Yasmine Allas

Idil, een meisje

Uitgeverij De Geus

breda 2014

© Yasmine Allas, 1998

Deze editie © De Geus BV, Breda 2014

Omslagontwerp Robert Nix

Omslagillustratie © Angèle Etoundi Essamba

ISBN 978 90 445 2798 8

NUR 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus BV, Postbus 1878, 4801 BW Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 1999.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Ik wist niet wat voor dag het was.

Zoals gewoonlijk had mama me wakker gemaakt om naar school te gaan. Die ochtend was zoals alle ochtenden ervoor, dus ik vertrok nietsvermoedend. Op school kwam mijn leraar naar me toe. ‘Weet je wat voor dag het is, Idil?’ Hij nam me op schoot. ‘Wat heeft je mama vanochtend gezegd?’

‘Niks’, zei ik.

‘Jij bent jarig vandaag. Weet je hoe oud je geworden bent?’

‘Nee.’ Mama was mijn verjaardag zeker vergeten.

‘Negen jaar. Gefeliciteerd, we gaan straks voor je zingen.’

‘Wat gaan jullie zingen?’ vroeg ik blij.

‘Een lied over een prinses die negen jaar werd.’

Toen alle kinderen binnen waren, moest ik voor de klas gaan staan. Ze zongen en ik kreeg van iedereen een kus. En ’s middags mocht ik naar huis, want op je verjaardag kreeg je na de middag vrij. Ik rénde.

Ik klopte hard op de deur en mijn tante Mimay deed open.

‘Tante, weet jij wat voor dag het is?’ gilde ik.

‘Ja,’ zei ze, ‘je bent jarig vandaag.’

‘Hoe weet jij dat nou?’

‘Omdat ik die dag nooit zal vergeten.’

‘Mama heeft niets gezegd vanmorgen. Waar is ze?’

‘Naar het dorp. Ik heb koekjes voor je gebakken. Kom, we gaan thee drinken.’

‘Waarom ben jij niet getrouwd, zoals mama, dan had ik neefjes en nichtjes gehad. Nu zit ik alleen koekjes te eten.’

Ze moest erom lachen. ‘Het is niet zo dat ík niet wilde trouwen en kinderen krijgen. Misschien heeft God het niet gewild. Over een paar jaar zal ik je er meer over vertellen.’

‘Alle kinderen hebben neefjes en nichtjes. En opa’s en oma’s. Die mis ik. Waarom moesten mijn opa en oma dood?’

‘Ik mis ze ook. De dood is gemeen, maar uiteindelijk komt hij voor iedereen.’

‘Tante, waarom bezochten de andere opa en oma ons dan nooit? Als ik aan tafel naar hen vroeg, werden papa en mama altijd boos.’

Ze aarzelde. De waarheid was niet bestemd voor een meisje van negen jaar. Maar ik drong aan. Ik wilde het weten. Nú. Alsof ik voelde dat Mimay de enige was die het me durfde vertellen. Mama praat nooit over vroeger.

‘Ze verweten je moeder dat ze jou op de wereld had gezet.’

Mimay keek me aan en zag dat mijn wil om het verhaal te horen sterker was dan mijn angst voor de waarheid.

‘Ze wilden geen meisje, maar een jongen. Hij zou alles krijgen wat de familie had. Tegen je vader riepen ze dat hij moest scheiden, dat hij met een andere vrouw moest trouwen, die hem alleen maar jongens zou geven.’

‘Hoe hebben papa en mama elkaar ontmoet? Papa woonde toch in een grote stad?’

Voor mij waren het onschuldige vragen, waar ik niet meer dan een eenvoudig antwoord op verwachtte. Maar het leek alsof Mimay ze als een teken opvatte dat de tijd gekomen was om mij in te wijden in de geschiedenis van ons kleine gezin. Ze zakte wat onderuit en begon een lang verhaal.

‘Jouw vader is een jaloerse man. Daarom wilde hij geen vrouw uit de stad. “Die hebben niet genoeg aan één man, ze verwaarlozen hun kinderen en als ze het niet aankunnen, plegen ze zelfmoord.” Het huwelijk werd door de familie geregeld.

Je opa was rechter, iedereen kende hem. Hij was heel streng in de islamitische leer. Hij gaf lezingen in de moskee en verkondigde dat iedereen die anders dacht of een ander geloof had afkeuring verdiende.

Vier vrouwen had hij. Zijn eerste vrouw kreeg twee meisjes, zijn tweede baarde ook een meisje. Maar zijn derde vrouw, jouw oma, kreeg jouw vader.

Zij werd de hemel in geprezen. De andere twee moesten voor haar werken.

Je vader was een zorgenkind, hij werd met astma geboren. Ze verwenden hem en hij kreeg alles wat de anderen tekortkwamen.

Ze dachten te weten hoe ze jongens konden maken, maar de teleurstelling was enorm toen ze na hem vier meisjes kregen. Eén jongen was niet genoeg voor je opa. Er moest er nog een komen.

Daarom trouwde hij met nummer vier, maar helaas kreeg die ook een meisje. Zo is jouw oma de koningin van het gezin gebleven. En zo is je vader op het verkeerde pad terechtgekomen. Hij was gewend om altijd gelijk te krijgen en eiste dat iedereen rekening hield met zijn gevoelens, maar zelf stond hij er niet bij stil dat anderen ook gevoelens hadden. Nog geen vijftien was hij toen hij iedere nacht van de ene kroeg naar de andere ging. Hij dronk kamelenpies. Daar raak je je verstand van kwijt. Ons geloof verbiedt ons het te drinken. Kamelenpies wordt door de Europeanen gemaakt, zoals alles wat de mens en de natuur schaadt door de Europeanen gemaakt wordt.’

Kamelenpies stonk nog erger dan de kamelen zelf. Ik geloofde meteen dat je je verstand kon verliezen als je het dronk. Maar mijn vader … Toch vertelde Mimay het zo ernstig dat ik niet aan haar woorden durfde te twijfelen.

‘Toen jouw opa bij ons kwam om voor zijn zoon de hand van je moeder te vragen, was je vader al een man met levenservaring en veel ouder dan je moeder. Zij was een dorpsmeisje, net als ik. Ze had niets van de wereld buiten haar dorp gezien en had nog nooit met een man gepraat. Een buitengewoon verlegen meisje was ze. Ze had respect voor iedereen, ze was behulpzaam: een ideale dochter. Onze vader zei altijd: “Jullie gaan alleen de deur uit als er een geschikte kandidaat is.”

Het was niet om uit te houden, altijd hetzelfde huis, altijd dezelfde koppen, dezelfde muren. Je wist wat je de volgende dag, de volgende maand, het volgende jaar zou doen, altijd hetzelfde. Je gaat naar bed uit verveling, je eet uit verveling, je ergert je aan elkaar uit verveling.

Maar je grootvader voelde zich door het aanzoek zo vereerd dat hij moeilijk nee kon zeggen. Hij huwelijkte zijn dochter uit.

Ik kan me de eerste keer dat ze je vader zag nog goed herinneren. Ze was zo bang, nog zo jong. Ik moest haar naar hem toe brengen. Ze hield mijn hand vast, de tranen liepen haar over de wangen. “Je laat me niet achter, hè?” huilde ze. “Hou je me heel stevig vast? Blijf je bij me?” Ik zie nog hoe ze me aankeek toen ik haar bij hem achterliet.

Na haar huwelijk werd je moeder snel een volwassen vrouw. Een paar maanden later raakte ze in verwachting.

De dag dat ze het ontdekte was er een van grote vreugde en diep verdriet. Alle buren kwamen. Ik heb je vader nog nooit zo gelukkig gezien als die dag. We maakten eten klaar voor iedereen. Je oma zat bij je moeder, ze hield haar hand vast, ze kamde haar haren, net als toen we klein waren. Ze vertelde wat ze wel en niet moest doen. Even later vertrokken zij en je opa naar huis. Ik zou bij jouw moeder blijven. Ik hoor je oma bij de deur nog zeggen dat ze kleertjes ging maken. Toen hebben we haar uitgezwaaid.’

Tante Mimay schudde haar hoofd. Ik voelde dat ze liever niet verder wilde praten. Zacht raakte ik haar aan. Zacht, maar genoeg om haar te laten merken dat ik meer wilde horen. Ze hervatte het verhaal.

‘Misschien was het niet gebeurd als ik meegegaan was. Ze waren net weg toen de buurman binnenstormde en zei: “Ik zag het aankomen. Hun auto schoof weg en ze klapten zó tegen een boom.” De hele buurt rende naar de plek van het ongeluk, maar niemand kon onze ouders helpen. Ze waren op slag dood. De vreugde van kort ervoor veranderde in een diep verdriet. Je moeder was ontroostbaar.’

Tante Mimay zweeg. Mijn hoofd! Mijn hoofd gloeide. Ik rende naar buiten, de tuin in. Onze tuin was de mooiste van het hele dorp. De kinderen van mijn school wilden altijd met mij mee om de tuin te zien. Papa had speciaal iemand aangenomen om die te onderhouden. Er groeiden bloemen en veel vruchten: bananen, mango’s, papaja’s, tomaten, pepers, sla, citroenen. Je kon er de hele dag liggen en ongestoord eten.

Maar nu had ik geen oog voor al dat moois. Ik liep naar de waterput en bleef daar bewegingloos staan tot mama terugkwam. En ook toen durfde ik niet naar haar toe te gaan. Ik dacht: als ze naar mij kijkt, denkt ze aan haar ouders. Vooral nu ik jarig ben.

#

Ik wilde zoals tante Mimay worden. Hoewel de meeste mensen niet op haar gesteld waren. Ze vonden haar eigenwijs, ze had geen respect voor mannen. Ze was koppig en had een sterke wil. Mensen zeiden tegen mama: ‘Je moet oppassen dat ze je dochter niet beïnvloedt.’

Toch bleef tante mijn voorbeeld.

Mama vond ik eerder zielig.

Als papa tegen haar schreeuwde durfde ze nooit iets terug te zeggen. Dan liep ik altijd weg.

Mama was wel een mooie vrouw, met een heel zachte stem. Ze had prachtige lange, zwarte haren. Maar ze hield haar schoonheid verborgen. Ze was de hele dag bezig met het huishouden. En ’s avonds viel ze uitgeput op bed.

Mama had een aparte slaapkamer. Je zag mijn ouders nooit bij elkaar zitten, nooit met elkaar praten, behalve als papa iets nodig had.

Papa was nooit thuis en als hij thuis was, was iedereen bang voor hem. Ik ook. Ik was bang voor zijn harde stem. Als hij boos was, trilde het hele huis.

Dat huis had alle kleuren van de regenboog, maar de kamer van papa was spierwit. Wit was zijn lievelingskleur. De deuren waren crèmekleurig en de muren wit. Ook al zijn beddengoed was wit. Vaak zat ik op papa’s kamer als hij niet thuis was. Dan had ik het gevoel alsof ik een ziekenhuis bezocht. Boven zijn bed hing een grote foto van zijn vader, de enige foto van zijn familie. Opa leek veel op papa, of papa leek veel op opa. Diezelfde vurige blik.

Als ik op zijn kamer was, hield ik zijn kussen tegen mijn neus om zijn geur te ruiken. Hij rook altijd zo lekker. Als ik bij hem in de buurt kwam zei hij: ‘Ga maar naar je moeder, meisjes horen bij hun moeder.’ Dan keek ik hem vol verlangen aan. Ik wilde toch niet meer dan wat ieder kind wenste: een vader en een moeder die van me hielden.

Waarom werd er van mij verwacht dat ik me wel kon redden? Ik had er niet om gevraagd om in deze uitzichtloze wereld geboren te worden.

Mama was er, maar ze was er niet echt. Ze had zich opgeofferd. Mama was een zeer onderdanige vrouw die probeerde aan de behoeftes van haar man tegemoet te komen. Het deed mij pijn om te zien hoe ongelijk en hoe oneerlijk de wereld kan zijn.

Ik probeerde mama ervan te overtuigen dat zij ook een mens was, die liefde en warmte nodig heeft. En af en toe haar momenten van stilte. Maar als ik dat zei, kreeg ik altijd hetzelfde antwoord: ‘Ik ben gemaakt om te gehoorzamen en achter mijn man te staan. Want deze wereld is voor God en voor de mannen. Mijn geloof heeft mij geleerd dat ik mezelf niet gelijk kan stellen aan een man. Vrouwen bestaan alleen maar voor het genot.’

Ik wilde zijn wie ik was.

Ik wilde papa graag als papa zien, maar het deed me pijn als ik zag hoe hij mama sloeg. Alleen omdat hij geloofde dat God zegt dat een man meer is dan een vrouw en de enige is die leiding kan geven en verstand heeft.

Waarom dragen vrouwen levenslang een keurslijf? Ze plakken een pleister op je mond, je wordt overladen met angst. Ze laten je geloven dat je leven geen waarde heeft.

Maar toch kunnen ze niet zonder jou.

Ze hebben je hard nodig om te kunnen leven.

Vanaf het moment dat ik besefte dat er een ander leven bestond, kende ik een gevoel van angst en haat. Ik leerde hoe ik mezelf moest beschermen, ik durfde niet eerlijk te zijn als ik iets gedaan had. Ik loog over alles. Uit angst. Mama kon soms ook zo gemeen zijn. Niet dat ik echt bang was van haar, maar ze zei dingen die mij diep troffen.

#

Ik zal nooit de middag vergeten dat ik later thuiskwam dan zij verwacht had.

Van papa moest iedereen thuisblijven als hij thuis was. Ik mocht nooit met andere kinderen spelen. Als ik klaar was op school moest ik rennend naar huis. Maar die dag was de verleiding zo groot …

Ik voelde me een kind. We lachten, speelden verstoppertje, sprongen touwtje. Toen zag ik mijn moeder aankomen. Ik werd bang. ‘Het spijt me mama, ik was vergeten dat ik naar huis moest. Ik zal het nooit meer doen.’

Toen we thuis aankwamen was papa vreselijk boos. Niet op mij, maar op mama. Hij verweet haar dat ze haar kind niet goed had opgevoed en sloeg haar waar ik bij stond. Hij pakte haar bij de haren vast en gooide haar op de grond.

Ik was machteloos. Ik kon niet schreeuwen, niet rennen. Ik zag alleen zijn grote handen en dacht: als hij mij slaat komen mijn hersens eruit.

Tot mijn verbazing liep hij daarna weg. Mama bleef liggen, heel lang, met haar handen voor haar gezicht.

Ik wilde haar troosten, maar ze wilde niks van mij weten. ‘Als jij er niet was, zou ik gelukkig geweest zijn, als jij er niet was had ik een normaal leven geleid zoals iedereen. Wat heb ik niet te stellen gehad met jou. Toen ik jou in mijn buik droeg, dacht ik nog dat ik gelukkig zou worden. De mensen dachten dat ik gek werd omdat ik tegen je praatte. Ik wist dat je mij kon horen en dat je mij begreep. Soms was je zo onrustig aan het schoppen en draaien. Maar als ik je streelde en tegen je praatte was je rustig, warm, lief. Wat verlangde ik naar het moment dat ik jou in mijn armen zou krijgen, dat je naast me zou liggen.’

‘Mama, ik wil je niet ongelukkig maken.’

Ze sloeg haar armen om mij heen. ‘Veeg je tranen af, je gelooft toch niet wat ik zei – denk je dat zonder jou mijn leven zin heeft? Zoals jij mij nodig hebt, heb ik jou nodig. Ik hou van je, liefje. Ik ben alleen moe, meer niet. Ik ga even op bed liggen.’

Ik geloofde alles.

Dat ze ongelukkig zou zijn als ik er niet was. En ook dat haar leven geen zin had zonder mij. Wat was waar? Misschien had mama zoveel pijn toen ze mij ter wereld bracht, dat ze dat nooit meer kon vergeten. Misschien was ik een moeilijke baby.

Ik kon het alleen aan tante Mimay vragen. Maar mama had tegen haar gezegd dat ze mij als een kind moest beschouwen. ‘Kinderen kunnen niet veel begrijpen, laat het haar zelf ontdekken.’

‘Onzin,’ antwoordde tante Mimay dan, ‘kinderen begrijpen veel meer dan je denkt. Je hoeft niet bang te zijn. Geef haar vertrouwen, zodat ze iets durft te vragen.’

Ik hoorde de radio waarnaar papa zat te luisteren. Behalve voor het nieuws had hij alleen aandacht voor programma’s over kolonialisme, de onderdrukking door het kolonialisme, de martelingen. Hij zat naast de keiharde radio te brullen van opwinding. Ongeduldig en prikkelbaar.

Ik voelde mij schuldig omdat mama door mijn schuld gestraft was. Ik kon haar alleen beschermen door ervoor te zorgen dat ik zijn regels niet overtrad.

Vrolijk als altijd kwam tante Mimay mijn kamer binnen.

‘Wat doe jij op zo’n mooie dag in je kamer?’

‘Hij heeft haar geslagen, ze lag op de grond te rollen van de pijn. Allemaal mijn schuld.’

‘Dat was jouw schuld niet.’

‘Je weet niet eens waarover het ging.’

‘Het is altijd hetzelfde. Laat ze het zelf uitzoeken, doe maar net alsof je niks hoort, niks ziet.’

‘Tante, zullen we in de tuin gaan liggen?’

Ik nam haar mee naar mama’s plek, in de tuin onder de mangoboom. Daar lagen we naast elkaar. Ze speelde met mijn haren en ik bedacht hoe ik het haar kon vragen. Ze keek naar mij en zei: ‘Weet je wat ik zou willen? Dat er één dag geen zon zou zijn. Ik vind het heerlijk dat we een warm land hebben, maar het is elke dag hetzelfde. Eén dag zonder zon, dat zou heerlijk zijn. Eén nacht zonder maan, waanzinnig. Eén man die zijn handen thuis kan houden, te gek. Wat vind jij, Idil?’

‘Ik heb een vraag. Nou ja, een vraag … Over vroeger, toen ik nog niet bestond.’

‘Wat wil je weten?’

‘Hoe het was toen mama zwanger was van mij, mijn geboorte, de eerste drie jaar van mijn leven. Alles eigenlijk.’

Even zweeg ze.

‘Toen je moeder zwanger was vroeg ze of ik met haar meeging om iemand te bezoeken. Op vrijdag, onze heilige dag was dat. Ik lag nog in bed toen ze het kwam vragen. “We gaan samen bidden”, zei ze. “We gaan tot God bidden dat onze wensen in vervulling gaan. Dat we lang en gelukkig bij elkaar blijven.” Ze sleepte me mee naar de badkamer en we douchten samen. Ze was helemaal opgewonden, ze stond met water te gooien net als toen ze nog een klein meisje was. Ze maakte me drijfnat.

Voordat we vertrokken hebben we samen gebeden. Waar we heen gingen wist ik niet. Onderweg was ze erg stil. Op een gegeven moment hield ze me tegen: “Zie je dat hutje? Daar moeten we zijn.”

Ze liep snel voor me uit. Het hutje was dichtgemetseld. Wat moest ze hier in godsnaam?

Ze riep: “Hallo, we zijn er.”

“Tegen wie praat je nou?”

“Sst, ze verwachten ons.”

“Wie?” vroeg ik. Meteen hoorde ik een stem die kraakte dat we naar binnen moesten komen. Er ging een klein luikje open en we kropen de stinkende hut in. Het was donker. Een vrouwenstem zei: “Niet bang zijn hoor, ik ga zo het licht aandoen.” Maar ze kon haar lucifers niet vinden.

Ik werd misselijk van de stank. Je moeder was bang, ze hield mijn hand vast, want ze wist zelf niet waar ze beland was. Eindelijk ging de verroeste olielamp aan. Ik zag iemand die helemaal bedekt was met zwarte doeken. Je zag alleen haar ogen.

Ze ging tegenover ons zitten met vijf steentjes in haar rechterhand. Je moeder schoof in haar richting en zei: “Het gaat om mij, ik ben zwanger en ik zou graag willen weten wat het wordt. U begrijpt toch wat ik bedoel?”

“Ja ja,” zei de gestalte, “ik begrijp u heel goed.” Ze mompelde wat en stak wierook aan. Ze legde de steentjes op de grond en roerde die door elkaar. Aan je moeder vroeg ze of ze op de grond wilde gaan liggen, met een blote buik. Ze wreef over de buik en deed haar ogen dicht. Even later zei ze: “Ga maar zitten. Ik weet niet wat u zou willen dat het wordt, maar ik zal u zeggen wat ik heb gezien. U krijgt een zoon. Ik zag het heel duidelijk. Gefeliciteerd.”

Je moeder legde wat geld op de grond. Toen zijn we weer door het luik naar buiten gekropen. We vlogen achter elkaar aan naar huis als twee losgelaten vogels. Ze genoot van haar geluk. Ze kon niet wachten tot je vader thuiskwam. De hele dag stond ze voor de spiegel naar haar buik te kijken.

“Ik kan hem geven wat hij graag wil. Niet voor niets heb ik tot God gebeden. O zus, als zijn familie dit hoort worden ze allemaal gek. Mijn man was het enige jongetje in het gezin.”

Ik was blij voor haar, ik wilde dat mijn kleine zus alles kreeg wat ik niet kon krijgen. Ik had het gevoel alsof ik zelf zwanger was.

Toen ze de auto van je vader zag aankomen, ging ze hem tegemoet. Ik hoorde hem nog zeggen dat ze rustig moest blijven en naar binnen moest gaan.

“Liefje, ik heb een verrassing voor je”, lachte ze. “Iets wat je graag zou willen hebben. We krijgen een zoon.”

“Heb je dat gedroomd?”

“Nee. We waren vandaag bij iemand die alles weet over dit soort zaken. Ze heeft me verteld dat we een zoon krijgen. O liefje, het is waar wat ze zegt, ik voel het.”

Je vader liet zich op zijn knieën zakken en greep haar voeten: “Is het echt waar dat ik een zoon krijg? Krijgt mijn vader zijn eerste kleinzoon?”

Idil, het was een tijd vol liefde, vol vreugde. Nooit heb ik je ouders zo verliefd gezien als in die tijd. Je vader was bang dat het mis zou gaan en daarom mocht je moeder niks doen. Alleen maar liggen. Als hij thuis was, zat hij altijd naast haar. Ondertussen bereidde je vader een feest voor.’

‘Wat voor feest?’

‘Als je negen maanden zwanger bent geef je een feest. Iedereen brengt iets mee voor de zwangere vrouw. Er wordt gegeten, gedanst, gezongen en de vrouw krijgt een geschenk van haar man. Je vader was zo opgewonden dat hij alles in het groot wilde doen. Hij nodigde bijna het hele dorp uit. Het moest een onvergetelijk feest worden, zei hij.

Je mama was zo mooi die dag. Ze had een prachtige rode jurk aan en een gouden ketting om. De tuin was bedekt met een tapijt en alle buurvrouwen waren bezig om eten klaar te maken.

Ik was bij je moeder. Overal brandde wierook. De vrouwen zongen terwijl ze aan het koken waren. We hadden het zo geregeld dat de mannen in de tuin zouden zitten en de vrouwen binnen. Je moeder zag eruit als een bruid. Die dikke buik stond haar goed, vond ze.

Het was een gekkenhuis die dag, het hele huis was vol. Je vader zag er zo belachelijk uit. Alles wat hij aan had was wit, zelfs zijn schoenen. Maar hij was trots en gelukkig. En daar ging het om.

Ik voelde me opgewonden en jaloers. Maar ik was blij voor je moeder. Ze zat midden in de kamer en alle vrouwen zaten om haar heen. Ik masseerde haar rug. Onder het gezang fluisterde ze in mijn oor dat ze vreselijke pijn in haar onderbuik had. “Je bent alleen wat gespannen”, zei ik. “Het gaat wel over.”

Je vader riep iedereen bij elkaar. “Ik wil jullie allemaal bedanken dat jullie gekomen zijn.”

Je mama had zo’n vreselijke pijn dat ze nauwelijks overeind kon blijven, maar ze hield zich aan het raam vast om te kunnen zien hoe gelukkig haar man was.

“Het is tijd om de naam van mijn ongeboren zoon bekend te maken. Hij zal Hybe heten.”

Er werd geschreeuwd dat het een mooie naam was, een naam die paste.

Je moeder riep me. Ik hield haar hand vast. Ze zei: “Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld als vandaag. Dit is alles wat ik hem kan geven.” Ze wreef over haar dikke buik. “Negen maanden lang heb ik tot God gebeden. In mijn droom zag ik mijn zoon, hij leek precies op zijn vader.”

Toen verkrampte ze. “Ik heb pijn. Ik heb in mijn broek geplast.”

“Dat is geen plas, meisje,” zei een van de vrouwen, “dat is het vruchtwater.”

Ik rende naar je vader. “Ze heeft weeën!”

“Weeën?”

“Ze moet bevallen.”

Hij wilde naar binnen.

“Je kunt niet naar haar toe, de hele kamer is vol met vrouwen.”

“Ik moet haar zien,” zei hij, “ik wil erbij zijn, ik wil de eerste zijn die hem vasthoudt.”

“De vrouwen zullen het niet prettig vinden.”

Je mama brulde van de pijn, ze gaf over. En terwijl het feest gewoon doorging, hield ik haar hoofd vast. Om de tien minuten schreeuwde je vader door het raam dat ze vol moest houden, dat ze het goed deed.

Door het bloed raakte ik in paniek. De andere vrouwen zaten er rustig bij, wisten precies wat ze aan het doen waren, maar ik vertrouwde hen niet.

“Persen, persen!” riepen ze.

Ik zag het hoofdje.

“Hij is er bijna.”

Een van de vrouwen hield het hoofdje vast en trok zo het kind eruit.

Ik zag het meteen.

“Mag ik hem?” riep je moeder.

Nu zag iedereen dat het een meisje was. Er donderde een stilte door de kamer. Alleen het gehuil van het kind was hoorbaar.

Verbaasd keek je moeder rond. “Mag ik hem? Ik wil mijn kind!”

Je vader riep: “Waar is mijn zoon?”

Iedereen keek naar mij, ík moest het zeggen. Maar hoe?

Daar lag je moeder in bed, vol verlangen naar haar kind.

Ik zag je vader voor het raam, krijsend om zijn zoon.

“Het is een meisje”, zei ik.

“Ik wil mijn zoon zien”, schreeuwde je vader.

“Het is een meisje”, zei ik nog een keer.

“Niet waar, laat mijn kindje zien, ik wil hem vasthouden”, huilde je moeder.

Een van de vrouwen pakte het kind op en liet het zien. Mama begon hard te schreeuwen en je vader draaide zich om met gebogen hoofd.

Het leek alsof er een sterfgeval was in plaats van een geboorte. Iedereen liep stilletjes weg en je moeder was niet meer te troosten.

Het was hartverscheurend hoe je huilde. Kon ik maar in de aardbodem verdwijnen, dacht ik. Ik wikkelde je in een grote handdoek die op bed lag. Toen werd je stil, je deed je bruine oogjes open. Je had veel haren en een klein rond hoofdje.

Ik moest je helemaal zien om te kijken of alles eraan zat. Je was zo klein, zo machteloos, zo afhankelijk, ik was meteen verliefd op je.

“Hier moet je toch trots op kunnen zijn”, zei ik, terwijl ik je kuste. En ik werd boos op je moeder. “Hou nu toch eens op met huilen. Hier is je kind, ze heeft je nodig. Kijk eens hoe mooi ze is, hoe onschuldig ze kijkt, ze lijkt op jou. Ze heeft net zulke lange vingertjes als jij. Je moet haar even vasthouden.”

Ze kneep haar ogen dicht. “Ik kan het niet. Ik heb iedereen teleurgesteld, ik wilde mijn man gelukkig maken, iets voor hem betekenen. Ik heb mezelf laten geloven dat ik een zoon kreeg. En nu is hij weg, Mimay, ik heb mijn man weggejaagd, ik heb hem op zijn ziel getrapt. Ik heb niks meer.”’

Ik zag dat de gebeurtenis tante Mimay opnieuw aangreep nu ze die zo nauwkeurig vertelde.

‘Het is een zonderlinge wereld’, vervolgde ze. ‘De mensen dromen wat ze zijn. Het hele leven is een droom en zo had je moeder gedroomd dat ze een zoon zou krijgen.

“De hele wereld weet nu dat ik hem voorgelogen heb”, jammerde ze. “Ik wilde mijn plicht vervullen. Maar ze hebben nu gezien wie ik ben. Wat moet ik doen, Mimay? Bestaat er geen plek op de wereld waar niemand eisen mag stellen en waar niemand iets kan verliezen?”

Ik zei dat ze moest rusten en dat de volgende dag alles anders zou zijn. Maar ze richtte haar woede op mij. “Morgen, morgen zal het net zo zijn als vandaag. En overmorgen ook. Waarom ben je zo hard, Mimay? Ik had tenminste begrip van je verwacht. Nu word ik van alle kanten gekweld.”

“Onzin,” zei ik, “je weet dat ik van je hou. Maar je leidt een dwaas en onzinnig leven. We zullen moeten leven, we zullen een lange reeks dagen en nachten door moeten komen zonder hem en we moeten aan niemand, maar dan ook aan niemand laten merken dat we geleden hebben. Begrepen? Dan pas zijn we sterk en kunnen we ons geluk zoeken. We zullen rust vinden, we zullen haar gelukkig zien opgroeien en we zullen zien hoe ons verdriet wegzinkt. Ik wil dat dit kind, dit arme meisje dat haar leven nog maar net begonnen is, met vreugde opgroeit.”

Je moeder ging overeind zitten. “Ik kan niet verdragen dat mijn leven, mijn toekomst er zo nutteloos uitziet, Mimay. Waar is de tijd gebleven dat we jong waren? Waar is de tijd gebleven dat we geen zorgen hadden, dat we niet bang waren? Ik voel me verlaten, Mimay, door iedereen.”’

Tante Mimay stond op. Het was net of ze in één dag tien jaar ouder was geworden. Ze was duizelig, ze viel en stond weer op. Ze had hulp nodig, maar ik hielp haar niet, hoe graag ik dat ook had willen doen. Anders zou ze nooit stoppen met huilen en medelijden hebben met zichzelf.

‘Waar was papa gebleven?’ vroeg ik.

‘Dat wist niemand. Na tien dagen zagen we hem pas weer. Tot die tijd deed je moeder nauwelijks haar mond open. Ze wilde geen licht meer zien. Ze wilde geen buitenlucht. De ramen, de gordijnen en de deuren, alles dicht. We leefden in een graf. Als ze jou moest voeden, leek het alsof ze een kussen vasthield.

Ze wilde je ook geen naam geven. Hij moest dat doen.’

‘Ik noemde je zonnetje’, zei Mimay. ‘’s Nachts sliep je bij mij en op een middag, na het bad, lag je in mijn bed. Ik was thee gaan zetten en opeens hoorde ik je moeder praten. Die is helemaal gek aan het worden, dacht ik. Stiekem ging ik kijken. Ze had het tegen jou. “Mimay had gelijk, je bent mooi. Ik ben je moeder, kun je dat zien? Als papa terugkomt, krijg je een heel mooie naam. Maar we moeten wel even wachten. We hebben papa pijn gedaan.”

Ze gaf je een kus. “Alleen jij kan me helpen om papa gelukkig te maken. Ik zal je hulp altijd nodig hebben. Mama heeft een moeilijke tijd. Ik hoop dat je me begrijpt en dat je het me vergeeft als ik je niet de aandacht kan geven die je nodig hebt. Ik hou van je, mijn meisje zonder naam. De tijd komt dat we samen kunnen lachen, samen kunnen praten. Ik moet duur betalen voor een klein beetje geluk. Maar we redden het, dat beloof ik je.”’