Siba al-Harez

De wetten van mijn lichaam

Vertaald uit het Arabisch door Aafke S. Heuvink

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Al Akharoun, verschenen bij al saqi/ Saqi Books

Oorspronkelijke tekst © Saqi Books c/o Jan Michael

Nederlandse vertaling © Aafke S. Heuvink en De Geus bv,

Breda 2009

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Anzenberger/Hollandse Hoogte

isbn 978 90 445 2792 6

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

En daarom vormen ze een rij, die ik laat binnenkomen door mijn voordeur. Zo verander ik op mijn beurt in een bron van vreugde. Een museum met enkele fraai opgehangen schilderijen, duizelingwekkende wenteltrappen, her en der verspreid liggende puzzelstukjes … Alles wat een mooie indruk achterlaat, maar eentonig zou worden als het allemaal zo zou blijven. Langdradig, eentonig, vluchtig en gemakkelijk te vergeten.

Waar het om gaat is dat de rij bij de deur aan de overkant ophoudt, daar waar geen nuttig bordje met ‘uitgang’ hangt. De deur die zijn rol onberispelijk vervult en slechts één richting kent: naar buiten.

Ze zijn met weinig, minder dan weinig, de mensen die mijn persoonlijke wetten hebben geschonden. Toch zijn ze er met het verstrijken van de tijd in geslaagd mijn benedenverdiepingen in een verwarde menselijke kluwen te veranderen. Wanneer de anderen zijn doodgegaan en langzaam in me wegrotten, weigeren ze te vertrekken. Ze weigeren me met rust te laten. Ze vergeten de rol die ze spelen. Misschien hebben ze zich meer met hun rol geïdentificeerd dan nodig is, of misschien hebben ze hun rol van het begin af aan niet goed begrepen.

’s Nachts wordt de toestand hier ondraaglijk: het geschreeuw, de jeuk, het gedrang, iedereen die steeds opnieuw de grenzen van zijn territorium afbakent ten koste van het beetje ruimte dat ik hier heb. Ik zou heel wat liever stof en spinnenwebben hebben dan die ratten, die zonder enige consideratie aan mijn hart knagen en overal in mijn lichaam houtsplinters achterlaten.

Dai was een van de wonderen op mijn pad, of beter gezegd: ze was wat ik beschouwde als een wonder. Ze kwam niet naar binnen door een deur, wat zou hebben betekend dat ik haar via een andere deur naar buiten had moeten loodsen. Misschien kwam ze wel van boven en gleed ze langs de trapleuning naar beneden. Het kan ook zijn dat ze aan het plafond hing. Hoe dan ook, iets dwong me om mijn blik op één bepaald punt te richten: naar boven. En toen ik dat deed raakte mijn kompas uit balans. De val die daarop volgde kwam hard aan. Misschien was ik uitgeput geraakt, misschien bewaakte ik mijn rode lijnen minder goed. Maar misschien was het ook Dai die alle grenzen overschreed. Misschien zat er iets verborgen in dat spel wat ik niet zag, en was ik me alleen bewust van het intense genot en de mateloze opwinding. De twee schalen van de weegschaal die ik in mijn handen hield waren volledig in balans, en dat terwijl Dai ze zo goed in beweging kon houden. Zij wist hoe ze de dingen op hun kop moest zetten, hoe ze een lange keten van reacties teweeg moest brengen in één zwakke schakel, en dat was ik.

In de korte tijd waarin onze relatie serieus genoeg was geworden om haar te vertellen dat ze maar beter kon vertrekken, maakte ze plotseling een intrieste indruk, bedoeld om mijn medelijden te wekken. Daarna werd het verschil tussen ons minder groot. En daarom bleef ze, tot ze me ziek maakte – totdat ze mijn ziekte werd.

Ja, ik ben ziek geworden van een wezen met de naam Dai.

Dai, mijn talisman en amulet. Wat was ik bang dat de geheime tekens zouden worden gelezen, waardoor ze niet meer zouden werken, of dat het amulet zou worden aangeraakt en in duizend stukjes uiteen zou vallen. Ik was zo broos en transparant dat ik een uitvergroot negatief werd waarvan zij het origineel, de kern was. Meer dan eens raakte ik op drift, en uiteindelijk belandde ik in de schaduw. Wanneer je eenmaal in de schaduw bent beland, is het uiterst lachwekkend om te moeten ontdekken hoe bang je voor het donker bent – het donker dat je eigen, persoonlijke maalstroom is waaruit je met geen mogelijkheid kunt ontsnappen.

2

In mijn kindertijd was de ventilator mijn persoonlijke held. De twee ronde bedieningsknoppen waren amberkleurige ogen, de roterende bladen lange, wapperende haren. De ventilator maakte een verrukkelijk, licht schurend geluid, bijna de echo van de tinteling van je huid bij het ontwaken. De ventilator was mijn nachtelijke krijger. Hij nam het op tegen mijn nachtmerries, mijn angsten en de vochtigheid van mijn bed.

Het plafond van Dais kamer heeft hetzelfde effect op me, al kan ik geen enkel bewegend beeld uit zijn stille aanwezigheid scheppen. Verder reken ik er niet al te zeer op dat het als deelnemer wil functioneren in ons verhaal. Het is een stomme getuige die er misschien zelfs, op een of andere manier, bewust voor heeft gekozen om zijn ogen te sluiten en de slaap te zoeken. Ik vestig mijn ogen op het plafond en begin de contouren van het woord in mijn geest te etsen. Steeds opnieuw zeg ik het, ik moet in staat zijn om het woord uit te spreken, zonder stotteren, kalm en vol vertrouwen.

Aan een paar ontmoetingen met Dai had ik genoeg om haar temperament en karakter te leren kennen. Inmiddels weet ik wanneer ze uit is op een wapenstilstand of zich opmaakt voor een woedende uitval. Ik weet wanneer ze op mijn slimheid gokt, wanneer ze me probeert in te pakken of wanneer de kleffe lach komt die mij zo tegenstaat. De lach van de nachtelijke kwelgeest.

Ik kan de tekenen nu lezen. Wanneer ze haar hemelsblauwe blouse draagt, is ze in een serene stemming. Draagt ze haar haren in vlechten, dan is ze in een vrolijke bui. Bewegen haar vingers over de naden van mijn spijkerbroek, zoals nu, dan betekent het dat ze zich een weg baant in mijn richting. Ik moet iets zeggen, het is aan mij om de bestemming te bepalen. Ik wijs in de richting van de spiegel. ‘Laten we daarheen gaan.’

Ze draait zich naar me toe, een weifelende blik in haar ogen. ‘Weet je het zeker?’

Voordat ze de vraag kan stellen, heb ik haar al bij de hand gepakt en meegetrokken naar de spiegel. Ik heb iets nodig wat me van mezelf kan bevrijden. Ik wil met een positief saldo uit deze ervaring komen. Het begint erg afgezaagd te worden, dit spelletje van kat en muis waarin we elkaar tot aan de laatste grens drijven om op het laatste moment te stoppen. Ik maak een knoopje los. De rest laat ik over aan Dai.

Plotseling gebeurt het − dat wat eindeloos leek te gaan duren. Volkomen overdonderd klamp ik me aan de spiegel vast. Mijn schreeuwende naaktheid prikkelt me tot een ongekende extase. In vervoering voel ik hoe ik word begeerd, hoe ik eindelijk ontsnap aan de wetten van mijn lichaam.

Ik raak bevrijd van mezelf. Ik keer mijn gezicht naar de kastdeuren die Dai heeft geopend om de spiegels aan de binnenkant de ruimte te geven. Ik voel me volslagen hulpeloos. Ja, ik ben bevrijd. Maar ik heb mezelf niet meer in bedwang, ik heb geen enkele controle meer over wat me altijd heeft toebehoord. Mijn lichaam, dat onder haar wegsmelt en tot een vloeibare massa oplost, is niet langer van mij.

Niet ik, maar Dai heeft de touwtjes nu in handen. Ik word een organisme dat door zijn lichaam is achtergelaten en zich schuilhoudt op een duistere, afgelegen plek. Van daaruit kan ik alles als een buitenstaander observeren, zonder te worden meegesleept. Ik ben niet betrokken, ik voel niets, ik volsta met kijken. Aan mijn gezichtsuitdrukking verandert niets, ik staar naar iets wat me op geen enkele manier lijkt aan te gaan. Toch ontgaat me niets en ben ik me maar al te bewust van het bestaan ervan.

Na afloop is mijn mond vertrokken in een verwrongen glimlach. Ondertussen bedekt ze mijn gezicht overdadig met kussen die, zoals gewoonlijk, vochtig zijn. Een moment bijt ze op haar lip. Dan pakt ze een wattenbolletje. Ze zegt dingen waarvan de betekenis me ontgaat, maar uit het wattenbolletje en het bijten op haar lip maak ik op dat ze tijdens haar reis over mijn lichaam sporen heeft achtergelaten in mijn hals.

Dai lijkt te vervagen. Mijn lichaam laat me alleen en beweegt zich in de richting van een punt dat niet te zien is vanaf de plek waar ik ben achtergebleven. Het begint zijn eigen wetten op te stellen en zijn eigen tactieken te bedenken, het begint in kaart te brengen welke oogst het in de komende dagen nog meer zal kunnen binnenhalen. Zijn bedoelingen, zo duister en onvoorwaardelijk, maken me bang. Ik voel me gruwelijk eenzaam en verlaten. Niet alleen maak ik geen deel meer uit van de wereld – ik behoor mezelf niet eens meer toe.

Zo kalm als ik eerst was, zo bang word ik nu. Dan slaat mijn angst om in een blinde, woedende energie. Het is niet dat ik wakker word uit een roes. Hoe zou dat ook kunnen? Ik ben immers niet in een roes geraakt. Ik heb alleen van mijn drie overgebleven vingers de derde verloren, die waarop ik het antwoord had geschreven op mijn brandende vraag: Wat zal ik doen? Ik ging naar Dai, ik wilde tegen haar zeggen: ‘Neem mij.’ Dat heb ik gedaan. Daarna wilde ik samen met haar op ontdekkingsreis gaan door mijn lichaam. Ook dat heb ik gedaan. Daarna … Ik wil alle details bijeensprokkelen van wat er daarna is gebeurd. Ik wil niet opstaan met het gevoel dat ik volledig door elkaar ben geschud, dat ik niet in staat ben om een besluit te nemen.

Langzamerhand begin ik mijn gevoel wat terug te krijgen. Ik begin me los te maken uit de geleiachtige bubbel die me zo lang omsloten heeft gehouden. Alles om me heen stoort me. Dai stoort me, met haar geur, haar adem, haar naakte lichaam, haar gewicht op mijn ribben, de losse haartjes rond haar wenkbrauwen, haar wijsvinger die in mijn mond ronddartelt, haar stem, haar lach, alles wat deel uitmaakt van haar, alles wat haar maakt tot de persoon die ze is. De lieflijke details van haar lichaam die me altijd weer opnieuw deden duizelen, lijken nu alledaags en onbeduidend. Ik kan ze niet meer zien en dat geeft me de mogelijkheid om haar kleiner te maken dan ze is, terwijl dat wat overblijft – een lange lijst met meningsverschillen, scheldwoorden en breuken – steeds groter wordt en mijn ogen tot in het oneindige vult.

Ik kan het huiveren niet stoppen. Ze bedekt mijn lichaam met het hare en begint mijn handen warm te wrijven tussen de hare, maar dat baat niet. Het is niet de kou die me doet huiveren, het is iets anders, iets wat in een bodemloze diepte ligt verzonken, iets waarvan ik de essentie niet kan vatten. Ik kan niet ophouden, ik heb geen enkele controle meer over mijn ledematen. Ik probeer me te concentreren, ik probeer me vast te grijpen aan een gedachte, iets om me uit deze verontrustende impasse te halen, maar vind niets wat me kan verlossen. Ik wil aan Dai ontsnappen, en daarom keer ik me van haar af en rol ik me op door mijn benen tegen mijn borst te duwen en mijn armen kruiselings om mijn hoofd te vouwen.

Ze begint de wondjes op mijn rug te likken. Ik weet niet of het de schrammen zijn die ze met haar nagels in mijn vlees heeft getrokken of de lichte schaafwonden die ontstaan zijn door het schuren van mijn huid over de ruwe vezels van het tapijt. Ik stel me voor dat ik een poel ben van speeksel en adem. Zij is een kat, mijn wonden zullen niet genezen.

Haar vingertoppen spelen met mijn oor. ‘Heb je spijt?’

Ik schud mijn hoofd. Nee, spijt heb ik niet. Ik kan naar waarheid zeggen dat spijt nooit een belangrijke plek heeft gehad in mijn leven. Ik doe iets of ik doe het niet. In beide gevallen heb ik weinig te verliezen. Alles is een ervaring waar ik me in stort om ervan te leren. Spijt zou betekenen dat ik afstand neem van wat ik heb gedaan, dat ik de ervaring probeer uit te wissen. Daarmee zou ik een steen uit mijn bouwwerk lichten. Geen bouwwerk blijft overeind staan wanneer zijn fundamenten worden aangetast. Nee, ik heb nergens spijt van. Ik voel alleen een misselijkmakende afkeer. Ik heb opeens een inkijkje gekregen in het vermogen van mijn lichaam om dierlijke dimensies aan te nemen, om zich totaal over te geven aan zijn meest basale instincten. Het wil spelen, het wil zich amuseren. Wie ben ik om het af te houden van zijn spel?

Ik ben er de persoon niet naar om de verlangens van mijn lichaam in te tomen. Toch zou ik ze graag willen begrijpen. Ik zou ze zo graag helemaal willen bevatten. Was mijn lichaam maar bereid om er kort met mij over te praten en de kwestie tot een paar duidelijke hoofdpunten te beperken. Ik ben geen engel, ik beweer niet dat ik een absolute vorm van deugdzaamheid bezit. Dit is trouwens ook niet mijn eerste schrede op weg naar de hel. Het enige is dat ik het zo graag zou willen begrijpen. Deze duistere chaos is slopend, ik word voortgedreven in een blinde nacht en nergens doemt een glimp daglicht op.

Ik moet hier weg. Ik stik. Mijn borst drijft in een bed van modder, mijn adem wordt afgeknepen door Dais kussen en de lucht in de kamer ruikt bedorven. Dit gebeurt niet echt. Dit is niet gebeurd. Ik loop nu naar buiten en laat me in de put der vergetelheid zakken. Met een beetje moeite moet het me lukken om alles te vergeten en weg te glippen naar een wereld zonder Dai. Zodra ik de deur open, zal niet alleen de kamer maar ook mijn borst zich vullen met frisse lucht. Ik kan hard weglopen. Het geheugen zal me niet kunnen bijhouden, het heeft geen voeten die de herinneringen tegen de wind in kunnen meevoeren. Ik kan gaan bidden. God zal edelmoedig zijn en de zoveelste schandvlek van mijn lijst met zonden schrappen. Ook kan ik mijn moeder een kus geven. Als ik dat allemaal heb gedaan, zal de bittere smaak van mijn brandende hartstocht voor Dai voor altijd zijn verdwenen.

3

Mijn onreinheid is niet van het soort dat je met water en zeep kunt wegwassen. Steeds opnieuw was ik mijn handen en spoel ik mijn mond, steeds weer stap ik onder de douche. Ik durf niet eens meer op mijn rug te slapen, en telkens wanneer ik mijn benen spreid voel ik angst opkomen. Het maakt me doodmoe. Ik kan geen reusachtige gum over mijn lichaam en door mijn geheugen halen, zodat beide weer maagdelijk wit worden. Dai heeft me in tweeën gespleten: mijn lichaam, dat prat gaat op zijn zoete schoonheid, en mijn wezen, dat ernaar snakt om zijn zonden uit te drijven. Wat is mijn zonde onvoorstelbaar groot, wanneer je haar afzet tegen de invloed van de morele waarden die zich gedurende al die jaren in mij hebben opgestapeld. Een van de eerste wetten van een meisjesleven luidt immers dat haar de maat wordt genomen aan de hand van haar lichaam. Op grond daarvan kan ze in twee categorieën worden ingedeeld: maagd of hoer.

Ik ben dus een hoer. Door eigen toedoen ben ik in de hel terechtgekomen. Nu heb ik twee manieren om mijn innerlijk evenwicht te herstellen, om de dualiteit in balans te brengen van het wezen dat ik ben: gedetermineerd en toevallig, lichaam en ziel. Ik kan vergiffenis vragen voor mijn zonde, doorgaan met mijn leven en doen alsof er nooit iets is gebeurd. Ik moet dan niet alleen mijn daad verloochenen maar ook de pijnlijke notie die daarachter schuilgaat, die me vertelt dat ik mezelf buiten de natuurlijke orde der dingen heb geplaatst; ik moet alles verloochenen totdat de gebeurtenissen in vergetelheid zijn geraakt. De tweede oplossing is om te blijven rondzwalken totdat de zonde haar puur zondeachtige uiterlijk heeft verloren, om op die manier oud en bedorven bloed te worden voor de guillotine, die ook wel ‘geweten’ wordt genoemd. Elke valbijl komt een keer omhoog. Wanneer dat gebeurt, zal ook mijn schuldgevoel verdwijnen.

Toch maak ik geen keuze. Geen enkele keuze lijkt helder in mijn ogen, die te blind zijn om iets anders te kunnen zien dan de enorme zonde die ik heb begaan. Alleen en overgelaten aan mezelf zoek ik tastend naar een oplossing. Door de geleidelijke manier waarop alles zich vanaf onze eerste kus in heimelijke verstandhouding heeft ontwikkeld, moet bij mij de gedachte zijn ontstaan dat we het bij voorbaat eens waren over het vervolg, met alle bijbehorende details, van klein tot groot: van de vorm van de kus tot de manier waarop we elkaar kusten, beginnend met timide pogingen om elkaar uit te dagen en eindigend met het moment waarop ik helemaal loskwam van mezelf en me volledig aan haar gaf. Het ging zo ver, dat ik in de afgelopen twee maanden van oorlogen en schrale triomfen niet eens heb beseft in wat voor slagveld ik was veranderd. Geen moment dacht ik na over de volgende stap. Je kunt het nog het beste vergelijken met een houten paneel dat met tientallen spijkers aan de wand wordt bevestigd. Iedere spijker die wordt toegevoegd blijft zijn werk doen en uiteindelijk begint het paneel te splijten, uiterst langzaam, totdat het, zonder dat iemand er erg in heeft, in twee gelijke stukken breekt.

Had mijn moeder niet beter kunnen opletten? Moest mijn broer Hasan echt zo wreed van ons worden weggenomen? Had ik maar niet zo’n hekel aan Dai gehad en was ik tegelijkertijd maar niet zo krankzinnig verliefd op haar geworden. Was er niemand – wie dan ook – die had kunnen ingrijpen? Waarom is God zo hardvochtig? Wat als het lot onverwacht anders had beschikt – als het toentertijd een kleine koerswijziging had aangebracht in een simpele, onbeduidende gebeurtenis, zodat mijn leven totaal anders was verlopen? Had ik toen, op dat moment, ook maar eindexamen gedaan. Was er maar geen nieuw millennium aangebroken. Waarom moet ik zo veeleisend zijn en ook nog eens worden getroffen door een virus, experiment genaamd? Gelukkig kan ik vaststellen dat er geen Freud is om mijn nieuwste fixatie te linken aan het feit dat mijn moeder me niet lang genoeg aan de borst heeft gehouden. Ook heb ik geen klaagmuur of kapstok om mijn problemen aan op te hangen. Ik wilde opgaan in de ervaring, maar heb mijn rekening nooit gecontroleerd om te zien of ik de prijs wel kon betalen. Nu het teken van de zonde in mijn rechterhandpalm is gekerfd, merk ik dat ik de prijs niet meer kan opbrengen. De kosten zijn te hoog geworden en mijn portemonnee is leeg.

Doortastend probeer ik een breuk tussen ons te forceren. Ik wil mijn denken een nieuwe impuls geven, ik wil bewijzen dat het onherroepelijk voorbij is, dat het geen zin heeft om alles op te rakelen. Ik stort me in een eindeloze reeks van activiteiten en haal meer of minder gecompliceerde banden aan met vriendinnen in wie ik niet echt geïnteresseerd ben. Zo vul ik de lege bladzijden in mijn agenda. Verder is er nog het overvolle vergaderschema van de Hoeseiniyya, het sjiitische gemeenschapscentrum. Ik ben actief betrokken bij de organisatie van verschillende activiteiten, en nu staan we aan de vooravond van de slotfestiviteiten van de vastenmaand ramadan.

Maar het helpt niet. Ik mag dan druk bezig zijn, de tijd mag uit mijn handen stromen in het overvolle verkeer van afspraken waardoor ik nauwelijks tijd voor mezelf heb – mijn geest houdt steeds maar dat ene draaiende als een waterrad, om halt te houden bij die nacht met Dai. Geen moment gaat mijn geest aan die nacht voorbij, alsof tijd en plaats daar, op dat moment, zijn bevroren.

We zijn net klaar met de voorbereidingen voor het programma ‘de liefdadigheidsschotel’, dat op de avond van de zevenentwintigste ramadan, de avond waarop ooit de eerste koranverzen zijn geopenbaard, zal worden gepresenteerd. Nu moeten we een begin gaan maken met het organiseren van de feestelijkheden ter ere van de meisjes die geslaagd zijn voor een van de drie cursussen die in de Hoeseiniyya worden gegeven: Bidden, Ethiek en Dogmatiek. Ook zullen we de vrijwilligsters fêteren die bij het onderwijs hebben geassisteerd. Dat betekent dat we een budget moeten vaststellen. We moeten bekijken wat we minimaal nodig hebben en een datum voor het feest prikken. Verder moeten we uitzoeken of anderen op dezelfde avond geen activiteiten hebben gepland. We moeten ons aan de afspraken zien te houden, de taken verdelen, een thema kiezen voor het feest en de verschillende onderdelen op elkaar afstemmen. Ook moeten we spreeksters van de Hoeseiniyya en vrouwen die artikelen over religieuze kwesties hebben geschreven, vragen om mee te doen. Dan moeten we nog symbolische cadeautjes uitkiezen voor de vrijwilligsters en ervoor zorgen dat een kantoorboekhandel het benodigde aantal diploma’s aanlevert. We zouden een groepje studentes kunnen vragen verzen voor te dragen, een inleiding voor het feest te schrijven, de verschillende onderdelen aan te kondigen en een slotpresentatie te verzorgen. Ten slotte moeten er nog posters voor het feest op etalageruiten van minimarkten worden geplakt en moeten er flyers op de markt worden uitgedeeld. Via forums op internet moeten uitnodigingen worden verstuurd. In de laatste twee dagen voor het feest moeten we de muren en het plafond van de Hoeseiniyya versieren, de afspraken met de deelneemsters herbevestigen en een generale repetitie op het podium houden, voor het geval we een theatervoorstelling gaan geven. Dat betekent dat we af en toe hoofdpijn zullen krijgen van de onvermijdelijke wijzigingen die op het laatste moment zullen worden doorgevoerd en de alternatieve plannen die op het laatste moment moeten worden opgesteld, van de onenigheid die tussen deelneemsters ontstaat en van het geklaag over het feit dat al het werk op bepaalde schouders neerkomt.

Bijna elke dag zal ik Dai te zien krijgen. Dat wordt voor mij de grootste uitdaging. Het gaat er niet alleen om dat ik haar voorbij zal zien lopen of dat we ons in hetzelfde gebouw zullen bevinden: omdat ze lid is van ons groepje, zal ik gedwongen zijn lange gesprekken met haar te voeren. Zij moet immers impliciet haar handtekening zetten onder alle besluiten die we nemen.

Iedereen om ons heen heeft het idee dat we niet meer dan hechte collega’s zijn die efficiënt samenwerken om de gemeenschappelijke uitgangspunten van het programma te verwezenlijken. Voor de buitenwereld zijn we twee individuen tussen wie, sinds we hier bijna drie jaar geleden aan de slag zijn gegaan, niets is veranderd. We zijn twee mensen die een relatie met elkaar onderhouden die al die tijd niets eigens heeft gekregen.

We hebben nooit afgesproken dat we onze relatie geheimhouden. Dat was niet nodig, het gebeurde spontaan en dat was het beste wat ons kon overkomen, in een relatie die in een paar maanden tijd zo vaak is verbroken en weer is opgebloeid. Ik ben haar werkelijk dankbaar dat ze daar nooit een punt van heeft gemaakt.

Ik mag dan een bijdrage hebben geleverd aan succesvolle programma’s om de maand ramadan uit te luiden, voor mijn zielenrust is het niet genoeg. Geen moment heb ik het gevoel dat ik God – of mezelf – voldoende berouw heb getoond, ik blijf ondergedompeld in schaamte en word geplaagd door het knagende gevoel dat mijn schuld uit al mijn poriën druppelt. Al bij voorbaat wist ik dat ik me op de activiteiten stortte om de tijd te verdrijven, zodat ik mezelf niet onder ogen hoefde te komen en niet opnieuw in tweestrijd zou geraken, om de scherpe kantjes van mijn gevoel van wroeging voor mezelf enigszins weg te nemen en genoeg tijd te hebben om overtuigende argumenten te bedenken of een vorm van vergetelheid te bewerkstelligen, zodat de beelden die in mijn geheugen waren gekrast konden worden uitgewist.

Mijn afschuw voor mezelf verandert van reusachtige uitroeptekens in een serie vraagtekens die tegen de binnenkant van mijn borst schuren. Een van de vreemdste fases uit mijn leven breekt aan. Hoewel de portals naar sekssites goed zijn afgeschermd, ga ik op internet op zoek naar seks. Via wat vreemde omwegen kom ik terecht op de mailinglijsten van Yahoo. Die waren me nooit eerder opgevallen. Ik kom erachter dat mailinglijsten voor lesbische groepen door Aramco, een provider van gratis diensten, ontoegankelijk zijn gemaakt. De mailinglijsten voor mannelijke homoseksuelen zijn daarentegen wel legaal. Daarom stort ik me op die laatste. Ik sluit me bij de ene na de andere groep aan en krijg dagelijks bijdragen van twintig groepen binnen. Mijn postvak loopt over van de foto’s en de verhalen. Toch vind ik er niets van de dingen waarnaar ik op zoek ben. Ik ben op zoek naar het begin. Ik wil weten waarom iemand een eerste stap zet. Ik wil weten wat de reden voor zo’n transformatie kan zijn, hoe lichamelijke verlangens vorm krijgen, hoe lichamen die ooit rein waren zo bezoedeld kunnen raken.

Ik sluit me aan bij chatgroepen, iets waar ik eerder alleen mee heb geëxperimenteerd. Het wordt een gewoonte die de grootste wanklank uit mijn bestaan zal opleveren. Overdag worden de groepen permanent gecontroleerd en gaat het er rustig en gedisciplineerd aan toe, maar aan het einde van de nacht veranderen de groepen in een seksbazaar. De deelnemers lanceren hun meest duistere fantasieën en wachten tot iemand zich met dezelfde soort neigingen presenteert en de uitdaging aanneemt. Ik gedraag me niet veel beter. Ik trek de aandacht van een paar anderen, homoseksuelen uiteraard, van beide seksen. Bij de mannen speel ik de rol van verlegen jongen. Hoewel het een rol is die weinig voorstelt, laten ze zich er snel door in de luren leggen. Ik leer bij en groei zo in mijn rol dat ik de ervaringen waarover ik hoor praten aan anderen doorgeef alsof het mijn eigen ervaringen zijn. Ik maak me de details eigen en roep een personage op dat bij de rol past. Zo verzamel ik een onwaarschijnlijk aantal bizarre praktijken en ongebreidelde fantasieën. Ondertussen ontdekken de meisjes al snel hoe weinig ervaring ik heb, of dat het onmogelijk is om met mij in contact te komen. Ook spreken ze hun twijfels uit over mijn ware seksuele identiteit. De een na de ander maakt haar ergernis kenbaar, om vervolgens af te haken.

Dan start ik een serieuzer onderzoek. Ik bekijk alle pagina’s die Google me geeft wanneer ik de zoekwoorden bisexual en homosexual intyp. Ze bezorgen me hoofdpijn. Ik heb het gevoel dat ze me ervan willen doordringen dat dit een richting is die niet de mijne is. Wanneer de resultaten die het scherm geeft wanneer ik in het Arabisch de zoekopdracht ‘homoseksualiteit’ intyp ook nog eens variëren van taboe tot strafbaar, voel ik me gedwongen om het venster te sluiten voordat ik klaar ben met lezen. Alles schreeuwt me toe dat ik aan de poten van Gods troon in de hemel zit te morrelen. Ten slotte bedenk ik: misschien zijn alle antwoorden wel hier te vinden, in mijn lichaam. Maar mijn lichaam heeft daar geen boodschap aan. Het sluit alle deuren en trekt zich in zichzelf terug.

Om kort te gaan: ik kan de schaamte niet van me afschudden. Voor de spiegel sla ik mijn ogen neer. Ik hang doeken over de spiegel in de badkamer om mezelf niet naakt te hoeven zien wanneer ik me was. Ik houd zelfs mijn ondergoed aan wanneer ik in bad ga, een gewoonte die ik een paar jaar geleden al heb afgezworen. Ik schaam me zo dat ik niet eens meer een hand op mijn lichaam kan leggen, zelfs niet bij toeval. Ook krijg ik het niet meer voor elkaar om een stuk zeep over mijn huid te halen. De schaamte klimt als een reusachtige stalen schoen van mijn borst naar mijn keel.

Zo sleep ik me voort, vervreemd van mezelf, terwijl mijn lichaam zijn verlangens steeds meer aan me opdringt. Ik begin door te krijgen wanneer ik op de rem moet trappen en wanneer ik mijn verlangens serieus moet nemen. Wat mijn lichaam wil, is doorslaggevend. Het wil geen zoetigheid, het wenst zich geen twee uur extra slaap. Het wil nog een misstap, zodat het waterniveau weer zal dalen. Het wil een ervaring die een tweede bot zal breken en de huid erboven zal laten verkleuren. Het cruciale punt is dat mijn lichaam nu zelf een vergrijp is geworden, een vergrijp dat ik zo snel mogelijk moet zien te begraven. Als ik dat niet doe, zal mijn lichaam zegevieren en opnieuw aan mijn greep ontsnappen.

4

Ik zit boordevol tegenstrijdige gevoelens en voel me futloos. Ik slaap twee uur per dag en in mijn hoofd vermengen de paar dromen die ik heb zich met de dingen die zich daarbuiten afspelen. Andere mensen treed ik tegemoet op basis van dromen waaraan zij geen deel hebben gehad. Ik bestook ze met uitspraken die ze zelf in hun stoutste fantasieën niet zouden kunnen bedenken. Ik ga gebukt onder een veel te grote last van schuld, schaamte en argwaan over mijn eigen motieven. Ik sta op het punt om in te storten.

Ik had Omar zojuist aan de lijn. ‘Kom je met me spelen?’ vroeg ik op onschuldige toon. ‘Zullen we elkaar eens gaan liefhebben?’

We bleven nog lang nalachen. Op het moment zelf dacht ik niet aan de verborgen betekenis van het spelletje dat ik had voorgesteld, maar toen ik het gesprek had verbroken dacht ik: wie weet is dit de enige manier om te voorkomen dat ik helemaal de fout inga met Dai. Misschien zal dit me als enige kunnen beschermen tegen de zonden van mijn ziel.

Er zit maar één ding op: ik moet afleiding zoeken. Bestaat er een veiliger plek dan bij Hiba? ‘Kun je me een kussen lenen?’ vraag ik.

Sinds die nacht met Dai heb ik niemand meer aangeraakt, op de verplichte terloopse handdrukken in de Hoeseiniyya na met de vrouwen en meisjes die ik daar ontmoet. Vriendinnen die ik al een paar weken of maanden niet heb gezien, kus ik niet; ik keer hen alleen mijn wang toe zodat ze er een kus op kunnen drukken. Zelfs mijn eigen lichaam raak ik niet meer aan. Wanneer ik een vrouwenlichaam in mijn buurt bespeur of wanneer een vrouw me passeert, sla ik mijn ogen neer. Ik word verteerd door angst. Mijn zintuigen heb ik stevig afgegrendeld. Ik raak in paniek wanneer ik denk aan wat ik nog meer in mijn lichaam zou kunnen ontdekken, buiten de dingen die Dai al aan het licht heeft gebracht.

Ik voel de behoefte om dicht bij Hiba te zijn, om haar aan te raken. Ze moet me laten zien dat er een plek in mij is die nog niet is aangetast, ze moet me laten zien dat de steeds weer kort opflakkerende lustgevoelens niet duiden op een hormonale onevenwichtigheid die me ertoe zal drijven nog een tweede en een derde keer de fout in te gaan. Ik wil Hiba’s lichaam naast me weten, zodat ik kan ervaren dat er niets in mijn gevoelens is veranderd, dat ik nog steeds in staat ben om op een niet-zinnelijke manier naar haar lichaam te kijken, dat ik haar kan beroeren zonder dat lust de kop opsteekt.

Ze is erg opgewonden. Luidruchtig prijst ze haar nieuwste aankopen aan en ze vergeet helemaal antwoord te geven op mijn vraag. Uiteindelijk weet ze een lach te produceren. ‘Neem je eigen kussen maar mee. Anders zul je een vooruitbetaling moeten doen. Niets in deze wereld is gratis, lekker dier.’

Ik produceer eenzelfde lach. ‘Je bent zelf een lekker dier. Je wilt het kussen niet verhuren maar verkopen!’

Ik bezit geen kader om aan te geven wat Hiba – of wie dan ook – voor me betekent. Dat is niet zozeer een kwestie van onkunde als wel van kennis, of beter gezegd: mijn opvatting van kennis. Zo vallen me bij andere mensen vaak de details op die het minst in het oog springen en die hoogstwaarschijnlijk niets te betekenen hebben, zoals dat een jongen van Europacupwedstrijden houdt en een supporter is van Liverpool, of dat een meisje haar kamer heeft geverfd in de kleur van cappuccinoschuim. Ondertussen weet ik niets af van Liverpool en ken ik van die kamer alleen de kleur. In andere details, dingen die voor de anderen blijkbaar zo belangrijk zijn dat ze hun best doen ze te onthouden en er met graagte over kletsen, stel ik geen enkel belang: hoeveel broers en zussen ze hebben, wat voor werk hun vader doet, wat voor iemand hun moeder is, wat voor teint ze hebben en hoe de namen van hun vrienden luiden. Dat betekent dat ik zelden in staat ben om het juiste antwoord te geven wanneer me vragen over een van mijn vriendinnen worden gesteld, zoals: ‘Hoe zou je haar gezicht beschrijven?’ ‘Stamt ze uit een rijke familie?’ ‘Haar zus studeert toch geneeskunde in Bahrein?’ ‘Ze is beloofd aan haar neef. Zodra hij is afgestudeerd gaat hij met haar trouwen. Zo zit het toch?’ Ik begrijp niet waarom ik zo selectief ben als het om details gaat. Ik kan ook niet vatten waarom de kennis die ik van anderen heb me zo abstract en pointillistisch toeschijnt, als je dat zo kunt noemen. Wanneer ik zulke vragen krijg, beperk ik me tot nietszeggende antwoorden. Zo hoef ik niet te laten merken dat ik het niet weet. In ieder geval is het onbelangrijk voor me dat ik het niet weet. Ik heb nooit iemand echt goed gezien, dat is de simpele waarheid.

Mijn relatie met Hiba bestaat uit een kakofonie van herinneringen aan kletspartijen, afspraken op de markt op donderdag, wandelingen langs het water, samen opblijven in de vakanties en de weekends, en de wandelstok van een grootvader van wie we beiden afstammen. We koken gerechten die alleen wij durven te proeven. We hangen een stuk karton op de deur waarop we onze namen schrijven om de wereld te laten weten dat wij de eigenaren van de kamer zijn, of beter gezegd: de eigenares en haar permanente kamergenote. De eerste ben ik uiteraard. Ik steek de draak met een paar van haar obsessies. Ik ken op zijn minst één menselijk wezen, zeg ik, dat er gewoon uitziet maar dat oude thee drinkt, de krant van achteren naar voren leest en zich tot op de laatste avond van de winter met koud water wast, alleen om de kou dwars te zitten.

We zijn parallelle lijnen en het gebeurt maar heel zelden dat we een wondertje tot stand brengen waardoor we elkaar werkelijk kunnen ontmoeten. Ik ben traag, zorgelijk en sceptisch, terwijl Hiba een explosie vormt van vuurwerk dat geen rust kan vinden voordat de vonken in het rond zijn gevlogen. Ze zit boordevol energie en maakt speelse bokkensprongen. Twee keer nadenken over dezelfde stap beschouwt ze als onvergeeflijke tijdverspilling. Ze heeft waardering voor haar leven, dat zowel leeg als overvol is, zoals ze zelf zegt. Voor haar doet het er niet toe of dat leven een opgaande of een dalende lijn vertoont. Elke ademtocht, zo zegt ze, is een gezegende daad van God. Waarom zouden we onze adem mopperend de wereld in sturen?

Uiteraard verschillen we vaak van mening. Onze levens kennen geen enkel raakpunt. Mijn familie beoordeelt me maar zelden aan de hand van mijn studie, mijn vrijwilligerswerk, mijn gedrag en mijn geestelijke stabiliteit. Hiba’s ouders, mijn oom en tante, beoordelen Hiba daarentegen op grond van alles wat haar kansen in het leven kan vergroten. Het leven bestaat volgens hen maar uit één ding: dat een meisje trouwt en ‘onder Gods hoede’ komt. Daarom daalt Hiba’s marktwaarde in hun ogen zodra ze een paar kilo aankomt of te vaak huwelijksaanzoeken afwijst en uitnodigingen voor feestjes afslaat. Ze heeft ook nog eens het ongelukkige besluit genomen om aan het eind van de vierde klas de middelbare school te verlaten. Aanvankelijk maakte dat haar ouders niet veel uit. Toen werd een universitaire studie in een paar jaar tijd een vrijwel onmisbare voorwaarde en kwam een bachelorbul op het wensenlijstje voor elk respectabel huwelijk te staan. Alle drie probeerden we haar – hoewel ik andere motieven had dan zij – over te halen om naar de schoolbanken terug te keren. Maar Hiba wilde er niet van horen. Ze verzon allerlei uitvluchten en beweerde dat ze niet met kleine kinderen aan een en hetzelfde tafeltje kon zitten. Verder had ze gewoon te weinig hersens om wiskundige puzzels op te kunnen lossen en grammaticale raadsels te doorgronden.

We vormen geen echte tegenstelling, maar lijken ook in niets op elkaar. We zijn twee afzonderlijke werelden die weinig kenmerken met elkaar gemeen hebben. Het resultaat: wanneer je onze overeenkomsten op een koersindex van nul tot tien beoordeelt, kom je in het gunstigste geval uit op een aandelenkoers van één. Toch schenkt Hiba me, getrouw aan haar naam die ‘geschenk’ betekent, iets wat geen gelijkenis en geen bondgenootschap op de hele wereld me zouden kunnen schenken: veiligheid die in overvloed uit een zachte, geopende handpalm stroomt – die zich de ene keer aandient in de vorm van een verrukkelijke reep chocola en andere keren in de vorm van een boodschap die oplicht op een scherm van warme, golvende kleuren.

‘Waarom ben je zo somber?’ vraagt ze.

‘We zien allemaal asgrauw in deze tijd van het jaar.’

Aan de vooravond van het nieuwe jaar hult de wereld zich in een donkere regenjas om te gaan jammeren en klagen. In willekeurige patronen trekt de kou horizontale en verticale sporen over mijn botten. Voordat Hiba kwam, heb ik een cd van Fairouz opgezet. Met mijn krakende stem zong ik mee: ‘Wat waren er veel mensen. Op het kruispunt stonden ze elkaar op te wachten. En het regende maar en het regende maar, en ze droegen paraplu’s. Wanneer het mooi weer is, staat niemand mij op te wachten …’ Hoewel ik met mijn raspende stem, die uit een keel leek te komen waarin voortdurend ijs werd fijngestampt, jaloers was op de stem van Fairouz, durfde ik haar muzikale paradijs niet echt te betreden om mezelf te vergeten of juist terug te vinden.

Zorgelijke wolken verduisteren Hiba’s gezicht. Haar gezicht vormt een vraag met wel twintig uitroeptekens. ‘Wat is er met je aan de hand? Gaat het niet goed met je?’

Snel ga ik over op een ander onderwerp. Ik wil me niet door haar gezichtsuitdrukking van de wijs laten brengen. Ik vraag haar waarop ik in de niet al te lange periode tussen nu en het einde van het jaar nog mag hopen en geef zelf meteen het antwoord. ‘Als God het goed met me voorheeft, houdt hij Hidaya uit mijn buurt.’

‘Maakt ze het je erg lastig?’

‘Ik heb er genoeg van. Het leidt allemaal nergens toe.’

Eigenlijk is dat te zacht uitgedrukt. Het is eerder oververmoeidheid, veroorzaakt door alle moeite die ik heb gedaan en die nog altijd niets heeft opgeleverd. Voor elk feestje, voor elke sociale bijeenkomst, treffen we dezelfde voorbereidingen: glitter op feestjes en rouwkleding bij herdenkingen, intro’s waar niemand naar luistert en die niemand echt begrijpt, gezichten die nooit veranderen, het gesloten milieu waar je nooit een nieuw gezicht ziet, de vergaderingen die volgens een vast stramien verlopen. Zodra Hidaya het thema van het feest heeft bepaald en de rollen heeft verdeeld, beginnen we ons te gedragen alsof we het enorm druk hebben met uiterst serieuze zaken. Elk nieuw idee is verdacht en alles wat te ver gaat eindigt in de prullenbak. Ik begrijp niet wat we nog in de Hoeseiniyya doen. De mensen zullen het niet accepteren, wordt er gezegd – woorden die om zich heen grijpen en beginnen te woekeren op het aftandse houten podium waarop we onze onschuldige, breed uitgemeten ideeën vormgeven. ‘Moge God vrees vinden in zijn dienaren’, zeggen ze, waarmee ze onze stemmen verpulveren, nog voordat die hun bestemming hebben bereikt. De woorden trillen na in ons geweten, alsof het de hel zelf is. ‘Pas op voor de plaatsen van het kwaad.’ Nog zo’n zinnetje. Het maakt mijn ogen blind en mijn hart onzeker.

Hidaya haalt me werkelijk het bloed onder de nagels vandaan. Op een keer las ik haar een artikel uit de krant voor. Daarin stond dat het aantal zelfmoorden in ons land was opgelopen tot vijfhonderd. Een derde deel was gepleegd in Al-Qatif; driekwart daarvan door meisjes, die voor het merendeel minderjarig waren en in slechte financiële omstandigheden verkeerden. Ik vroeg of het niet eens tijd werd dat iemand zich met dit probleem ging bezighouden. En wat zei Hidaya? Dat het de Hoeseiniyya was en geen centrum voor sociale dienstverlening of een gratis telefonische hulpdienst. De minachting die uit haar antwoord sprak schokte me diep. Omdat het bepaald niet haar gewoonte was om zo te praten, zweeg ik. Maar ze maakte het nog erger. Twee dagen later vertelde mijn moeder me dat Hidaya haar had gebeld om te klagen over mijn onbezonnenheid en mijn verlangen om de wereld met één vingerknip te veranderen.

Hiba weet dat ik, wanneer ik zo begin te ratelen en er een wrokkige toon in mijn stem komt, driftig probeer te ontsnappen aan een of andere vorm van onrust, in plaats van mijn onrust geduldig onder ogen te zien. Omdat ze dat weet, vertrouw ik erop dat ze mee zal gaan in mijn gekwebbel. Tot mijn teleurstelling doet ze dat niet. ‘Je bent niet moedig genoeg om ermee te kappen’, zegt ze.

‘Denk je dat?’

Ik benijd Hiba om haar zorgeloze manier van doen. Wat niet twee keer zo veel voldoening als inspanning oplevert, is het niet waard om je hoofd over te breken. Op grond van die stelregel is Hiba van mening dat ik mijn tijd niet goed besteed. Tijd is leven, en het leven dat voorbijgaat is geen horlogewijzer die steeds weer terugkeert naar het begin. Toch, ondanks haar felle kritiek op alles wat te maken heeft met tijdverspilling, veroordeelt ze mij niet. Ze begint niet op me te mopperen wanneer ik weer eens klaag dat ik genoeg heb van die doofstomme plek waar niemand iets zegt en niemand iets hoort. Ook schrijft ze geen goed geformuleerd, kritisch essay over de dingen waar ik me mee bezighoud en die, vanuit haar oogpunt bezien, nogal ongezond zijn. Ik ken haar eindoordeel, ik weet met welke oplossing ze altijd weer zal aankomen: ‘Wen eraan of kap ermee.’

Ik heb haar instantantwoord voor mezelf altijd goedgepraat door mezelf voor te houden dat ze nooit heeft ervaren hoe het is om je in te zetten voor een activiteit, iets waarin je gelooft – zoals ik indertijd geloofde dat de wereld een mooiere plek zou worden als we een stukje van de buitenste schil zouden afkrabben en onze hand met een speels gebaar naar binnen zouden steken om de ordening van de dingen te veranderen. De weg naar God ligt open. Waarom boren we daar steeds weer gaten in en vullen we andere gaten op met aarde? Zo krijgt een individu toch nooit de kans om zijn eigen weg te vinden? Staat niet in de Koran geschreven: ‘Waarheen jullie je ook wenden, overal is Gods aangezicht’?

In antwoord op mijn bespiegelingen beklopt ze mijn lege hoofd alsof het een watermeloen is. In mijn brein komen beelden op van fata morgana’s en fantasieën die lang uitgesponnen willen worden.

‘Word wakker, meisje’, zegt ze. ‘Nog even, en je bent net als die stoffige wezens die je probeert uit te kloppen. Dat gaat je niet lukken. Je zult alleen maar een nieuwe Hidaya worden.’

Ik heb me nooit laten ontmoedigen door dit soort uitspraken van Hiba. Toch vraag ik deze keer: ‘Denk je dat echt?’

Ik heb serieus mijn best gedaan om het aangezicht van de wereld te veranderen. Toch lijkt het erop dat alleen mijn eigen gezicht veranderd is. Op dit moment besta ik uit niet veel meer dan vragen, die met een windsnelheid van tweehonderdzestig mijl per uur zo dicht langs me razen dat ze niets van me overlaten. Wie geeft mij het recht om zo losgeslagen te zijn, zo opstandig en hoerig, en ook nog eens op te staan als een profeet die geen enkel wonder op zijn conto heeft geschreven, de microfoon te grijpen en met een half kunstmatige onderworpenheid en volstrekt wankele overtuigingen tegen de anderen over God te preken?

Ik staar lange tijd naar de muur en probeer aan te haken bij de stem van Fairouz, maar haar stem sterft langzaam weg zonder dat mijn armzalige stem ook maar een moment greep heeft gekregen op de hare. Ik bevind me in het grensgebied van woorden. Iets vertelt me – en dat jaagt me enorme angst aan – dat ik Hiba niet de ruimte mag laten om mijn hel te betreden en dat ik mijn bescherming moet verdubbelen in plaats van het doek op te halen, waardoor mijn innerlijke verscheurdheid zichtbaar zou worden. Engelen laten zich niet voor een enkele zonde uit zeven hemelen naar beneden vallen. Ben ik niet Hiba’s engel?

Terwijl ik haastig naar de badkamer loop, probeer ik mezelf bij elkaar te rapen. Ik wil maar één ding: een sigaret. Eén sigaret, die uitdooft in mijn keel en de dringende behoefte smoort om me van alle smerigheid te ontdoen door alles in de vorm van een verhaal te gieten waaruit alle details zijn weggeknipt. Als ik aan die behoefte zou toegeven en Hiba zou vertellen over de dingen die ik heb gedaan, zou haar hart worden aangevreten door een bijtend zuur. Zelfs voor iemand die zelf veel misstappen begaat, moet mijn zonde onvergeeflijk zijn. Verder loop ik het risico dat ik geen dak meer vind om onder te schuilen, of een kussen waarop ik rust kan vinden. Als het zo ver komt zal ik niet alleen uit Gods heiligdom zijn verdreven, maar ook uit Hiba’s wereld.

Er is niets aan de hand. Ik ben nog steeds niet echt aan het stikken, ik moet gewoon diep, heel diep ademhalen. Vroeger of later zal de nicotinebehoefte in mijn bloed afnemen. Van een nacht zonder sigaretten zal de wereld niet vergaan. Sterker nog, het is goed dat er geen sigaretten zijn. Zo zal die vervloekte behoefte aan nicotine niet langer tegen mijn schedel blijven bonzen. Het gaat goed met me. Ja, het gaat goed, heel goed. Ik ben misselijk, maar het is geen probleem dat die misselijkheid na de twaalfde nacht sinds Dai nog steeds niet is verdwenen. Mijn lichaam is het vuil aan het opruimen, mijn oog drijft de viezigheid uit en over een tijdje zal ik weer helder kunnen zien.

Dai heeft me ergere dingen nagelaten dan sigaretten. Ze bood me voor het eerst een sigaret aan toen ik op de rand van het bad zat, in de badkamer die aan haar slaapkamer grenst. Ik voelde me enorm geblokkeerd door hoe ze met me omging en nam de sigaret aan. Ondertussen deed ik mijn uiterste best om niet te laten merken hoe woedend ik op haar was. Ik wilde de resterende uren van onze ontmoeting niet verknoeien met stompzinnige ruzies en wederzijdse verbale bombardementen. Ik was er nog steeds niet van overtuigd dat ik haar meer wilde schenken dan de paar centimeter die ze van me had gekregen toen ze mijn blouse een stukje omhoog had getrokken. Ze wilde meer, ze wilde altijd meer. Daarom liet ik de slaapkamer aan haar en trok ik me terug in de badkamer. Ze kwam naar me toe en begon met haar vingers door mijn haren te woelen. Ik duwde haar weg. Ik wil niet worden gestreeld wanneer ik boos ben, dat irriteert me, dat wist ze best. Maar ze hield niet op en stak me haar sigaret toe. Het was duidelijk dat ze mijn woede wilde temperen, en ik nam de sigaret aan. Hoewel het niet mijn eerste sigaret was moest ik hoesten. Ik had het gevoel dat ik stikte en er verscheen een waas voor mijn ogen. Gelukkig bracht de sigaret mijn bloed binnen een paar seconden tot rust. Met een klein beetje nicotine wist hij mijn nerveuze gebaren om te kopen en ze hun gebruikelijke kalmte te laten hervinden. Weer vond ik in de sigaretten en op de badrand een veilige plek waar Dai me niet kon bereiken en geen pijn kon doen.

De sigaretten van mijn broer Faysal vind ik niet lekker. Bovendien is het moeilijk om sigaretten te pikken van een incidentele roker zoals hij, die niet meer dan twee sigaretten per week rookt. Daarom nam ik in het begin genoegen met de sigaretten die ik van Dai kreeg. Daarna wist ik Salaam, onze chauffeur, over te halen om, naast het bier dat hij stiekem voor me meebracht, ook sigaretten mee te nemen.

Mijn moeder hanteert de regel dat bier taboe is. Het thuis drinken van een biertje staat gelijk aan het drinken van een hele fles sterkedrank. Voor haar bestaat er geen onderscheid. Ik zie het zo: mijn verslaving heeft niets van doen met de smaak van sigaretten of met het feit dat ze mijn bloed tot rust brengen. Het gaat om het gevoel dat me overvalt wanneer ik een peuk in het toilet gooi. Wanneer ik doortrek, verdwijnen ook mijn hersens onder water. Plotseling ben ik me nergens anders meer van bewust. Ik volg het onstuimig kolkende water waarin mijn sigaret wordt meegevoerd, samen met mijn gevoel van benauwdheid, de restjes van mijn duistere gedachten en de schimmige nachtvogels die in mijn hoofd naar hun dagelijkse portie onrust, angst en achterdocht pikken.

Ik zit in de badkamer, misselijk en zonder sigaretten. Ik hoef alleen maar twee vingers achter in mijn keel te steken. Er wordt wel gezegd dat onze psychische gewoonten erfelijk zijn. In dat geval heb ik de misselijkheid van mijn moeder geërfd. Wanneer het tussen ons wat minder lekker loopt, worden we allebei overvallen door misselijkheid. Toch los ik het beter op dan zij: ik steek een vinger in mijn keel. In alle eigenschappen die ik heb geërfd, ben ik beter. Dat lijkt de enige rechtvaardige opbrengst te zijn van de kruising van mijn ouders genen in mijn dna, gezien de rest van het mengelmoes dat het heeft opgeleverd: zo verdraag ik geen bonen en kan ik op elk moment stuiptrekkingen krijgen, waardoor ik op een eendenkuiken lijk dat op een koude dag nat is geworden en niet kan ophouden met rillen. In elk geval waren mijn ouders royaal, dat kan ik niet ontkennen. Ze hebben me geen misvormde bloedlichaampjes geschonken of een niet-werkende pancreas.

Uitgeput, met een beneveld zicht en een duizelig hoofd, kom ik naar buiten. Ik pak Hiba’s hand stevig in de mijne en glimlach spottend. ‘Hiba, schat, heb ik je al verteld dat ik ben gezakt?’

Vol ongeloof schudt ze haar hoofd. Haar mond hangt open. Dat ik nu voor een tentamen moet zakken, terwijl ik nog een jaar te gaan heb en een periode achter de rug heb waarin me het ene na het andere certificaat voor de beste leerling is overhandigd en ik in de zesde klas van de middelbare school een gemiddeld cijfer van 9,4 had! Ik wist dat dit nieuws Hiba met stomheid zou slaan. Ze heeft me voortdurend op de huid gezeten, ze wilde per se dat ik me op mijn studie concentreerde. In mijn tentamentijd belt ze me altijd na middernacht op om te horen of ik nog wakker ben en me streng te vragen: ‘Op welke bladzijde ben je?’ Al haar moedergevoelens stort ze in één keer uit over mij, het meisje dat een jaar jonger is dan zij maar vijf studiejaren op haar voorligt. Ik klamp me aan haar moederlijkheid vast alsof die het laatste bastion vormt waar nooit een bres in is geschoten.

Toen ik voor het eerste jaar op de universiteit was geslaagd, begon ik de gewoonte te ontwikkelen om mijn cijfers pas later, in het daaropvolgende semester, op te vragen. De vrouw die op het bureau Studentenzaken verantwoordelijk was voor mijn vakgroep, wierp me elke keer weer bevreemde blikken toe. Ik denk dat ze zich afvroeg hoe ik zo onaangedaan kon zijn, hoe ik zo lang kon blijven doorlopen zonder te weten of ik geslaagd was of gezakt. Ik bewaarde de enveloppe met het resultaat ook nog eens ongeopend. Ongetwijfeld zou er een periode aanbreken waarin ik behoefte zou hebben aan goed nieuws. Met de uitslag kon ik dan mijn moreel opvijzelen. Alleen heeft het geluk me deze keer in de steek gelaten. Het is echt een enorme teleurstelling.

‘Je zult me uitlachen’, zeg ik, ‘wanneer ik je vertel dat ik voor het onbelangrijkste vak ben gezakt. Ik heb een stomme keuze gemaakt. Ik heb alle hoofdvakken, waarvoor je tenminste nog eervol kunt zakken, laten vallen en heb een onvoldoende gehaald voor een bijvak.’

Die nacht kunnen we geen van beiden de slaap vatten. We draaien ons niet om, we willen elkaar niet laten merken dat we wakker zijn. Allebei proberen we de duisternis te verdrijven door de schaapjes van de slaap of de schapen van de onrust te tellen.