Margaret Laurence

De vuurbewoners

Uit het Engels vertaald door Edith van Dijk

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Dit is deel 3 uit de Manawaka-serie

Oorspronkelijke titel The Fire-Dwellers, verschenen bij McClelland & Stewart Ltd, Toronto 1969

Oorspronkelijke tekst © New End 1969

Nederlandse vertaling © Edith van Dijk, 1989, 2008

Deze editie © De Geus bv, Breda 2013

Eerder verschenen bij uitgeverij An Dekker (Amsterdam, 1989)

Omslagontwerp Robert Nix

Omslagillustratie © Dave Reede/First Light

isbn 978 90 445 2780 3

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Vuurvliegje, vuurvliegje,

Vlieg snel naar huis;

De boel staat in brand,

Je kinderen incluis.

– Raar versje. Zit in mijn hoofd vanochtend. Dat komt doordat ik gisteren heb geprobeerd om Jen een paar mensenwoorden te leren. Waarom iemand een kind zo’n rijmpje zou willen leren is mij een raadsel. De meeste van die kinderversjes zijn gruwelijk als je er even bij stilstaat. Hier zijn vormpjes om koekjes te bakken en hier is een bijl om je hoofd af te hakken. Typisch iets waar je spruiten lekker op zullen slapen, vooral als het gevolgd wordt door dat gebed van mocht ik sterven eer ik wakker word. Maar misschien is het wel goed. Weten ze wat hun te wachten staat. Goh, ben jij even vrolijk op de vroege morgen, Stacey. Vroeg, vergeet het maar. Het is al kwart voor negen en ik ben nog niet eens aangekleed.

De passpiegel zit op de slaapkamerdeur. Stacey ziet er beelden in weerspiegeld, op afstand gehouden door het glas als mensen op de tv, minder echt dan in het echt en toch sterker de aandacht vragend omdat ze geïsoleerd zijn en begrensd worden door een lijst. Het tweepersoonsbed is niet opgemaakt en op een stoel ligt een zooi kleren van haar, op de grond achteloos neergegooide kousen als ronde nylon plasjes en een step-in in de vorm van een autoband zoals zij hem afgerold heeft. Op een andere stoel ligt, keurig opgevouwen, Macs vuile overhemd. Twee boeken op het nachtkastje: De gouden tak en U en investeren, van haar en van hem, allebei ongelezen. Op de kaptafel staan kriskras tussen de niet-magische potjes en lippenstiften foto’s van Katie, Ian, Duncan en Jen op diverse leeftijden. Boven het bed hangt de trouwfoto, Stacey drieëntwintig, bijna mooi al wist ze dat toen niet en Mac zevenentwintig, mager en vol zelfvertrouwen, Agamemnon, koning der mannen of diens equivalent, althans voor haar. Zittend op het bed, ziet Stacey zichzelf weerspiegeld in haar huidige lijf, onvoldoende verhuld door een kort paars nylonnachthemdje waar het halsboordje af is en een schoudervolant door een van de kinderen is afgerukt.

– God weet hoe oud deze verdomde pon is. Ik moet nodig een paar nieuwe kopen. In elk geval eentje. Zo arm zijn we nu niet meer. Ik koop er twee, vandaag nog, en allebei hartstikke frivool. En wat zou dat voor verschil maken? Geen enkel. Moet je dat stomme boek zien liggen – waarom heb ik dat nog steeds op mijn nachtkastje? Ik kom er nooit toe het te lezen. Onontbeerlijke achtergrondinformatie, zei de man maar steeds. Hij had het zelf waarschijnlijk wel duizend keer gelezen. Als ik dan zonodig de zoveelste avondcursus moest doen, waarom koos ik dan uitgerekend Mythologie en de moderne mens? Omdat het zo elitair klonk, daarom. Ik ben twee keer geweest. Weggegooid geld.

Stacey kijkt naar het ondergoed op de stoel, maar maakt nog geen aanstalten. Haar blik wordt weer naar de spiegel getrokken.

– Alles zou in orde zijn als ik maar een betere opleiding had. Zou hebben, bedoel ik. Of als ik mooi zou zijn. Goed, dat is te veel gevraagd. Laten we zeggen als ik een pond of tien zou afvallen. Hoor eens, Stacey, op je negenendertigste, na vier kinderen, kun je niet verwachten dat je eruitziet als een elfje. Dat kan wel zijn, maar voor heupen als de mijne bestaat geen excuus. Ik wou dat ik in een land woonde waar brede heupen in zwang waren. Het komt allemaal wel goed als de kinderen groter zijn. Dan heb ik mijn handen vrij. Vrij waarvoor? Wat mankeert je in vredesnaam? Alles ís in orde. Alles is in orde. Kom, dikzak, kom van je luie krent af en ga iets doen. Er zijn koopjes te halen vandaag, weet je nog wel? Reclameriedel op een lokaal radiostation – Riksdag, Riksdag pling pling. Gek, maar ik vloek nooit in het bijzijn van de kinderen. Dat geeft me het gevoel dat ik het goede voorbeeld geef. Voorbeeld van wat? Van alles waar ik tegen ben, maar braaf in meega.

Stacey kleedt zich aan en brengt haar tweejarige dochter Jen naar Tess Fogler, de buurvrouw. Tess is nog in haar ochtendjas, maar lang en slank als ze is, ziet ze eruit alsof ze zo de ambassadeur van Peru kan ontvangen. Tess heeft honingblond haar dat zelfs op dit vroege uur onberispelijk opgestoken is. Stacey, die kleiner is dan ze zou willen, draagt een lichtblauwe voorjaarsmantel van het vorige jaar en omdat haar haar nodig gedaan moet worden, een wit strohoedje met voile waar ze een hekel aan heeft.

– Mijn god, ik zie er niet uit == hoe komt het dat zij er altijd zo

Vreselijk aardig van je, Tess.

Hemeltje nee, zeg, ik vind het altijd heerlijk om

Toch ben ik je eeuwig dankbaar dat

Jen is absoluut niet lastig, hè honnepon?

Kirre kirre piep

Jee, is zij even vastbesloten om niet mee te praten, hè?

– Welja, wrijf het nog maar eens in. Als je zelf kinderen had zou je wel begrijpen dat het allesbehalve leuk is.

Ik denk dat de andere kinderen haar te veel op haar wenken bedienen.

Kom maar, hon, wil je een koekje?

Ze heeft net ontbeten.

– Het voederen der dieren is verboden. Ik ken jouw koekjes. Spritsen. Vorige keer heeft ze alles eruit gegooid toen ik met haar thuiskwam. Jeetje, wat ben ik toch ondankbaar.

Hartstikke bedankt, hoor Tess – erg lief van je.

Graag gedaan. Ga nu maar gauw.

– Wat voor kattengemauw gaat er in dat koppie om? Misschien wel niets. Misschien alleen bij mij. Je bent een vals kreng, Stacey.

Tess, Katie haalt Jen wel op als ze uit school komt tussen de middag en ik ben nog niet thuis.

Goed hoor.

Stacey loopt naar de hoek van Bluejay Crescent en neemt de bus naar de stad. Maar ze gaat niet naar de uitverkoop. Ze stapt uit bij de waterkant en begint te lopen. Niet omdat ze in de war is. Maar gewoon omdat ze nu al bijna twintig jaar in deze stad, de parel van de westkust, woont en er helemaal niets van afweet. Om de een of andere duistere reden vindt ze opeens dat het tijd wordt dat ze de stad leert kennen. Ze weet ook dat dit niet de manier is.

De duiven schijten het hele granieten gedenkteken onder, ziet ze tot haar vreugde. Stacey blijft staan en leest de inscriptie. hun namen zullen voortleven tot in alle eeuwigheid. En aan de andere kant: betekent dit niets voor u. Zonder vraagteken. Op de treden van het voetstuk zitten drie mannen in het zwakke zonlicht, kuchend en spugend, armen gekruist voor hun magere ribbenkast, ze mompelen wat tegen elkaar, herinneringen misschien of verwensingen over die tijd van tegenwoordig.

– Ze zullen zich hier wel thuis voelen. Het was hun oorlog, de oorlog van mijn vader. Hij heeft er een keer over gepraat, één keer maar. Moeder was een avond weg en Rachel was zeven en sliep al. Hij vertelde me over een jongen van achttien – er ontplofte een handgranaat vlak naast hem en het joch kreeg de volle laag tussen zijn benen. Mijn vader huilde toen hij het vertelde, omdat die jongen niet doodging. Mijn vader was dronken, maar ja, als hij dat niet geweest was, zou hij er nooit over begonnen zijn. Mac praat nooit over zijn oorlog, nooit gedaan ook, niet dat er nog veel is waar hij wel over praat. Ian is tien geworden dit jaar en Duncan zeven. Nou ja, zelfs al waren het alle vier meisjes, dat zou toch niets uitmaken?

De straten beginnen net te ontwaken. Het zijn nachtbrakers in dit deel van de stad. Er hangen wat mannen in windjacks en spijkerbroeken bij caféportieken. Bij Ben’s Voordeelmarkt liggen overal in de etalages met de hand beschreven kaartjes – sla uw slag met dit koopje slechts $ 10,95, wat dacht u hiervan voor $ 4,75? we doen onszelf tekort voor $ 9,95, en meer van dat volksproza. Ze staan tegen koffers, plunjezakken, houthakkerslaarzen, kapmessen, thermosflessen en glanzende tweesnijdende bijlen. In de hal van het Prinses Regalhotel staat een gapend geelgetand viswijf – vleeswijf – uitgezakt en wel in een jurk rouwend van de klaprozen, de afgelopen nacht op te vegen – uitgetrapte sigarettenpeuken, tissues waarin gesnoten of gejankt is, en as. Daar hangen ook oude mannen rond, ze zitten op de met rood plastic beklede stoelen te wachten tot het bierlokaal opengaat, opdat iemand ze een pilsje kan aanbieden, dat ze dan hooghartig aannemen, hun dedain als een soort doekje voor het bloeden van hun trots.

– Hoe zou het in werkelijkheid zijn? Wat weet ik daar helemaal van? Er wonen mensen in die kamers boven de winkels, mensen die ’s avonds de cafés en bars bezoeken, die deze straten – hun territorium – onveilig maken. Mannen uit de bossen of van de vissersboten. Trouweloze houthakkers die hun trouweloze vrouwen aftuigen. Kinderen die met lsd experimenteren – kijk mij eens, Polly, ik ben Batman – zóéf vanuit een raam op de vijfde verdieping naar de warme rode omhelzing van een asfaltdood. Stokoude matrozen die rondzwabberen op zoek naar levensbloed, een mandfles Calona super rood. Hoeren te oud of te doorziekt om in de betere straten te tippelen. Starogende jongelui op zoek naar een fix, die proberen hun radeloosheid te onderdrukken. Is het wel zo? Ik weet ook niet meer dan wat ik in de kranten lees. Zeventienjarige veroordeeld wegens drugsdelict. Meisje doodt zichzelf en geliefde. Aantal daklozen stijgt, zegt onderzoek. Indiaans echtpaar onthoofd bij auto-ongeluk. Brandstichter komt in eigen vlammen om. En meer van dat soort opwekkende berichten. Wat weet ik ervan? Ik zie de dode gezichten in een honende stoet langstrekken, ze kijken me aan, kijken nog eens en zeggen schouderophalend jij hebt tenminste vastigheid. Verdien ik dat? Ja, maar nee, verdomme, níét ja. Bijna twintig jaar hier en ik ken de stad niet eens, voel me er ook niet thuis. Misschien zou ik dat in elke stad hebben. Daar praat ik niet graag met iemand over. Ik denk altijd dat zij zullen denken, je kunt wel zien dat ze uit de provincie komt.

Stacey Cameron, bijna negentien, volleerd typiste, heeft Manawaka eindelijk de rug toegekeerd. Stacey, een meter achtenzestig, borsten als dadeltrossen zoals dat in het Hooglied heet. Stacey in een donkerrood mantelpakje van de coupeuse met een fraaie kanten blouse. Vaarwel, geliefde familie. Vaarwel tegen de dorpsbegrafenisondernemer, haar vader, alleen in staat de doden op te tutten tussen twee slokken van zijn eigen speciale balsemvloeistof in. (Papa? Het spijt me. Maar ik moest weg.) Vaarwel tegen haar altijd lijdzame moeder. (Nu ben ik er niet meer zo zeker van wat er achter die klaaglijke blik schuilging.) Vaarwel tegen Staceys zusje, altijd even pienter. (De gedachte dat jij daar nog steeds zit is onverdraaglijk.) Vaarwel, prairies. In de trein een vrouw uit Newfoundland met zes kinderen, op weg naar haar man in een legerplaats in Chilliwack. Ze hadden geen van allen ooit eerder een trein gezien. Een van de kinderen kotste in het damestoilet en Stacey begon de vrouw te helpen de boel op te vegen. Toen kwam de slaapwagenbediende langs en zei dat hij dat wel zou doen. Het was een grote, donkere man en hij bekeek Stacey geamuseerd. Het was niet bij haar opgekomen dat je in de trein niet verondersteld werd de boel achter je op te ruimen zoals thuis. De vrouw vertrok met haar ziekelijk bleke jong en de slaapwagenbediende vroeg Waar gaat de reis naartoe? Stacey antwoordde Vancouver en hij vroeg of ze wel onderdak had. Kwetterend als een vogeltje nu, uit pure noodzaak, zei ze, ik dacht ik zoek wel iets. Ga jij nu maar niet op zoek, meisje, zei hij. Ga regelrecht naar de YWCA. Dat raad ik alle prairiemeisjes aan. Dus deed ze dat. Provinciaaltje.

Staceys kinderen zullen deze stad moeten leren kennen. Op het ogenblik is hun domein beperkt tot de achtertuinen, met witbloeiende kornoeljes als klimbomen, de achterstraatjes met wiebelende vuilnisbakken en magere schooiende zwerfkatten, de overdag lege garages vol planken, bussen met spijkers en hardgeworden verfkwasten – de plekken waar kinderen hun geheime revoltes uitbroeden.

– Misschien zou het het beste zijn om ze op te laten groeien in het hart van de stad, ze als het ware in het diepe te gooien en te zeggen zwemmen of verzuipen. Maar dat kan ik niet over mijn hart verkrijgen. Mac zou vinden dat ik stapelgek was om er ook maar over te denken, als ik het ooit tegen hem zou zeggen, wat ik natuurlijk nooit zal doen.

Stacey gaat sneller lopen, ze voelt zich niet helemaal op haar gemak. Dan ziet ze opeens dat ze bij de haven is. Hoog in de lucht zwermen de meeuwen en zweven vrij uit. Vleugels als witte maansikkels cirkelen boven de waterkant. Kreten die roofzuchtig de stadsrand tarten. Maar de stad krijst zelf te hard om de meeuwen te kunnen horen.

– Als het profeten in vogelgedaante zijn, kunnen ze hun praatjes net zo goed voor zich houden. Maar het zijn geen profeten. Ze doen er alleen aan denken, hemelse verschijningen met schorre grafstemmen. Vogels in profetengedaante. Het zal ze een zorg zijn. Ze stropen de stad af, dat is alles, en de zwarte roestige vrachtschepen die ratelend en kreunend hun imitatie van monolitische spoken weggeven. Als deze stad zou vergaan, dan zouden de vleugels onbekommerd wegscheren om een andere stad te beschimpen en af te schuimen, als er dan nog steden zouden zijn. En al waren die er niet, dan nog zouden de meeuwen er niet om rouwen. Gewoon een verandering van dieet. Geen zeedoordrenkte broodkorsten en doorweekte sinaasappelschillen meer.

Een keer aan het strand. Stacey keek hoe een zeemeeuw telkens weer van grote hoogte een gesloten oesterschelp naar beneden liet vallen. Op het laatst brak de schelp open op een steen, de vogel streek neer en ging rustig zitten eten. Dat staaltje simpele overlevingskunst kon Stacey alleen maar bewonderen.

– Ik wil niets meer zien. Wat kwam ik hier eigenlijk doen? Ik wil naar huis. De kinderen komen tussen de middag thuis eten. Wat moeten ze er wel niet van denken, dat ik er niet ben? Katie geeft de anderen wel een boterham. Dat is geen excuus. Ik mag niet zo op haar rekenen. Ze is pas veertien. Het is niet eerlijk tegenover haar. Ian zal zich niet ongerust maken, maar Duncan wel. Waar is mama? Hij denkt altijd dat ik overreden ben of zoiets. Van wie heeft hij dat? Waar is de bushalte? O hier. Kom nou, rotbus – Ik moet zien dat ik thuiskom, nu meteen. Vuurvliegje, vuurvliegje, vlieg snel naar huis – hou op, Stacey. Schei uit. Het gaat prima met ze. Alles is in orde. Morgen begin ik met het bananendieet. Met een beetje geluk verlies ik zeven pond in zeven dagen. Zal Mac even opkijken. O ja, goed idee, schat. Dat moet je doen.

Stacey zit heel stil in de bus, ze kijkt uit het raam omdat ze gelooft dat als zij niet naar andere mensen kijkt, deze ook niet naar haar zullen kijken. Het komt door haar tuttige jas, hoed en handschoenen dat ze zich niet op haar gemak voelt. Ze voelt zich lekkerder in een lange broek, maar die kan ze niet aan als ze de stad in gaat, de kinderen zouden zich voor haar schamen als ze het merkten.

– Ik moet niet goed snik geweest zijn om zo lang langs de haven te slenteren. Heb zelfs geen nachtponnen gekocht. Gaat het wel goed met de kinderen? Verdomme, ik wou dat ik niet altijd op tijd thuis hoefde te zijn. Op de Dag des Oordeels zal God vragen Stacey MacAindra, wat heb jij met je leven gedaan? En ik zal zeggen: Eens even kijken, Meneer, ik denk dat ik van mijn kinderen gehouden heb. En hij zal vragen: Weet je dat wel zeker? En ik zal antwoorden: God, ik ben nergens meer zeker van. Dan zal hij natuurlijk zeggen: Naar de hel met jou. Hierboven denken we allemaal positief. Maar misschien ook niet. Misschien zou hij wel zeggen: Maak je niet ongerust, Stacey, ik weet het ook allemaal niet zo zeker. Ik vraag me zelfs weleens af of ik wel besta. En dan zou ik zeggen: Ik weet wat u bedoelt, Heer. Daar heb ik het ook moeilijk mee.

De bus kruipt. Het verkeer doet denken aan twee scholen grote metalen vissen die als bezetenen op weg zijn naar de paaigronden, maar het beweegt zich niet voort met de volmaakte stilte van vissen. Getoeter en getetter. Knarsende koppelingen. Afremmen en optrekken. En schreeuwende mensen. Stacey krijgt wat van dat lawaai.

– Het lijkt wel of ik absoluut niet meer tegen herrie kan. Vroeger had ik daar geen last van. Maar als tegenwoordig een van de kinderen schreeuwt, stort ik me erop, grauwend en snauwend. Niet normaal meer. Vroeger had ik stalen zenuwen. Soms kijk ik uit het raam van de zitkamer naar de besneeuwde bergen in de verte en wou dat ik erheen kon, voor een poosje maar, niemand om me heen en nauwelijks enig geluid, een mompelend windje misschien, en sneeuw als vreemd gevormde beeldhouwwerken in alle uithoeken, stilte. Ik heb het er weleens over gehad met Jake Fogler en die zei toen dat ik een doodsverlangen had. Dus nu vind ik dat ik het recht niet heb om zo aan de bergen te denken. Het is ook nooit goed of het deugt niet. Aan de andere kant, sinds wanneer is Jake psychiater?

De gebouwen in het centrum van de stad zijn uitdagend, flitsend van kleur, solide en zelfverzekerd. Stacey wordt erdoor gerustgesteld, totdat ze nog eens kijkt en ze in haar verbeelding uitgebrand ziet, blootgesteld aan de willekeur van de wind, glas en staal versplinterd als breekbare botten, schimmen van mensen als te pletter geslagen kikkers op het steen net als in die andere stad.

– Krankzinnig. Mac zegt Er is nu minder gevaar dan tien jaar geleden. Hij zal wel gelijk hebben. Ik zeg altijd je zult wel gelijk hebben. Nog zo’n rare tik van me, vooral nergens tegenin gaan, is het de moeite waard om er heibel over te maken, denk ik dan? Pre-rouw. Wat een superintelligente tante was dat – van welke avondcursus ook weer? O ja, Aspecten van het hedendaagse denken. Ik vroeg haar of zij zich nooit zorgen maakte. Ik maakte me al twintig jaar zorgen en kon er maar niet mee ophouden. En zij antwoordde met die koele heldere stem: Pre-rouw is een vorm van zelfindulgentie. Wat moet ik daarmee? Het op een bordje schrijven en in de keuken hangen soms?

Er stapt een meisje in de bus en komt naast Stacey zitten. Ze heeft een mooie huid, geen puistjes en geen poeder, en lang steil blond haar dat eruitziet alsof ze het gestreken heeft. Stacey moet er een beetje om lachen, het doet haar aan Katie denken. Maar het lachen vergaat haar als ze zichzelf ziet zitten.

– Wat ziet zij? Een huisvrouw, moeder van vier kinderen, een wat te klein uitgevallen vrouw met een te ruim bemeten achterwerk in een voorwereldlijke jas van de verkeerde lengte, zoals Katie me altijd vertelt, de verkeerde kleur lippenstift en als komische noot, die hoed. Jemig, hoe kan iemand er zo antiek bij lopen? Zou ze dat denken? Geen idee. Maar toch heb ik het gevoel dat mij een levensgroot onrecht wordt aangedaan. Ik zou me luidkeels willen rechtvaardigen. Onder deze prachthoed gaat een sirene schuil, een lichtekooi, een tijgerin. Zij zou de politie roepen en ik zou in een inrichting belanden.

Stacey Cameron, zeventien. De Flamingo Dancing, elke zaterdagavond, jitterbuggen. Intuïtief weten hoe te bewegen, heerlijk zo’n jongen dicht tegen je aan, geeft niet welke, heerlijk die mannelijke geur. Stacey wervelt als de weerlicht, als al de kleurige zingende draaitollen van de hele draaiende wereld, duizelend van plezier over een gladde vloer. Vijf minuten geleden. Bestaat tijd? Hoe?

Stacey stapt uit bij Bluejay Crescent. Dan het geluid waarvoor ze altijd als de dood is. Pie-iep! Remmen. De auto komt hortend tot stilstand en de man stapt uit. Heel heel langzaam, alsof hij onder water loopt. Hij is doodsbang om naar de jongen die op de weg ligt te gaan kijken. Stacey kan het gezicht van de jongen niet zien. Alleen de spijkerbroek. Hij zou zeven kunnen zijn, of tien. Hij maakt geen enkel geluid. Geen kik. Niets. Stacey gaat niet kijken, ze kan het niet. In plaats daarvan begint ze te rennen. Op het trottoir, haar hakken roffelen over de tegels, ze rent als een gek, tot ze het grote donkergroene houten huis met het puntdak en de besloten veranda bereikt heeft.

Katie!

Ja? Wat is er?

Waar zijn de jongens?

Hoe moet ik dat weten? Ze waren hier net nog. Waar ben je naartoe geweest?

Stacey stuift het huis door naar de achterdeur. Ian en Duncan zijn in de tuin aan het spelen. De twee rode koppies zijn gebogen over de wielen van de kar die Ian aan het maken is. Ze kijken op en zien haar staan.

Hoi. Waar bleef jíj zo lang?

Sorry. Ik heb de bus gemist. Ik zal zo een boterham voor jullie maken.

Katie komt naar beneden en kijkt nieuwsgierig naar Stacey, die nu in de keuken zit met haar handen voor haar gezicht.

Mam? Heb je iets? Hé, wat is er?

Het gaat alweer. Maar daarnet dacht ik – er was dat jongetje – een ongeluk – witte Buick – precies op de hoek. Ik wist niet –

O, mam. Wat afschuwelijk. Toe, niet huilen. Hier – neem een tissue.

Katie staat er onbeholpen bij, onervaren als ze is in het troosten, en staart Stacey met wijdopen grijze kijkers aan. Ze heeft een jurk aan in de gewaagde kleur van onrijpe appels en haar lange steile kastanjebruine haar ziet eruit alsof ze het gestreken heeft, en dat heeft ze ook. Geen lippenstift, maar wel groene oogmake-up. Stacey grijpt haar hand en houdt hem even vast.

– Het zou andersom moeten zijn. Ben ik even een Rots van Gibraltar. Katie, je bent zo verdraaid mooi. Ik voel me soms zo oud en afgetrapt.

Katie, ik voel me wel honderd.

Daar zie je ook wel naar uit. Op dit moment, bedoel ik. Zal ik Jen naar beneden halen? Ze speelt boven in haar kamer. Ik heb haar opgehaald bij Fogler.

Dank je wel, liefje.

De normale toestand is hersteld. Stacey doet haar jas uit, zet haar hoed af en begint brood te smeren.

Stacey in het ziekenhuis, in haar armen Katherine Elizabeth, vierentwintig uur oud. Katie met dichtgeknepen ogen, gebalde vuistjes van walnootformaat, een toonbeeld van onverstoorbaarheid. Ik heb het voor elkaar. Ze is er. Ze leeft. Wie had nu kunnen denken dat ik het in me had om zo’n mooi kind te baren? (Of wat voor een soort kind dan ook?)

– Zulke dingen mag je niet hardop zeggen. Die moet je voor je houden. Er is altijd wel een betweter die je vertelt dat je de bloem van de natie ondermijnt. Overbezorgd. Of dat je niet echt om ze geeft – dat je alleen maar zo overdreven doet omdat je je schuldig voelt omdat je ze diep in je hart wilt beheersen, hypnotiseren als het ware. Of zoiets. Artikel in een tijdschrift bij de kapper. Negen manieren waarop de moderne moeder haar dochter kan beschadigen. Ik zou zoiets niet moeten lezen, maar doe het altijd wel, en ga dan in gedachten na op hoeveel manieren ik Katie in de vernieling help. Maar hoe kun je dat nu weten? Ik zie de griet die dat stuk schreef al voor me. Hypermodern kantoor vol plastic planten en in de verste verte geen dochter te bekennen.

De jongens komen binnen. Stacey knuffelt ze niet. Ze beheerst zich, haalt alleen een hand door hun haar en mompelt iets over nodig naar de kapper moeten. Ians haar heeft precies dezelfde kleur als dat van Mac, donkerrood, maar dat van Duncan is wat lichter, oranjerood.

Om kwart voor één gaan Katie en de jongens weer naar school. Stacey kijkt ze na. Ian loopt voorop, als gewoonlijk, slank en lenig, groot voor een tienjarige, popelend van ongeduld, hij beweegt zich snel en soepel, hij beheerst zijn spieren volkomen. Duncan haast zich nooit en is zich zelden bewust van anderen. Maar hij vertelt Stacey weleens wat hij denkt. Ian houdt altijd alles voor zich.

– Wat heb ik gedaan dat hij zo geworden is? Het is ook allemaal zo verwarrend, daar heb ik moeite mee. Alles gebeurt altijd tegelijk, nooit het een na het ander, hoe kun je dan verdomme weten wat voor uitwerking een bepaald iets op ze heeft? Nog zo’n artikel, vorige week. Ontmant u uw zoon? God, Heer, hoe moet ik dat weten? Het komt nog eens zover dat ik elk woord en elke handeling van mijzelf verdacht vind. Misschien had ik daarnet mijn hand niet door Ians haar moeten halen.

Stacey pakt Jen op, die stevig genoeg is maar toch breekbaar lijkt. Haar oppakken is net als een poesje vasthouden, het eerste wat je opvalt is niet de zachtheid, maar het feit dat je alle botjes kunt voelen.

Kom, hartedief. Tijd voor je slaapje.

Brabbel brabbel

Toe, schatje, práát. Het valt reuze mee als je het probeert.

– Misschien is ze wel buitenzintuiglijk begaafd, net als de misselijkmakende kinderen in die sf-film, met ogen die gloeiden als vuurtorens als ze telepathisch van gedachten wisselden. Op dit moment kletst ze er waarschijnlijk vrolijk op los met een of ander gemuteerd kind in Omsk of Samarkand. Mijn god, zo leuk is het niet. Stel dat er echt iets niet in orde is? Zou ik er niet eens iets aan moeten doen? Wat ik nu direct zou moeten doen is proberen te weten te komen wie die jongen was en hoe ernstig hij eraan toe is. Maar ik kan het niet. Ik ben nauwelijks opgewassen tegen wat er binnen deze vier muren gebeurt. Dit bolwerk waarvan ik zo graag geloof dat het stevig is.

Na school zijn Ian en Duncan in de achtertuin. De kar bestaat uit wielen, planken, stuurinrichting, spijkers, stukken ijzerdraad met een of andere essentiële functie. Ian werkt snel en weet precies welke hamer of schroevendraaier hij moet gebruiken. Duncan is absoluut niet technisch, maar doet erg zijn best om het Ian naar de zin te maken. Dan patsboem. Chaos. Geschreeuw. Verwensingen, bedreigingen, ontkenningen. Stampvoetend staan ze opeens in de keuken.

Mam, zeg tegen Duncan dat-ie van m’n kar af moet blijven!

Je zei dat ik mocht helpen. Dat heb je zelf gezegd!

Ja, maar ik heb er niet bij gezegd dat je hem mocht verknoeien, stomkop.

Dat heb ik niet gedaan. Helemaal niet.

Je kunt de wielen niet zomaar vastspijkeren, idioot. Hoe denk je dan dat ze moeten draaien?

Jij denkt altijd dat je

Jij blijft er met je poten van af

Nee, dat doe ik niet – het is niet eerlijk

Je blijft eraf, hoor je, of anders

Als ze vechten, houdt Ian zich altijd een beetje in en gebruikt zijn hersens om de aanval te beramen. Duncan slaat erop los met de wilde roekeloosheid van iemand die weet dat hij onmogelijk winnen kan. De woede laait fel op, en op het laatst kan Stacey het vechten en het kabaal niet meer uitstaan. Zo moet de haat tussen Kaïn en zijn broer begonnen zijn.

Hou op! Jullie allebei! Horen jullie me?

Wam! Pas als ze het gedaan heeft, realiseert Stacey zich dat ze ze allebei bij de schouder heeft gepakt en tegen de grond gegooid, met alle kracht die ze in zich had. Ian huilt niet. Zijn trots staat hem soms maagkrampen toe, maar nooit tranen. Zijn magere koppie is wit van woede. Hij staat op en vliegt naar buiten, grijpt de onaffe kar en smijt hem de betonnen buitentrap naar het souterrain af.

Barst met die rotkar! Het kan me niks schelen.

De wielen raken los en rollen over de keldervloer. Het krakende geluid komt van de splijtende gespijkerde planken. Duncan hoort het aan, zijn gezicht volkomen verbijsterd.

Dat kán niet. Hij kan hem niet zomaar kapotgooien, mam.

Duncan zal nooit iets vernielen wat hij gemaakt heeft. Hij maakt tekeningen van de haaivormige raket die hem op een dag naar Mars of Saturnus zal brengen, en van de rode bossen waarin hij daar zal wandelen onder de felle stralen van ontelbare paarse zonnen. Hij stopt ze weg, en diept er zo af en toe een op, waar hij dan geamuseerd naar kijkt alsof het een product uit een vroeger bestaan betreft. Maar hij zal ze nooit verscheuren.

Ian staat heel even met een ongelukkig gezicht naar de ravage te kijken. Dan draait hij zich om en holt naar de garage, naar de vliering vol tentstokken, kapotte canvasstoelen en mussennesten, waar Stacey eens een halfvol schrift gevonden heeft, getiteld Kapitein Ian MacAindra zijn dagboek over hoe we de vijant overwonnen. En ze had zich afgevraagd waarheen hij op weg was.

Stacey slaat haar armen even om Duncan heen. Dan gaat hij naar buiten en werpt een blik op de vliering alsof hij ernaartoe zou willen gaan, maar niet goed durft. Hij blijft besluiteloos op het grasveld staan.

– Als Mac het wist, zou hij denken dat ik gestoord was. Hij slaat de kinderen nooit in woede. Nee, dat misschien niet, maar die ijzige kalmte van hem is nog erger. Goed, ik probeer mezelf dus te rechtvaardigen. Daarstraks was ik doodsbenauwd dat dat joch een van mijn jongens kon zijn. En moet je nu zien. Waarom? Stel dat ik er vandaag of morgen eentje bij ongeluk te hard sla? Ben ik een monster? Ik kan niet buiten ze, maar toch verslinden ze me. God, hoe kan ik dit goedmaken, alsof het niet gebeurd is? Geen antwoord. Geen verlichting uit den hoge. Alsof ik daar ook maar iets van verwachtte. Kon ik er maar over praten. Maar wie wil het horen, en bovendien, wat zou ik moeten zeggen? Ik kan dat stuk in de krant maar niet vergeten. Jonge moeder doodde haar twee maanden oude kindje door het te verstikken. Ik vroeg me af hoe zoiets ooit kon gebeuren. Maar misschien kwam het wel doordat de baby aan één stuk door huilde en ze zich geen raad meer wist, maar het kan ook dat ze horendol werd van heel andere dingen en opeens merkte dat ze een einde aan het lawaai had gemaakt. Zo mag ik niet denken. Dat mag niet.

Stacey schenkt zich een flinke gin-tonic in en gaat koken. Mac is op pad en komt pas vanavond laat thuis. De kinderen eten, maken hun huiswerk en kijken tv. Om elf uur is zelfs Katie veilig opgeborgen in bed en is Stacey vrij. Ze neemt haar zoveelste gin-tonic mee naar de slaapkamer. Ze sluit de deur af, tijdelijk maar, voor het geval er een kind wakker wordt, kleedt zich uit en bekijkt zichzelf in de passpiegel.

Elke keer als Stacey de trap af rende van het appartement boven Camerons Rouwcentrum, hield ze midden in haar vlucht stil als een kolibrie of een helikopter en wierp steels een blik in de spiegel die halverwege hing, rond en zwaar, omkranst door guitige cherubijntjes die druiventrossen voor hun tere delen hielden. Stacey, Stacey, ijdelheid staat je niet. Dat zachte halsstarrige gemauw van boven, die stem die het nooit moe werd te zeggen hoe anderen zouden moeten zijn maar niet waren. En weg was Stacey, om in het café vol jukeboxherrie zo hard te lachen en praten dat niemand in de gaten had dat ze het erg vond om lelijk te zijn.

– Moeder dacht nota bene echt dat het ijdelheid was. Het gaat niet om hoe je eruitziet, maar om hoe je bent, zei ze altijd. Bewonderenswaardig, vermoed ik, maar jezusnogantoe dat was de geraffineerdste leugen die iemand me ooit verkocht heeft. Ken ik Katie nu net zo slecht? Dat oude fotoalbum – toen ik dat jaren geleden inkeek en een kiekje van mezelf zag, dacht ik Goeie help, ik was eigenlijk best een knappe meid – waarom heb ik dat toen niet geweten?

Stacey drinkt de gin-tonic langzaam, probeert er lang over te doen. Ze borstelt haar haar, maakt zich op en doet wat parfum op. Dan kijkt ze weer in de spiegel. Geen verschil.

– O Cleopatra. Jij oude vetzak. Vier kinderen hebben me veranderd. De zwangerschapsstrepen lijken wel zilveren wormpjes die in evenwijdige processie over mijn buik en dijen trekken. Mijn borsten zijn niet gek, en mijn enkels zijn tenminste niet dik. Mac heeft weleens gezegd dat hij de kleur van mijn ogen mooi vond, groengrijs. En ik had een kleine holte opzij van mijn billen, een holrond plekje dat je kon zien als ik een nauwe rok droeg, en dat vond hij ook zo mooi, maar dat is er niet meer. Opgevuld door een langzame aanwas van vlees. Geen vlees. Vet. V.E.T. Ik kan dat holletje nog wel eventjes maken als ik mijn spieren span. Maar wie denkt nu zijn leven lang: bilspieren inhouden – enkel en alleen om een mooi achterwerk te hebben?

Stacey plenst nog wat parfum op. Haar glas is leeg. Ze doet haar ochtendjas aan en gaat naar beneden om nog een gin-tonic in te schenken. Ze komt terug en gaat op de slaapkamerstoel een sigaret zitten roken. Ze kijkt niet meer in de spiegel.

– Waarom komt hij niet thuis? Ik wil met hem vrijen. Nu, op dit moment. Nee, niet waar. Ik wil een andere man, eentje met wie ik het nog nooit gedaan heb. Alleen maar Mac, zestien jaar lang. Hoe zouden andere mannen zijn? Voor hem is het minstens zo erg, of erger. Hij kijkt naar de meisjes op straat, al die kittig stappende secretaresses, de ranke veulens van elke nieuwe lente en zijn gezicht vertrekt van ingehouden bitterheid. Ik wil hem troosten, maar kan dat evenmin als hij mij kan troosten, want we worden geen van beiden verondersteld ons zo te voelen. Met het verschil dat ik het me van hem bewust ben. Zou hij het ook van mij weten? Soms denk ik weleens dat ik een heel leger tussen mijn benen zou willen houden. Ik denk aan al de mannen met wie ik nooit zal vrijen en vind dat dan jammer, alsof het de nadering van mijn dood betekent. Ik ben niet monogaam van nature. Maar toch ben ik het. Ik kan me niet voorstellen dat ik met een andere man zou zijn, voorgoed. Wat spookt Mac uit als hij onderweg is? Hij verkoopt niet elke avond vanille-essence, dat is een ding dat zeker is. God, wat ben ik onredelijk. Zijn die dorpshoertjes wel zo verleidelijk? Het is trouwens alleen maar mijn aangeleerde reflex. Ik maak me niet echt ongerust over wat hij buiten de deur allemaal uitvoert. Zo wereldschokkend kan dat niet zijn. Het is gewoon jaloezie, meisje, geef dat nu maar toe. Hij kan het en jij niet. Ziezo. Iets anders is dat ik ook weleens op pad zou willen. Niet voor iets speciaals, maar gewoon om onderweg te zijn.

Mac onderweg, hij vliegt over de weg alsof de oude Chev een gevleugelde triomfwagen is, door bergen en turkooizen luchten, het dal in waar rivieren stromen met zijdeachtig vloeiende namen als Similkameen, Tulameen, Coquihalla, namen op de landkaart, helderbruin water over steeds verschuivende groene stenen, en in de verte pijnbomen en lariksen en ijle sparren, blauwgroene en donkergroene naalden in de droge gouden lucht, daar waar het hoge stekelige gras ongemoeid gelaten wordt en niet gemaaid, maar waar het eeuwig hoog blijft en met lichtkleurige zaadhoofdjes als haver meebuigt met de altijd waaiende winden, waar volop zon is boven de velden met paarsrode wilgenroosjes en waar de enige muziek die van zoemende bijen is.

Stacey weet dat het voor hem niet zo is. Hij verkoopt huis aan huis. En ’s nachts is het motels geblazen aan de rand van een of ander stadje, goedkope grauwe onderkomens met namen als Regenboog en Rivierzicht en neonbordjes met snacks en kamers vrij, waar Duitse herders breeduit op het grind van de oprit liggen, de kinderen van de eigenaar elkaar met stenen bekogelen en de auto’s langsschieten – tsjong! tsjong! tsjong! – als een loeiharde snelheidsmeter die elke minuut een brul geeft. De kamers zijn pover ingericht met namaakmeubels, de tafel zit onder de brandplekken en vochtkringen van bierflessen, bobbelig linoleum op de vloer en een douche waaruit onvoorspelbaar lauw water druppelt. Overdag niets dan deuren, kloppen en wachten, en vrouwen met spijkerharde gezichten die zich verbeelden dat hun onappetijtelijke zedelijkheid in gevaar is, dus wam, deur dicht.

– Hij praat er nooit over. Hij wil niet. Dat vertikt hij. Vorige week klopte er iemand bij mij aan, een jonge man met lichtbruine schrikogen achter dikke brillenglazen. Hij stak half verontschuldigend een pamflet uit. Veiligheid in Oorlogstijd. Onregelmatige vuurrode letters als vlammen. Ik keek nog eens goed en zag de kleine letters eronder. Gods oorlog van de Laatste Dag. O, die oorlog. Hij was een Advocaat van de Verlosser. Bijna deed ik gauw de deur dicht. Maar bedacht me toen. Hij heeft anderhalf uur bij me in de kamer gezeten en ik dacht dat hij nooit meer weg zou gaan. Een voor je neus dichtgesmeten deur, dat kan niet goed zijn voor een mens.

De firma Drabble is niet alleen de leverancier van vanille-, citroen- en sinaasappelessence, pepermunt- en frambozenextract en ahornachtige aroma’s, maar heeft ook een ruime sortering spuitbussen: Forest Petal-luchtververser, Silk Brocade-hairspray, Pink Cross-voetenspray voor atleten, Angel-Breath-mondspray, Honey Blossom-vuilnisbakkenspray enzovoorts. Mac reist nu al zeven jaar voor de firma Drabble. Hij is daar begonnen direct nadat hij de brui gaf aan het verkopen van encyclopedieën.

– Het ging goed met die encyclopedieën. Hij is ook niet ontslagen. Hij heeft ontslag genomen. Later sloeg hij zich voor zijn kop van spijt. Hoor eens, Mac, je had gelijk. Hij heeft het er nadien nooit meer over gehad, maar ik ben de avond dat hij me vertelde wat er gebeurd was nog niet vergeten.

Mac in een eenkamerwoning boven een winkel in de havenbuurt. Draait zijn praatje af. Ook u kunt reizen maken naar Londen en Parijs of naar de met jasmijnolie geparfumeerde Zuidzee door middel van deze spectaculaire panoramafoto’s in Kijk op de Wereld, gratis bij elke complete encyclopedie, makkelijke betalingsregelingen, wekelijkse of maandelijkse termijnen. En de man die de pen al oppakte om het koopcontract te tekenen was gepensioneerd, een oud-houthakker die zo graag een plaatje van Piccadilly Circus in Londen wilde zien omdat hij daar in 1917 met loopgravenverlof was geweest. Mac greep opeens het contract en verscheurde het. Hij zei tegen de man dat een encyclopedie wel het laatste was dat hij nodig had en dat er een paar straten verderop een bibliotheek was. De man was woedend, voelde zich bekocht. Stank voor dank. Maar Mac ging terug naar de zaak en heeft toch opgezegd.

– En wie werd er uitgerekend op dat moment zwanger? En het had niet gehoeven. Het was mijn schuld. We waren allebei een beetje tipsy de avond dat het gebeurde. Ik dacht dat ik dat verdomde kapje ingedaan had, maar de volgende ochtend vond ik het op de grond naast mijn bed liggen. Toen ik zeker was, zei Mac geen woord. Hij ging aan het werk voor Drabble, de eerste de beste baan die hij krijgen kon. Is het toen begonnen dat hij onderdook, zich terugtrok in zijn eigen holen? Als ik weleens de mogelijkheid opperde om iets anders te proberen, naar een andere baan uit te kijken, dan zei hij alleen maar je hoort mij toch niet klagen? Ik kon moeilijk zeggen Jawel, maar toch leek het er veel op. En ik maar zeggen dat het me speet, wat hem danig de keel uit zal hebben gehangen. Ik vónd het erg, maar toch ook weer niet. En zo denk ik er nu nog over. Hoe zou ik spijt kunnen hebben van Duncan, die anders is dan welk ander individu op deze aarde? Toen Duncan geboren was kwam Mac op het bezoekuur, hij vroeg helemaal niet naar de baby, alleen maar Gaat het een beetje? Ik denk dat het vreselijk voor hem was. Het wás vreselijk. Maar het was ook zijn kind. Het was geen onbevlekte ontvangenis. Nou ja, hij nam de verantwoordelijkheid op zijn schouders, Stacey. Wat wil je nog meer? En na een poosje gingen de zaken beter in de spray- en aromahandel en werd Jen geboren, volgens plan.

Stacey in weer een ander ziekenhuis. Mac die haar een dubbele bos chrysanten overhandigt. Ha, een meisje, hè? Goed werk. Stacey, die met een glimlach de bloemen aanpakt en opeens weet hoe laat het is, en die het niets meer kan schelen wat hij van dit nieuwe kind vindt. Prachtige bloemen, Mac. Blij dat je ze mooi vindt. Ja, ze zijn schitterend – dank je wel. Het is wel goed. Ja hoor, het kon allemaal niet beter. Natuurlijk niet. Zij nam Jen in haar armen en dacht aan Duncan.

Ver na twaalven komt Mac thuis. Stacey wordt wakker en hoort zijn sleutel in de deur. Hij komt langzaam de trap op, zijn voetstappen klinken haar in de oren als die van zijn vader, net Matthews stappen op de stoep op zondag, vierenzeventig jaar oude voetstappen.

– Mac, christene zielen, je bent drieënveertig.

Maar als hij het licht in de slaapkamer aandoet en op de drempel staat, ziet Stacey niet veel verschil met zestien jaar geleden. Hij is nog net zo mager en hoewel zijn kastanjebruine haar wel wat donkerder is geworden, is het nog altijd even dik. Voor haar is hij nog steeds een knappe man. De grootste verandering ligt in het web van rimpels rond zijn ogen en op zijn voorhoofd.

– Maakt hij zich zorgen over hoe hij ons moet onderhouden? Als ik maar weg kon gaan en hem met rust laten, het mes van zijn keel halen. Zou hij dat willen? Het heeft geen zin om te zeggen dat hij gekozen heeft voor mij en de kinderen. Hij wist niet waar hij aan begon, net zomin als ik. Mac – laat me het eens uitleggen. Laat me eens vertellen hoe ik het allemaal ervaren heb. Is er dan niets wat we tegen elkaar kunnen zeggen, iets wat alle leugens goed kan maken, de beuzelarijen, de sleur die er zo ongemerkt in geslopen is dat we niet beter meer weten.

Hallo. Wat ben je laat.

Jezus. Kan ik het helpen? Ik moest wel alles afronden voor ik aan naar huis gaan kon denken.

Zo bedoelde ik het niet.

Zo klonk het anders wel.

Dat spijt me. Ik bedoelde alleen maar dat het vervelend was dat je zo laat bent. Vervelend voor jóú, bedoelde ik.

Al goed. Het is niet belangrijk.

Niet belangrijk! Dat je elk woord dat ik zeg verkeerd begrijpt

O, Stacey, in godsnaam. Ik ben moe. Overdrijf niet zo.

Goed, ik overdrijf dus. Het zou gewoon fijn zijn als jij begreep wat ik bedoelde.

– Waarom pak ik het zo aan? Als ik maar wist wat jij bedoelde. O, Mac. Praat. Alsjeblieft.

Sorry, ik ben een beetje traag van begrip, oké? Maar ik ben doodop en heb geen zin in een van die

Sorry. Ik zeg helemaal niet dát

Goed, goed. Zand erover, hè? We hebben het er niet meer over. Ik heb vandaag genoeg voor mijn kiezen gehad.

– Zo is het. Natuurlijk heeft hij dat. Zand erover dan maar. Ja, als we allebei dood zijn, is het vergeten.

Mac kleedt zich uit en komt naast haar liggen.

Jezus, ik ben kapot.

Dan kun je beter maar meteen gaan slapen.

Ik kan niet eens anders.

Ik weet het. Het is wel goed.

Maar het spijt me toch.

Dat is nergens voor nodig.

Nee, maar jij bent de hele week alleen geweest.

Geeft niet – dat ben ik gewend.

Zeg, weet je wel zeker dat je het niet erg vindt?

Ja hoor. Daar ging het niet om. Hoor eens, het is oké. Het is allemaal in orde – goed?

Ja, het zal wel. God, het verkeer was moordend op de terugweg vanavond. Alles goed met de kinderen?

Ja hoor, hier gaat alles prima. Hoe was het dit keer?

O, het had slechter gekund.

Vertel eens.

Er valt niets te vertellen. Net als anders.

Wat is net als anders?

Ach, ik weet het niet. Zelfde geouwehoer. Hé, heb je echt niks?

Nee hoor.

Welterusten dan.

Welterusten.

Stacey Cameron, twaalf, logeert een weekje bij een verre neef op een boerderij vijfenzeventig kilometer van Manawaka en vindt het van de eerste tot de laatste minuut afschuwelijk. Ze heeft moeite met het vreemde en de eenzaamheid, is bang voor koeien en coyoteachtige honden, misselijk van het ongewone eten, aardappelen en appeltaart als ontbijt, denkt aan thuis waar ze ook niet wilde zijn, de doodse stiltes tussen Niall Cameron en zijn vrouw. Stacey in haar brief naar huis: Hoe gaat het met jullie? Met mij gaat het goed.

Naast haar kreunt Mac even in zijn slaap, draait zich om en is weer rustig. Stacey kan niet slapen.

– Verdomme, dat ligt daar maar onbekommerd te ronken. Ik heb zin om hem een flinke por te geven zodat hij wakker wordt en we ons tenminste allebei ellendig zullen voelen. Al goed, God, u hoeft me niets te vertellen, ik kan het wel raden. Ik ben een vals oud kreng. Ik weet het. Maar ik vraag u, Meneer, of het wel eerlijk is dat Mac systematisch zijn lichamelijke en geestelijke energie oplaadt door te slapen terwijl ik hier voor aap lig? Wat zegt u daar? U suggereert dat ik een onnozele hals ben als ik rechtvaardigheid verwacht? Daar zit wat in, Heer. Daar moet ik eens goed over nadenken.

Een van de kinderen huilt. Uit met het spel. Stacey komt overeind. Mac wordt half wakker.

– Wie? Duncan.

Wat nu weer, Stacey?

Duncan. Ik denk dat hij een nare droom heeft.

Laat hem toch. Je helpt dat joch de vernieling in. Niet normaal bij een jongen van zijn leeftijd dat zijn moeder elke keer binnenstormt als hij even wakker wordt.

Het gehuil wordt intenser, schril, verzwakt, angstig.

Ik kan hem zo niet laten liggen, Mac.

Goed, ga dan maar. Wat zal daar een flinke vent uit groeien.

Stacey strompelt haar bed uit en de lange gang door, in het donker, ze heeft geen licht nodig, haar blote voeten kennen elke oneffenheid in de loper. Het is nooit anders geweest met de jongens. Vroeger had Ian last van nachtmerries en nu Duncan.

– Het is de enige gedachte die Mac niet kan verdragen, het gebrek aan manlijkheid bij een zoon van hem. Hij vraagt zich af wat er zal gebeuren als ze het huis uit gaan, wat er voor tegennatuurlijks uit zal groeien. Hij kwelt zichzelf (dat denk ik althans) met dat idee en probeert ze vervolgens aan te porren, zet zijn sergeant-majoorspet op en maakt er ferme knapen van, dat denkt hij althans. Soms kan ik erin komen en dan denk ik Hoe kan ik ooit goedmaken wat ik ze aangedaan heb? Hoe kan ik het ooit verantwoorden of ervoor boeten? En toch blijf ik naar ze toe gaan als ze wakker worden en huilen. Ik voel me er als het ware toe gedrongen. Wat ik niet kan verdragen is de gedachte dat een van hen daar in zijn eentje verstrikt is in een nachtmerrie. Dan denk ik dat er heel wat ergere dingen met hen kunnen gebeuren dan homo zijn en dat, als ze de deur uit zijn en op hun eigen benen staan, het mij in zekere zin onverschillig zou zijn in wiens armen ze lagen, zolang er maar iemand was bij wie zij konden uithuilen. Als zou blijken dat Katie van de verkeerde kant was, zou ik er dan net zo over denken? Daar hoef je bij Katie niet bang voor te zijn. O nee? We zijn er weer, warhoofd. Duncan slaapt nog half, hij wrijft in zijn ogen en probeert weer op deze wereld te komen.

Mam?

Stil maar, liefje. Ik denk dat je akelig gedroomd hebt.

Er kwamen allemaal spijkers door mijn bed.

Het is al over. Je bent nu wakker.

Het was maar een droom, hè, mama?

Ja, jongen, alleen maar een droom. Kun je nu weer slapen?

Zal wel.

Duncan draait zich om en slaapt alweer.

– Is hij uit de val bevrijd? Het was een val die ik gezet had, nietwaar? Wat ik gedaan heb vanmiddag om een einde aan de herrie te maken.

Stacey kust zijn voorhoofd, streelt zijn haar dat nog vochtig is van het zweet en draait zich om om weg te gaan. Dan beweegt er iets in het tweede bed aan de andere kant van de kamer.

Mam?

Ian? Ben jij wakker? Heeft Duncan je wakker gemaakt? Wat vervelend nou.

Geeft niet, hoor. Welterusten.

Ian steekt een hand uit. Een ongewoon gebaar voor hem. Stacey houdt zijn hand even vast, probeert er een verklaring voor te vinden en stopt hem vervolgens in.

Welterusten, schat. Slaap lekker.

Welterusten, mam.

– Heeft hij me vergeven? Of moet hij gewoon tot elke prijs door mij gerustgesteld worden?

Als ze terugkomt in de slaapkamer zit Mac in bed te roken.

Als jij per se een mietje van je zoon wilt maken, Stacey, dan ben je aardig op de goede weg.

Ik denk van niet.

Ik weet wel beter.

Is jouw moeder nooit midden in de nacht opgestaan omdat jij een nachtmerrie had?

Ik kan me niet herinneren dat ik ooit een nachtmerrie heb gehad.

Dat bestaat niet. Je bent het gewoon vergeten.

Ik vergeet helemaal niets. Het zou verdraaide gauw afgelopen zijn met Duncans nachtmerries als hij merkte dat jij niet meer elke keer op kwam draven.

Hij doet het niet expres. Hij had het benauwd.

Dat zal wel. Hij kalmeerde anders wel heel gauw toen jij binnen kwam sloffen.

Mac – wees niet boos op

Ik ben niet boos.

Je bent

Stacey, ik ben niet boos. Ik probeer je alleen maar duidelijk te maken dat je die jongen als een baby behandelt en dat het hem geen goed doet. Kun je dat ook al niet begrijpen?

– Dat ook al niet. Plus al die andere blijken van onbegrip? Nee, dat begrijp ik ook al niet. Maar als hij het wel bij het rechte eind heeft, op wat voor spoor zit ik dan? Kinderverpester. En vooral niet toegeven dat hij razend is. Maar ja, dat ervaren de kinderen ook bij mij. Mam, niet boos zijn. Ik ben niet boos, zeg ik dan. En kan ze wel villen.

Het is mijn bedoeling niet om hem als een baby te behandelen. Ik zal proberen om het niet meer te doen. Echt waar, Mac.

Goed liefje, echt doen hoor. Het is voor zijn eigen bestwil.

Ja, ik beloof het je.

– Ik beloof het. Ik beloof alles. Ik zal mezelf binnenstebuiten keren. Ik zal op een speldeknop dansen. Ik zal jodelend in de eerste de beste kornoelje klimmen. Ik zal alles beloven, omwille van de lieve vrede. En daarna zal ik mijzelf erom vervloeken, en jou ook. O, Mac.

Heus Stacey, het is alleen maar omdat ik

Ja, ik weet het.

Ze gaat terug in bed. En dan is Mac niet te moe, juist als zij het wel is. Hij trekt haar tussen zijn benen en zij streelt hem dat het een lieve lust is opdat hij vooral niets zal merken.

Als hij in haar is legt hij zijn handen op haar hals, zoals hij, geheel onvoorspelbaar, weleens meer doet. Hij drukt zwaar op haar sleutelbeen.

Mac, alsjeblieft

Dat kan geen pijn doen == niet zo erg == zo erg is het niet. Zeg dat het geen pijn doet.

Het doet pijn.

Dat kan niet. Zelfs niet een beetje: zeg dat het geen pijn doet.

Het doet geen pijn.

Dan komt hij en valt weer in slaap. De scherpe kantjes van de dag vervagen nu in Staceys hoofd.

– God, Meneer, weet ik waarom? Goed, ik heb deze man ouder gemaakt. Ik heb hem mijn kinderen opgedrongen. Ik klets tegen hem aan tot hij ervan baalt, en hij zoekt zijn uitweg waar ik hem niet kan volgen en niet begrijp. Er zijn te veel mensen betrokken bij deze situatie, Heer, weet u dat? U weet het niet. Kom, Stacey, zorg in vredesnaam dat je nog wat slaap krijgt. Morgen zal het er allemaal weer beter uitzien. Of op zijn minst anders. Optimist.

Het bos op de heuvel staat in brand. Wie heeft er een brandende sigaret laten vallen? Zij soms? Naaldbomen vatten verschrikkelijk makkelijk vlam. Bij een bosbrand moeten alle mannen in de omgeving het vuur gaan bestrijden. Dat is de wet van het land. Iedereen moet de wetten van het land gehoorzamen. Maar alleen de mannen zijn gedwongen om te gaan. De kinderen hebben er niets te zoeken. Weten ze dan niet dat ze daar niet mogen komen? Maar één manier om ze te bereiken. Een geblakerde boom die over de afgrond gevallen is. Een hangbrug over de puntige rotsen van het ravijn. Boombrug. Het ravijn is zo diep dat geen mens ooit naar beneden heeft durven kijken. Ze kan het best, als ze maar niet naar beneden kijkt. Kom, Stacey, nog een klein eindje. De handen. Ze heeft er eentje bij de hand. Welke? Ze mag hier maar één keer komen. Ze kan alleen dit ene kind maar meenemen, weg van de knetterende rook, terug naar de groene wereld. Ze mag niet kijken wie het is. Ze mag nooit kijken, nooit en te nimmer, wie het is. Ze mag niet weten wie er achtergebleven zijn. Ze moet het weten. Nee. Dat is niet te verdragen. Niet voldragen is niet geboren worden is niet hoeven sterven. Maar dat zou zinloos zijn. Filosofie is zinloos, schat, onder bepaalde omstandigheden. Hun stemmen? Jazeker – –geen misverstand mogelijk. Hun stemmen zou ze altijd en overal herkennen. Ze moet de stemmen tellen. Maar nee, juist niet. Ze weten dat zij hun stemmen horen kan. Ze begrijpen niet waarom ze niet bij hen kan komen. Kan ze het uitleggen, nu er nog even tijd is? Geen tijd

rr r ring

– Waar is die stomme wekker? O hier. Hou je kop jij. Zo, dat lijkt er meer op. Het is verdomme alweer ochtend.