met een zachte g. ‘En ik moet zeggen, we hebben er geen dag spijt van gehad. Het bijzondere is, we hebben die zorg nog nooit nodig gehad. Mijn man kan zich met zijn medicijnen uitstekend redden, eigenlijk veel beter dan toen we ons huis nog hadden en…’ Ze keek Eline aan. ‘Jij woont hier alleen, is het niet?’

‘Ja.’

‘Ben je…?’

‘Mijn man is overleden’, zei Eline. ‘Een paar jaar geleden. Even m’n kopje wegzetten.’

Heleen de Rover drentelde met haar mee. ‘Zie jij nog weleens iemand van vroeger, van het Betje Wolff?’

Betsy Donselaar kwam op Eline toelopen. ‘Eline…?’

‘Nee, nooit meer’, zei ze. ‘’t Is ook meer dan zestig jaar geleden.’ Ze zette het kopje op de tafel. ‘Ha, Betsy.’

‘Ik wil even zeggen dat je je het niet moet aantrekken, hoor, van het appartement. Daar is helemaal niets mee aan de hand, alleen horen sommige mensen een klok luiden…’

‘Wat bedoel je?’

‘De verdeling van woonruimte is een zaak van het bestuur en de procedures daarvoor liggen gewoon vast. Er is niets verkeerds…’

‘Betsy,’ zei Eline, ‘dat vind ik allemaal prima, maar ik begrijp niet waarom je mij dat komt uitleggen. Heb ik daar iets mee te maken?’ Ze zag Heleen aarzelen en ze knikte haar toe. ‘Ik zie je straks nog wel!’

‘Het ging toch over jouw appartement?’ Betsy’s blozende gezicht werd een tint donkerder. ‘Of heb ik het mis? Die vrouw die naast je zat, Magda Ittersum, die had het toch over nummer 117?’

Eline keek haar met grote ogen aan. ‘Je hebt gelijk. Ik woon op nummer 117. Nou, dat is nou toch ook wat. Je zult het wel vreemd vinden, maar dat drong helemaal niet tot me door.’

‘Des te beter.’ Opeens stond Sander Vreeman bij hen. ‘Er is ook niets aan de hand, Eline. Mag ik Eline zeggen?’

Ze keek in zijn kalme grijze ogen en zei: ‘Maar natuurlijk, Sander.’

‘En heb je al kennisgemaakt met mijn gevreesde tegenstander van de dinsdagavond? Wouter Meijerink, Eline Marchand.’

Een reusachtige rossige man met grote weke handen boog zo diep dat ze even dacht dat hij haar hand zou kussen. ‘Tegenstander waarin?’ vroeg ze.

‘Wij spelen schaak’, zei de reus. Zijn stem kwam uit de diepte. ‘Op het scherp van de snede.’

‘O, wat enig’, zei ze. ‘Mijn man en ik schaakten ook dikwijls.’

‘Hoor je dat, Sander?’ Meijerink liet eindelijk haar hand los. ‘Iemand met spelervaring.’

En toen lag het voor de hand dat Vreeman haar hoffelijk uitdaagde voor een partij, en ook dat zij die uitdaging even hoffelijk aannam onder de voorwaarde dat ze de tweekamp niet verstoorde, waarop Meijerink natuurlijk voorstelde om er een driekamp van te maken, waarna Betsy zei dat Eline nu al ten deel viel wat haar in drie jaar tijd niet gelukt was en dat ze zich nu maar terugtrok om het einde van de pauze aan te kondigen, want je had nu eenmaal luxe paarden en werkpaarden. En in de speelse conversatie en de kleine plagerijen die erop volgden en die een constante lach om haar mond brachten, voelde Eline zich opeens even zweven, de gewaarwording die ze vroeger weleens had als ze zich vrij voelde, onbekommerd, onbezorgd, een sensatie die dicht in de buurt kwam van geluk. Voor het eerst sinds lange tijd voelde ze zich ergens thuis. Dít had Otto eens moeten zien, dacht ze.

Achter in de zaal zag ze Heleen de Rover staan, in haar eentje, ze stond tegenover een schilderij en toen iemand haar passeerde, keek ze om, haar hoofd wat schuin. En op dat moment keerde bij Eline de herkenning terug, een scherfje van een herinnering, meer niet. Die houding, die wat hulpeloze, vragende uitdrukking op haar gezicht, het riep opeens iets bij haar op dat verder ging dan wat haar klasgenote zelf had verteld. Even sloot ze haar ogen, maar ze kreeg er geen vat op. Het was als een puzzelstukje dat in een verkeerde doos terechtgekomen is.

3

Onder de luifel van de hoofdingang was het nog koel, maar eenmaal op straat voelde Eline dat de vochtige warmte van de laatste dagen nog niet voorbij was. De zon stak, hoewel het nog maar net negen uur was, een branderig, scherp licht in een lucht die naar onweer stond. Ze haalde haar zonnebril tevoorschijn en terwijl ze de glazen tegen het licht hield en schoonwreef, keek ze naar de gevel van haar nieuwe huis. Nou ja, háár… maar hoe moest ze het anders aanduiden, dacht ze, als ze het woord ‘tehuis’ per se niet wilde gebruiken omdat dat zo aan een inrichting deed denken?

Mooi kon ze het gebouw niet noemen, maar het was in ieder geval niet zo’n doos zonder kraak of smaak. Door de twee uitspringende gedeelten in de voorgevel ter hoogte van de dwarsvleugels had het iets voornaams, en ook door de gele stenen, alsof het van… kom, hoe heette de architect van het Hilversumse raadhuis nou… Het was natuurlijk niet van hem, dat wist ze ook wel, maar toch. Alleen de ingang was een beetje kaal, met de naam in van die armetierige krulletters erboven. Toch een beetje bejaardenhuisachtig.

Zelfs op zaterdag was er vrij veel verkeer. Dat maakte het wel levendig, ook door de winkels aan de overkant, en toch niet té. Een leuke straat, met die perkjes in het midden en bloembakken tussen de parkeervakken. Een straatweg was het, ze wist dat veel oude doorgaande wegen in de kuststreek zo heetten. Aan deze kant was hij overigens veel saaier, met grote vrijstaande huizen naast elkaar, voor het merendeel in gebruik als kantoor, met tegelplaatsjes in plaats van tuinen en erg veel gesloten zonwering. Acht telde ze er tot de eerste zijstraat, het mooie hoekhuis met het piepkleine torentje inbegrepen, waarin tot haar verrassing een kantoor gevestigd was van de makelaardij die sinds een maand bezig was haar huisje te verkopen. Hubert kende de directeur ergens van en had de firma aanbevolen. Hubert kende veel mensen. Maar de drie bezichtigingen die er tot nu toe geweest waren, hadden nog geen bod opgeleverd. Ze keek op een afstand even naar de foto-etalage, maar liep toen de zijstraat in. Nu maar niet. Het maakte haar toch alleen maar verdrietig.

Dit was echt een groen laantje, bijna net zo groen als dat waar ze gewoond had. Stevige bomen met kruinen die elkaar raakten en wortels die de tegels omhoogdrukten zodat ze goed moest kijken waar ze liep. Tuintjes met brede geschoren hagen en borders vol bloemen. Een vrouw met een snoeischaar in de hand knikte naar haar over de heg. Naast de stoeprand zaten twee meisjes op hun hurken en trokken oranje en blauwe krijtlijnen op de tegels, een hinkelbaan. Nu bleef ze wel even staan, het was ook heerlijk in de schaduw. Weer sloeg ze rechtsaf, de laan in die evenwijdig aan de straatweg liep en ze wandelde langs hoge twee-onder-een-kaphuizen met diep tuinen en opritten van rood grind tot aan het stuk groen waar De Groene Vallei moest liggen. Op de hoek stond de enorme rode beuk waarvan ze het topje vanuit haar raam kon zien, en daarachter manshoge hulststruiken. Iets verderop kwamen het dak en de balkons van de bovenste etages van het huis in zicht. En daar waren de cipressen, in een lange verspringende rij met lage heesters ervoor. Vóór de tweede dwarsvleugel moest haar appartement liggen, maar of dit nu de eerste of de tweede was, wist ze niet, ze kon zich nog niet zo goed oriënteren. Wel een dichte begroeiing hier, en stekelig ook. Was er nu een hek of niet? Ze liep het gras op en bukte zich.

‘Kan ik u helpen, mevrouw?’

Eline drukte zich overeind op haar stok. Een jonge vrouw keek naar haar over het dak van haar auto, haar arm op het portier, ze moest net gestopt zijn.

‘Nee, dank u’, zei ze. Ze voelde dat ze een kleur had.

‘Bent u iets kwijt soms? Wil ik even helpen zoeken?’

‘Nee, echt niet. Ik keek even naar die struiken.’ Ze praatte zo beslist mogelijk. ‘Dank u wel.’

Het bleef erg stil achter haar terwijl ze verderliep. Toen de auto haar ter hoogte van de volgende zijstraat voorbijreed, zag ze dat een jongetje op de achterbank zich helemaal omdraaide om naar haar te kijken. Het was goed bedoeld geweest, dacht ze, maar wel een beetje vernederend. Straks gingen ze haar nog terugbrengen. ‘Woont deze dame hier?’ Vreselijk.

In de bloemenwinkel schuin tegenover De Groene Vallei aarzelde ze tussen een vrolijke bos floxen en een tuiltje fresia’s. Ze wist nog helemaal niets van haar buren. Fresia’s dan maar, een beetje saai maar ze stonden wel langer. Daarna neusde ze even in de boekhandel ernaast, maar na een paar minuten stond ze weer buiten. Natuurlijk kon je in zo’n kleine plaats ook niet meer verwachten dan dit. Toen ze ten slotte met haar halfje bruin de bakkerswinkel uit kwam, stond ze tegenover haar overburen.

De vrouw herkende haar het eerst. ‘Zo buurvrouw, al vroeg op pad!’

‘Zeker, mevrouw Barends,’ antwoordde ze opgewekt, terwijl ze de fresia’s achter haar rug hield, ‘de vroegte wint, zei mijn moeder altijd.’

‘Onze moeders wisten het wel.’ Met een zakdoekje bette mevrouw Barends haar voorhoofd. Schuin achter haar knikte haar man Eline toe. ‘U komt toch wel hè, straks? We halen even wat lekkers.’ Haar stem was net zo doordringend als haar blik, vond Eline.

‘Natuurlijk’, zei ze. ‘Halfelf, was het niet?’

Barends stak zijn hand uit. ‘Zal ik die bloemen vast aanpakken?’ Hij grijnsde een beetje dommig tot zijn vrouw hem meetrok.

Wat een eigenaardige types, dacht Eline. Toch was het haar gisteren meegevallen dat ze niet zichzelf kwamen uitnodigen maar háár, al klonk het wel een beetje vals. ‘Laat ik dan maar de eerste zijn, buurvrouw. Morgenochtend met de koffie?’ Alleen dat vreselijke gebuurvrouw, het leek wel een dorp.

Toen ze de hal van De Groene Vallei binnenging, draaide de huismeester haar zonder te groeten zijn rug toe en zei iets tegen iemand in het kantoortje. Wat een onbeleefde man was dat toch. Was hij nou nog steeds gepikeerd? Maar toen ze voorbijliep, riep hij haar naam. ‘Er is een pakket voor u bezorgd. Maar denk erom, ’t is breekbaar.’ Een donkere jongen kwam het kantoor uit met een doos die hij op de balie zette. Haar naam en adres stonden in forse letters op het karton, een afzender zag ze zo gauw niet.

‘Dankjewel’, zei ze verrast. Zwaar was het pakket niet, merkte ze, toen ze het even optilde, maar wel onhandig om te dragen, vooral met al haar andere spullen. Ze hing haar stok aan haar arm en legde de fresia’s op de doos, maar voor ze twee stappen gedaan had, glipte de zak met brood al tussen haar vingers vandaan. Bukken kon ze niet.

‘Zal ik die eens even voor u dragen?’ zei een stem naast haar. ‘Zegt u maar naar welke verdieping.’

Een man met een blozend gezicht en glad achterovergekamd haar nam de doos van haar over voor ze iets kon zeggen. Ze kon nog net de fresia’s redden.

‘Heel graag. De eerste alstublieft.’

‘Dan nemen we natuurlijk de trap’, zei hij. Hij had een luide diepe stem en articuleerde bijna overdreven. Onder het lopen keek hij naar het adres. ‘Bent u nou mevrouw Marchand? Mijn naam is Bolhuis. Betsy Donselaar heeft me over u verteld.’

Ze liep voor hem uit met de sleutel. ‘Ik hoop alleen maar goede dingen, meneer Bolhuis?’

Hij keek haar verwonderd aan en lachte toen. ‘O ja, hoor. Alleen maar goede dingen. Waar zal ik ’m neerzetten?’

Zijn haar was een beetje te lang, zag ze toen ze hem liet voorgaan. Achter zijn oren krulde het op, eendenkrulletjes van onder een gepommadeerde laag.

‘Ziezo.’ Hij veegde zijn voorhoofd af en stak zijn hand uit. ‘Laat ik me nog even netjes voorstellen. Anton Bolhuis. Ik woon op de vierde verdieping. Bevalt het u hier tot nu toe?’

‘Jazeker.’ Eline keek in zijn goedmoedige ogen en aarzelde even. ‘Wel, mijn naam kent u inmiddels, nietwaar? Erg vriendelijk van u om mij even te helpen, meneer Bolhuis. Ik zou u heel graag een kopje koffie willen aanbieden, maar ik ga zo zelf op visite.’

‘Dat bewaren we dan voor een andere keer’, zei hij. ‘Mijn vrouw heeft zelf de koffie bruin. Ik ging alleen even de krant uit de bus halen. Waar heb ik die trouwens gelaten?’

‘Onder uw arm’, zei Eline. Terwijl ze hem uitliet, vroeg ze zich af of Betsy echt met anderen over haar praatte. Daar leek ze haar helemaal niet het type naar.

Nu snakte ze zelf ook naar koffie, maar het was de moeite niet meer, over tien minuten moest ze al weg. Veel liever zou ze nu even bij Betsy langsgaan, de kennismaking voortzetten, misschien ontmoette ze daar ook Sander Vreeman wel weer, of die grote schaakvriend van hem, dat waren de mensen met wie ze hier het liefst zou willen optrekken. Maar ja, wat moest dat moest. Toen ze met de briefopener in haar hand het pakket omdraaide, zag ze opeens in dikke schaduwletters Cleo’s naam op de zijkant staan en tegelijk wist ze wat erin zat. Dat lieve kind. Waarom nou toch, dat was toch veel te kostbaar voor haar. Ze sneed de doos open en tilde voorzichtig de porseleinen theepot uit de houtwol. Geen twijfel mogelijk, het was dezelfde. Het bijbehorende theelichtje zat in een aparte wikkel verpakt.

Een maand of twee geleden – ze deed voor het eerst sinds ze gevallen was weer eens een middagje Amsterdam met haar kleindochter – had ze hem in de etalage van een antiekzaakje zien staan. ‘O kijk,’ had ze uitgeroepen, ‘precies zo’n pot hadden wij vroeger thuis, toen ik kind was.’ Haar moeder gebruikte hem alleen zondags en op verjaardagen, vertelde ze Cleo, voor doordeweeks hadden ze de witte aardewerken pot, waarvan ze terwijl ze het vertelde, opeens de barst weer voor zich had gezien, een bruine barst van de bodem tot boven het oor. Vreemd hoe dat toch ging met herinneringen, ze had er tientallen jaren niet meer aan gedacht. Cleo was gaan vragen hoe duur de pot was en daarna waren ze voor de schrik maar een kopje koffie gaan drinken op het eerste terras dat ze tegenkwamen. Het was een bijzondere pot, maar zó bijzonder nou ook weer niet, vond ze. Cleo moest later zijn teruggegaan. Ze vouwde het briefje open dat in het omgekeerde deksel lag en kon zelfs zonder bril het vertrouwde ronde handschrift lezen.

‘Liefste omi, wat is hij mooi, hè? Ik kan me goed voorstellen dat u daar als kind weg van was. Volgens mij zal hij op dat art-decotheekastje van u heel goed uitkomen. Niet alleen op bijzondere dagen gebruiken, hoor, gewoon elke dag. Dat is ook goed tegen het alleenzijn, want dan denkt u even aan me. Ik ben trouwens ook weer alleen. Gelukkig wel. Maar dat vertel ik u als ik binnenkort langskom. Veel geluk in uw nieuwe huis. Liefs&kussen, Cleo.

P.S. Denk nou niet, daar heeft dat kind het geld toch niet voor, want dat had ik toevallig wel. En bovendien heb ik nog flink afgedongen. Doeg!’

Eline knipperde met haar ogen. De schat. Haar lieve, dwarse kleindochter, die zo veel van háár had, maar ook, en misschien nog wel meer, van Eef. Toen ze dat een keer tegen Cleo zei, snoof die minachtend. Ze liet haar vinger over de ribben van de theepot glijden, langs de afbeeldingen van de seizoenen met de fijne bloemornamentjes ertussen, over de krans van vruchten, de krul op het handvat, net als vroeger. Dat theekastje waar ze het over had, was bij Eef achtergebleven. Die had er al zo lang een oogje op. Hoe moest ze Cleo dat nou weer uitleggen? Of deed ze soms alsof ze gek was en wist ze het al? Gewoon, lekker dwars. Het zou haar niets verbazen.

Juist toen ze de deur uit wilde gaan, ging de telefoon. Ze aarzelde even, maar liep toen terug. ’t Kon een van de kinderen zijn.

‘Met mevrouw Marchand’, zei ze.

‘Eline, je spreekt weer met Heleen de Rover. Heb je soms zin om nu een kopje koffie te komen drinken?’

Eline zuchtte onhoorbaar. Dat was de tweede keer al. ‘Ach Heleen, wat jammer nou toch weer. Natuurlijk heb ik zin, maar ik ga juist de deur uit om kennis te maken met de buren. Wat treft dat nou…’

‘Zullen we anders een afspraak maken?’

‘Dat is een goed idee. Stel jij maar iets voor. Alleen moet ik maandagmorgen naar de kapper en dinsdag en woensdag zal er ook wel niet veel van komen want…’ Ze hield op. Hoe kwam het nou dat ze zo deed? Zo onaardig. ‘Ik hoop dat je het begrijpt, Heleen. Deze eerste dagen hier zijn zó vol, mijn hoofd loopt gewoonweg om.’

Natuurlijk begreep Heleen het. Maar ze klonk zo teleurgesteld dat Eline haastig in haar agenda bladerde. ‘’s Middags kan ik vaak wel’, zei ze. En zo zat ze even later vast aan een afspraak voor morgenmiddag, juist de dag waarop ze naar Haarlem had willen gaan, zoals ze vroeger ook deed die ene zondag in de maand als de winkels open waren. Maar ze had het niet over haar hart kunnen verkrijgen om dat tegen Heleen te zeggen. Terwijl ze haar deur afsloot, vroeg ze zich af waarom. Want ze had helemaal geen zin om op bezoek te gaan bij een klasgenote die ze zich totaal niet herinnerde. Vreemd was dat toch. Ze strekte haar hand uit naar de bel onder het naambordje H. Barends. Al die sociale verplichtingen! En ze had het kunnen weten: vóór ze de bel ook maar aanraken kon, ging de deur al open.

Maar het bezoek aan de heer en mevrouw Barends, Henk en Bea op beider nadrukkelijk verzoek, bleek tot haar opluchting een minder grote verplichting dan ze had gevreesd. Het was eigenlijk wel gezellig, of eigenlijk wérd, want de vinnige Bea kon in het begin nauwelijks wachten tot Eline haar eerste kopje koffie voor zich had, ingeschonken door Henk natuurlijk, met haar vraag hoe het nou precies zat met haar appartement. Waarom ze het niet gewoon gehuurd had, hoe het kon dat ze buiten de wachtlijst om was gegaan, of er soms contact geweest was met de raad van bestuur waar de directie buiten gehouden was en of het feit dat Agaath Overmeer haar vriendin was, nog van invloed was geweest?

Eline constateerde tevreden dat het haar niet in verlegenheid had gebracht. Eigenlijk het tegenovergestelde. Ze had geantwoord dat ze het werkelijk niet wist. Dat op de dag dat zij over teruggaan naar huis begonnen was, haar schoonzoon had gevraagd of ze niets voelde voor een appartement in een servicecentrum. En toen ze na dagen van twijfelen liet merken dat ze aan het idee begon te wennen en dat het misschien wel de beste oplossing was in haar situatie, had hij gezegd dat er in Driehuis, waar toevallig ook haar vriendin Agaath woonde, een appartement vrijkwam dat ze zouden kunnen kopen. Nadat ze was wezen kijken – want van die enkele bezoekjes aan Agaath wist ze zich niet veel te herinneren – had ze erin toegestemd. In haar Vogelenzangse jaren was ze gehecht geraakt aan de duinstreek en het was niet ver van de kinderen vandaan. Dát had vooral de doorslag gegeven, veel meer dan de aanwezigheid van Agaath, die overigens hier pas van horen zou als ze de volgende week terugkwam uit Australië.

Toen Bea dat laatste ter sprake bracht, had haar man even gekucht en daarna was het gesprek op iets anders overgegaan. Was het toeval? Het had Eline aan het twijfelen gebracht over de verhouding tussen hen. Was Henk wel de onnozele hals die hij leek? Gehoorzaam voerde hij uit wat zijn vrouw hem vroeg, op een sullige manier bijna, steeds met dat stille lachje om zijn lippen. Maar ze wist het nog niet met hem. ‘O, fresia’s!’ had hij gezegd toen Bea hem de bloemen doorgaf om in een vaas te zetten. Alsof hij ze een uur geleden al niet gezien had. Maar het praten liet hij in ieder geval aan zijn vrouw over. Bea wisselde haar vragen af met nieuwtjes over het huis en vooral over de bewoners, wat Eline nog voorzichtiger maakte met wat ze losliet tegenover de vrouw die ook redacteur was van het huiskrantje. Na enige tijd begon ze zich af te vragen of ze dit wel allemaal wilde horen. Dat bepaalde leden van de bewonerscommissie meer belangstelling hadden voor elkaar dan voor hun taak. Dat een van de appartementen twee jaar lang in het geniep onderverhuurd was geweest. Dat de redactie een anonieme brief had gekregen over het groeiend percentage allochtonen in de zorgservice. Dat sommige bewoners de gemeenschappelijke activiteiten boycotten omdat ze vonden dat het geen bejaardenhuis moest worden.

‘Dat kan ik me een beetje indenken’, had ze gezegd. ‘Niet dat ik het ermee eens ben, maar…’

‘Precies wat ik dacht’, zei Bea. ‘Jij bent ook liever op jezelf. Dat geeft ook niet. Maar ik spreek je over een paar maanden nog weleens.’

Het was niet onvriendelijk bedoeld, dat voelde ze wel, maar ze moest wel erg wennen aan zo’n directe manier van spreken. Maar Bea kon ook vals zijn. ‘Magda Ittersum, de befaamde salonsocialiste’, articuleerde ze luidkeels toen de dove vragenstelster van de bewonersavond ter sprake kwam. Bewoonde een van de fraaiste en duurste appartementen en bekommerde zich dan om de rechten van huurders. Henk trok een tuitmondje en Eline vermoedde enige jaloezie achter de uitval. Bea had een primeur gemist, terwijl die nog wel tegenover haar woonde. Overigens had ze nooit wat aan journalistiek gedaan, behalve wat stukjes voor het personeelsblad van Gerzon, waar ze filiaalcheffin was geweest. De redactie van het huisorgaan deed ze omdat ze het leuk en belangrijk vond. Henk zette het elke maand in de computer en de verspreiding liep via de bewonerscommissie.

‘O, vandaar!’ zei Eline met een knikje naar het zijkamertje, waar achter de deur allerlei apparatuur zichtbaar was.

Toen was Henk opgeveerd. Of ze weleens met een computer gewerkt had. Toen ze haar onwetendheid een beetje overdreef – ze had heus weleens achter Otto’s tekstverwerker gezeten maar dat was al weer lang geleden – zei hij dat hij zich niet kon voorstellen dat hij ooit zónder gekund had. Sinds zijn pensionering had hij zich erop toegelegd en binnenkort ging hij zelfs een cursus geven voor belangstellenden. Er waren heel wat bewoners die een computer bezaten en De Groene Vallei had onlangs van een bedrijf een klein aantal gebruikte apparaten overgenomen en een ruimte op de bovenste verdieping laten inrichten als internetcafé. Omdat de aanmelding het aantal beschikbare computers overtrof, overwoog hij nu een tweede groep te maken. Als ze ook belangstelling had, moest ze het zeggen.

Terwijl ze afscheid nam, vroeg Eline terloops of ze ook wisten of er een hek was aan de achterkant.

‘Geen idee’, zei Bea. ‘Maar als ik jou was, zou ik voor alle zekerheid de deur naar het terras altijd op slot doen. In het verleden is er weleens iets voorgevallen.’ Huizen als dit trokken nu eenmaal bepaalde types aan, dat was algemeen bekend. En nu de begroeiing zo dicht geworden was in de loop der jaren, was de achterkant van het huis vanaf de straat helemaal aan het oog onttrokken. Dat was eigenlijk niet goed. Ze had al eens een keer een ingezonden stuk hierover gekregen en de bewonerscommissie had het ook aangekaart. Maar je hoefde maar één natuurgek in het bestuur te hebben en ze lieten het zo.

Terug in haar appartement stond Eline een tijdje voor het raam. De cipressen achter Otto’s tuin waren nog donkerder van kleur geweest dan deze, van het soort dat je ook veel op begraafplaatsen zag. Of kwam dat door de herinnering, dat ze juist daaraan moest denken?

Toen ze haar middagboterham klaarmaakte, belde Betsy op.

‘Ik hoor dat je al kennis hebt gemaakt met Anton Bolhuis. Wat toevallig!’

‘Met wie?’ vroeg Eline, maar op hetzelfde moment herinnerde ze zich de man die het pakket voor haar boven had gebracht.

‘Precies’, zei Betsy enthousiast. ‘Moet je luisteren, Eline. Zou jij met hem een duet willen zingen? De volgende maand hebben we ons jaarfeest en nou zou het mij ontzettend leuk lijken als we daar iets voor zouden kunnen instuderen. Ik doe dan de pianobegeleiding.’

‘Een duet?’ Eline trok een stoel naar zich toe en ging zitten. ‘Het is zo lang geleden… je vraagt me wel wat, Betsy. Waarom ik?’

Omdat zij ervaring had, zei Betsy. En omdat ze bij hun kennismaking direct gevoeld had dat ze dezelfde smaak hadden.

‘O ja?’ Ze kon zich niets van Betsy’s smaak herinneren. ‘Wat wou je me dan laten zingen? Toch geen operaduet, hoop ik?’

‘Ik zei toch wel dat we dezelfde smaak hadden!’ Betsy jubelde bijna. ‘Geen opera. Een duet van Mendelssohn.’

‘Als ik het niet dacht!’ Er ontsnapte haar een keelgeluid dat het midden hield tussen een zucht en een lach. ‘Toch niet die prachtige meezinger, hoe gaat die ook al weer…?’

‘Bedoel je “Ich wollt’ meine Lieb ergösse sich…”?’

‘Ja.’

‘Dat is ’m.’ Betsy neuriede de eerste maten. ‘Wat vind je?’

‘Die meneer Bolhuis’, vroeg Eline. ‘Wat is dat voor een meneer? Muzikaal gezien, bedoel ik.’

‘Anton Bolhuis heeft een fraaie bariton’, zei Betsy. ‘Als je hem de juiste liederen laat zingen, klinkt het heel mooi. We hebben al eerder iets samen gedaan.’

Eline dacht na. ‘De volgende maand?’ vroeg ze. ‘En welk jaarfeest precies?’

‘Van het huis. Je hoeft er niet voor de deur uit. ’t Is over ruim vier weken hier in de recreatiezaal.’

Een duet. Ze dacht aan de krulletjes in Bolhuis’ nek. Nou ja, ze moest zich niet aanstellen. ‘Goed’, zei ze. ‘Ik doe het. Maar houd er wel rekening mee dat ik niet zo veel lucht meer heb als vroeger.’

‘Dat vind ik ontzettend fijn!’ Het klonk zelfs alsof Betsy een beetje ontroerd was. ‘Ik verheug me er erg op. En dan heb ik nu nog een verrassing voor je…’

‘Nóg een?’ lachte Eline. ‘Ik houd m’n hart vast. Vertel maar vlug, want ik hoor de bel gaan.’

‘Dan denk ik dat de verrassing al voor je deur staat’, zei Betsy. ‘Doe maar gauw open. Ik kom vanmiddag nog wel even langs om een afspraak te maken.’

Eline legde de hoorn neer en haastte zich naar de deur. Voor ze de knop beetpakte, keek ze even in de spiegel en duwde een lok op zijn plaats. Ze drukte haar oog tegen het kijkglaasje, maar het leek alsof er iets voor zat.

Nog voor de deur helemaal open was, zei een bekende stem: ‘Zo Eline Marchand, ben jij zomaar in mijn huis komen wonen? Dat is nog eens een verrassing!’

Een seconde staarde Eline naar de rijzige, gebruinde vrouw in de wijdvallende kaki jurk. Toen stak ze stralend haar armen uit. ‘Agaath!’