Wisława Szymborska

Zo is het genoeg

De laatste gedichten

Uit het Pools vertaald door Karol Lesman

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Deze uitgave is tot stand gekomen met een bijdrage van The Book Institute – the ©Poland Translation Program

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Wystarczy, verschenen bij Wydawnictwo a5

Oorspronkelijke tekst © The Wisława Szymborska Foundation,

www.szymborska.org.pl

Oorspronkelijke tekst nawoord © Ryszard Krynicki, 2012

Nederlandse vertaling © Karol Lesman en De Geus bv, Breda 2013

Omslagontwerp Robert Nix i.s.m. Rozemarijn Koopmans

Omslagillustratie © Piotr Lesniak

isbn 978 90 445 2812 1

nur 306

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Iemand die ik sinds enige tijd observeer

Hij komt niet in groten getale.

Schoolt niet talrijk samen.

Neemt niet massaal deel.

Viert niet uitbundig.

Uit zijn mond

geen koorzang.

Hij verklaart niet in ieders bijzijn.

Stelt niet vast in naam van.

Niet in zijn aanwezigheid

dat vragen naar

wie voor is en wie tegen,

dank u wel, ik zie niet in.

Zijn hoofd ontbreekt

waar je over de hoofden kunt lopen,

waar men gaat en staat, schouder aan schouder

en recht op het doel af

met bij zich pamfletten

en een fabricaat van hop.

Waar alleen in het begin

alles koek en ei is,

want algauw gaan de ene schaar

en de andere op in elkaar

en weet straks niemand meer

van wie, ach, van wie dat moet –

die stenen en bloemen,

het roemen en de knoet.

Niet vernoemd.

Niet spectaculair.

Hij werkt bij Stadsreiniging.

Bij het krieken van de dag,

onverwijld, waar het te doen was,

veegt hij bijeen, ruimt hij op, werpt in zijn wagentje

wat met haakjes aan zieltogende bomen zit geprikt,

in het vermoeide gras is getrapt.

Verscheurde spandoeken,

verbrijzelde flessen,

verbrande poppen,

afgekloven botjes,

rozenkransen, fluitjes en kapotjes.

Een keer vond hij in de struiken een lege duivenkooi.

Hij nam haar mee

en hij heeft haar nog steeds

zodat ze leeg blijft.

Bekentenissen van een leesmachine

Ik, Nummer Drie Plus Vier Gedeeld Door Zeven,

sta bekend om mijn brede talenkennis.

Ik herken inmiddels duizenden talen,

waarvan in hun geschiedenis

uitgestorven mensen zich bedienden.

Al wat zij in hun tekens noteerden,

ook al ligt het bedolven onder lagen rampen,

haal ik tevoorschijn, breng ik terug

tot zijn oorspronkelijke gedaante.

Dit is geen grootspraak –

ik lees zelfs lava

en blader door as.

Ik verhelder op een beeldscherm

elk vernoemd ding,

wanneer het werd vervaardigd,

en waarvan, en waarvoor.

En geheel uit eigen beweging

bestudeer ik sommige brieven

en corrigeer daarin

de spelfouten.

Ik geef toe: bepaalde woorden

maken het me lastig.

Zo heb ik voor gemoedstoestanden genaamd ‘gevoelens’

nog altijd geen exacte verklaring.

Evenmin voor ‘ziel’, een curieus woord.

Voorlopig houd ik het op een soort mist,

naar het heet duurzamer dan sterfelijke organismen.

Maar de meeste moeite heb ik met ‘ik ben’.

Het lijkt op een alledaagse bezigheid,

in het algemeen verricht, maar niet collectief,

in de tegenwoordige oertijd,

in een onvoltooid,

zij het, zo weet iedereen, allang voltooid aspect.

Maar volstaat dit als definitie?

In mijn verbindingen knettert het en knarsen de schroeven.

Mijn knop naar de Centrale rookt in plaats van op te lichten.

Ik overweeg de broederlijke hulp in te roepen

van mijn collega Twee Vijfde Van Nul Gedeeld Door Een Half.

Hij mag dan een notoire dwaas zijn,

maar hij zit wel vol goede ideeën.

Er zijn van die mensen die

Er zijn van die mensen die bedrevener zijn in leven.

In en om hen heen heerst orde.

Voor alles hebben zij een manier en het juiste antwoord.

Zij raden onmiddellijk wie wie, wie met wie,

met welk doel, waarheen.

Stempelen unieke waarheden af,

gooien overbodige feiten in de versnipperaar,

en stoppen onbekende personen

in op voorhand voor hen bestemde ringbanden.

Denken zo veel als de moeite waard is,

en geen ogenblik langer,

want achter dat ogenblik loert de twijfel.

En als ze uit hun bestaan worden ontslagen,

verlaten ze hun post

door de aangegeven deur.

Soms benijd ik hen

– gelukkig gaat dat ook weer over.

Kettingen

Een hete dag, een hondenhok en een hond aan de ketting.

Een paar stappen daarvandaan een kommetje met water.

Maar de ketting is te kort en de hond kan er niet bij.

Voegen we aan dit plaatje nog één detail toe:

onze veel langere

en minder zichtbare kettingen

die ons in staat stellen in alle rust hieraan voorbij te gaan.