Wisława Szymborska

Hier

Gedichten

Vertaald uit het Pools door Karol Lesman

Uitgeverij De Geus

breda 2013

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Tutaj, verschenen bij Wydawnictwo Znak, Krakau 2009

Oorspronkelijke tekst © Wisława Szymborska, 2009

Nederlandse vertaling © Karol Lesman en De Geus bv, Breda 2009

All works by Wisława Szymborska © The Wisława Szymborska Foundation

Omslagontwerp Robert Nix i.s.m. Riesenkind

isbn 978 90 445 2787 2

nur 306

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2010.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Hier

Hier

Ik weet niet waar nog meer,

maar hier op aarde is genoeg van alles.

Hier maakt men stoelen en verdriet,

schaartjes, violen, tederheid, transistors,

stuwdammen, grappen, kopjes.

Misschien dat elders van alles meer is,

alleen ontbreken daar om bepaalde redenen schilderijen,

kinescopen, noedels, tranendoekjes.

Hier is een overvloed aan plekken met omgeving.

Op sommige kun je bijzonder gesteld raken,

ze op jouw manier benoemen

en behoeden voor het kwade.

Misschien zijn elders soortgelijke plekken,

alleen vindt niemand die mooi.

Misschien als nergens anders of zelden ergens

heb je hier een eigen romp,

en daarbij de nodige attributen

om bij kinderen van anderen die van jezelf te voegen.

En verder handen, benen en een verbaasd hoofd.

Onwetendheid hier is aldoor in de weer,

telt voortdurend iets, vergelijkt, meet,

trekt daaruit conclusies en wortels.

Ik weet het, ik weet wat je denkt.

Niets hier is blijvend,

want voor eeuwig en altijd in de macht der elementen.

Maar zie – elementen raken snel vermoeid

en moeten soms lang rusten

tot de volgende keer.

En ik weet wat je nog meer denkt.

Oorlogen, oorlogen, oorlogen.

Maar ook daartussen doen zich pauzes voor.

Geef acht – de mensen zijn slecht.

Plaats rust – de mensen zijn goed.

Op geef acht produceert men woestenijen.

Op plaats rust worden in het zweet des aanschijns huizen gebouwd

en raken snel bewoond.

Het leven op aarde is tamelijk goedkoop.

Voor dromen bijvoorbeeld betaal je hier geen cent.

Voor illusies – pas als je ze kwijt bent.

Voor het hebben van een lichaam – alleen met dat lichaam.

En alsof dat nog niet genoeg is

draai je zonder kaartje mee in een carrousel van planeten,

en samen met haar, zwart, in een storm van melkwegstelsels,

door tijden zo duizelingwekkend,

dat niets hier op aarde daar zelfs maar van trillen kan.

Want kijk maar eens goed:

de tafel staat waar hij stond,

op de tafel ligt een briefje, zoals daar neergelegd,

door het open raam een vleugje van enkel lucht,

en in de muren geen vervaarlijke spleten,

waardoor je nergens heen zou kunnen waaien.

Gedachten die in drukke straten bij mij opkomen

Gedachten die in drukke straten bij mij opkomen

Gezichten.

Miljarden gezichten op het aardoppervlak.

Ze zeggen dat elk anders is

dan die waren en zullen zijn.

Maar de natuur – wie kent haar –

wellicht vermoeid door onafgebroken werk

herhaalt haar ideeën van vroeger

en zet ons gezichten op

die al eerder werden gedragen.

Misschien loopt Archimedes je in jeans voorbij,

tsarina Katharina in een jurkje uit de uitverkoop,

een van de farao’s met een aktetas, gebrild.

De weduwe van de schoenmaker op blote voeten

uit het nog kleine Warschau,

de meester uit de grot van Altamira

met zijn kleinkinderen naar de dierentuin,

een ruigharige Vandaal op weg naar het museum

om een en ander te bewonderen.

Enkele gesneuvelden van tweehonderd eeuwen terug,

van vijf eeuwen terug

en van een halve eeuw terug.

Iemand komt langs in een gouden koets,

iemand in een vernietigingskampwagon.

Montezuma, Confucius, Nebukadnessar,

hun kindermeisjes, wasvrouwen en Semiramis,

die alleen Engels spreekt.

Miljarden gezichten op het aardoppervlak.

Jouw, mijn, iemands gezicht –

je komt er nooit achter.

Misschien dat de Natuur moet bedriegen,

en om op tijd te zijn, en om op peil te houden,

begint ze te vissen naar wat is verdronken

in de spiegel der vergetelheid.

Idee

Idee

Ik kreeg bezoek van een bepaald idee

voor een versje? Voor een gedicht?

‘Goed,’ zeg ik, ‘je mag blijven, laten we praten.

Vertel iets meer over jezelf.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Ach, is dat de bedoeling,’ zeg ik, ‘interessant.

Dat gaat mij al langer aan het hart.

Maar een gedicht daarover? Nee, echt niet.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Dat denk je maar,’ is mijn antwoord,

‘je overschat mijn krachten en mogelijkheden.

Ik zou niet weten waar te beginnen.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Je vergist je’, zeg ik. ‘Een kort en bondig gedicht

is zo veel moeilijker schrijven dan een lang.

Maak het me niet lastig, dring niet aan, dat wordt niks.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Vooruit dan maar, ik ga het proberen, omdat je er zo op staat.

Maar ik zeg je op voorhand wat daarvan komt.

Ik schrijf het, versnipper het en gooi het in de prullenmand.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Je hebt gelijk’, zeg ik. ‘Er zijn tenslotte andere dichters.

Sommige zijn daarin beter dan ik.

Ik kan je namen geven, adressen.’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Ja, natuurlijk zal ik hen benijden.

Wij benijden zelfs elkaars zwakke gedichten.

En die zou volgens mij … Die heeft vast …’

Waarop het mij enkele woorden influisterde.

‘Precies, de eigenschappen die jij noemde.

Dus een ander onderwerp dan maar.

Heb je zin in koffie?’

Waarop het enkel zuchtte.

En begon te verdwijnen.

En verdween.