Robert Haasnoot

De kracht van het woud

Uitgeverij De Geus

breda 2013

© Robert Haasnoot, 1997

Deze editie © De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp Robert Nix

Omslagillustratie © Carol Beckwith/Angela Fisher

ISBN 978 90 445 2802 2

NUR 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 1997.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1 - Het vertrek

Het was het heetste uur van de dag. Een loom makende hitte lag zwaar over een militair vliegveldje tussen hoge heuvels, aan de rand van een kleine stad. Niets bewoog. Zelfs de vogels in de bomen achter de barakken, die de hele ochtend al zoveel kabaal hadden gemaakt, hielden zich nu stil.

Op de startbaan stond een militair transportvliegtuig klaar voor vertrek. Vooralsnog zwegen de motoren. In de schaduw van een vleugel zat de missionaris te wachten tot er iets, eindelijk iets zou gebeuren. Hij zat op een hutkoffer waaraan nog labels hingen van een al lang niet meer bestaande rederij. Zijn gezicht ging schuil onder een vale hoed waarmee hij zich af en toe wat koelte toewuifde en de vliegen verjoeg.

Rondom het vliegtuig stonden jeeps en legertrucks. Donkere soldaten lagen in de laadruimten te slapen of zielloos voor zich uit te staren. Een aantal zat bij elkaar gehurkt onder een laadklep en liet verveeld om beurten een paar dobbelstenen door het zand rollen.

De missionaris wiste het zweet van zijn voorhoofd. Het vliegveldje was van de buitenwereld afgesloten door hoge hekken met prikkeldraad. Een soldaat op een wachttoren, met een machinegeweer over de schouder, hield dromerig zijn ogen op de lucht gericht.

Aan de voet van de heuvels en een beetje verscholen tussen de bomen stond een grijsblauw geschilderde hangar. Daar bleef de missionaris naar kijken. Het wachten was op Nkio, de marathonloper, die zo’n halfuur geleden met een groep meegereisde dorpsgenoten de hangar was binnengegaan en zich sindsdien niet meer had laten zien.

Een marabuta streek neer en begon met haar kromme rode snavel in de dorre grond te pikken. De missionaris was moe. Moe na de lange, schokkerige rit achterin een legerwagen, moe na een onrustige nacht. Moe ook bij de gedachte aan de lange reis die hij nog voor zich had.

Gisteren waren de militairen gekomen. Ze hadden de nacht in zijn dorp in het regenwoud doorgebracht. In het mannenhuis hadden ze palmwijn gedronken, en ondanks dat ze een andere taal spraken, hadden ze met gemimeerde verhalen over klopjachten en hinderlagen de jachtverhalen van de mannen weten te overtreffen. Daarna hadden ze gezongen, zo hard en lang dat de vrouwen van het dorp zich niet meer buiten de hutten durfden te vertonen.

In de loop van de avond was de missionaris zich steeds zieker gaan voelen. Hij had weer koorts gekregen – de koude koorts die hem tegenwoordig steeds vaker overvalt – en hij was teruggegaan naar zijn hut. Eerst had hij een tijdlang op zijn mat liggen luisteren naar de geluiden buiten, allerlei absurde gedachten tuimelden door zijn geest. Toen was het donker geworden in zijn hoofd en hij viel in een diepe, maar onrustige slaap.

Nog voor zonsopgang was hij door de marathonloper wakker gemaakt. Hij had zich nog wat zwakjes gevoeld maar daar maar niets van laten merken. Samen met de militairen en tien mannen uit het dorp waren de marathonloper en hij door het regenwoud getrokken, naar een open plek aan de rivier waar de militairen gisteren een patrouilleboot hadden achtergelaten. Ze waren de rivier afgezakt naar het stadje bij de Spaanse missie; daarna waren ze urenlang achterin een legerwagen door elkaar geschud op een kronkelige weg vol kuilen en stenen. Pas tegen het eind van de ochtend kwamen ze bij het vliegveldje aan. Veel later dan gepland, omdat een van de trucks met afgesleten remschijven reed. Het transportvliegtuig stond al klaar om de marathonloper en hem naar de hoofdstad te vliegen.

Ze hadden niet veel tijd meer. Over enkele uren zouden ze op een luchthaven in een naburig land moeten overstappen op het vliegtuig dat hen naar hun uiteindelijke bestemming zou vliegen: een stad ergens aan het andere einde van de wereld.

Er gebeurde niets. Nog niets te zien. De missionaris vouwde zijn handen in zijn schoot. Een van de dobbelende soldaten kwam overeind en ging op een paar meter afstand van hem wijdbeens staan plassen. Een portier werd dichtgeslagen, de marabuta vloog weer op en klapwiekte met haar lange vleugels weg naar de bomen. De missionaris begon toe te geven aan zijn vermoeidheid, zijn oogleden werden zwaar. Langzaam dommelde hij in. Lange tijd bleef hij zo ineengedoken zitten, onrustig ademend.

Tot hij met een ruk wakker schoot en gedesoriënteerd om zich heen keek. In de verte klonk geschreeuw. Hij draaide zijn hoofd in de richting van het lawaai en zag dat de deuren van de hangar openstonden. De marathonloper was naar buiten gerend, op de hielen gezeten door de mannen van zijn dorp. Ze waren nauwelijks te herkennen, want ze droegen maskers en hadden hun lichamen met felle kleuren beschilderd. Als woeste krijgers begonnen ze om de marathonloper heen te dansen, onafgebroken schreeuwden en zongen zij, hun beschilderde lijven glimmend van het zweet. Dansend deden ze alsof ze de marathonloper aanvielen en hem insloten; ze draaiden stampvoetend om hem heen, bogen zich voorover en grepen in de aarde – om zich daarna weer op te richten, de handen uit te strekken en te zingen naar de zon, in een dans zonder eind, steeds sneller en wilder. En al die tijd stond de marathonloper onbeweeglijk tussen hen in, strak voor zich uit kijkend.

De missionaris kwam van onder de vliegtuigvleugel tevoorschijn. Hij had genoeg gezien en wenkte de soldaten. Onmiddellijk schoten er een paar toe. Ze namen de hutkoffer op en hielpen hem aan boord van het vliegtuig.

Maar verderop bij de hangar duurde de dans rond de marathonloper voort. De soldaten waren uit de legerwagens gekropen en keken bewonderend toe.

Plotseling bleef een van de dansende krijgers als in trance stilstaan. Hij balde zijn vuist naar de lucht en schreeuwde iets wat als een bevel klonk. Het gezang hield op, de dans werd gestaakt, de maskers werden afgedaan. Een oude grijze man, met om zijn hals de schedel van een roofvogel, stapte uit de kring naar voren en liep op de marathonloper toe. Aan een touw om zijn middel bungelde een nog levende haan, de kop en poten losjes vastgebonden. Met elke stap sloeg de haan tegen het magere en met bruinrode oker beschilderde bovenbeen.

De oude man ging vlak voor de marathonloper staan en maakte de haan los. Met één hand hield hij het dier stevig vast, met zijn andere hand haalde hij een mes tevoorschijn. Hij wendde zich tot de kring van krijgers, toonde hun het mes en riep hun iets toe. Het lemmet schitterde in het zonlicht, de mannen bogen het hoofd. Toen, met een korte ruk, sneed hij de hals van de haan open. Het dier sloeg nog wat met de vleugels in een poging te ontsnappen aan de dood, de poten klauwden in de lucht, maar tevergeefs. De kop knakte, bloed stroomde uit de doorgesneden hals en het leven vloeide weg, over de handen van de oude man. Die begon in vervoering te zingen, een eeuwenoud lied van magie en bezwering, terwijl het bloed over zijn handen sijpelde en de hemel slaperig van de hitte toekeek.

De oude man gooide de haan op de grond. Opnieuw strekte hij zijn handen naar de lucht, en terwijl hij aan één stuk door bleef zingen, waste hij zijn bebloede handen in het zonlicht, als om kracht aan de zon te onttrekken. Hij bukte zich, smeerde nog meer hanenbloed over zijn handen en schilderde daarmee een kruis op het voorhoofd van de marathonloper. De rest van het bloed streek hij over de jongen zijn borst, heupen en benen uit.

De krijgers kwamen dichterbij. Dit was een heilig moment, zij voelden het. De oude man keek woest om zich heen en begon te schreeuwen, lang en dreigend, naar kwade machten die hij alleen kon zien, tot er geen lucht meer in zijn longen was en zijn stem brak.

De ceremonie was nu afgelopen. De mannen juichten, de marathonloper moest zich gaan opmaken voor het vertrek. Eén voor één omhelsden zijn dorpsgenoten hem; ze lachten en sloegen hem op de schouders. Hij begon in de richting van het vliegtuig te lopen, en zij volgden zingend en dansend, om hem te sterken voor zijn reis naar het verre land, voor de strijd die hij daar zou moeten leveren. De soldaten liepen hen ritmisch in de handen klappend tegemoet.

De marathonloper klom aan boord van het vliegtuig. In de deuropening bleef hij nog even staan. Hij keek naar zijn dorpsgenoten, voelde de zon op zijn gezicht. Hij keek omhoog en zocht naar iets in de lucht, tot zijn ogen er pijn van deden. Nog was hij verbonden met de aarde, maar er kwam iemand achter hem staan die zei dat er geen tijd meer was, dat het tijd was om te vertrekken. Hij knikte en draaide zich om, de deur werd achter hem vergrendeld. De soldaten reden de jeeps en trucks weg van de startbaan. Nieuwsgierig keken de krijgers toe.

Niet lang daarna kwam het vliegtuig tot leven. De stilte scheurde open, de propellers begonnen te draaien en de motoren bulderden. Stofwolken stegen op. Het vliegtuig dreigde bijna uit elkaar te barsten van zoveel bedwongen kracht en lawaai, maar toen liet een onzichtbare hand de wielen los en het gevaarte kwam in beweging. Het rolde over de startbaan, eerst langzaam, maar al gauw sneller. Sneller, steeds sneller ging het – ten slotte was het niet meer te stoppen en leek het in dolle drift op een alles verpletterende muur van bloed en dood af te denderen. Maar op het allerlaatste moment, bijna aan het eind van de startbaan, kwam het zomaar los van de grond en begon zich een weg door de lucht te banen, naar de zon. En de krijgers keken het na, met stomheid geslagen, tot het in het diepe blauw zoekraakte.

Al die tijd had de marathonloper naar buiten gekeken. Lang nadat het vliegtuig was opgestegen zat hij nog met zijn voorhoofd tegen het raampje gedrukt, te turen naar het land dat traag onder hem door schoof. Helemaal voorin, achter een gordijn, zat een zwaarlijvige militair die met zijn sterke handen het vliegtuig in bedwang hield. Deze wonderlijke man had bijzonder scherpe ogen, waarmee hij tot ver voorbij de horizon kon kijken om de stad waarnaar zij op weg waren op te sporen. Kort voor het vertrek had hij nog naar hem gelachen en iets gezegd in een zangerige taal.

In de cabine was het koel. Buiten brandde de zon, maar binnenin het vliegtuig was het heerlijk koel. Hij voelde het trillen van de motoren in zijn benen, achter zich hoorde hij Matu snurken. Matu was moe. De zware reis had veel van zijn oude lichaam gevergd. Hij lag op een matras in een hoek, dicht tegen de wand aan. Zijn mond was opengezakt en een sliert kwijl liep uit een mondhoek, in zijn nek. Matu zag er veel ouder uit als hij sliep. Zijn gesnurk klonk als een angstig grommen tegen veel sterkere wezens, die hem in zijn droom belaagden.

De marathonloper keek uit het raampje en probeerde de diepte onder hem te peilen. Hij stelde zich voor dat hij op eigen kracht vloog, dat er tussen hem en het land ver onder hem geen cabine zat. Hij tastte naar zijn voorhoofd, naar het kruis van geronnen hanenbloed en voelde zich klein en nietig tussen hemel en aarde. De afstand tot zijn dorp werd met iedere seconde groter, maar er was geen weg terug.

Hij liet zich op zijn knieën voor het raampje vallen. Hij keek op naar de lucht en begon te bidden tot de Heilige Moeder die daar ergens moest zijn, in de hoop dat Zij zijn hart zou kunnen horen en met hem mee zou willen reizen naar het verre land om ook daarginds Haar oog op hem te houden.

2 - Vertraging en langzame blues

Onderaan de trappen voor de Sint-Petruskathedraal, in de stad waar de missionaris en de marathonloper naar op weg zijn, speelt een lange, donkere man op een saxofoon. Het is vrijdagmiddag omstreeks halfvier en een werkweek is bijna ten einde. In de brede straat in het centrum, waar de kantoorgebouwen elkaar verdringen en hoog boven de kathedraal oprijzen, is het verkeer al hopeloos vastgelopen. Het is drukkend warm.

De donkere saxofonist merkt niets van wat er om hem heen gebeurt; hij speelt in een andere wereld. Ondanks zijn zwarte kleding, zijn lange zwarte jas, lijkt hij geen last te hebben van de warmte – hij zweet nauwelijks. Voor zijn voeten ligt een hoed waar af en toe voorbijgangers wat geld in gooien, maar er is niemand die echt naar hem luistert. Ook de toeristen achter hem op de trappen schenken geen aandacht aan hem. Ze staren met hun camera’s in de hand naar het gewemel in de straat, naar de winkels en warenhuizen van naam en naar de wolkenkrabbende kantoorgebouwen van de hemel in gegroeide ondernemingen.

Halverwege een populair deuntje houdt de saxofonist plotseling op met spelen. Geschrokken zoekt hij om zich heen, alsof iemand hem zojuist geroepen heeft. Dan krijgt hij haast. Hij raapt zijn hoed op, steekt het kleingeld in zijn zak en loopt met de saxofoon onder zijn arm naar de rand van de straat. Ongeduldig zwaait hij naar een taxi, die zich met moeite weet los te maken uit de logge verkeersstroom en voor de stoeprand stilhoudt. De saxofonist stapt in, het portier slaat dicht.

De chauffeur manoeuvreert de taxi naar de hoek en slaat rechtsaf. Vanaf de achterbank kijkt de saxofonist toe. De dichtgedraaide ramen dempen het lawaai van de straat een beetje; de airconditioning ruist. Ze rijden in de richting van de tunnel, maar de verkeerslichten werken traag en ook de zijstraten zijn inmiddels volgelopen met verkeer. Telkens staat de taxi stil en telkens vloekt de chauffeur in een vreemde taal. De saxofonist kijkt naar de gezichten van voorbijgangers: figuranten in een afwisselend langzaam en versneld draaiende film.

Als ze eindelijk de tunnel hebben bereikt, blijkt ook daar het verkeer vast te staan.

‘Verdomde klotezooi hier!’ roept de chauffeur, op klare taal overschakelend. ‘Een gekkenhuis is het, ik zweer het je! De stad is een gekkenhuis en het wordt met de dag erger!’

De taxi wringt zich tussen de andere auto’s door. Langzaam glijden ze de tunnel in, de radio valt stil. Ze komen schoksgewijs vooruit, kruipen achter telkens oplichtende remlichten aan onder een rivier door. Maar eenmaal de tunnel door en de stad uit krijgen zij ruim baan. Op een knooppunt van snelwegen wijkt het verkeer naar alle richtingen uit en prompt komt de chauffeur tot bedaren. Hij zet de radio weer aan, zoekt een andere popzender op en drukt het gaspedaal nog verder in. Eerst klaagt hij nog wat over de stad, dan begint hij te vertellen over een dorp in een ander land waar het leven zo veel gemoedelijker is; waar de mensen zich nooit haasten en het hele jaar door tot diep in de nacht voor hun huizen zitten. Hij vertelt over dronken worden met vrienden in kleine, gezellige bars, over vrouwen die zo veel mooier en zorgzamer zijn dan de in zijn ogen hooghartige, hoerige vrouwen van de stad. Eens, als hij genoeg verdiend heeft, zal hij teruggaan naar zijn dorp en er nooit meer weggaan.

Nog steeds heeft de saxofonist niets teruggezegd. Hij houdt de saxofoon tussen zijn benen geklemd, zijn vingers spelen een onhoorbare melodie. Maar de chauffeur geeft het niet op en begint over het weer.

Al wekenlang wordt de stad geteisterd door een hittegolf. Ook ’s nachts blijft de hitte in de straten hangen en het maakt de mensen prikkelbaar; in de arme buurten breken iedere avond vechtpartijen uit. Het aantal moorden is de afgelopen weken schrikbarend gestegen, de politie kan het geweld nauwelijks aan, maar – zo zegt de chauffeur hoopvol – het schijnt dat er nu koeler weer op komst is. Een paar uur geleden hebben alle radiostations hun weerberichten aangepast. Er wordt nu gesproken over zware onweersbuien aan het eind van de middag.

Via de achteruitkijkspiegel kijkt hij op naar de saxofonist, maar die draait zijn hoofd weg en tuurt uit het raam. Geïrriteerd door het onverschillige zwijgen achter hem zet de chauffeur de radio harder en mompelt een verwensing. De rest van de rit wordt er niet meer gesproken.

Hoewel de eerste files zich al beginnen te vormen, bereiken ze verder zonder veel oponthoud de afslag naar de luchthaven. Ze volgen de borden en rijden langs terminals en parkeerterreinen, houden ten slotte stil voor de internationale-aankomsthal. De chauffeur zet de meter stop, de saxofonist graait in zijn jaszak en legt een bankbiljet in de opgehouden handpalm. Zonder te groeten stapt hij uit.

Het gezicht van de chauffeur klaart op als hij het bankbiljet ziet. Vol ongeloof kijkt hij naar de saxofonist die al is weggelopen. Zijn hand gaat aarzelend omhoog, hij wil de saxofonist terugroepen maar bedenkt zich. Snel steekt hij het geld in zijn borstzak en geeft gas.

De saxofonist is intussen de aankomsthal binnengegaan. Een hoge, ruime hal met veel glas. Aan de muren, de hele hal rond, hangen vlaggen; roltrappen leiden naar een promenade met souvenirwinkels, wachtruimten en een cafetaria. Bij de douane-uitgang staan de afhalers in rijen achter dranghekken. Telkens gaan de geblindeerde schuifdeuren open en komen er koffers torsende reizigers tevoorschijn. Er wordt geroepen en gezwaaid, reikhalzend uitgekeken naar bekende gezichten. En boven dit alles uit, op de promenade onder de vlaggen, speelt een jazzkwartet vrolijke muziek. De stem van de zangeres galmt door de hal. Affiches achter het kwartet prijzen de veertiende Cultuurweek van de stad aan.

Maar er is die middag nog iets wat de aandacht trekt. Rond het gedrang voor de douane-uitgang heeft een groep persmensen zich verzameld. Journalisten, televisieploegen en fotografen staan bij elkaar te praten. Hier en daar wordt er apparatuur getest, kabels worden uitgerold. In een hoek van de hal wordt een mooie, blonde reporter in fel licht gezet terwijl zij, één en al glimlach, tegen een camera spreekt. Politieagenten met knetterende portofoons en karabijnen over de schouders lopen heen en weer.

De saxofonist is de roltrap naar de promenade opgegaan. De muzikanten zien hem komen maar spelen zonder haperen door. De zangeres wuift naar hem vanachter haar rug, de drummer grijnst en slaat een paar keer hard op de bekkens. De saxofonist zet zijn instrument aan de mond en wacht even om de maat en de muziek in zich op te nemen; zijn vingers strelen de kleppen. Dan zet hij snerpend in.

Twee uren verstrijken en in de aankomsthal begint het geduld van de persmensen op te raken. Het door de marathonorganisatie gecharterde vliegtuig heeft inmiddels meer dan drie uur vertraging, en nog steeds schijnt niemand te weten wanneer het zal landen. Opnieuw wordt er een vertegenwoordiger van de luchtvaartmaatschappij bijgehaald, maar die kan alleen maar herhalen wat hij een uur eerder ook al heeft gezegd: dat het echt, echt niet lang meer kan duren. Ze hebben contact gehad met de verkeersleiding; het vliegtuig moet vanwege het drukke vliegverkeer nog wat boven de stad blijven cirkelen, maar zal toch zeker binnen een kwartier landen. Bij wijze van genoegdoening krijgt een aantal fotografen en cameramannen toestemming om de landing vanaf het dak van de aankomsthal, op de oude promenade die uit veiligheidsoverwegingen voor het publiek gesloten is, vast te leggen. Zij worden vluchtig gefouilleerd en volgen een politieagent door een zijdeur.

Buiten is het vroegtijdig donker geworden. Grauwe onweerswolken komen van over de oceaan aandrijven, af en toe steekt er een verkoelende wind op. De fotografen en cameramannen richten hun lenzen op de lucht, terwijl er beneden in de aankomsthal ongeduldig geluisterd wordt naar de zeurderige stem van de omroepster.

En dan gebeurt eindelijk datgene waar al zo lang op gewacht wordt. Na een vlucht de halve wereld rond, komt het vliegtuig in zicht. Het daalt geruisloos, in een rechte lijn gaat het op de lichten van de landingsbaan af. Het landingsgestel klapt open, even zoeken de vleugels naar evenwicht, dan raken de wielen de grond en schiet het toestel over de landingsbaan. De motoren gieren. Als het is afgeremd, taxiet het rustig naar de terminal, waar grondpersoneel klaarstaat met een vliegtuigtrap die tegen de romp wordt geplaatst. Mannen in overalls klimmen naar boven.

De vliegtuigdeur gaat open en niet lang daarna verschijnen de eerste atleten en officials bovenaan de trap. De camera’s zoomen in. Beneden worden de atleten en hun gevolg opgevangen door veiligheidsagenten die hen snel de aankomsthal in loodsen. En daar klinkt opnieuw de stem van de omroepster: Vlucht 642 is geland.

Onmiddellijk komen de persmensen in actie. Brutaal dringen zij door de rijen wachtenden heen; met apparatuur en al klimmen zij over de dranghekken en stellen zich vlak naast de douane-uitgang op. Politieagenten snellen toe en proberen de doorgang vrij te houden, felle lampen beschijnen de schuifdeuren. Er komen veiligheidsagenten naar buiten die veelbetekenend naar de politieagenten gebaren. ‘Ze komen eraan!’ wordt er geroepen.

In een regen van flitslichten en temidden van andere atleten en hun begeleiders komen de missionaris en de marathonloper door de schuifdeuren naar buiten. Het tumult barst los. Van alle kanten wordt er naar hen geschreeuwd, microfoons worden hun toegestoken; met moeite weten de agenten de opdringende pers bij hen weg te houden. Verward kijkt de marathonloper naar de chaos om hem heen. Hij wil zich omdraaien en teruglopen, maar wordt resoluut voortgeduwd, door de haag van schreeuwende journalisten heen, naar de uitgang. Daar moeten ze nog even blijven wachten. De marathonloper slaat zijn ogen neer voor de camera’s, die hem schaamteloos aftasten; flitslichten bespringen hem. De missionaris legt een hand op zijn schouder en glimlacht vermoeid naar de journalisten, roept hun iets toe.

Een zwarte Mercedes rijdt voor. Snel worden ze de hal uit geduwd, de auto in. De portieren slaan dicht en de Mercedes spurt weg, teleurgestelde persmensen met te weinig nieuws achterlatend.

In de aankomsthal zetten de jazzmuzikanten een langzame blues in. De saxofonist begint aan een slepende solo.

3 - Victor Dalkin

Het onweer barst los boven de stad. Na weken van drukkende hitte begint de lucht zich te ontladen. De bliksem zet de straat voor het park in een felle gloed, kort daarop kraakt en dreunt de donder boven de gebouwen. Dan begint het te regenen. In stromen valt de regen uit de asgrauwe hemel, terwijl ook de wind weer opsteekt.

Vanachter zijn bureau in de loge van het stijlvolle Hensinx Huis ziet de portier hoe de ramen zich vullen met regendruppels. Hij laat zijn avondkrant zakken en buigt zich naar voren om de straat en de regen beter te kunnen zien. In een mum van tijd glimt het natte asfalt als een spiegel, besmeurd met vegen licht van auto’s, straatlantaarns en neonreclames. Schimmen van mensen schuiven langs de ramen voorbij. Opnieuw licht de straat op en in de korte, helwitte flits ziet hij aan de overkant de paarden bij de ingang van het park met gebogen hoofden voor de huurkoetsen staan. De stad lijkt stiller geworden, maar misschien komt dat door het ruisen van de regen. Eindelijk regen. Tevreden leunt hij achterover. Hij trekt de krant naar zich toe en wil zich weer verdiepen in het nieuws van die avond, maar al gauw dwalen zijn gedachten af. Op de lage kast achter hem speelt een radio zacht het slot van een bekende pianosonate. Met de regen en het onweer buiten klinkt de muziek zo mooi dat hij er met gesloten ogen naar blijft luisteren. Als een paar minuten later het laatste akkoord is weggestorven loopt hij de loge uit en gaat voor de draaideuren staan. Met de handen op de rug kijkt hij naar de glimmende straat.

Er komt een taxi voorrijden en een rijzige oude man in een donker kostuum stapt uit. Een windvlaag brengt hem even uit zijn evenwicht en waait zijn dunne, grijze haar in de war, terwijl hij met een grote doos in zijn armen op de ingang af loopt. De portier doet de zijdeur open om hem te helpen met de doos, maar nog voor hij een hand kan uitsteken is de man al binnen. Met grote passen loopt hij hem voorbij, de marmeren hal met hoge spiegels, pilaren en tropische planten door, naar de privé-liften in de hoek. Als de liftdeuren dichtschuiven staat de portier nog steeds met uitgestoken handen in het midden van de hal, klaar om in te grijpen.

Meewarig schudt hij zijn hoofd … Het is weer eens zover, denkt hij. Soms heeft Victor Dalkin van die dagen – soms is hij zo verstrooid, zo vreselijk in de war. Er moet iets gebeurd zijn in de stad, want normaal zou hij hem nooit zo zonder te groeten voorbij zijn gelopen. Normaal is hij heel beleefd, heel voornaam eigenlijk … Hij laat zijn armen zakken en klakt met zijn tong.

Victor Dalkin kent hij al jaren. Dat wil zeggen, al jaren ziet hij hem een paar maal per dag het gebouw in- en uitgaan. Echt goed kent hij hem natuurlijk niet, want daar is Dalkin te gesloten voor en te veel gesteld op zijn privacy … Al zo’n jaar of dertig huurt hij de hele bovenste verdieping, waar hij samen met zijn zwaar invalide vrouw woont … Zij is de dochter en het enige kind van Paul Morveck, de man die in de jaren twintig een heel staalimperium opbouwde. Victor Dalkin is zelf maar van eenvoudige komaf. Maar er was iets met een auto-ongeluk, een jaar of vijfentwintig geleden, waarbij de ouwe Morveck om het leven kwam en de vrouw van Dalkin zwaar gewond raakte. Van de ene dag op de andere was Victor Dalkin multimiljonair en mede-eigenaar van tientallen staalfabrieken geworden.

Vreemd genoeg heeft Dalkin nooit de ambitie gehad om zijn schoonvader op te volgen. Hij was in heel andere zaken dan staal geïnteresseerd. In kunst vooral. Van wat de portier er in de kranten over gelezen heeft, moet hij heel veel waardevolle schilderijen in zijn woning hebben hangen. Verder doneert hij grote sommen geld aan musea, liefdadigheidsinstellingen, universiteiten, en sponsort hij tentoonstellingen, concerten en allerlei wetenschappelijk onderzoek. De leiding van zijn schoonvaders staalfabrieken heeft hij aan anderen overgedragen. Daar bemoeit hij zich niet zo mee.

Toch heeft alles zijn prijs in het leven, want door het ongeluk dat hem steenrijk maakte, is hij in zekere zin ook zijn vrouw kwijtgeraakt. Zij raakte totaal verlamd. Volgens Koracz, de oude conciërge die bijna zijn hele leven in het gebouw heeft gewerkt en Dalkin en zijn vrouw nog kent van toen zij er nog maar pas woonden, heeft zij destijds na het ongeluk wekenlang in een coma gelegen. Daardoor zijn haar hersenen zo ernstig beschadigd dat ze volgens Koracz waarschijnlijk niet eens meer weet dat ze leeft … Toch moet Dalkin veel van haar houden, want nadat zij uit het ziekenhuis was ontslagen heeft hij zelf haar verzorging op zich genomen. Hij weigerde haar in een tehuis op te bergen en is tot op de dag van vandaag voor haar blijven zorgen. Wel komt er iedere dag een paar keer een verpleegster langs om hem te helpen zijn vrouw te wassen en aan te kleden en zo, maar voor de rest staat hij er helemaal alleen voor … En zo krijgen we allemaal ons deel, denkt de portier terwijl hij terugloopt naar de loge. Hij gaat achter zijn bureau zitten en denkt aan zijn eigen problemen, aan de moeilijkheden met zijn losgeslagen zoon. Met een somber gezicht luistert hij naar het onweer.

De lift heeft de bovenste verdieping bereikt en Victor Dalkin loopt door de hal van zijn appartement. Het is er donker. Hij opent een deur en gaat een kamer in, de grote doos nog altijd tegen zich aan klemmend. Op de tast doet hij het licht aan.

De kamer is ruim en vooral heel wit. Alles is er wit, van het linoleum tot het plafond. In een hoek staan een wit bureau en een wit leren leunstoel. Aan de muren hangen schilderijen: abstracte doeken met vlammende kleuren. Wat echter nog het meest opvalt, is een tafel in het midden van de kamer, waarop twee grote glazen kooien tegen elkaar aan geschoven zijn.

Dalkin zet de doos neer en loopt naar het bureau. Hij trekt een la open en haalt er een paar handschoenen uit; daarna pakt hij de doos weer op en gaat ermee naar de voorste kooi. Tegen het glas geleund trekt hij langzaam de handschoenen aan.

In de kooi wemelt het van de ratten. Ze kruipen door en over elkaar heen. In een hoek ligt er één op zijn rug – doodgebeten. De aangevreten darmen puilen uit het lijfje.

Dalkin scheurt de deksel van de doos open. Behoedzaam tilt hij de doos op en keert hem boven de kooi om. Er klinkt een angstig gepiep en gekras tegen het karton en de ene bruine rat na de andere valt uit de doos, op de andere ratten. Onmiddellijk is er onrust, de ratten worden gek van woede. Ze gaan de nieuwelingen achterna en bijten naar ze. Dalkin vloekt binnensmonds en laat een gehandschoende hand in de kooi zakken. Hij trekt een van de vechtende ratten bij de staart omhoog en loopt ermee naar de andere kooi.

Daarin ligt, opgerold tegen het glas, een reusachtige slang; de kop verborgen in het kluwen van het enorme lijf. Ze heeft een prachtige bruine, zwarte en goudgele tekening. Een zeldzaam exemplaar, volgens de conservator van het Museum voor Natuurlijke Historie. Eigenlijk een geschenk van een buitenlandse universiteit aan het museum, maar Victor mag haar voor onbepaalde tijd in huis houden als blijk van waardering voor zijn financiële steun aan de restauratie van het Reptielenhuis. Omdat hij de slang zo mooi vindt. Omdat de conservator van zijn fascinatie voor reptielen weet, en stiekem hoopt op nog meer donaties in de toekomst.

Victor Dalkin schuift een luikje boven in de kooi open en laat de rat naar binnen vallen. Hij buigt zich naar voren en kijkt aandachtig toe.

Eerst blijft de rat staan. Hij steekt zijn kop omhoog en speurt snuffelend om zich heen. Al gauw ruikt hij het gevaar dat kronkelend in beweging komt; angstig kruipt de rat achteruit. Hij begint heen en weer te rennen en springt tegen het glas op, maar de warmtegevoelige ogen hebben hem al opgemerkt. De slangenkop richt zich op – een kop met een opvallende, rode vlek tussen de ogen – en beweegt met opengesperde kaken in de richting van de rat; de gevorkte tong siddert in de bek. Dan, in één dodelijke beet, grijpt de slang de rat vast, de kop sluit zich om het lijfje en beetje voor beetje wordt de rat naar binnen getrokken.

Dalkin schuift het luikje weer dicht en trekt zijn handschoenen uit. Hij loopt weg van de kooi en gaat achter zijn bureau zitten. Uit een la haalt hij een schrift en een vulpen en begint te schrijven. Af en toe kijkt hij over zijn schouder naar de kooi met ratten.

Een paar minuten en een halve bladzijde met aantekeningen later slaat hij het schrift weer dicht en gaat de kamer uit, de hal in. Hij opent een andere deur en komt via een smalle gang in de woonkamer terecht. Ook hier is het donker, maar hier laat hij het licht uit. Hij loopt naar het raam en kijkt uit over de stad, naar de zee van trillende lichtjes en torenhoge gebouwen. Hij kan de schepen in de haven zien liggen, de Westbrug, de lichtmasten van een honkbalstadion. De donder schudt nog eens aan de hemel, de bliksem doet het park tegenover hem oplichten en ver beneden hem ziet hij mensen schuilen in portieken. Dan ziet ook hij de paarden bij de ingang van het park. Treurige paarden in de regen.

Hij duwt een raam open om de frisse regenlucht binnen te laten, vervolgens neemt hij een fles whisky van een bijzettafeltje en schenkt zichzelf een glas in. Hij pakt de afstandsbediening van de tv, leegt het glas in één teug en zet het toestel aan. Het geluid drukt hij weg, met zijn duim zoekt hij de kanalen af. De beelden flikkeren, blijven steken bij een nieuwsuitzending … Op het scherm landt een vliegtuig. Achtereenvolgens ziet hij een overvolle aankomsthal, een lange donkere man in trainingspak, een zwarte Mercedes die wegrijdt, het glimlachende gezicht van een blonde reporter … Hij wil de tv uitzetten, maar dat lukt niet. Hij probeert het nog eens, maar de afstandsbediening blijft haperen. Geërgerd legt hij het apparaat weg en draait zich om.

Aan het andere eind van de kamer staat een bed. In het bed ligt een oude vrouw als versteend naar het plafond te staren. Haar mond hangt open, haar lange grijze haren liggen uitgewaaierd over het kussen; de gloed van de televisie danst op haar gezicht. Victor Dalkin maakt zijn stropdas los en loopt op haar toe. Hij buigt zich over haar heen en trekt het dekbed wat omhoog, voelt aan de sonde in haar neus. De vrouw beweegt niet, kan zich niet bewegen. Hij kijkt haar diep in de ogen en draait haar dan voorzichtig op haar zij. IJskoud is zijn blik.