Kader Abdolah

Dit mooie land

Mirza-columns uit de Volkskrant

Uitgeverij De Geus

breda 2013

© Kader Abdolah, 2009

Deze columns verschenen tussen september 2003 en september 2008

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Joyce van Belkom

isbn 978 90 445 2775 9

nur 325

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Goedemorgen, juf!

Rotterdam is hard bezig de bewoners van de stad dichter bij elkaar te brengen: Immigratie! Integratie!

In dat kader was ik laatst uitgenodigd om op een zwarte basisschool voor te lezen.

Het was een gewone basisschool waar extra aandacht aan de taal werd besteed. Je leerde de u als een u uitspreken en niet als een oe, de huur correct uit te spreken als huur en niet als hoer. Kortom: een school waar je leerde tegen de juf gewoon juf te zeggen en geen joef.

Ze hadden me gevraagd om uit Annie M.G. Schmidts werk voor te lezen. Het regende en ik liep verheugd naar de basisschool. Ik besefte niet dat ik in een val liep.

De gang en de lokalen van de school waren allemaal versierd met posters van Annie M.G. Schmidt en natuurlijk ook met tientallen illustraties van Jip en Janneke. Ik werd vorstelijk ontvangen door de directie van de school en na een kopje koffie werd ik meteen naar groep drie gebracht.

‘Een goede morgen’, riepen ze met z’n allen tegelijk, onder leiding van hun jonge juf (geen joef) en ik ging in de stoel zitten die voor mij was gereserveerd. Er hingen twintig, vijfentwintig nieuwsgierige jongetjes en meisjes aan mijn lippen. (Wat wil die meneer nu aan ons vertellen?!)

Door hun zeer nieuwsgierige houding, raakte ik even de kluts kwijt, maar ik riep meteen superieur: ‘Een goede morgen, meisjes! Een goede morgen, jongens! En een goede morgen, juf!’

‘Nee, nee, u zegt het fout, het is geen joef, maar juf’, riepen ze met z’n allen.

Ik lachte hardop en corrigeerde mijn uitspraak: ‘Oké dan: juf!’

‘Nee hoor,’ zei meteen een jongetje, ‘u zegt jof, u moet zeggen juf, zo: ju, ju, ju, zeg het eens!’

‘Ju! ju! ju!’ zei ik.

‘U zegt joo, joo, joo, maar u moet gewoon zeggen ju, zo: ju! ju!’

Ik wist niet wat ik ermee moest, het was leuk, maar ik kwam er niet meer uit. Want wat ik ook zei, ik werd meteen door ze gecorrigeerd, zodat ik mijn mond niet meer durfde te openen.

Ik lachte, ik lachte hard: ‘Oké, veel geleerd vandaag, jongens! Laten we nu iets voorlezen!’ En de juf drukte meteen een groot gekleurd boek in mijn handen.

‘De meneer gaat uit Jip en Janneke voorlezen’, zei ze met luide stem en zo maande ze de klas tot stilte.

Ik opende het boek en las het eerste verhaal voor. Het ging over de eerste ontmoeting tussen Jip en Janneke. Jip kijkt door een gaatje in de heg naar de tuin van de buren en ziet onverwachts een neusje, een mondje en twee kleine oogjes aan de andere kant. Hij roept: ‘Wie ben jij? Jij woonde hier nog niet!’

‘Ik heet Janneke! Nu woon ik hier!’ zegt ze.

Ik las het verhaal foutloos, perfect, vlekkeloos voor en ze luisterden aandachtig en kritisch naar me. Nee, ze konden geen fout, geen klein foutje ontdekken.

Er viel even een stilte, ze keken elkaar aan en klapten opeens in hun handen voor me. Goed zo!

‘Vonden jullie het leuk?’ vroeg de juf.

‘Leuk! Heel leuk!’ riepen ze met z’n allen.

Er schoot me iets gemeens te binnen.

Ik hield het boek Jip en Janneke boven mijn hoofd en riep: ‘Ik heb een vraag! Wie heeft dit boek geschreven?!’

Tegelijk riepen ze: ‘Kader Abdolah!’

Ik voelde me goed!

De haan

Het thema van de kinderboekenweek is het bos.

Ik ken een oeroude Perzische vertelling over het bos.

Er was eens een haan die op een vroege morgen zijn dak beklom om zijn kraaiplicht te doen. Hij sloot zijn oogjes en kraaide hard.

Een vos, die hem al een tijdje in de gaten hield, klom het dak op. Hij ging op een hoekje zitten en bleef naar hem kijken. Toen de haan zijn oogjes opende, zag hij de vos, hij wilde wegvluchten, maar de vos zei: ‘Wees maar niet bang. Ik doe je niets, ik luister alleen maar naar jou. Ik heb je vader nog gekend, en je kraait net zo mooi als hij. Je stem heeft iets magisch zodat zelfs je vijanden er met plezier naar luisteren. Bovendien ben je net zo knap als je vader. Je poten zijn lang, en je staat mooi hoog. Jouw veren hebben alle kleuren van de regenboog, je hals is lang, je staart staat goed bij je borst en je hebt een bijzondere kop met gouden veertjes. Eerlijk gezegd ziet je snavel er wat ijziger uit dan die van je vader. Als je je ogen sluit en je stem verheft, ben je net een koning met je mooie rode kroontje.’

De haan die door het gevlei van de vos dronken was geworden, vergat alles. Hij rekte zijn hals uit, richtte zijn snavel naar de lucht, sloot zijn oogjes en kraaide hard. Zodra hij zijn ogen dicht deed, sprong de vos boven op hem. Hij greep hem, sprong van het dak af en verdween met zijn kakelende prooi in het bos.

‘O wat stom, o wat stom,’ jammerde de haan, ‘stom wie zijn ogen dicht en zijn mond open doet!’

Een van de honden van het dorp die alles had gezien, riep om hulp. Onmiddellijk holden alle honden van het dorp het bos in om de haan te redden.

‘Roep naar hen dat je me niet uit hun dorp gestolen hebt’, zei de haan wanhopig.

‘Ik heb deze haan niet uit jullie dorp gestolen’, riep de vos. En meteen vloog de haan uit zijn bek en snelde naar huis.

De rest van het verhaal wordt volgens de traditie aan de verteller overgelaten. Sommigen laten de vos gaan en laten de honden genoegen nemen met de haan die ze terug hebben gekregen. Anderen laten de honden de vos een lesje leren. Nog anderen verwijten de haan zijn stommiteit. Ook ik moet dit verhaal op mijn eigen manier afronden. Iets in de geest van immigratie en de moderne tijd.

Dus: De honden lieten onze vos gaan. Pratend in zichzelf ging de vos dieper het bos in: ‘Zo kan het niet langer, ze hebben me als een dief behandeld. Ik heb niets gestolen, ik deed gewoon mijn plicht.’

Hij hoorde een vliegtuig, er schoot hem iets te binnen, hij snelde het bos uit naar het vliegveld en zag er een blauw-wit vliegtuig. Gisternacht had hij in het bos gehoord dat Air France de klm had overgenomen. Alle dieren discussieerden erover. Een paar stewardessen met hun mooie blauwe uniformen stapten het vliegtuig in. Het was de eerste klm-vlucht naar Parijs na de overname.

‘Ik ga dit land verlaten, hier wordt het niets’, zei de vos en hij kroop onder de hekken door naar binnen. Hij snelde naar het vliegtuig, klom de automatische ladder op en ging op de rug van het vliegtuig zitten. Het toestel kwam in beweging en vloog met onze vos op zijn rug naar Parijs.

Het recht om te blijven

Jarenlang wachtten duizenden asielzoekers op een verblijfsvergunning. Er zijn er honderden die acht, negen, tien jaar hebben gewacht en van wie velen kapot zijn gegaan. Nu komt de regering met een pardonregeling voor tweeëntwintighonderd asielzoekers.

Ik heb verschillende keren over dit onderwerp geschreven, maar ik denk dat ik deze keer alles moet zeggen wat ik zeggen moet want ik pleeg verraad als ik zwijg. Verraad jegens de asielzoekers en verraad ten opzichte van de Nederlanders.

Het is een smerige politiek die de regering met asielzoekers bedrijft. Vijf, zes jaar geleden toen de Nederlandse regering de vluchtelingenstroom niet tegen kon houden, werd er stiekem een beslissing genomen: ‘Hen kapotmaken!’

Die duizenden asielzoekers moesten zo kapot worden gemaakt dat niemand het meer in zijn hoofd zou halen ooit naar Nederland te vluchten. En het werkte.

Een oude wijsheid luidt: ‘Slik je woord tot drie keer toe in voordat je het uit.’ Wat ik wil zeggen heb ik drie keer ingeslikt, nu mag ik het zeggen: ‘Nederland heeft gedurende tien jaar duizenden vluchtelingen op transport gezet!’

Ik weet dat de tijden zijn veranderd, dat je niemand meer op transport kunt zetten. Ik weet dat het schrikwekkende transportbeeld vooral in de herinnering van de Joden terug te vinden is. Deze trein rijdt zachtjes en zal nooit het eindstation bereiken.

Nederland heeft al die asielzoekers psychisch kapotgemaakt. Men heeft ze in gijzeling genomen, in asielcentra gestopt met de bedoeling ze als aardappelen te laten rotten. Dat mag niet! Het gaat in tegen de rechten van de mens. Tegen de goddelijke wet van de verplaatsingen. Dat heeft niemand in Europa met asielzoekers gedaan, geen enkele regering heeft de asielzoekers zo gruwelijk behandeld. Duitsland heeft het niet gedaan. België heeft het niet gedaan. Frankrijk niet, Zweden, Noorwegen al helemaal niet. Nergens, niemand. Alleen Nederland. Zo’n klein land en zo’n grote politieke misdaad. In Engeland krijgen elk jaar honderdtwintigduizend immigranten die daar vijf jaar hebben gewoond een Brits paspoort. Maar Nederland houdt zevenduizend asielzoekers gegijzeld om er enge asielverschrikkers van te maken.

Nu komen ze met een pardonregeling voor tweeëntwintighonderd asielzoekers. Het is niets meer dan bedrog, een trucje. Met dit getal kun je alleen chaos veroorzaken, chaos om de angst in stand te houden. Het verbaast me niets dat de Verenigde Naties nog niet gereageerd hebben. Daar draagt Ruud Lubbers, een Nederlander, de pet van Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen.

Asielzoekers!

Er wordt niets voor jullie gedaan. Alleen wie sterk is, blijft. De wet van de jungle heerst. Nu het zover gekomen is, is het jullie plicht om sterk te zijn! Nederland moet haar zin niet krijgen.

Hou vol! Niemand kan jullie wegsturen! Niemand mag jullie wegsturen! Niemand in Den Haag is in staat jullie weg te sturen. Je moet blijven. Het is jouw recht. De grond van Nederland is nu ook jouw grond geworden.

Pak alle middelen die de democratie je biedt en verzet je tegen uitzetting.

Jullie hebben in de afgelopen tien jaar alle wegen bewandeld, daarom weet ik niet wat ik jullie nog kan aanraden. Pak alle wettige middelen en laat ze je niet wegsturen. Trek je mooiste kleren aan, hou met beide armen de bomen vast en schreeuw hard! God, wat kunnen jullie nog meer doen?

Klamp je met beide handen vast aan koeienpoten, een voor een. Je moet blijven! Het is je ultieme recht!

Paradijs in het Tropenmuseum

De mythische Perzische koning Sam kreeg een zoon, maar deze was grijs. Hij werd Djaal genoemd: de oude.

De koning keek verbaasd naar de zuigeling, hij dacht dat het een duivelskind was.

‘Verwijder hem!’

Men nam het kind mee en liet het op de hoge berg Alborz achter. Op de top van Alborz woonde de mythische vogel Simorg. Hij pakte de baby, nam hem mee naar zijn nest en voedde hem op met zijn jongen. Als u de rest van het verhaal wilt weten, kunt u surfen naar www.paradijsenco.nl. (Deze site is niet meer beschikbaar. Red.)

Paradijs & Co is een tentoonstelling over Iran van het Tropenmuseum Junior, met vele voorwerpen, verhaaltjes, gedichtjes, geuren, klanken, smaken voor kinderen.

Op de site kunnen kinderen hun eigen naam in het Perzisch schrijven en horen. Ze kunnen een Perzisch verjaardagskaartje maken, of naar een mooi liedje luisteren:

Gole Pamtjaal bieroen bija vachte bahare.

Pamtjaal bloempje! Wakker worden! Het is lente! Tropenmuseum! Je hebt veel gedaan en vooral heb je met je hart gewerkt om de Nederlandse kinderen in contact te brengen met de wereld van de Iraanse kinderen.

Toen ik de tentoonstellingsruimte binnenging, werd ik getroffen door iets merkwaardigs, ik voelde dat ik door de gangen van mijn eigen geheugen wandelde. Alle traditionele kleding, oude muziekinstrumenten, theepotten, tapijtjes, miniatuurtjes, rozengeurtjes, Djaal, Sam, Alborz verrasten me. (Maar er was geen één koran en niet één geestelijke.)

Ik dank het Tropenmuseum! Je hebt het mooi gedaan, maar je bent in een val gelopen, de val van de Islamitische Iraanse Republiek. Wat het Tropenmuseum aan de Nederlandse kinderen wil laten zien, is toch een beetje bedrog. Niet de echte vogel, maar een opgezette. De Nederlandse kinderen zullen zo niet in aanraking komen met de Iraanse kinderen van nu.

Als je naar de islamitische Iraanse zenders kijkt, zie je precies dezelfde dingen. Pottenbakkerijen, miniatuurtjes, mooie tapijtjes en de oude traditionele kleding. Allemaal dingen die niets met het dagelijkse leven in Iran te maken hebben.

Het Tropenmuseum moest met de Iraanse ambassade samenwerken, daarom mochten veel dingen niet getoond worden. Vergis ik me? Misschien wil het Tropenmuseum de pijnlijke dingen niet aan kinderen laten zien. Ik maak een eigen kleine ruimte naast die van het Tropenmuseum:

De islamitische republiek heeft gedurende drieëntwintig jaar de Iraanse kinderen gehersenspoeld. De kinderen moesten drie uur per dag de Koran uit het hoofd leren zodat de heilige soera’s uit hun oortjes en neusgaatjes lekten. De verplichte koranlessen laat ik dan met een filmpje zien.

De Iraanse moeders zijn verdrietig over de ongewone haaruitval van hun dochtertjes. De moeders hebben de scholen gedwongen om de meisjes een kwartiertje hun haar te laten luchten. Deze haarluchterij kan ik met een geheime opname laten zien.

Van de grote angst van de Iraanse vaders is in het Tropenmuseum niets te merken. Minderjarige meisjes van twaalf, dertien en veertien jaar lopen als prostituees in kuddes langs de wegen van de nacht. Dat kenden we niet. Het islamitische regime heeft dit met onze dochters gedaan.

In het Tropenmuseum dansen de meisjes en de jongens samen hand in hand in de traditionele Iraanse kleding. Het is niet waar. Als we die Nederlandse kinderen naar Iran sturen, zullen ze nooit zulke taferelen zien.

In de afgelopen twintig jaar hebben de Iraanse meisjes alles gedaan tegen de geestelijken om hen niet onder de chador te krijgen. Van die mooie rebellie is niets te zien in het Tropenmuseum.

Shirin Ebadi, een nobele vrouw

Verlies is een ervaring naar een nieuwe weg. Een nieuwe gelegenheid om op een andere manier te denken.

Verliezen is niet het einde van alles, maar het einde van een bepaalde manier van denken. Wie ergens valt, staat ergens anders weer op. Dat is de wet van het leven.

Een literair analyticus die door het regime van Iran werd omgebracht. Hij vocht voor de democratie. En hij zat in het leidinggevende comité van de verboden vereniging van Iraanse schrijvers.

Een paar jaar geleden werden een paar schrijvers door de geheime dienst vermoord. Hiermee wilde het regime anderen bang maken. Maar Mogtari bleef vechten. Op een avond stapten drie mannen bij een stoplicht in zijn auto en dwongen hem om naar een snelweg te rijden. De volgende dag lag zijn lijk langs de weg, hij was gewurgd.

In dezelfde periode gingen agenten van de geheime dienst de woning van Darush Froehar binnen. Froehar was een bekende politicus die de geestelijken niet steunde. Ze brachten hem en zijn vrouw op een gruwelijke manier om.

Niemand durfde de namen van Mogtari en Froehar te noemen. Wie zijn stem verhief, werd gewurgd. De families van de omgekomen schrijvers en politici werden bedreigd, ze mochten geen vragen over hun omgebrachte dierbaren stellen. Een zwarte periode in de Iraanse geschiedenis.

Op dat moment verhief Shirin Ebadi haar stem. De Perzische afdeling van de bbc verkondigde dat ze de advocate van de familie Froehar was.

Iedereen sloeg een hand voor de mond van verbazing en angst: ‘Hoe durft ze zo’n gevaarlijke stap te nemen?’

Shirin Ebadi was de eerste advocate van het vaderland, ze is hoogleraar aan de universiteit van Teheran en staat bekend om haar gevecht voor de vrouwen- en kinderrechten. Ze is vaak gevangen genomen, maar niets kan haar strijd tegenhouden.

Afgelopen vrijdag kreeg ze de Nobelprijs voor de Vrede. (Op 10 december 2003. Red.)

De woordvoerder van het Nobelcomité zei: ‘Mevrouw Ebadi is een moedige vrouw die nooit bang is geweest voor de bedreigingen van haar leven.’

Ebadi zelf zei: ‘Iedereen die in Iran vecht voor de mensenrechten moet met angst leven. Ik heb geleerd om met angst om te gaan.’

Opeens verscheen er een portret van een vrouw op de cnn-site: ‘Iranian rights activist wins Nobel.’ Ik schrok, ik herkende haar, maar kon haar niet thuisbrengen, ze had haar sluier opzettelijk voor de camera afgedaan. Zo gaf ze onmiddellijk een harde klap in het gezicht van de ayatollahs voor de camera van cnn. Ter plekke een stap verder voor de vrijheid van de vrouwen in het vaderland.

Ik zocht iemand om te feliciteren. Ik had de behoefte om iemand de hand te schudden en te zeggen: ‘Van harte.’

Eindelijk is de stem van de vrouwen van mijn land gehoord, eindelijk zijn de stemmen van de familie van Mohammade Mogtari en Froehar gehoord. Eindelijk kan Ebadi wereldwijd de historische vraag stellen: Wie heeft ze vermoord?

Het regime van Iran heeft in een zwarte periode honderden gevangenen, onder wie vele jonge vrouwen, geëxecuteerd. De families mochten de lijken van hun dierbaren niet op de officiële begraafplaatsen begraven. Ze begroeven hun kinderen zonder een grafsteen op verlaten plekken. Niemand durft nog vragen te stellen over die massa-executies. Ebadi zal het morgen doen.

De Iraanse moeders huilen van geluk voor die Nobelprijs. Nu durven ze een steen op het graf van hun kinderen te leggen.

Ebadi verdiende de Nobelprijs. Het is een beloning voor het gevecht van de Iraanse vrouwen tegen het zwarte geloof.

Nogmaals Ebadi

Vorige week hebben duizenden Iraanse vrouwen met witte hoofddoeken Shirin Ebadi, de Nobelprijswinnares, op het vliegveld van Teheran verwelkomd. Ook duizenden mannen. Feest! Ze riepen leuzen tegen het regime en: Vrijheid! Vrijheid!

De prijs heeft de geestelijken in verwarring gebracht, ze voelen de angst in hun rug. ‘Deze prijs is een westerse bemoeienis in de Iraanse zaken’, reageerden ze kwaad.

De Nobelprijs kan in het Midden-Oosten veel teweegbrengen. Het is niet als een persoonlijke prijs voor paus Johannes Paulus ii, of voor George W. Bush. Het gaat om Iran, een land met een oude, rijke, woelige geschiedenis. Iran, aan de vooravond van turbulente veranderingen. Zo te zien zit het regime nog altijd vast in het zadel, maar het volk heeft de geestelijken gepasseerd. Deze Nobelprijs zal het proces van hun verwijdering versnellen. De leiding is deze keer in handen van de prachtige vrouwen van mijn land. Ze hebben de geestelijken geen minuut met rust gelaten.

Er is niet veel bekend over de rol van de vrouwen in onze geschiedenis. Ik zal proberen een beeld te schetsen:

In de prehistorische tijd hoorden onze vrouwen bij de goden. De godin van de liefde bijvoorbeeld. Ze waren ook onze sterren: Zohre, Parwin, Wenus.

We hebben een vrouw van goud, van zes-, zevenduizend jaar geleden. Ze is naakt, haar borsten zijn mooi en groot en haar vrouw-zijn is nadrukkelijk getoond: het symbool van vruchtbaarheid.

Later kwam prinses Roedabé, ze gooide haar lange vlecht uit het paleisraam naar haar geliefde. Hij gebruikte haar vlecht als touw en beklom de muur. Ze baarde een zoon, Rostam. Hij werd de held die de onmetelijke grenzen van het rijk bewaakte.

Weer later hadden we de slimme, schone Sheherazade. Gedurende duizend-en-één nachten verzon ze mooie verhalen om de gewelddadige koning te temmen.

Met de komst van de islam werden de Iraanse vrouwen met een zwaard in de boerka’s gedwongen. Geen sprake meer van de schoonheid van hun lichaam, geen rol als godin van de liefde, en er was geen lange vlecht om uit het raam te gooien.

Twaalf eeuwen lang horen we bijna niets van hen. Velen van hen verveelden zich in de harems.

In de tijd dat Europa met de Renaissance bezig was, deed Gorratolein in Iran haar boerka weg en liep naar de bazaar. Ze werd volgens de sharia berecht en ze gooiden haar van een toren af.

Tegelijk met de komst van de trein, werd de chador verboden verklaard. De mannen bewonderden weer de beweging van de vrouwenlichamen op straat.

Toen de radio kwam, verscheen Ghamar. Ze betoverde iedereen met haar goddelijke stem. En de cinema gaf ons de verloren gouden borsten terug.

De geestelijken dwongen de vrouwen echter weer onder de chadors. Maar deze keer wilden de vrouwen niet toegeven. Velen van hen werden gevangengenomen en honderden geëxecuteerd.

Opeens kreeg Shirin Ebadi de Nobelprijs voor de Vrede. De presidentsverkiezingen naderen. Ik draag Ebadi voor als eerste vrouwelijke presidentskandidaat. Ze wint. Ze zal absoluut winnen.

Het ware gevecht is begonnen. Ik vraag de Europese journalisten, de kranten, radio en televisie om haar in bescherming te nemen. Ik ben bang dat de geestelijken haar met een auto-ongeluk ombrengen.

De Perzische immigranten kunnen een belangrijke rol in de komende veranderingen spelen. Daarom stel ik Ebadi in deze krant als presidentskandidaat voor.

Terreur mag niet winnen

Wat is er aan de hand in Irak? Elke dag dertig, veertig aanslagen, elke dag moord, en zelfmoord om anderen te doden. Wat is er gebeurd in het Midden-Oosten, waarom reden de islamitische terroristen met een ambulance vol explosieven het gebouw van het Rode Kruis binnen? Waarom een aanslag op het kantoor van de vn, waarbij zo veel doden vielen?

Waarom willen die mannen alles en iedereen in de naam van Allah kapotmaken? Een oude haat is in de regio ontwaakt. Er wordt wraak genomen op alle vreemde mensen.

We zien dat de Amerikaanse bemoeienis met de Irakese zaken vanaf het begin al fout was. Maar nu is het te laat om de Amerikanen verwijten te maken. We moeten naar een oplossing zoeken om de rust terug te brengen. Is er nog een uitweg? De Amerikanen kwamen vorige week met een kant-en-klare oplossing: ‘Irak en Israël opnemen in de navo.’

Het klinkt mooi, het klinkt modern, en zelfs origineel. Maar deze gedachte kan alleen bij een Amerikaan opkomen. Irak en Israël in de navo opnemen? Israël dat vrede brengt? Zelfs met een pot honing zou je deze bittere gedachte niet aan de moslims kunnen verkopen. Israël is een vijand. De Amerikanen lopen tussen de Irakezen over de bazaar van Bagdad. Ze zijn aan de ene kant zo dichtbij, aan de andere kant zo vreselijk ver weg.

Toen ik dit schreef, verscheen er rook en vuur op de site van cnn. Twee Amerikaanse helikopters waren neergehaald. Ten minste veertien doden. Beangstigend, als moslims in de heilige maand ramadan mensen doden. Het ultieme geweld.

De Amerikaanse bemoeienis was fout, maar de jonge soldaten waren naar Irak gegaan om democratie te brengen. Ik condoleer de Amerikaanse families met de dood van hun dierbaren.

Eerlijk gezegd brandde er nog een klein lichtje diep in mijn hart. Ik dacht dat de Amerikanen misschien, heel misschien zouden slagen om een democratisch model van Irak te maken.

Ik hoop, ik herhaal het, ik hoop dat de Amerikanen nog orde kunnen scheppen in de chaos, want het zou verschrikkelijk zijn als de Amerikaanse missie mislukt. Als zij de rust niet kunnen laten wederkeren, wie dan wel?

Toen Amerika Duitsland bezette om Hitler te verdrijven en de wederopbouw van Duitsland mogelijk te maken, was Duitsland een industriemacht. Het land had al een oude traditie in democratie ervaren. Irak heeft niets, niemand heeft ooit de democratie gekend.

De Duitsers wilden dat Amerika hen overeind hielp, de Irakezen niet. Bagdad brandt van haat. De woede richt zich niet alleen op de Amerikanen, maar op het gehele Midden-Oosten.

Is er nog een oplossing? Is het niet al te laat? Nee, het is nog niet te laat. Als Amerika wil, zijn er nog een paar oplossingen. Hier één die in het Midden-Oosten leeft:

i. Amerikaanse soldaten trekken zich terug in hun kazernes.

ii. Een vredesleger uit landen als Egypte, Syrië, Libanon, Jordanië en Palestina komt in Irak om de zaken waar te nemen en verkiezingen mogelijk te maken.

iii. Amerika onderhandelt met de gekozen regering over de wederopbouw en de Irakese democratie.

De Amerikanen moeten niet terug naar Amerika. Het kan eigenlijk al niet meer. De terreur mag niet winnen, de islamitische terreur al helemaal niet.

Het licht

Het is markt voor de Nieuwe Kerk in Delft. Ik wilde druiven kopen, blauwe herfstdruiven. De moslimmannen die ik op de markt tegenkwam, aten niets en ze stopten geen druifje in hun mond om te proeven of het goed was. Ze keken niet naar de vreemde vrouwen, dat doet een moslim niet tijdens de ramadan. Opeens herinnerde ik me dat de koninklijke grafkelders zich in de Nieuwe Kerk bevonden. Ook Johannes Vermeer (1632-1675), de grote schilder van het licht, lag daar begraven.

Ik kocht een kaartje en ging de kerk in.

Aan de muur hing een oud portret van Prins Willem van Oranje, hij had een ouderwetse kalot op. Het deed me denken aan de oude mannen van ons huis. Ze deden hun witte kalot op als ze richting Mekka gingen staan.

Ik zag een tekening uit de tijd waarin de kerk net gebouwd was. Een jonge ambitieuze haan stond hoog boven op de kerktoren. Er stonden honderden soldaten met vlaggen op het nieuwe kerkplein, duizenden toeschouwers, en de Prins van Oranje reed langs op een gesluierd paard, omringd door krijgsheren.

Een blikseminslag legde later de kerktoren in de as. Koningin Sophie bracht er een bezoek en nam de haan mee naar huis als aandenken.

De tijden zijn veranderd. Ik zag net een groep vreemdelingen die buiten tegen de muur van de kerk in de zon zat.

Binnen zocht ik naar de grafkelders, maar ik kon ze niet vinden. Ik vroeg het aan de conciërge, hij wees naar de grond, naar een grote zware steen met vier koperen ringen: ‘Resurrectionem exspectat Guilelmus Primus Pater Patriae.’

Zelfs met tien mannen kon je die steen niet verplaatsen om de kelder binnen te gaan. De grafkelder was niet toegankelijk voor het publiek, maar Europa kan tegenwoordig de immigranten niet meer tegenhouden. Dus pakte ik een kaars, stak hem aan en ging de kelder in.

Voorzichtig daalde ik in het kaarslicht de trappen af, ik zag lange schaduwen, hoge grafstenen en door het donker opgenomen marmerafbeeldingen van de prinsen. Op zoek naar de Prins van Oranje struikelde ik over een paar grafstenen. Er hing een plattegrond van de gewelven aan de muur: ‘Prins Willem i, doodgeschoten 10 juli 1584.’ Ik moest nu eerst langs ‘de korte wand’ en dan langs de ‘lange wand’ en als ik bij de ‘wand oude kelder’ was, moest ik rechts afslaan naar de kelder eronder. Met een hand tegen de muur ging ik verder de trap af. Ik zag het, daar lag de Prins.

Het bezoek was nodig, ik ging om hem te groeten, het hoorde bij de traditie van het huis dat ik voorgoed verlaten heb. Sinds kort ben ik de buurman van de Prins, of de overbuurman. Als de kelder een luikje zou hebben, kon de prins ’s nachts het licht in ons huis zien branden. Ik legde de kaars op zijn grafsteen. Volgens de gewoontes moest ik met een steentje zachtjes tegen zijn grafsteen tikken en een soera uit de Koran opzeggen. Er was geen steentje in de kelder, ik legde mijn hand op zijn grafsteen, maar welke soera moest ik nu opzeggen?

‘De soera van het licht’, hoorde ik Johannes Vermeer uit zijn graf roepen.

‘Hij is licht. Zijn licht lijkt op een nis met een lampje erin. Het glas is als een stralende ster. Zij brandt op olie van een gezegende olijvenboom, de olie geeft bijna uit zichzelf licht. Licht boven licht’, neuriede ik.

De mening!

Niemand kan zeggen dat het niet mag, dat het niet kan.

Wie in Nederland woont, heeft puur goud in zijn handen. Je mag zeggen wat je wilt.

De tulpen zijn niet meer het kenmerk van Nederland, maar ‘het uiten van je mening’. Je mag zelfs dingen noemen die onnoembaar lijken. Deze vrijheid brengt een beter soort mens voort.

Het houdt de grond, de lucht en ook de vogels gezond. Maar dit verheven geschenk dat de mens aan zichzelf gegeven heeft, heeft de koningin ziek gemaakt.

Balkenende stoort zich aan het belachelijk maken van de koningin. Hij viel de media aan. En met zijn onschuldige aanval heeft hij het land de afgelopen week op zijn kop gezet. Op zijn kop gezet? Het kan, het land is klein, je kunt het gemakkelijk op zijn kop zetten.

Iedereen mag zeggen wat hij wil, maar de koningin niet. Zodra je niets mag zeggen, word je ziek en krijg je een steentje in je keel.

Met een steentje in haar keel heeft de koningin de premier gevraagd om haar te beschermen. Het is haar recht. Ze moet kunnen vragen waar de grens ligt. Het is geen aanval om de meningsuiting te beperken, maar het is de meningsuiting zelf.

Voor het eerst stond er een tekening van de koningin met vorstelijke blote billen in de krant. Het is mooi dat het kan en mooi dat de koningin niet de macht heeft om de krant in brand te laten steken.

De macht van de media is een wonder. Het is macht zonder kanonnen, zonder oorlogsvliegtuigen. Zelfs Alexander de Grote heeft nooit zo veel macht gehad.

Toch mag er een voetnoot onder aan de pagina van de vrije meningsuiting geplaatst worden. De media doden soms mensen met die macht. Balkenende heeft het goed geformuleerd: ‘Het lijkt meer op een lynchpartij.’

Balkenende heeft gelijk. We moeten hem niet monddood maken. We moeten hem niet doden.

Er zit iets wezenlijks in zijn vraag.

De vraag die hij stelt komt niet van hem, maar van de koningin, iemand die de grens van de vrije meningsuiting gezien heeft, gevoeld heeft. Ze zegt: ‘U wurgt me. U doodt me. Bestaat er dan geen grens?’

Ik heb vaak gemerkt dat de dictatuur en de democratie elkaar soms kruisen. Af en toe zie ik een Perzische dictator in de media de mooie jas van ‘vrije meningsuiting’ dragen.

De vraag die de koningin over de grens van de meningsuiting stelt, is een nieuwe vraag. We moeten haar niet bang maken, we moeten haar de mond niet snoeren. Zij heeft de andere kant van de vrije meningsuiting gekend. Het is een nieuwe ervaring. Daar moeten we, daar kunnen we over spreken.

Beatrix voelt zich slachtoffer van de media en ze vindt dat ze de lawine van negatieve publiciteit over haar huis niet verdient en zij is niet de enige die klaagt. Er zit iets van de duivel in de goddelijke kracht van de vrije meningsuiting.

Ik verdedig de premier niet, dat is niet mijn taak.

Ik verdedig de koningin niet. Ze heeft genoeg mensen die haar verdedigen. Maar ik heb haar gehoord en het heeft me aan het denken gezet.

Ik ben rijk, ik uit mijn mening. Ik ben een koning, zeg wat ik wil, heb puur goud in mijn mond, en een groot stuk goud in mijn handen.

Minaretten

Rotterdam is mooi, is levendig. De stad beweegt en verjongt zichzelf. Als je tegenwoordig de stad nadert, moet je je snelheid tot tachtig kilometer per uur minderen. Het lijkt alsof de stad aan het denken is, en niemand mag haar storen.

Rotterdam zit met de handen in het haar vanwege haar moslims.

Actiegroepen komen elke dag met een nieuw plan: Allochtonenverbod! Immigrantenspreiding! Werklozenverbod! De deur dicht! Rotterdam is vol!

Lukt het? Lukt het niet? Is het niet al te laat? Zou er nog iets van komen? Niemand weet het.

Maar Rotterdam leeft en wil bepalen. Deze dagen is het weer druk in de stad. Alle ogen zijn gericht op de minaretten van de moskee, of op de minaret die zal komen.

Velen willen er niets van horen.

‘De minaretten schaden de schoonheid van de stad’, zeggen ze.

Maar de islamieten denken er anders over. Ze beweren dat hun minaretten een soort exotische schoonheid aan de stad zullen geven.

Wat is een minaret? Waar is een minaret goed voor?

Minaret komt van het Arabische woord menar, me + nar. Nar is vuur. Menar is iets waar je vuur in zet. Minaret is dus een lantaarn, een hoge ouderwetse islamitische lantaarn.

De eerste aanhangers van Mohammad de profeet leefden eenvoudig. Met een zwaard in de hand reden ze op magere kamelen om de wereld te veroveren.

Zodra Mohammad zich tot Mekka richtte, stapelden zijn volgelingen de kamelenzadels op elkaar en maakten zo een verhoging. De zwarte Balaal, de moazen van de islam, pakte een fakkel, ging op de verhoging staan en riep: ‘Allaho akbar! Hajje allal salat. Allah is groot! Haast je voor het gebed!’

Een paar eeuwen later hebben de islamitische architecten, ter herinnering aan de oorspronkelijke menars, de mysterieuze minaretten voor de moskeeën bedacht. De koepel en de twee enorme minaretten, waarop soera’s uit de Koran in de mozaïeken waren vereeuwigd, veroorzaakten destijds een revolutie in de architectuur.

De traditionele architectuur van de moskeeën was ooit een briljant idee, maar het is niet meer zo briljant als je zo’n moskee in Rotterdam gaat bouwen.

Een minaret irriteert de bewoners van de stad in deze moeilijke tijden. De tijd van twee minaretten die zich tot de hemel richten is voorbij. De christenen gaan ook niet meer een kerk bouwen met een hoge toren waarop een jonge gouden haan staat.

Bedenk iets anders. Laat de geest van Rotterdam je inspireren. Neem de Erasmusbrug als voorbeeld. Maak een Rotterdamse moskee, een bewegende moskee op het water, twee minaretten op een wit schip bijvoorbeeld.

Een minaret hoeft niet meer per se de lucht in te gaan. Je kunt hem scheef bouwen als de Erasmusbrug.

Een moskee is altijd een kunstwerk geweest. Niemand kan de kunst tegenhouden. Wat mooi is, is mooi. Maar de moskeeën van Rotterdam zijn niet mooi, ze zijn lelijk. Ze zijn goedkoop en zien er erg zielig uit. Wat moeten we met zo veel kleine moskeeën met magere armzalige allochtone minaretten?

Er is slechts één Allah. Soennieten, sjiieten en alevieten kunnen de koppen bij elkaar steken, hun geld in een gezamenlijke pot stoppen en een bijzondere moskee bouwen, een juweeltje voor Rotterdam. Er moet toch een verschil zijn tussen de moskeeën van Nederland en die van Marokko. Allah is ook moe van die saaie eentonige Nederlandse moskeeën. Je woont niet in de woestijn, maar in Rotterdam. De nieuwe minaretten moeten de stad nog mooier maken. Zo mooi dat iedereen kan zeggen: Wow, wat een moskee!

De heer B.T.

Op tv zag ik dat de politie, op zoek naar kinderporno, midden in de nacht een woning was binnengevallen. Ver van mijn bed, dacht ik en ik deed de tv uit.

De volgende dag kreeg ik een brief. Een spoedouderavond:

‘Met ontzetting hebben wij kennis genomen van het feit dat onze muziekleraar, de heer B.T., is gearresteerd op verdenking van het in bezit hebben en verspreiden van kinderporno.’

Ik ging. De ouders kwamen en een paar plaatselijke journalisten waren druk aan het pennen.

De heer B.T.? Nee, ik kende hem niet, nooit ontmoet, ik kende alleen de mentor en de rector.

De heer B.T. was een jaar of 61, had geen vrouw, geen kinderen en woonde alleen. Hij werkte zesentwintig jaar als muziekleraar op school en dirigeerde achtendertig jaar een jeugdkoor, eerst in de kerk en de afgelopen paar jaar in een muziekcentrum in de stad. Om hem nog beter te leren kennen, sprak ik iedereen aan.

‘Hij was briljant, bevlogen en uniek,’ zei de plaatselijke directeur, ‘ik snap het niet, hij was de beste van mijn school.’

‘Vijfentwintig jaar lang heb ik samen met hem in de pauze een shagje gedraaid,’ zei een collega en vriend van hem, ‘nooit, nooit is er bij me opgekomen dat hij iets fouts deed. Ik ben ontzet, ik geloof het niet. Hij was altijd de eerste leraar die op de vroege morgen op school was. Vijfentwintig jaar lang liep ik die trappen op naar boven en zag ik dat zijn licht brandde. En nu dit.’

‘Er was één man en hij was die man’, zei een moeder van wie de zoon vier jaar in het koorgroepje zat dat B.T. dirigeerde. ‘Ik kende hem persoonlijk, hij woonde achter ons, zijn leven bestond uit zijn busje en de kinderen van het koor. Hij maakte cd’s, tientallen cd’s van die kinderen. Ik zit in shocktoestand en mijn zoon kan niet meer zingen. Ik heb hem nadrukkelijk gevraagd of hij ooit iets raars had gezien. Niets, nooit, zei hij.’

‘Ik heb jaren met hem samengewerkt bij het koor,’ zei een vader, ‘de school en het koor waren zijn leven. Als die jongelui hun best hadden gedaan of een prijs wonnen, gaf hij ze geld uit eigen zak om naar de bioscoop te gaan. Achtendertig jaar lang is hij met de koorgroepjes naar alle hoeken van de wereld gereisd, naar Afrika, naar India, naar Amerika, naar weet ik veel. De kinderen gingen bij hem langs en ze vonden het gezellig bij hem. Misschien maakte hij soms een foto van hen. Ik heb ook een videocamera thuis, zodra mijn kinderen iets leuks doen, pak ik hem om ze op te nemen, in bad, in de douche, in bed, het maakt me niet uit. Ik weet het niet, ik begrijp het echt niet.’

De bijeenkomst begon. De aangeslagen rector nam plaats achter de microfoon, achter hem stond aan iedere kant een politieagent:

‘Wat de school weet is eigenlijk niets meer dan wat er in de krant staat. De heer B.T. wordt verdacht van het bezitten en verspreiden van kinderporno. Ik heb nooit aan zijn kwaliteit getwijfeld. Ik heb niets gezien, wij hebben niets gezien. Ik heb het op tv gezien. De agenten haalden dozen vol kinderporno uit zijn woning. Ik kan nog altijd niet geloven dat die woning van de heer B.T. was. Ik heb hem geschorst, dat is het enige wat ik kon doen. Heeft iemand een vraag?’

They got him

Dit is een tekst die ik op het laatste moment geschreven heb, morgen krijg ik er vast spijt van dat ik het zo haastig gedaan heb.

Ik was in Oostenrijk, in een dorpje vlak bij Salzburg, ik beklom de bergen toen mijn mobiel ging, een sms’je: ‘Saddam gearresteerd. Kijk naar cnn!’

Even wist ik niet wat ik moest doen. Verder klimmen of terugkeren? Vannacht had het voor het eerst gesneeuwd en de bergtoppen waren wit. Ik had nog twee, driehonderd meter te gaan tot de sneeuw.

Waarom zou ik terugkeren? Als hij gearresteerd was, was hij gearresteerd.

Hoog in de bergen werd ik getroffen door mezelf. Ik wilde niet dat hij gearresteerd was. Maar toch was ik diep in mijn hart blij. Saddam was een despoot, een tiran die veel eerder gearresteerd had moeten worden. Hij heeft miljoenen mensen vermoord.

In het vaderland zijn bijna alle straatnamen veranderd, men heeft ze naar de miljoenen jongens vernoemd die in de oorlog tegen Saddam omgekomen zijn. Saddam goot chemische stoffen over Iraanse soldaten en zo verbrandde hij ze.

Ik heb zelf een paar van die soldaten gezien, je kon je ogen niet geloven, het leek alsof men ze aan het front in grote pannen heet water had gegooid. De psychiatrische ziekenhuizen in Iran zitten nog altijd vol met soldaten van wie de hersenen zijn beschadigd door de chemicaliën. Een hevige angst zorgt ervoor dat ze niet normaal kunnen leven.

De Iraanse moeders zijn vast ontzettend blij als ze horen dat Saddam opgepakt is.

Ik moest ook blij zijn, ik was blij, maar ik had even tijd nodig. Saddam moest gearresteerd worden, Saddam moest verwijderd worden. Hij moest in zijn kraag gegrepen worden, voor de rechter gesleept worden en gestraft worden voor de grote misdaden die hij begaan had.

Maar ik wilde Saddam nog niet aan Bush geven.

Ik wilde dat de Irakezen Saddam zelf hadden gearresteerd, dat zij hem in dat hol gevonden hadden en dat zij hem met een zaklantaarn in het donker hadden verrast. Maar het was anders gegaan en ik moest het toegeven.

Ik moest Bush die overwinning gunnen. Hij verdiende het, maar ik moest het nog slikken. Dus klom ik tot ik de sneeuw bereikt had, pakte de verse sneeuw en waste mijn handen en mijn gezicht en mijn hoofd. Saddam was gearresteerd, het was feest voor iedereen en het maakte niet uit wie het gedaan had.

Het waren de Amerikanen. Ik had gewoon de hoogte nodig om het duidelijk te zien. Nu ik het zag, moest ik het waarderen. En ik deed het.

Ik feliciteerde de Irakezen, vooral mijn Irakese vrienden, de ballingen.

Toen keerde ik snel terug op zoek naar een tv-toestel. In het dorpje dat aan de voet van de bergen lag, ging ik een café binnen. De tv stond aan, de dorpelingen keken naar cnn.

De camera ging een donker gat in de kelder van een boerderij binnen, je voelde dat het er erg vochtig was, een plek voor vleermuizen om te overwinteren. Opeens viel het licht op het gezicht van Saddam die als een grote oude vleermuis in een hoekje geklemd zat. Een Amerikaan onderzocht zijn hoofd en zijn baard op zoek naar beestjes. Vervolgens keek hij met een lichtje in zijn mond.

Wat een vernedering! Gefeliciteerd!