Chris Rippen

Eeuwige stranden

Uitgeverij De Geus

breda 2014

© Chris Rippen, 2005

Deze editie © De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © MacDuff Everton/Corbis/tcs

isbn 978 90 445 2723 0

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de zesde druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Proloog

‘Hoe laat heb je hem gevonden?’ schreeuwde ze.

‘Zes uur. Ongeveer. Het was nog licht.’ Zijn stem kwam nauwelijks boven het gegier van de motor uit.

‘Bij Morne Platine? Welke kant?’

Ze reed als een waanzinnige. De jeep schokte en sprong over het spoor, kwam soms met vier wielen los van de grond. Als ze een bocht afsneed, dook de jongen naast haar weg voor de zwiepende bananenbladeren.

‘Zuid. Bij die knik in de Lorrain. Kijk uit!’

In het onvaste licht van de koplampen zag ze de doorwaadbare plaats bijna te laat. De wielgolf spoelde de cabine in toen de jeep de halve meter water van de gué doorkliefde en even verloren de banden het contact met de stenen bodem. Stuurloos schoof de terreinwagen naar de rand van de drempel, toen voelde ze weer grip. Ze schakelde terug en liet de lage versnelling het werk doen tot ze terug waren in het spoor. Opeens was ze ontredderd en de kracht vloeide weg uit haar armen. Het maakt toch niets meer uit, dacht ze, terwijl ze vaart minderde. Ik ben te laat.

Het laatste stuk reden ze dwars door een verwilderde suikerrietplantage tot de ruïne van de raffinaderij opdoemde in de lichten. ‘Linksom’, zei de jongen.

Aan de zijkant hing een fakkel naast een deur die scheef uit de golfplaten wand stak. ‘Doc is er nog’, zei ze toen een lange gestalte in de deuropening verscheen. Ze zette de motor af maar liet de lichten branden. Toen de lange man een arm om haar heen sloeg, schudde ze hem af. ‘Waar is hij?’

Ze hadden een bed gemaakt van pallets en palmbladeren in een hoek van de opslagruimte. Op een kistje ernaast stond een kerosinelamp. Ze liep ernaartoe en keek neer op het roerloze lichaam. Haar ogen gleden eroverheen, tastten het gezicht af, toen keek ze op naar de man naast haar.

‘Hoe is het gebeurd?’

Hij bewoog zijn schouders. ‘Moeilijk te zeggen. Hij heeft een schedelbeschadiging. Kan van een val zijn, hij lag onder aan een steile helling. Het was te donker om iets te zien.’

Ze bukte zich en volgde met haar vingertoppen de donkere zwelling die rond het linkeroog lag.

‘En dit?’

‘De oogkas is gebroken. Kan van hetzelfde komen.’ Hij aarzelde. Ze keek hem aan zonder iets te zeggen. ‘Het lijkt alsof er gevochten is. Kijk.’ Hij tilde de katoenen deken bij een punt op. ‘Overal is de huid beschadigd en gezwollen, hier en daar ook verkleurd. Alsof erop ingebeukt is.’ Zijn stem trilde.

Ze sloot haar ogen. ‘Niet doen …’ In de schaduw achter het bed bewoog de jongen.

‘Hoe lang is hij al dood?’

‘Dat is niet precies te zeggen. Een à twee dagen, schat ik.’

Opeens begon ze te huilen met lange schokkende uithalen. De man wenkte de jongen en ze verdwenen in het duister. Ze zocht iets om op te zitten en vond in een hoek een plastic ton. Een tijd zat ze bij het lichaam en keek. Het huilen was opgehouden. Hoog boven haar hoofd knarsten golfplaten tegen elkaar in de wind en in de verte blafte een hond. Ze boog zich voorover en legde haar hand tegen zijn wang. ‘Jongetje, jongetje’, zei ze.

Ze stond op en liep naar buiten. Elie en Doc zaten naast elkaar op een muurtje. Ze rook de scherpe hasjlucht. ‘Kom,’ zei ze, ‘we gaan hem wassen. Er zal hier wel ergens een put zijn.’

Doc haalde watten en zwachtels uit zijn tas, die ze in het water doopten dat Elie gehaald had. Ze kleedden hem uit, legden hem op zijn zij en terwijl Doc voorzichtig de schedel reinigde, waste zij het bloed en het vuil van zijn rug. Elie spoelde steeds de doeken uit, want de voorraad was maar klein. Daarna legden ze hem weer op zijn rug, depten zijn geschonden gezicht en wasten de voorkant van zijn lichaam. Toen ze zijn haar kamde, zorgde ze ervoor dat ze niet zijn achterhoofd raakte. Voor het eerst zag ze dat het bovenop dun werd.

‘Wat nu?’ vroeg ze. ‘Wat doe je verder als je iemand aflegt, Doc?’

Voor nu was dit genoeg, zei hij. Het lichaam was in die anderhalve dag al veel stoffen kwijtgeraakt. Ze wikkelden hem weer in de dunne deken, want zijn kleren stonden stijf van het vuil en het bloed en stonken. Doc zou later op de dag van de boot andere kleding meenemen.

Ze stonden om het bed heen en leken op elkaar te wachten. Marie-Ange keek naar het ingevallen gezicht van Doc. ‘We moeten een beslissing nemen’, zei ze.

‘Normaal gesproken zou ik een overlijdensverklaring moeten opmaken’, zei hij. ‘Maar ik ben niet meer bevoegd. Als we er een ander bijhalen, staat dat gelijk aan een officieel onderzoek.’

Ze knikte. ‘Wie heeft hem gezien?’

Doc keek naar de jongen.

‘Alleen wij’, zei Elie. ‘Ik en Doc.’

‘En wie weet het? Tegen wie hebben jullie het gezegd?’

‘Niemand. Tessa weet dat ik aan het zoeken was. Meer niet.’

‘Ik praat met Tessa’, zei ze.

Ze keek Doc en Elie aan. ‘Ik moet ervan op aan kunnen dat jullie er nooit over praten, met wie dan ook. Hij is niet gevonden, er is niets gebeurd. Kan dat? Doc?’

‘Wat ben je van plan?’ vroeg hij.

‘Vanavond laat brengen we hem aan boord bij Grand’Anse. We blijven daar tot een halfuur voor zonsopgang, dan varen we uit. We zijn de anderen dan een dag voor.’

‘St. Vincent?’ vroeg hij.

‘Ja.’

‘Riskant.’ Hij kneep zijn ogen half dicht en keek van haar naar de jongen.

‘Elie is mijn vriend’, zei ze.

Ze spraken af dat ze om tien uur terug zouden zijn bij de loods. Doc zou voor een kist zorgen en bleef de rest van de dag waken. Elie en zij moesten met een stel New Yorkers naar het rif en zouden niet voor de avond binnen zijn. Het viel haar op dat ze alledrie zakelijk bleven. Ze konden de dingen scheiden.

Voor het vertrek lieten Doc en Elie haar even alleen bij het lichaam. Ze keek naar zijn gezicht, dat nu ondanks de verkleuring jong was en puur. Ze knielde bij hem neer, legde haar arm over zijn borst en drukte haar gezicht tegen zijn gave wang.

‘O jongen’, zei ze. ‘Moest dit zo aflopen? Waarom kon het nou niet goed gaan?’

Ze strekte zich naast hem op de grond uit met haar hand op zijn been. Door een gat in het dak zag ze de nachthemel verbleken en langzaam werd het inwendige van de loods zichtbaar.

‘En hoe moet het nu verder?’ vroeg ze.

1

Waarom ben ik hier nou nog steeds? dacht Murk Stuart. Zonde van m’n tijd.

Vanaf het dek van de containercarrier Georgetown ii zag hij hoe in de haven van Fort-de-France de middag verstreek. Langgerekte schaduwen waren komen aanzetten over de kade en hadden inmiddels het schip bereikt. De scherpe ruitvormen van de loodsen en de containeropslag, de grotesk gekromde arm van een kraan, donkere vlakken die de helle weerkaatsing van het zonlicht geleidelijk temperden. Maar de hitte werd er nog steeds niet minder door.

Boven de open gedeelten van de pier vibreerde de lucht. Uit een van de gangen tussen de driehoog gestapelde vrachtcontainers kroop een heftruck tevoorschijn als een krab uit een rotsspleet, de mechanische grijparmen half gespreid voor zich uit, gereed om een prooi in een dodelijke omklemming mee te sleuren, zijn hol in. Stackloaders had Kraal ze genoemd, deden hetzelfde met een container als een vorkheftruck, maar dan met armpjes. Zo leerde je nog eens wat. Van de bestuurder kon hij alleen het gele veiligheidsjack onderscheiden en een donkere arm die op het stuur lag. Toen bewoog het voertuig weer achteruit de gang in, net als een krab, onverrichterzake, en verdween. Voor de zoveelste keer keek Stuart op zijn horloge. Hij moest maar teruggaan, want hiervoor was hij niet naar Martinique gekomen. Kraal had zeker nog uren werk. Hij boog zich over de reling van het ruim.

In de diepte was een lasser bezig extra aanhechtingspunten op de wanden aan te brengen zodat straks het sjorren van de kolossale generator geheel aan de strenge eisen van Eddie van Kralingen zou voldoen. Lashing and securing. Die termen zou Stuart niet gemakkelijk meer vergeten. Nog steeds was Kraal het onmiskenbare middelpunt van de actie. De tweede stuurman en die man van Lloyds bleven nu op afstand en lieten de voorbereiding over aan de specialisten in het ruim. Vier mannen met veiligheidshelmen luisterden naar Kraal, keken met hem mee terwijl hij iets aanwees en knikten instemmend na overleg. Op hun aanwijzingen stapelden bemanningsleden stuwhout langs de zijkanten en rolden kettingen en kabels uit. Hoewel de verantwoordelijkheid voor het transport bij de vervoerder lag en de cargo surveyor alleen een controlerende rol had, deed tot nu toe iedereen wat Kraal zei. Hij straalde een vanzelfsprekende autoriteit uit en leek nog maar weinig op de gemoedelijke, wat broeierige man die hem gisteren in de bar van het hotel aangesproken had.

Negentig procent van mijn werk bestaat uit wachten, had Eddie van Kralingen gezegd, een kwartier na hun kennismaking. Wachten tot de hel losbreekt. Herstel, vijfennegentig, ik moet niet overdrijven. Nog een planteur? Zijn lach was kort en terloops, het was zo’n grapje dat hij al honderd keer gemaakt moest hebben, aan honderd bars bij honderd havens. Stuart had dan ook volstaan met een halve glimlach, één mondhoek, meer een teken van verstandhouding dan iets anders. Onder deze tropische omstandigheden kwam dat goed uit, halve signalen. Je moest zuinig zijn met je energie en Eddie van Kralingen, met zijn wat lijzige stem en luie bewegingen, was iemand die daartoe uitnodigde. Zelf wachtte Stuart ook en dat schiep een band, hadden ze vastgesteld, al was hij met opzet vaag gebleven over waarop hij wachtte. Iets met een charter, had hij gezegd, dat was nog een beetje waar ook, en op een eiland als Martinique kon je dat dagen volhouden zonder de aandacht te trekken.

De barman van het Acajou Baie Hôtel had de glazen bijgevuld uit de beslagen karaf en nadat ze elkaar zwijgend hadden toegedronken, had Van Kralingen gevraagd wat dat was, Stuart. Voornaam, achternaam, beroep? Het was voor het eerst dat hij iets persoonlijks vroeg.

‘Achternaam. Maar doorgaans ook mijn roepnaam. Wel zo makkelijk.’

Hem noemden ze meestal Kraal, had de ander geantwoord. Ook wel zo gemakkelijk. De ijskoude rumcocktail, waarvan Stuart de naam ongevraagd toegefluisterd had gekregen door die wat uitgezakte man aan de bar toen hij onwennig naar de dranklijst tuurde, had de atmosfeer vervolmaakt. Zo’n zoetig relaxdrankje, dat je thuis waarschijnlijk niet meer zou aanraken, maar dat hem hier onder de wuivende kokospalmen, in het zachte briesje dat de hitte net voldoende temperde en met een adembenemend blauw uitzicht over de Caribische zee precies het juiste zacht brandende gevoel in zijn maag bezorgde. Op Antigua moest je naar Planter’s Punch vragen, had Van Kralingen gezegd, anders begrepen ze het weer niet. Engelsen waren overal hetzelfde.

Hij was enkele weken gestationeerd op de Cariben voor een aantal complexe transporten kort na elkaar op verschillende eilanden. De benodigde informatie en berekeningen kwamen via internet en het zwarte koffertje met zijn laptop ging overal mee naartoe. Wachten was ook werk, alleen minder koortsachtig dan de befaamde vijf procent. Toen de volgende dag Van Kralingens hel eindelijk losbrak, in de gedaante van een reusachtig containerschip aan de horizon, had hij Stuart van het strandje geplukt, waar hij in de middaghitte boven zijn boek in slaap was gevallen.

‘Nog zin om mee te gaan naar de haven? Over een dik uur ligt die carrier afgemeerd en je kunt er donder op zeggen dat ze direct gaan beginnen. Jij hebt toch niets beters te doen.’

De belangstelling die Stuart de vorige avond had laten blijken voor Kraals beroep kostte hem nu zijn jetlag-siësta. En zo waren ze dus een kwartier later met het veerbootje van Pointe du Bout naar Fort-de-France overgestoken. Kraal in de beschutting van de cabine, verwoed telefonerend met de centrale voor een taxi die hen van de aanlegsteiger in het centrum naar de haven kon brengen, Stuart staande in het gangboord omdat hij niets wilde missen, ook de verkoelende wind niet. Hij had de hoofdstad van Martinique nog alleen vanuit de lucht en vanuit de verte gezien.

De kleine navette, vrijwel leeg op dit uur van de middag, botste op de korte golven en af en toe sproeide er buiswater over hem heen. Elke minuut werden de details in de verte scherper, de geelrode torenspits, de lage flatgebouwen meer naar achteren, de groep hoge palmen waar ze recht op aan leken te koersen en aan de rechterkant, vooruitgeschoven in zee, de zware ronde muren van het fort. Kraal wees naar een rode stellage die rechts van de stad boven het water oprees, de nieuwe containerterminal in aanbouw. Zij zouden het nog met de oude moeten doen. Boven zee was de lucht troebel blauw, maar halverwege het massief van de Mont Pelée, de slapende maar wrede vulkaan waarover hij gelezen had, hingen vandaag grijze wolken, een beetje Hollands, net als boven de rest van het binnenland. Het droge seizoen liep op zijn eind, had de receptionist van het hotel gezegd, maar dat had wel het voordeel dat het nu rustig was. Toen ze van de aanlegsteiger op de kade stapten, sloot de vochtige hitte hem weer in.

Er had een taxi klaargestaan, maar ze hadden net zo goed kunnen gaan lopen, want de middagspits was begonnen. Wat dat betreft was er geen verschil met het echte Europa. Terwijl de Peugeot voortkroop, alle ramen open, want volgens de zwarte chauffeur was er iets met de airco, had Kraal constant zitten telefoneren. Met de Georgetown ii, het containerschip dat hij Stuart had aangewezen toen ze de baai overstaken, met iemand op de wal die voor de overslag verantwoordelijk was, met een officier van een ander schip, met de douane en zelfs met een tussenpersoon op Guadeloupe. Captain Kraal, noemde hij zichzelf, captain Kraal speaking, en de rest van het gesprek ging in een mix van alledaags Frans en Engelse vaktermen. Een soort ship-and-shoreline-taaltje, waar hij zich naar eigen zeggen op de halve wereld mee kon redden en die andere helft was toch voor de concurrentie.

Stuart had intussen de menigte gescand, net als de vorige dag onderweg naar Le Marin. Het was de vraag of hij Vic zou herkennen na acht jaar. Hoewel, hoe oud was die foto op Santorini? Bovendien was zijn schip nog niet terug van een charter, had hij vanmorgen op het kantoor van Spiros gehoord. Maar toch was Stuart erop voorbereid geweest dat opeens het gezicht van zijn broer kon opduiken tussen de voorbijgangers of dat hij hem zou zien zitten op een van de terrasjes langs de kant. Hij was nog niet eerder zo dichtbij geweest.

Het laatste stuk van de taxirit was sneller gegaan, over een havenweg langs vervallen loodsjes, vissersschuiten op het droge en een vrolijk beschilderde container met Snack Muller op een bord boven de wrakke veranda, waar een magere zwarte man op blote voeten hen nastaarde. Achter verweerde metalen hekken, sommige overwoekerd door klimplanten, zag hij opslag van bootjes, ongeregeld ijzer, verweesde auto’s. In een stilstaande kreek lagen zeilboten met groen uitgeslagen rompen tussen korsten drijfvuil. Erg exotisch zag het er allemaal niet uit, ondanks de geknotte palmen die hier en daar stonden, maar toch was er verschil met de gemiddelde Zuid-Europese haven. Waren het de geuren?

In de portiersloge naast de dubbele slagboom van de containerhaven had Kraal een pasje voor hem versierd, net zo een als hij zelf had, met persoonsgegevens, naam van de opdrachtgever, het schip, datum/tijdsaanduiding en wat al niet erop. Toen Stuart iets mompelde over typisch Franse bureaucratie, had Kraal die muiterij direct de kop ingedrukt, zoals hij zei. Het ene eiland was misschien wat strenger dan het andere, maar overal op luchthavens en in zeehavens werd hier nu eenmaal gecontroleerd en terecht. ‘Dit zijn in feite grensposten. En overal waar mensen en goederen een grens oversteken, wordt gerommeld. Smokkel, kleine diefstal, grote verduistering, alles wat God verboden heeft. Je bent dus nu mijn collega, van de dsca, die naam moet je goed onthouden, maar dat kun je natuurlijk niet, dus zeg maar gewoon Delta. En verder veiligheidshelm ophouden, koel kijken en beslist optreden, dan worden er geen vragen gesteld. En anders stuur je ze maar door naar mij.’

In het begin had niemand een vraag gesteld. Ze keken niet eens naar hem, de mannen van het havenbedrijf en de tweede stuurman van de Georgetown. Net zomin als de kapitein van de coaster die de generator ter grootte van twee locomotieven had aangevoerd waar het allemaal om te doen was en wiens scheepje aan de kade in het niet viel bij de containercarrier. Kraal was de expert en hij was zijn collega. Kraal hield toezicht namens de fabrikant van de generator, hij moest controleren of ze hun werk goed deden, liften, laden, stouwen, sjorren, lashing and securing, termen die om de paar zinnen vielen. Zo’n apparaat kostte tientallen miljoenen en niemand wilde aansprakelijk gesteld worden voor eventuele schade tijdens het gecompliceerde transport van de centrale bij Vert-Pré aan de andere kant van het eiland naar het Franse Nancy, waar het gerepareerd moest worden. Eén keer had iemand Stuart aangeroepen, toen hij halverwege de gangway stond om van afstand naar het lossen te kijken. Het was een creool in een zalmkleurig hemd die op de kade stond, maar Stuart had niet de indruk dat het iets met het schip te maken had, al had hij niet begrepen waar het dan wel om ging.

Achter zijn nieuwbakken collega was Stuart in de ruimen afgedaald, terwijl hoog boven zijn hoofd langs de armen van twee reusachtige kranen containers heen en weer gleden als skigondels over een dal. Later was hij in zijn eentje gaan rondzwerven op het achterschip, voorbij de overdwars en brughoog gestapelde containers. Daar had hij het eindelijk gewaagd die vreselijke helm af te zetten, net op het moment dat de man van het havenbedrijf naast hem opdook met twee bekers koffie, zodat hij zich bijna schuldig voelde omdat deze man wél zijn helm ophield. Het was een vriendelijke, donkerbruine Martinikaan, die wilde weten of hij eerder op het eiland was geweest en of dit type vracht veel verschilde van wat hij in zijn praktijk tegenkwam. Na enkele half gelukte gemeenplaatsen had hij gewoon maar geantwoord dat zijn collega de expert was, waarna de man iets aardigs zei over Nederland en weer terugliep. Daarna had Stuart over de baai uitgekeken, over de lage huizen van de benedenstad met de palmen van het Savanepark erbovenuit, naar het regenwoud in de verte en de hellingen van de vulkaan. Hij had weer geprobeerd zich te realiseren waar hij was, op een Caribisch eiland, een bovenwindse tropische droom, maar hij was er nog te kort. Hij had al van alles gezien maar nog te weinig gevoeld, het besef kwam later.

Steeds was hij zich ervan bewust dat dit eiland dus deel moest uitmaken van de achtergrond van Vics brieven. Dat bewust onderbelichte decor van kusten, eilanden, havens, dat in de brieven nooit van een naam werd voorzien of van een plaatsbepaling, en alleen af en toe in een enkele waarneming of een stemmingsbeeld zichtbaar werd. Hier vonden ze dus waarschijnlijk de helft van het jaar een onderkomen, Xander Bijlefeld en Victor Nyman. Want bij het charterbureau in Le Marin waar hij vanmorgen geïnformeerd had, stond de Endeavour geregistreerd. Die in ouzo gedrenkte botenverhuurder op het Griekse Santorini had dus de waarheid gesproken. Al was het, wist hij, bepaald niet het eerste schip met die naam. Áls mocht blijken dat hij toch het verkeerde spoor had gevolgd, zou er geen nieuwe kans meer volgen. Dan was het te laat. Spijtig voor zijn opdrachtgever, droevig voor Xander. Meer dan droevig zelfs. Wat een eventuele mislukking voor hemzelf en Vic zou betekenen, wist hij niet. Misschien niets, misschien alles.

Aan de overkant van de baai lag het schiereilandje van Pointe du Bout met zijn hotel, maar hiervandaan kon hij alleen een stukje van de jachthaven onderscheiden. De rest lag in de schaduw van de heuvels. De zon stond nu heel laag, het liep tegen zessen en de schemering duurde hier maar kort. Kraal had zich al hoorbaar zorgen gemaakt over de verlichting op de drijvende kraan. Als die onvoldoende was en de Georgetown kon niet bijlichten, zouden ze het liften moeten uitstellen tot de volgende dag. En dat scheen weer niet te passen in het vaarschema van de carrier.

Achter de containeropslag van het tweede havenbassin en de laaggelegen parallelweg liep een weg langzaam omhoog naar de kaap. Op een open plek tussen de schamele bebouwing stond een terreinwagen in de berm op ongeveer gelijke hoogte met het achterschip. Naast de auto stond iemand over de haven uit te kijken, hand boven zijn ogen, maar toen Stuart langer keek zag hij dat de man een verrekijker vasthield. Af en toe draaide hij zijn hoofd naar het zijraam van de auto. Op de helling eronder klom een man met een zalmkleurig hemd over het scheidingshek langs de parallelweg en liep langs een kronkelpaadje omhoog tot bij de auto.

Iemand floot op zijn vingers. Op de middenbrug gebaarde Eddie van Kralingen dat er eten was. Stuart zwaaide terug. Terwijl hij terugliep, zag hij de schemering opkruipen over het eiland. De zee gloeide naar staalblauw, de heuvels verduisterden zichzelf en in het Fort St.-Louis werden de lantaarns op de binnenplaats ontstoken. De achterlichten van de terreinwagen verdwenen achter de helling.

Om tijd te sparen aten ze in de pantry naast het kantoor van de eerste stuurman met het beladingsschema op de monitor. Kraal wees aan waar volgens hem eerst nog enkele containers gelost moesten worden om de baan die de generator in de takels beschreef veilig te stellen. ‘Voor alle zekerheid,’ legde hij uit aan Stuart toen ze terugliepen, ‘er liggen een paar flatracks met breakbulk bij die ik liever kwijt ben dan rijk. Ze moeten d’r toch uit, dus liever voor wij aan het liften beginnen dan daarna.’

‘Vertaal’, zei Stuart. ‘Ik ben dan wel je collega, maar je moet het niet te bont maken.’

Kraal liet het hem zien vanaf de smalle verbindingsbrug, de losse lading die geen container nodig had, maar in een stalen geraamte was gestouwd dat paste in de containergeleiders in het ruim. ‘Dat spul is kwetsbaar en ik wil geen claim aan m’n kont als de generator iets meer roteert dan we berekend hebben.’

Een halfuur later gleed de eerste van de naastgelegen flatracks onder de arm van de gantry-kraan tot boven de kade, waar platte wagens met hefinstallaties af en aan reden naar de opslag. Vanaf het eerste dek keek Stuart naar het lossen tot hij vond dat hij het wel gezien had. Toen hij aan de andere kant van het schip ging kijken of Kraal hem erg zou missen als hij nu vertrok, bleek de generator al in de stroppen van de drijvende kraan te hangen. Een beetje schuldbewust volgde hij de gang van het gevaarte hoog boven het water en over de verschansing heen naar de plaats in het ruim. Uiterst langzaam, gestuurd door twee kraanmachinisten op een platform in de diepte en gecorrigeerd door aanwijzingen via portofoons en mobieltjes, zakte de generator tot op de centimeter nauwkeurig op zijn plaats.

Kraal dook naast hem op, het zweet stroomde van zijn gezicht. ‘Nou, landrot? Dit is nou mijn werk. Hoe vind je het? Da’s nog eens wat anders dan een sabbatical leave, wat jou!’

‘Indrukwekkend’, zei Stuart. Hij had niet verwacht dat zijn biografische vrijmoedigheid zo snel tegen hem gebruikt zou worden. ‘En nu?’

‘Op naar de planteur!’ zei Kraal tot zijn opluchting. Hij hield het voor gezien voor vandaag. Aan boord gingen ze door met het stouwen en morgenochtend vroeg zou hij teruggaan om de controle uit te voeren. De taxi was al besteld. Ze moesten nu alleen wel de hele rit rond de baai maken, want op dit uur voeren de veerboten niet meer.

Halverwege de loopplank hield Kraal zijn pas in terwijl hij scherp naar de kade tuurde.

‘Is er iets?’ vroeg Stuart.

‘De derde stapel van links, zie je ze? Bovenop.’

Hij tuurde naar de doolhof van containers, maar het was te donker om iets te onderscheiden.

‘Je kunt hier gewoon ’s avonds beter niet zijn,’ zei Van Kralingen, ‘dan zie je ook niets. Zodra het donker is, komen ze van alle kanten, als ratten. Daar helpt geen enkele slagboom tegen. En die breakbulk ligt daar dus onbeschermd.’

Toen Kraal beneden op de kade iets tegen de wachtsman zei, haalde die zijn schouders op.

Bij de poort, waar ze hun pasjes moesten laten zien aan een argwanende portier, wilde Kraal zijn waarschuwing doorgeven. Maar tegelijkertijd stopte er achter hen een trailer voor de slagboom, waarvan de bijrijder de papieren zonder iets te zeggen langs hen heen door het loket schoof.

‘Kom maar mee,’ zei Kraal, ‘daar gaan we niet op wachten.’

Stuart keek naar de container op de oplegger. ‘Hé,’ zei hij, ‘dat is die Maersk. Die komt uit jouw compartiment.’

Kraal schudde zijn hoofd. ‘Ze gaan vrijwel nooit direct de haven uit, dat moet allemaal eerst ingeklaard worden. En dan hebben de Frigi’s ook nog voorrang.’ Hij keek hem een beetje spottend aan. ‘Ik wil je niet ontmoedigen, landman, maar ik gok dat er op dit moment wel een stuk of dertig van die veertigvoets Maersk-containers op de kade staan. En dan zit ik nog aan de lage kant.’

‘Hebben die allemaal zo’n blauwe bies met een vingerafdruklogo in de hoek?’

Kraal keek nauwkeuriger. ‘Zo, jij hebt je ogen niet in je zak. Entreprises Gluitonneau, hij lijkt inderdaad verdomd veel op een van die containers die naast mijn vracht stonden. Ze zitten zeker om de inhoud te springen.’

Juist toen de trailer met veel geweld optrok, kwam de taxi aanrijden. Het was dezelfde als ’s middags, maar de chauffeur gaf geen teken van herkenning. ‘Pointe du Bout’, zei Kraal bij het instappen en hij liet zich met een zucht op de achterbank vallen. ‘Nou heb ik het wel even gehad met die hitte. Meestal kan ik er goed tegen, maar het is vochtiger dan anders. Jij heb nergens last van zo te zien. Maar je bent dan ook wel een tikkie magerder dan ik.’

‘Ik heb niet gewerkt’, zei Stuart. ‘Dat is het verschil.’

Voorbij de tweede bocht liepen ze in op de trailer die traag de flauwe helling naar het kruispunt met de doorgaande weg nam. Er kwam een tegenligger aan met één groot licht en hun chauffeur hield in en bleef achter de oplegger.

‘Allez’, zei Kraal toen de auto voorbij was, maar nieuwe tegenliggers naderden en plotseling stonden ze met een schok stil, bijna boven op de achterkant van de container. De alarmlichten van de oplegger gingen aan.

Kraal ging rechtop zitten. ‘Wat heeft die toch?’

De taxi reed achteruit en toen met een boog om het obstakel heen. Voor de trailer stond een Toyota-terreinwagen met twee wielen in de berm. In het voorbijrijden zag Stuart een man in een zalmkleurig hemd op de cabine van de oplegger toelopen, een tweede man vlak achter hem met iets onder zijn arm dat een wandelstok kon zijn maar ook iets anders. Aan de andere kant van de Toyota stond nog iemand, maar Kraal boog zich naar voren en dat belemmerde zijn zicht.

‘Rijden!’ zei Kraal.

De taxi schoot vooruit. Stuart draaide zich om en keek door de achterruit. De felle lichten van de trailer schenen recht in zijn ogen en hij kon alleen nog het silhouet van de figuur in de berm onderscheiden, een lange gestalte met een breedgerande hoed.

‘Heb je wel gezien wat daar gebeurde?’ vroeg hij aan Kraal, terwijl hij recht ging zitten.

In de binnenspiegel ving hij de blik op van de chauffeur.

Kraal schudde zijn hoofd zonder hem aan te kijken. ‘Nee. Wat?’

‘Volgens mij werd die container gekaapt.’

Nu keek Kraal hem wel aan. ‘Dat hebben wij niet gezien’, zei hij.

2

De man achter de balie van Sparkling Spiros Antilles gaf geen teken van herkenning, ook niet toen Stuart zijn vraag gesteld had.

‘De Endeavour? Eh …’

Hij draaide zijn stoel een kwartslag en tikte enkele toetsen in. Met zijn hoofd achterover tuurde hij door zijn halve brilletje naar het beeldscherm. De grote fan tegen de zoldering maalde langzaam gekoelde lucht rond die rook naar een opkomende verkoudheid. Ondanks het vroege uur en de openstaande deur was het benauwd in het kleine kantoor.

‘U wilt een boot huren? Dat kan, dat kan … Met of zonder schipper?’ De rollende r-klank krulde om de woorden, zangerig en toch afgebeten.

‘Misschien’, zei Stuart. ‘Dat hangt ervan af.’ Hij veegde zijn gezicht af met zijn zakdoek en leunde met een arm op de balie. ‘Ik ben hier gisteren ook geweest. Ik begrijp dus dat hij terug is?’

‘De Endeavour is binnen. Wilt u boeken? Als u boeken wilt, kan dat nu. Maar … Er zijn ook andere schepen. De Endeavour zit nogal vol de komende weken.’

‘Ik wil ’m eerst zien. Ligt hij hier in de jachthaven?’

De ogen van de man lieten het scherm niet los. ‘Zou kunnen. Er is een melding van gisteravond, hij is binnengelopen. Ik kan hem voor u oproepen. Om hoeveel personen gaat het?’

‘Dat is nog niet te zeggen. Ik oriënteer me alleen. Kunt u ook zien wanneer de volgende charter gepland is?’

De man draaide zijn stoel terug en leunde achteruit met zijn vingertoppen tegen elkaar. ‘Dat kan ik wel voor u nagaan.’ De vaalbruine huid van zijn wangen hing in slappe plooien omlaag, maar zijn ogen waren helder en afwachtend.

Het lijkt wel een dialoog uit Wat & Hoe in het Frans, dacht Stuart. Wordt er iets van mij verwacht? Hij haalde zijn portefeuille tevoorschijn en legde een biljet op de balie. ‘Uw bureau op Santorini heeft mij de Endeavour aanbevolen en ook gezegd dat die tot eind mei op Martinique zou blijven. Dat is de reden dat ik eerst dát schip wil zien voor ik besluit wat we gaan doen.’

‘U bent in Griekenland geweest? Wij hebben overal vestigingen. Frankrijk, Turkije, Kroatië …’ De uitdrukking op het gezicht van de man was veranderd. ‘Wie hebt u daar gesproken, Iannos?’

Dat gaat je niets aan, dacht Stuart. Het was opvallend dat hij op Zakynthos in het begin dezelfde trekkerige argwaan ontmoet had toen hij naar het schip vroeg. Hij bleef de man aankijken tot diens ogen het scherm weer opzochten.

‘De zeventiende heeft de Endeavour weer een boeking. Dat is over vijf dagen. Een driedaagse trip zit er dus nog wel in. Vier zelfs, als u snel beslist.’

In de deuropening achter hem verscheen een vrouw met een stapel papieren in haar hand. Haar ogen gleden over Stuart heen, toen leunde ze tegen de deurpost en duwde haar heup naar voren. Zonder zich om te draaien stak de man zijn hand uit. Ze legde de stapel erin en verdween weer.

‘U kunt het beste bij de havenmeester vragen waar de Endeavour ligt. Aan de overkant, honderd meter naar rechts, u ziet het vanzelf’, zei hij. ‘En neemt u dat geld maar weer mee. We zijn hier niet op Haïti.’

‘Daarom juist’, zei Stuart. Hij draaide zich om en liep het kantoor uit. Eikel. Nu al was de weerkaatsing van het licht op het water te scherp voor zijn ogen. Hij zette zijn zonnebril op en keek naar de baai van Le Marin. Verspreid over het glinsterende water lagen jachten voor anker, de zeilen gestreken, de masten naalddunne streepjes tegen de lichte lucht. De wind was nog flauw en van de zeilboot die langzaam vanachter de pier tevoorschijn kwam, hing de fok slap neer.

De luiken van het stuurhutachtige kantoor van de marina waren open, maar dat zei niets, had hij gisteren gehoord. Alleen als er een orkaan verwacht werd, gingen ze dicht en daar was het nog te vroeg voor in het seizoen. De deur boven aan de buitentrap zat op slot. Besluiteloos stond hij op de planken van de omloop en zocht tussen de verbleekte boodschappen op het mededelingenbord vergeefs naar iets wat hem wijzer zou kunnen maken. Wat was er met de Endeavour aan de hand dat het schip hier net zo weinig enthousiasme losmaakte als in Griekenland?

Ondanks het grote aantal lege plaatsen lag er nog voor een vermogen langs de steigers. Hij slenterde over het plankier en las de namen op de achterspiegels. Zwart en wit geld uit alle windstreken, veel uit Europees Frankrijk, veel thuishavens in het Caribische gebied en het zuiden van de Verenigde Staten, de namen even bloemrijk of aandoenlijk als in een villawijk, alleen wat avontuurlijker. Geen Endeavour. Veel borden met À louer, zowel van firma’s als van particulieren, het slappe seizoen was duidelijk begonnen. Hoe kon die boot dan volgeboekt zijn? Een jongen die bezig was de romp te schuren van een enorme catamaran, keek naar hem terwijl hij passeerde. Zijn blonde haar was net zo verschoten als zijn denim shorts. Op een jacht met een Brits aandoende vlag op de achtersteven rolde een man een dekzeil op. Zijn blik gleed over Stuart heen, schattend, toen boog hij zich weer over zijn werk. In het voorbijgaan zag Stuart een vrouw uit de kajuit komen, ze streek met beide handen haar haren naar achteren en bond ze samen met een lint dat ze tussen haar tanden vandaan trok. Ze schoof haar grote zonnebril omhoog en lachte naar hem, verlegen, bijna betrapt. Stuart bleef staan.

‘Mag ik u iets vragen?’ Automatisch sprak hij Engels.

De man ging rechtop staan, maar Stuart bleef de vrouw aankijken. ‘Ik zoek het zeiljacht Endeavour. Een Brits jacht, denk ik. Weet u waar het ligt?’

Traag draaide ze haar hoofd opzij. ‘Is dat het schip van Mick?’

‘De schipper is een Nederlander’, zei Stuart.

De man schudde zijn hoofd. ‘Misschien zo’n vrije charterschuit. Vraag maar op de kade, bij Dufour of Bambou. Die houden dat bij.’

‘Wij zijn net twee weken weggeweest’, zei de vrouw.

Aan het einde van de verste steiger zat een jongen op zijn knieën in een roestige vlet. Hij hield een vislijn tussen duim en wijsvinger en bewoog hem bijna onmerkbaar naar zich toe. Stuart volgde de lijn met zijn ogen tot waar hij in het heldere water verdween. Een dobber zag hij niet. De jongen keek even omhoog. Het kroezige, hoog ingeplante haar ging op zijn rug over in fluwelig dons. Zijn donkere schouders waren bezaaid met pigmentloze vlekjes, ze leken op scherfjes van schelpen die op het strand in je huid dringen.

‘Heb je al wat gevangen?’ vroeg Stuart. Hij voelde dat hij niet de juiste woorden gebruikte. Hij wist niets van vissen en zeker niet in het Frans.

Zonder iets te zeggen bukte de jongen zich en trok met zijn vrije hand een leefnet boven water. Schubben glinsterden en het water spatte op.

‘Niet slecht.’

Hij draaide zich om en keek tussen de masten door naar het stadje. Het centrum, met één bezienswaardige kerk, dateerde van voor de afschaffing van de slavernij, maar was te rommelig om schilderachtig te zijn. De begroeiing van de heuvels was hier veel minder welig dan in het noorden en er waren grote stukken waar kaal grijs onderhout door het vale groen schemerde. Alsof er een bosbrand gewoed had, maar in werkelijkheid was het niet verkoold, hij had het onderweg van dichtbij gezien. In het verlengde van de kade liep de witte streep van het smalle baaistrand met erboven de palmen en het diepe rood van de bougainville. Een rimpeling trok over het water en een warm stroompje lucht dat tegelijk zilt was en zoet, drong in zijn neus. Overal op dit eiland waren stukjes paradijs, je moest er alleen meer naar zoeken dan hij had gedacht. Van over het water kwam het sonore gebrom van een motor.

Stuart zakte door zijn knieën. ‘Heb jij de havenmeester gezien?’ vroeg hij aan de jongen.

Om het havenhoofd verscheen een rubberboot. Halverwege de korte bocht richtte de voorkant zich op uit het water en ging het gebrom enkele seconden lang over in een loeiend gebrul, toen stierf het weg en dokkerde de boot zachtjes naar de aanlegplaats voor het kantoor. De jongen sprong op de steiger en griste in één beweging zijn spullen bij elkaar. Terwijl hij de lijn razendsnel om zijn hand wond, keek hij met een schuw lachje naar Stuart.

‘Dat is ‘m’, zei hij en hij knikte naar de dinghy. Zijn voeten roffelden een ongelijk ritme over het plankier toen hij wegrende, zijn linkerbeen bleef een beetje achter en hij liep op de zijkant van de voet.

‘Dat werkt altijd’, zei de man die met een brede grijns Stuart stond op te wachten. Zijn diepbruine vlezige gezicht, waarop overal kleine krullerige plukjes haar groeiden, glansde in de zon. ‘Hij weet dat hij z’n vangst kwijt is als ik hem te pakken krijg. U moet mij zeker hebben? Laten we even naar boven gaan.’

Zijn zware torso met korte zuilvormige benen deinde voor Stuart uit de trap op, alles wiegde mee aan hem, ook de volle en tegelijk lichte stem. In de etnische smeltkroes die Martinique was, vormde de assistent-havenmeester, want zo stelde hij zich met bescheiden nadruk voor toen ze boven waren, weer een heel aparte variant. Een karamelkleurige man die zich ondanks zijn omvang soepel en licht bewoog. Net als de employé van het charterkantoor moest hij veel jonger zijn dan hij op het eerste gezicht leek, maar hij was aanmerkelijk toeschietelijker. Jazeker, hij kende de Endeavour en wist ook waar die lag. Zijn neef voer op een schip van dezelfde chartermaatschappij. Vandaar.

‘Anse Mitan’, zei hij. ‘Sinds vannacht. Ik wijs het straks wel even op de kaart aan. Wilt u een glas mineraalwater? Of liever guavesap?’

Het was niet alleen dat hij gesteld was op gezelschap. Met het noemen van de Endeavour scheen er ook een snaar geraakt te zijn, want hij begon met het glas water in de hand op een wat mijmerende manier te vertellen over de begrafenis waar de opvarenden van het schip zojuist van teruggekeerd waren. Met vier of vijf andere schepen hadden ze de overtocht naar St. Vincent gemaakt om de laatste eer te bewijzen aan een oude vriend die zoveel van het eiland had gehouden dat de zee hem teruggaf. En de neef had op de begrafenis gedanst. Hij had er maar wat graag bij willen zijn, alleen kende hij monsieur Larry, dat was de overledene, niet goed genoeg daarvoor en ook kon hij hier niet gemist worden. De havenmeester was veel weg, vooral als het afliep met het toeristenseizoen, maar het werk bleef natuurlijk, werk genoeg. Hij verzonk in gedachten tot vanbuiten een stem iets riep en hij opsprong en over de reling een levendig gesprek begon in een taal waarin Stuart alleen af en toe een Frans woord herkende.

Toen de assistent-havenmeester weer ging zitten, was hij de draad kwijt. ‘Wat wilde u ook alweer weten?’ vroeg hij.

‘Waar de Endeavour ligt.’

Zijn ogen lichtten op. ‘Ah, natuurlijk. Anse Mitan. Dat is hier.’ Zijn stevige wijsvinger schoof over de kaart die aan de wand hing naar een kleine baai direct naast Pointe du Bout, zag Stuart tot zijn verrassing, dicht bij zijn hotel, hij was er vanmorgen ongeveer langs gekomen.

‘Is daar ook een jachthaven?’ vroeg hij.

De man schudde zijn hoofd. ‘Nee, die ligt achter de winkelstraat van Pointe du Bout. Ze zijn gewoon voor anker gegaan in de baai, hoorde ik. Daarom verwacht ik ook dat ze vandaag of morgen hiernaartoe komen. Moet ik iets voor u doen? Wilt u hen huren?’

‘Zou u hen aanbevelen? Ik heb nogal keus in deze tijd.’

‘’t Is een goed schip. Niet hypermodern, maar dat maakt niet uit. Een goeie crew ook, en Alexandre is een zeer ervaren schipper.’ Stuart zag iets in zijn ogen verschijnen wat er nog niet geweest was. ‘Waarvoor hebt u het nodig? Wat zijn uw plannen? Een beetje eilandhoppen, denkt u aan een oversteek? Of wordt het gewoon een rondje Martinique, wat natuurlijk ook heel leuk is.’

‘Dat staat nog niet helemaal vast’, zei Stuart. ‘Dus Alexandre is nog altijd de schipper?’

‘Kent u hem?’

Stuart schudde zijn hoofd. ‘In Griekenland hadden ze het over hem, maar ze wisten niet of hij het nog steeds was. Hoe was zijn achternaam ook alweer?’

De havenmeester maakte een hulpeloos gebaar. ‘Die kan ik maar niet onthouden. Zo’n Belgische naam …’

‘Waar gaat zo’n oversteek meestal naartoe?’

‘Hangt ervan af hoeveel tijd u hebt.’ Weer die blik. Hij is op zijn hoede, dacht Stuart. ‘De kust van Latijns-Amerika? Venezuela is wel zo’n driehonderd mijl. Maar het hoeft niet zo ver. Of … U bent een Hollander? Wilt u naar de Sous-le-vents? Bonaire, Aruba? Dat is nog verder.’ Hij schoot in de lach om het gezicht dat Stuart trok.

‘Klinkt heel aantrekkelijk, maar ik zou het niet overleven. Welnee, als we iets gaan doen, wordt het op zijn best eilandhoppen. Eilanden genoeg, zou ik zo zeggen.’

Hij liep naar de trap en stak zijn hand uit. ‘Ik ga wel eens even kijken in eh … Anse Mitan. Bedankt voor uw tijd. En voor het water.’

De ander lachte. ‘Geen dank. Dat hebben we hier genoeg, meneer, tijd. Meer nog dan water.’

‘Alexandre’, zei Stuart peinzend. ‘Was er ook niet een vrouw? Bij hem aan boord bedoel ik? Of heb ik die Griek verkeerd begrepen?’

‘Nou en of. Marie-Ange, bedoelt u. Alexandre en zij zijn onafscheidelijk.’

Marie-Ange. Hij had een andere naam gehoord. ‘Een Française?’

‘Hollandse, geloof ik’, zei de assistent-havenmeester. ‘Iedereen is dol op haar.’

Naast het rechtervoorwiel van Stuarts Renault Clio zat een zwarte jongen op de stoeprand te wachten. ‘Meneer, meneer!’ zei hij toen Stuart het portier opende en hij kwam op hem toehinken. ‘Alstublieft.’ Het was de clandestiene visser van de steiger. Stuart keek naar het verfrommelde biljet van vijf euro. ‘Wat moet ik daarmee?’ vroeg hij.

Hij volgde de blik van de jongen. In de deuropening van Sparkling Spiros Antilles stond de man die hem te woord had gestaan met zijn armen over elkaar naar hen te kijken.

‘Hou het maar’, zei hij tegen de jongen en hij stapte in. De ogen van de jongen schoten heen en weer. ‘Voor jou!’ Terwijl hij wegreed, ving hij zijn eigen blik op in de binnenspiegel. Koloniaal, dacht hij.

Halverwege de terugweg verliet hij bij Trois Rivières de n5 en daalde langs hobbelige weggetjes tot hij tussen de bomen door de zee zag. Hij parkeerde onder de brede kruin van een mangoboom, legde zijn kleren in de kofferruimte en liep het strand op. Hier was geen schiereiland dat beschutting bood zoals in Le Marin. De zee was woelig en de wind was straf genoeg voor de kitesurfers die honderd meter uit de kust over het blauwgroene water scheerden. Hij liet zijn handdoek achter onder een lage palm en liep de zee in. Het water was frisser dan bij Pointe du Bout, waar hij gisteren gezwommen had. De sterke onderstroom die het zand onder zijn voeten razendsnel wegzoog en de onvoorspelbare golven die hem alle kanten uit sleurden, deden denken aan de Atlantische kust onder Bordeaux. Het was natuurlijk ook dezelfde oceaan, het water dat Frankrijk scheidde van de vroegere kolonie Martinique. De zee die Xander Bijlefeld tweemaal per jaar overstak op de getijstroom van het toeristenseizoen.

Wat een bestaan. Het was bijna negen jaar geleden dat ze verdwenen waren. Vic was nu eenendertig, had Stuart uitgerekend, Xander moest vier- of vijfendertig zijn. Hoe lang hield je dat vol? Zo lang als het nodig was? Een leven lang desnoods? Het was natuurlijk ook niet niks wat ze achtergelaten hadden. Twee zwaargewonden, drie autowrakken en een kofferbak met xtc. Dat laatste werd nooit genoemd in Vics brieven. Het eerste wel, herhaaldelijk.

Alexandre was een ervaren schipper, had de zwarte havenmeester gezegd. Dat betekende dat hij nog steeds zelf zeilde. En dat er het afgelopen jaar, toen de Endeavour voor het eerst zonder hem in Griekenland verscheen, sprake geweest moest zijn van een uitzondering. Een Belgische naam. Was het typisch Frans om dat te denken? Koloniaal Frans? De vrouw die Marie-Ange genoemd werd was toen wel aan boord geweest, drie van de vier maanden van het Europese charterseizoen, had zijn Griekse contact gezegd, en een Ier was toen schipper, zijn naam was niet blijven hangen.

Hij strekte zich uit op het zand met zijn armen onder zijn hoofd en keek langs de stam van de palm naar boven. De kroon van bladeren filterde het zonlicht. Hij was nog niet zó dichtbij geweest. De Azoren, Santorini, nu Martinique. Deze keer moest hij slagen.

Het was eigenlijk begonnen met Esther Thijssen. Zoals wel meer in zijn leven. Om het celloconcert van Haydn gaf hij niet veel meer, maar dat zíj het zou spelen en dan zo dichtbij, had hem direct een kaart doen bestellen toen hij het affiche in de stad tegenkwam. In hun telefoontjes had hij er niets over gezegd. De aanwezigheid van haar vader had hij ingecalculeerd en hij zag hem bij binnenkomst direct, de oude rector met het adelaarsprofiel. Dat een deel van diens Zwolse coterie ook de reis naar Utrecht had ondernomen, was een tegenvaller. Het leek wel een reünie. Hij had zich op de achtergrond gehouden, ook in de pauze, die na Esthers optreden viel, en had een gelegenheid afgewacht om haar even te spreken. Iedereen wilde de beroemde celliste zien of met haar gezien worden en allemaal waren ze vijftien tot twintig jaar ouder dan toen hij Zwolle ontvluchtte. Esther natuurlijk ook, maar haar had hij niet uit het oog verloren. Integendeel. Ze had hem opgemerkt, wist hij, maar ze kon of wilde zich nog niet losmaken uit de zilvergrijze kring van bewonderaars. En toen had hij zich door haar vader laten overvallen.

‘Murk Stuart, nietwaar?’ had de oude Thijssen gezegd met de blik die ook nu nog geen tegenspraak duldde, al had het gevreesde profiel wel onder de jaren geleden. ‘Ik vergeet nooit gezichten van leerlingen.’

Na de uitwisseling van lofprijzingen voor Esthers spel liep het gesprek langs de bekende lijnen. Hoe lang het geleden was, wat hij sindsdien gedaan had, of hij nog wel eens klasgenoten zag, wie van de toenmalige leraren niet meer in leven was en wie nog wel. En natuurlijk de glanzende carrière van Esther. Over dat laatste deed Thijssen voldaan maar bescheiden, het kon blijkbaar altijd beter of hij was eraan gewend geraakt.

‘Wat zei je ook alweer dat je gestudeerd had?’

‘Delft. Bouwkunde.’ Twee jaar. Maar dat ging Thijssen niet aan.

‘Ah, interessant. Dus jij bent niet doorgegaan in de muziek? Ik zie jullie nog spelen op de eerste uitvoering van de muziekschool. Esther was toen tien of elf en jij zult iets ouder geweest zijn. Zo’n aardig duo.’

Zou hij nou echt vergeten zijn dat hij me later nog van de deur heeft gejaagd, vroeg Stuart zich af. ‘Dat is ongeveer het hoogste wat ik op de piano bereikt heb’, zei hij. ‘Het menuet van Boccherini, als ik me goed herinner. Als ik indruk wil maken in gezelschap, vertel ik vaak …’

‘Ik zat toen naast je moeder, herinner ik me’, zei de conrector. ‘Hoe is het met haar?’

‘Ze is vier jaar geleden overleden’, antwoordde Stuart.

‘Ach.’ Even leek hij uit het veld geslagen. ‘Neem me niet kwalijk. Wat naar om te horen. Dan is ze niet zo oud geworden, toch?’

‘Nee’, zei Stuart. Er verscheen een trek van hulpeloosheid in het gezicht tegenover hem en daarom zei hij: ‘Vierenzestig jaar.’

Thijssen schudde langzaam zijn hoofd. De troebele adelaarsblik dwaalde door de foyer en keerde toen terug. ‘En je broer? Hoor je daar wel eens wat van?’

‘Zelden’, had hij gezegd, en zelfs dat was meer dan hij had willen zeggen. Op dat moment was Esther op hen afgekomen. Ze had haar vader liefdevol afgepoeierd en Stuart bij de arm meegevoerd uit het gedrang. ‘Dat is een leuke verrassing, Murkie’, had ze gezegd. ‘Ik had er een beetje op gehoopt.’ Toen hij over zijn schouder verontschuldigend glimlachte naar haar vader, zag Stuart tot zijn voldoening dat de oude Thijssen zich nu toch iets herinnerde van het pijnlijke incident in zijn vestibule.

Hoewel met de jaren een deel van Esthers expressieve charme op haar vertolkingen was overgegaan, waren haar stem en haar ogen nog altijd in staat hem op te tillen en een eindje verder neer te zetten. Ze hadden bijgepraat over haar leven in Wenen en het zijne in Utrecht en het was weer verrassend hoeveel ze elkaar te vertellen hadden ondanks de maandelijkse telefoongesprekken. Juist toen ze, geïnspireerd door al die gezichten van vroeger, aan hun gemeenschappelijke verleden begonnen, was de pauze voorbij.

En dus had hij zich door haar na afloop laten meetronen naar de nazit in een naburig restaurant, waar hij haar echter moest delen met het overgrote deel van de Zwolse claque en een drukdoende man die van haar impresariaat was. Gelukkig werd hij slechts door een enkeling herkend, maar toch vond Stuart het een bezoeking. Ook daar waren palmen, herinnerde hij zich, van die schrale manshoge potpalmpjes, die hem net voldoende afschermden om niet al te opvallend naar Esther te kunnen loeren. Bij wijze van tijdverdrijf stelde hij zich voor dat hij later op de avond op haar deur klopte in het vijfsterrenhotel waar ze mogelijk verbleef. En dat ze opendeed. Maar ze zou vast bij haar ouders logeren. Thijssen, die bij de schouw in een groepje oudere heren stond van wie er een of twee hem vaag bekend voorkwamen, keek herhaaldelijk naar hem. Het leek alsof de oude vos kon raden wat zich in zijn hoofd afspeelde. Alsof hij, net als vroeger wakend over de eer van zijn dochter, zelfs geen onkuise gedachten toeliet. En juist toen Stuart besloten had weg te gaan omdat hij er genoeg van had, was Esthers vader naar hem toe gekomen en over Xander Bijlefeld begonnen.

De zon brandde. Hij ging overeind zitten en keek naar de zee. Hij moest nu niet in slaap vallen, zo ruim zat hij nou ook weer niet in zijn tijd.

Zelfs op het heetst van de dag stonden er lifters langs de weg. Al vanaf zijn aankomst op Martinique waren ze hem opgevallen, bij opritten, voor kruispunten, naast een onverharde zijweg. Mannen en vrouwen van alle leeftijden en alle nuances bruin, die langs de weg stonden en alleen maar keken, zonder het bekende gebaar te maken. Het kijken zelf had ook iets heel onnadrukkelijks, het was meer staren. Hij had zich eerst afgevraagd of het soms om meerijden op afspraak ging, maar dat klopte toch weer niet met het gedrag. Men gaf alleen iets te kennen, was beschikbaar voor het geval dat. Hij had zich als een echte Europeaan gedragen. Eerst had hij het niet herkend als vragen om een lift, later reed hij door met een verontschuldigend gebaar dat nergens op sloeg behalve op zijn eigen schuldgevoel, en ook had hij zich bij meisjes in strakke haltertjes en puilende shorts wel eens afgevraagd of dit niet iets meer was dan liften. Ten slotte had hij bedacht dat er in het huurcontract van de auto niets stond over een inzittendenverzekering.

Op de kruising voorbij het dorp Les Trois Ilets moest hij voor Anse Mitan rechtdoor, stond op de wegwijzer. Hij aarzelde even, sloeg toen toch rechts af en reed naar zijn hotel. Hij douchte lang en vooral koud en trok een schoon shirt aan. Op de kaart van Martinique keek hij naar de ligging van Anse Mitan. Precies tussen Pointe du Bout en Anse à l’Âne in, het waren hemelsbreed eindjes van niks, alleen moest je met de auto steeds om een kaap heen. Anse betekende ‘kleine baai’, zag hij in zijn woordenboek. Toen hij bij de balie informeerde waar hij zijn kleren kon laten wassen, gaf de receptionist hem een briefje van Eddie van Kralingen. Of hij zin had om mee te gaan naar Guadeloupe. Zijn mobiele telefoonnummer stond eronder. Ongevraagd schoof de receptionist het toestel naar hem toe. Eddie nam met een grauw op. Zo te horen was hij aan het werk.

‘Wat moet ik op Guadeloupe?’ vroeg Stuart.

‘Je blik verruimen’, zei Kraal. ‘Ik heb je toch verteld over dat transport?’

‘Ik heb vakantie.’

‘O? Ik dacht dat je hier om heel andere redenen was.’ Hij lachte kort. ‘Maar luister, het komt nu niet uit, ik sta hier in het ruim en d’r is allerhande gedonder. Zullen we vanavond ergens eten? Dan leg ik het je wel uit.’ Ze spraken af om zeven uur in de bar.

Na in het petit restaurant bij het privé-strandje van het hotel een sandwich gegeten te hebben, reed hij terug naar het punt waar hij moest afslaan naar Anse Mitan. Even voorbij het kruispunt stond een man langs de weg die met één hand een vissenstaart omhooghield. Er zat nog zo’n halve meter vis aan. Naast hem zat zijn collega met een plank op schoot waar een lang dun mes op lag. Het was net als met het liften, dacht Stuart, alles was onnadrukkelijk. Wie zin had of zich aangesproken voelde, stopte. Voor de avond zouden ze wel los zijn.

Anse Mitan was nauwelijks een dorpje. Meer een wat morsige verzameling bouwsels rond een baai, die voor de helft uit restaurants, souvenirkramen en kunstnijverheidswinkeltjes bestond zonder dat het de indruk wekte toeristisch te zijn. Ook een kunst op zich.

Hij parkeerde de auto voor de poort van een restaurant dat Villa Créole heette en liep het straatje af naar het grauwgele strand, waar kleine groepjes mensen lagen of zaten onder palmen of meegebrachte parasols. Het viel hem op dat het er zo rustig was, het enige rumoer kwam van de lange aanlegsteiger die de baai in tweeën deelde, waar een groep pubers rondhing. In de schaduw vooraan de pier stonden passagiers op de boot te wachten van de veerdienst tussen Fort-de-France en de baaien van Les Trois Ilets. Dicht bij het strand dreven kleine catamarans en motorbootjes aan oranje boeien, verder weg in zee lagen de grotere jachten, waaronder enkele tweemasters. Stuart staarde over het fletsblauwe water en complimenteerde zichzelf met de voorbereiding van zijn zoektocht. De foto van de Endeavour die hij in Griekenland gekregen had, had hij op zijn hotelkamer laten liggen en dat leuke kleine verrekijkertje dat hij wel eens meenam naar theatervoorstellingen, lag thuis. Op een overdekt terras aan de rand van het strand, waar een vrouw met een kleurige hoofddoek bezig was de vloer te dweilen, ging hij aan een tafeltje zitten en keek uit over de zee. Hoe kwam hij nu te weten welk van die schepen de Endeavour was? En hoe kwam hij dan in de buurt daarvan? Hij haalde zijn camera tevoorschijn en zoomde in op de jachten. Het maakte niet veel uit.

De vrouw met de hoofddoek had haar zwabber weggezet en kwam zwijgend bij zijn tafeltje staan. Hij bestelde een cola met ijs en ze liep weg zonder iets te zeggen. Buiten ontstond er opeens beweging. Een deel van de wachtende passagiers liep langzaam de pier op en uit een wit houten keetje kwam een man in een T-shirt met het embleem van de veerdienst, die met bedaarde passen naar de aanlegplaats liep. De jongens op het plankier verdubbelden hun geluidsvolume en hun activiteit, begonnen elkaar te duwen, balanceerden op de rand of doken met veel misbaar in zee. Toen zag Stuart de veerboot om de punt van Anse à l’Âne van links de baai in varen. De vrouw zette zijn cola voor hem neer en wachtte. Hij keek op naar haar ernstige zwarte gezicht.

‘Wilt u hier eten?’ vroeg ze. ‘Vanavond?’

Het drong niet goed tot hem door. ‘Eten?’

‘Dit is een restaurant. Geen bar.’

Hij begreep het opeens. ‘Neemt u mij niet kwalijk. Ik … ik heb nog niet beslist.’

‘Als u wilt eten, moet u reserveren.’

Hij knikte. ‘Dank u.’

Hij dronk van zijn cola en keek hoe de walbaas de tros om een bolder legde en met zijn varende collega de passagiers aan land hielp. Vrouwen als eerste en met nadrukkelijke ondersteuning, kinderen werden op de hand doorgegeven en de ene man die de boot verliet, deed dat op eigen kracht. Een klein groepje was het, nauwelijks lonend voor de tussenstop op weg naar Fort-de-France. Bijna iedereen was zwart. Direct nadat de laatste passagier aan boord gegaan was, maakte de navette zich alweer los van de steiger. Maar toen twee mannen zwaaiend met hun armen de pier op renden, draaide ze bij om hen op te pikken. Stuart volgde met zijn ogen de deining die door de baai trok, de kleine bootjes aan hun boei in beweging bracht en op het strand in slappe golfjes wegstierf. Onaangedaan wiegden in de verte de grotere jachten. Als de Endeavour daar inderdaad tussen lag, waarom hadden ze dan deze plaats gekozen? Moest hij nou wachten tot ze besloten om in een van de marina’s te gaan liggen, voor hij dichterbij kon komen? Eigenlijk had hij dit niet goed van tevoren overdacht. Hij was ervan uitgegaan dat ze net als in Santorini een jachthaven als thuisbasis zouden hebben binnen het bereik van de chartermaatschappij. Natuurlijk had hij hen vanmorgen via de marifoon kunnen laten oproepen, maar dat was het laatste wat hij wilde. Hij moest ten koste van alles voorkomen dat Xander Bijlefeld argwaan zou krijgen en ervandoor zou gaan voor hij hem gesproken had.

De oude Thijssen had er geen doekjes om gewonden. ‘Stuart, loop eens even mee, ik heb iets op m’n hart.’ De hand op zijn arm, de zachte dwang in de gewenste richting, Esther had het van geen vreemde.

‘Ik vroeg daarstraks naar je broer Victor,’ zei Thijssen, ‘en nu valt mij iets in. Weet jij waar hij verblijft?’

Het viel Stuart op dat de rector hem nu bij zijn achternaam aansprak. ‘Waarom vraagt u dat?’

‘Kort gezegd, omdat ik zou willen weten waar Xander Bijlefeld tegenwoordig uithangt.’

Hij had niet gereageerd. Typische achteloze lerarenpraat. Iemand die al zo lang spoorloos was, hing niet ergens uit. Maar toen de voormalige rector aan een nadere uitleg begon, hoorde hij achter diens woorden iets wat ze vroeger ‘schroom’ genoemd zouden hebben. Was het omdat hij zich in een gebied begaf waar hij liever niet kwam? Of was hij nooit gewend geweest om iets te vrágen en zeker niet aan een oud-leerling?

Goede vrienden van hem waren hun leven lang al bevriend met de Bijlefelds, vertelde Thijssen. Zelf kende hij hen alleen oppervlakkig, eigenlijk voornamelijk van Xanders schooljaren. Die vrienden hadden wel eens laten doorschemeren hoezeer de Bijlefelds geleden hadden onder het gedrag van hun zoon. Ze waren er zelfs om uit Zwolle vertrokken. Thuis werd zijn naam niet meer genoemd. Nu was sinds enige tijd bekend dat mevrouw Bijlefeld niet lang meer te leven had. Borstkanker die zich enkele jaren na een geslaagde operatie toch uitgezaaid bleek te hebben, het bekende verhaal. Hoewel ze zich daar tegenover hen nooit over uitsprak, wisten die vrienden wel dat zij er alles voor zou geven om Xander nog één keer te zien. En toen Thijssen Stuart vanavond bij het concert tegenkwam, had hij zich Victor herinnerd, zijn broer, de medeplichtige broer als hij dat zo mocht zeggen, en dat Victor en Xander vroeger altijd samen geweest waren en ook samen verdwenen waren. Vandaar dus zijn vraag.

Medeplichtige broer. Zo werd er dus nog altijd in Zwolle over Vic gekletst. Thijssen moest iets aan hem gemerkt hebben, want diens bruingevlekte klauw had opeens in zijn arm geknepen. ‘Neem me niet kwalijk als ik me misschien een beetje tactloos uitdruk, Stuart. Dat komt omdat ik het een moeilijk onderwerp vind. Maar goed, ik dacht: misschien heb jij contact met je broer en kun jij iets zeggen over Xander Bijlefeld.’

Weer had Esther hem gered. Ze was dwars door de hal op hen af komen lopen met iets in haar ogen wat de blik van haar vader in de schaduw stelde en had zich zonder omwegen tussen hen gedrongen. ‘Pappa, je wordt gemist binnen. En mag ik nog even een woordje wisselen met mijn oude klasgenoot voor hij weggaat?’

Thijssen was als was in haar handen, had Stuart tot zijn voldoening gezien. ‘Ik zal erover nadenken’, zei hij tegen de rector toen hij diens aarzeling bemerkte. ‘Wat is uw telefoonnummer?’

‘Wat moest die oude boef van je?’ vroeg ze terwijl ze naar de bar liepen.

‘Oudeboevenpraat’, zei hij. ‘Hij heeft spijt van vroeger. Of ik alsnog belangstelling had.’

‘Voor mij?’ Esther lachte. ‘Dat zit hem dan behoorlijk hoog. Van tevoren vroeg hij al aan me of jij ook zou komen vanavond. En wat was je antwoord?’

‘Wil je het echt weten?’

‘Alleen als het niet weer zo’n banaal grapje is over het verschil tussen cello’s en mannen.’

‘Jammer’, had hij gezegd.

Enkele dagen later, toen zijn nieuwsgierigheid het gewonnen had van zijn tegenzin, had hij Thijssen opgebeld. Esther zat toen alweer hoog en breed in Wenen. Heel vroeg in de ochtend na het concert hadden ze in de lobby van het hotel afscheid genomen. Doodmoe, onbevredigd en tegelijk opgelucht, want ze hadden de hele nacht gewoon zitten praten. Alleen maar praten, een beetje drinken, verder niets. Dat was het vreemde met hen, er gebeurde uiteindelijk nooit iets en achteraf hadden ze daar altijd allebei spijt van.

Nog steeds was het zware motorgeluid niet weggestorven, en toen hij de zee afzocht, zag hij dwars door het verdwijnende kielzog heen een andere veerboot naderen, nu uit de richting van Fort-de-France. De beroering op de wal herhaalde zich, maar deze keer volgens een ander patroon. De jongens op de pier vormden nu trekkend en duwend een soort linie alsof er iets te zien zou zijn. De verkoopster van fruit en drank stelde zich voor haar cocktailtonnetjes op met een hengselmand vol mango’s, copra en witte flesjes, en ertussendoor scharrelden de vertrekkende passagiers naar voren, minder dan bij de vorige boot en voornamelijk moeders met kinderen. Toen de boot aanlegde, zag hij dat het dezelfde was die Kraal en hij gisteren genomen hadden. Deze keer kwam er een stroom passagiers van boord, de pier was in één keer overvol en de eerste stoere duikers zochten joelend een heenkomen in het water. De kleurstelling was nu zeer geschakeerd, van roodverbrand tot gitzwart. Tussen vrouwen met volle boodschappentassen, toeristen met verhitte gezichten, verzorgd geklede forensachtige mannen en vrouwen met zakenkoffertjes in de hand liepen opvallend veel meisjes en jonge vrouwen. Alleen of in groepjes, de meesten in krap gesneden outfit, sommigen ook in decente wit-blauwe combinaties, het leek of tegelijk de scholen uitgingen en de winkels sloten. Het was zo anders dan in Nederland, dacht Stuart terwijl hij naar ze keek, niet zozeer door de huidskleur of de variatie daarin, maar door de kalmte die er ondanks de volte van uitging, de soepelheid van de bewegingen, de easygoing, zachtzoete swing van schouders en heupen, het rollende Creoolse Frans, alles in een tempo dat in het oververhitte West-Europa niet meer bestond.

Een roodharige vrouw met een mobieltje tegen haar oor liep achteraan de stoet de pier af. Ze liep een beetje als Esther, vond hij, van die trage balletachtige passen. Aan haar linkerhand hing een blauwgestreepte boodschappentas, vol maar niet zwaar, want toen ze even stilstond zwaaide ze hem met gemak over haar schouder. Schuin achter haar liep een donkere tengere jongen met in elke hand zo’n tas. Ze sloten aan in de rij voor de drankverkoopster. Onder zwaar geronk draaide de veerboot van de pier weg.

De cola was inmiddels lauw en waterig. Hij liet het restje staan en wachtte bij de kassa. Toen het hem te lang duurde, zocht hij de prijs op het lijstje aan de muur en legde het geld neer. Terwijl hij wegliep, zag hij iemand vanachter het kralengordijn naar hem kijken. Buiten op de pier kreeg hij dezelfde prikkelende sensatie als eerder op de dag, intense hitte getemperd door een zacht koeltje dat nergens vandaan kwam en nergens heen ging, beide gelijktijdig voelbaar en in een perfecte balans.

In het voorbijgaan keek hij even naar het assortiment van de drankverkoopster, maar hij durfde niet, hij wist nog niets over smaak, hoe hygiënisch het allemaal was, zeker niet van die kleine flesjes, waar net zo goed een godendrank in kon zitten als een veelbelovende bacteriële kweek. De roodharige vrouw probeerde tegelijk te telefoneren en af te rekenen en toen hij al voorbij was, hoorde hij haar zeggen wat hijzelf al dacht. ‘Dit gaat natuurlijk niet. Ik bel zo wel terug.’

Pas tien meter verder drong het tot hem door dat ze Nederlands gesproken had.