Karin Alvtegen

Schaamte

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Skam, verschenen bij Natur och Kultur, Stockholm

Oorspronkelijke tekst © Karin Alvtegen, 2005

Published by agreement with Salomonson Agency

Eerste Nederlandstalige uitgave © Edith Sybesma en De Geus bv,

Breda 2006

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Beeldredactie Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Getty Images/ Susanna Erkheikki

isbn 978 90 445 2813 8

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2011.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

‘Ik verklaar naar eer en geweten dat ik er bij de beoefening van de geneeskunde naar zal streven mijn medemensen te dienen, met humaniteit en respect voor het leven als richtsnoer. Ik stel mij ten doel om de gezondheid te onderhouden en te bevorderen, om ziekte te voorkomen en om zieken te genezen en hun pijn te verzachten.’

Ze had gefaald. De man die spoedig zou sterven zat kalm en bedaard op de stoel tegenover haar; zijn dooraderde handen rustten op zijn knieën. Zelf zat ze strak in zijn lijvige status te turen. Er was bijna twee jaar voorbijgegaan sinds zijn eerste bezoek. Haar hardnekkige pogingen om hem te genezen waren tevergeefs geweest en vandaag had ze haar nederlaag moeten erkennen. Het slechte nieuws moeten brengen. Het was altijd hetzelfde gevoel. Leeftijd deed er niet toe, evenmin als het feit dat de ziekte ongeneeslijk was, of dat het gebrek aan vooruitgang in het wetenschappelijke onderzoek niet haar persoonlijke mislukking was. Wat ertoe deed was leven. Leven dat zij niet had kunnen redden, omdat ze daar niet kundig genoeg voor was.

Hij glimlachte vriendelijk naar haar.

‘Je moet het niet persoonlijk opvatten. We gaan allemaal een keer dood en deze keer ben ik blijkbaar aan de beurt.’

Ze schaamde zich. Het was niet zijn taak om haar te troosten, werkelijk niet, maar op de een of andere manier was hij er blijkbaar in geslaagd haar gedachten te lezen.

‘Ik ben oud en jij bent jong, bedenk dat wel. Ik heb een lang leven gehad en de laatste tijd begin ik het feitelijk welletjes te vinden. Je weet dat er op mijn leeftijd zovelen zijn voorgegaan dat het hierbeneden nogal eenzaam begint te worden.’

Hij draaide aan een gladde trouwring aan zijn linkerhand. Die raakte een beetje van zijn plaats, zijn pezige vinger was magerder geworden in de jaren die verstreken waren sinds de dag waarop de ring eraan geschoven was.

Bij dit soort gelegenheden werd haar blik altijd naar de handen getrokken. Hoe wonderbaarlijk het was dat die door alle fasen van het leven heen alle ervaring en kennis hadden opgenomen, die spoedig verloren zou gaan.

Voorgoed.

‘Hoewel ik me soms afvraag hoe Hij dit heeft kunnen verzinnen, ik bedoel, verder zit alles zo slim in elkaar, maar dit afbraakproces waar je doorheen moet, dat had Hij iets anders moeten inrichten. Eerst moet je geboren worden en groeien en van alles leren, en net als je er wat handigheid in hebt, wordt het je weer afgepakt, het ene na het andere. Het begint met je gezichtsvermogen en daarna gaat het allemaal achteruit. Aan het eind ben je globaal terug waar je was begonnen.’

Hij zweeg alsof hij nadacht over wat hij zojuist had gezegd.

‘Maar dat is misschien juist het ingenieuze, als je erover nadenkt. Want als niets het meer goed doet, maakt het in feite niet zoveel meer uit allemaal. Je gaat denken dat het misschien toch niet zo verkeerd zou zijn om te mogen sterven, om eindelijk wat te mogen rusten.’

Hij glimlachte weer even.

‘Alleen jammer dat het zo lang duurt, dat afbraakproces.’

Ze had geen antwoord, niet de juiste woorden om in te gaan op zijn overpeinzingen. Ze wist alleen dat niet iedereen met dat afbraakproces te maken kreeg. Sommigen werden midden in het leven weggerukt, nog voordat de opbouw klaar was.

Wie God bemint sterft jong.

Er school geen troost in die woorden.

In dat geval moest God degenen haten die achterbleven. Waarom dacht God anders dat Zijn eigen welbevinden de verwoesting rechtvaardigde die de dood achterliet?

Ze wilde niet dat God haar haatte. Ook al geloofde ze niet in een god.

‘Maar weet je wat nog het mooiste is? Ik ga nu naar huis en schenk een echt goed glas wijn in, ik heb al zo lang niet mogen drinken. Ik heb een fles bewaard voor een speciale gelegenheid en vandaag mag je toch wel als zodanig beschouwen.’

Hij gaf haar een knipoog.

‘Dus ieder kwaad brengt ook wel iets goeds mee.’

Ze probeerde zijn glimlach te beantwoorden, maar ze wist niet zeker of ze daar echt in slaagde. Toen hij een poging wilde doen om op te staan, stond ze snel op van haar stoel om hem de helpende hand te bieden.

‘Dankjewel voor alles wat je hebt gedaan. Ik weet dat je echt hebt gevochten.’

Ze trok de deur achter hem dicht en probeerde diep adem te halen. Het rook muf in het vertrek. Ze keek op de klok en zag dat ze nog niet weg hoefde. Er waren wat papieren op haar bureau door elkaar geraakt en ze liep erheen om alles weer goed te leggen. Haar handen gingen over het bureaublad en toen alles op keurige stapels lag, hing ze haar witte jas aan een hangertje en trok haar jas aan. Tot haar ergernis constateerde ze dat ze nog steeds ruim de tijd had, maar ze kon er beter maar vast heen gaan in plaats van hier de tijd uit te zitten.

Want je kon niet hard genoeg lopen als datgene waaraan je probeerde te ontkomen in jezelf zat.

‘Met je moeder. Ik wilde alleen weten hoe laat je me komt halen. Bel zodra je dit hoort.’

De mededeling stond op haar voicemail toen ze haar mobieltje aanzette op weg naar de parkeerplaats. Het was tien over vijf en de afgesproken tijd waarop ze haar zou halen was over twintig minuten. Waarom ze zou moeten bellen om dat nog een keer af te spreken was haar een raadsel, maar dat niet doen zou in dit verband een slecht alternatief zijn.

‘Hallo, met mij.’

‘Hoe laat kom je?’

‘Ik ben al onderweg, ik ben er over een kwartier.’

‘Ik moet nog even langs de Konsum, kaarsen kopen.’

‘Ik kan er onderweg wel even langsgaan, als je wilt.’

‘Goed, maar neem dan nu die van honderdtien branduren. De vorige die je had gekocht waren veel te snel opgebrand.’

Als haar moeder er maar het flauwste benul van had gehad hoe zwaar hun continue bezoeken aan het graf haar vielen, zou ze niet klinken alsof ze uit een soort zuinigheid kaarsen had gekocht die het niet zo goed deden als ze hadden beloofd. Ze zou met liefde kaarsen kopen die een heel leven lang bleven branden, als die er waren. Maar die bestonden niet. Meer dan honderdtien uur kon je niet krijgen. En sinds haar moeder haar auto had verkocht omdat ze niet langer durfde te rijden, moest Monika altijd en eeuwig met haar naar het kerkhof rijden om nieuwe kaarsen aan te steken zodra de oude opgebrand waren.

Drieëntwintig jaar geleden. Hij was al langer dood dan hij had geleefd. Toch nam híj nog altijd de meeste plaats in.

Alle plaats.

Er stonden een paar auto’s op de parkeerplaats, maar het kerkhof lag er op het oog verlaten bij.

Mijn geliefde zoon

Lars

* 1965 † 1982

Ze wende er nooit aan. Zijn naam op een grafsteen. Zijn naam hoorde boven aan de lijst met sportuitslagen. In een krantenartikel over de meest talentvolle jeugdige ijshockeyspelers. Als ze vroeger op geen enkele andere manier indruk kon maken, kon ze altijd zeggen dat ze het zusje was van Lasse Lundvall. Hij zou dit jaar veertig zijn geworden en voor haar was hij nog steeds haar twee jaar oudere grote broer, degene tegen wie zijn vrienden opkeken, die altijd meisjes achter zich aan had, die altijd succes had in alles waar hij aan begon.

Die de trots was van zijn moeder.

Ze vroeg zich af hoe het allemaal gegaan zou zijn als hun vader al die jaren bij hen was gebleven. Als hij zijn gezin niet al had verlaten toen Monika nog in de buik van haar moeder zat en als haar moeder die eenzame jaren niet had hoeven meemaken. Monika had hem nooit ontmoet. In haar puberteit had ze hem ooit een brief geschreven en een kort, onpersoonlijk antwoord gekregen, maar de plannen voor een ontmoeting waren op niets uitgelopen. Ze had gewild dat het hem meer kon schelen, dat hij het idee om elkaar te ontmoeten zou doorzetten. Maar dat had hij niet gedaan en toen had haar trots het gewonnen. Ze ging heus niet achter hem aan sjouwen. Vervolgens gingen de jaren voorbij en hij verdween weer naar de periferie.

Zoals verwacht was de kaars opgebrand en ze zag hoe naar haar moeder het vond dat die uitgedoofd op het graf had gestaan. Ze haalde snel de lucifers uit haar zak, hield haar hand beschermend om het flakkerende vlammetje en stak een nieuwe kaars aan. Ze had daar zo vaak staan kijken naar de handen van haar moeder, die de lucifer langs het strijkvlak lieten gaan, het vlammetje gadegeslagen, dat sterker werd in de kunststof houder en ten slotte oversprong op de lont. Was de gedachte nog nooit bij haar opgekomen? Dat het met net zo’n klein vlammetje was begonnen. Dat dat de oorsprong was geweest van de hele verwoesting. Toch moest ze almaar hierheen om het vlammetje weer aan te steken zodra het eindelijk gesmoord was. Het moest daar op het graf staan branden in triomf over zijn slachtoffer.

Ze liepen terug naar de auto. Haar moeder had met een laatste zucht haar rug naar het graf gekeerd en was weggelopen. Monika was nog even blijven staan, had voor de miljoenste keer zijn naam gelezen en de bekende onmacht gevoeld. Wat doet een zus die de kans krijgt een leven te leiden als degene die de beste voorwaarden leek te hebben die kans kwijt is? Wat moet ze presteren om dat te verdienen? Om te rechtvaardigen dat zij nog steeds leeft?

‘Je blijft zo toch wel eten?’

‘Ik kan vandaag niet.’

‘Wat ga je dan doen?’

‘Ik heb met een vriend afgesproken en daar ga ik eten.’

‘Alweer? Ik heb het idee dat je altijd weg bent tegenwoordig. Je kunt je werk toch niet behoorlijk doen als je door de week zoveel uitgaat?’

Soms droomde ze het en soms was ze wakker als ze het zich voorstelde: een hoog hek, helemaal wit, met een zwarte, gietijzeren poort. Een poort die dichtzat en alleen maar openging als zij dat goed vond.

‘Wie is die vriend?’

‘Die ken jij niet.’

‘O.’

Ze bleef een moment met haar ogen dicht op haar plaats achter het stuur zitten. Ze had nog geen gelegenheid gehad om te vertellen dat ze volgende week op cursus moest, en nu was het te laat. Er zouden geen vlammetjes ontstoken kunnen worden op het graf als haar moeder er niet met de bus heen ging en dat was niet iets waar je graag mee aankwam als ze al uit haar humeur was.

Monika deed de richtingaanwijzer aan en reed weg. Haar moeder zat met afgewend gezicht door de zijruit te kijken.

Monika gluurde naar haar.

‘De drieëntwintigste houd ik een lezing in de bibliotheek, over het liefdadigheidsfonds dat we in de kliniek hebben. Je kunt wel mee, als je wilt, dan haal ik je voor die tijd op.’

Een korte stilte terwijl ze misschien nog...

Stel je voor dat ze één keer.

Eén keer maar.

‘Nee, ik weet het niet.’

Eén keertje maar.

De rest van de autorit zwegen ze. Monika minderde vaart en bleef met draaiende motor op het garagepad staan. Haar moeder opende het portier en stapte uit.

‘Ik had kip gekocht.’

Monika zag haar rug door de voordeur verdwijnen. Ze leunde met haar hoofd tegen de neksteun en probeerde het gezicht van Thomas voor zich te zien. Dank u wel, lieve God, dat hij bestaat, dat ze hem nou net had ontmoet. De vurige blik in zijn ogen waarmee hij haar aankeek zoals niemand dat ooit eerder had gedaan. Alleen zijn handen hadden iets bij haar teweeggebracht wat in de buurt kwam van rust, wat je daar misschien mee kon vergelijken. Hij had er geen idee van hoe belangrijk hij eigenlijk voor haar was en hoe zou dat ook kunnen, ze had immers de juiste woorden nog nooit gebruikt.

De waarheid was dat hij een noodzaak was geworden.

Maar de gedachte alleen al dat ze hem zo belangrijk had laten worden maakte haar volslagen panisch.

2

Het was puur toeval dat haar oog erop viel, en het was eigenlijk allemaal Saba’s verdienste. Het postmandje aan de deur onder de brievenbus was er door een van de mensen van de thuiszorg op geschroefd; waarom ze daar tijd en geld in gestoken hadden, was voor haar volkomen onbegrijpelijk. Ze begreep wel dat het de bedoeling was dat ze zelf bij haar post zou kunnen, maar aangezien ze die nooit kreeg was het pure verkwisting van kostbare gemeenschapsgelden. Terwijl er tegenwoordig verder op van alles werd bezuinigd. Natuurlijk kwam er wel eens een afschrift van de bank of zo, maar het lezen daarvan had niet zoveel haast dat het de kosten voor die voorziening wettigde. Ze had ook geen belang bij een krant; er kwam genoeg ellende in de nieuwsuitzendingen ’s avonds op tv. Ze bewaarde haar ziektegeld liever voor iets anders. Voor eetwaar.

Maar nu zat er dus een brief in.

Een brief in een witte envelop met handgeschreven letters op de voorkant.

Saba was met de tong uit haar bek voor de deur gaan zitten en had de witte indringer bekeken, misschien zat er een geur aan die alleen voor haar gevoelige zintuigen waarneembaar was.

Haar bril lag op de tafel in de woonkamer en ze overwoog even of het de moeite waard was om in de leunstoel te gaan zitten. Na de kilo’s die er de laatste jaren bij waren gekomen was het zo moeilijk geworden daar weer uit omhoog te komen dat ze er niet graag onnodig in ging zitten, niet als ze wist dat het maar voor even was.

‘Ga je nog even naar buiten voordat het vrouwtje gaat zitten?’

Saba keerde haar kopje naar haar toe en keek haar aan, maar toonde weinig interesse. Maj-Britt schoof de stoel dichter naar de balkondeur en controleerde of de grijper binnen bereik lag. Daarmee zou ze de deur open kunnen doen zonder dat ze hoefde op te staan. Ze hadden het zo geregeld dat Saba zichzelf even uitliet op het grasveld. De thuiszorg had haar geholpen een van de spijlen uit het balkonhekje te schroeven en ze woonde op de begane grond. Maar binnenkort moesten ze er weer een losschroeven om het gat groter te maken.

Met een grimas plofte ze in de leunstoel. Haar knieën protesteerden altijd als ze een moment haar hele gewicht moesten dragen. Ze zou binnenkort een nieuwe stoel moeten aanschaffen, een hoger model. De bank viel al buiten haar mogelijkheden. De laatste keer dat ze daarop ging zitten, moesten ze versterking vragen bij de alarmcentrale of hoe dat ook heette om haar er weer af te halen. Twee potige kerels.

Ze hadden haar beetgepakt en dat had ze moeten toelaten.

Ze was niet van plan zich nog eens aan die vernedering bloot te stellen. Het was afschuwelijk als iemand haar lichaam aanraakte. De walging die ze bij de gedachte alleen al voelde, maakte het gemakkelijk om af te zien van de bank. Het was al erg genoeg dat ze al die verzorgstertjes in haar flat toe moest laten, maar aangezien het alternatief was dat ze zelf naar buiten moest, had ze geen keuze. De waarheid was dat ze van hen afhankelijk was, hoezeer het haar ook tegen de borst stuitte om dat toe te geven.

Ze kwamen haar flat binnenstormen, de een na de ander. Voortdurend nieuwe gezichten waar ze de namen niet bij wist omdat ze niet de moeite nam die te onthouden. Ze hadden allemaal een eigen sleutel. Een snel belletje, waar ze nooit zo snel op kon reageren, en dan hup, de voordeur open. Van privacy hadden ze zeker nog nooit gehoord. Vervolgens namen ze de flat in met hun stofzuigers en emmers en vulden met verwijtende blikken de koelkast bij.

Heb je alles alweer op wat we gisteren hadden gekocht.

Het was vreemd hoe duidelijk het was, hoe het gedrag van de mensen veranderde als er weer kilo’s bij waren gekomen. Alsof haar intelligentie in hetzelfde tempo achteruitging als waarin haar lichaamsomvang toenam. Mensen met overgewicht hadden minder verstandelijke vermogens dan dunne mensen, dat leek de gangbare mening te zijn. Ze liet hen maar in de waan, ze maakte schaamteloos misbruik van hun domheid om zichzelf voordelen te verschaffen; ze wist precies wat ze moest doen om van hen gedaan te krijgen wat zij wilde. Ze was immers dik! Gehandicapt door overgewicht. Zij kon het niet helpen dat ze zich zo gedroeg, ze wist immers niet beter. Die boodschap straalden ze iedere seconde dat ze bij haar in de buurt waren uit.

Vijftien jaar geleden hadden ze geprobeerd haar te overreden naar een serviceflat te verhuizen. Omdat ze dan gemakkelijker naar buiten zou kunnen. Wie zei dat ze naar buiten wilde? Zij niet in ieder geval. Ze had geweigerd en geëist dat haar flat aan haar formaat werd aangepast. Het bad was vervangen door een ruime douche, aangezien ze altijd zeurden dat hygiëne zo belangrijk was. Alsof ze een klein kind was.

Er stond geen afzender op de brief. Ze draaide de envelop om en las de voorkant. ‘Nazenden.’Wie adresseerde in vredesnaam een brief aan haar ouderlijk huis? Bij het zien van het adres werd ze door schuldgevoel overmand. Het huis dat daar stond te vervallen. De tuin die zo langzamerhand wel ondoordringbaar moest zijn. De trots van haar ouders. In die tuin hadden ze de vrije tijd besteed die overbleef na hun toegewijde werk binnen de Gemeente.

Wat miste ze hen. Dat mensen zo’n leegte na konden laten.

‘Tja, Saba. Je had mijn ouders zeker gemogen. Jammer dat je ze nooit hebt leren kennen.’

Ze had er niet meer heen gekund. Ze kon de schande niet verdragen om zich daar nog te vertonen, niet zoals zij eruitzag, dus moest het huis daar zo maar blijven staan. Ze zou er waarschijnlijk toch niet veel voor kunnen krijgen, zo ver van de bewoonde wereld. De familie Hedman zou de brief wel hebben doorgestuurd. Ze vroegen niet meer of ze van plan was te verkopen of ten minste voor de inventaris te zorgen, maar ze vermoedde dat ze er nog steeds wel regelmatig gingen kijken. Misschien vooral voor zichzelf. Er zou wel niet veel aan zijn om naast een vervallen, leegstaand huis te wonen. Of ze hadden het geplunderd en gingen contact uit de weg omdat ze zich schuldig voelden. Je kon geen mens vertrouwen tegenwoordig.

Ze keek om zich heen of ze iets zag om de envelop mee te openen. Haar vinger paste met geen mogelijkheid in de nauwe opening. De klauw van de grijper deed echter uitstekend dienst, net als altijd.

De brief was met de hand geschreven op gelinieerd papier met gaatjes aan de zijkant en leek afkomstig uit een collegeblok.

Hallo Majsan,

Majsan?

Ze slikte. Diep in de windingen van haar hersenen schoot een brokstukje van een herinnering los.

Ze kreeg meteen zin om iets in haar mond te stoppen, ze kreeg de behoefte om iets door te slikken. Ze keek om zich heen maar er lag niets binnen handbereik.

Ze weerstond de verleiding om het blaadje om te draaien om te kijken wie de brief had gestuurd, of misschien was het omgekeerd, misschien wilde ze het eigenlijk liever niet weten.

Ze had die koosnaam jaren geleden voor het laatst gehoord.

Wie was onuitgenodigd door de tijd gereisd en door haar brievenbus naar binnen gedrongen?

Je zult je wel afvragen hoe het komt dat ik na al die jaren weer iets van me laat horen. Ik moet eerlijk toegeven dat ik even heb geaarzeld voordat ik ging zitten om deze brief te schrijven, maar nu heb ik dan toch besloten om het te doen. De verklaring zal je vast vreemd in de oren klinken, maar ik kan het net zo goed gewoon zeggen. Ik heb een paar nachten geleden zo raar gedroomd. Het was een heel levensechte droom en hij ging over jou, en toen ik wakker werd zei een innerlijke stem me dat ik jou deze brief moest schrijven. Ik heb (uiteindelijk en na harde lessen) naar sterke ingevingen leren luisteren. Zo gezegd, zo gedaan...

Ik weet niet hoeveel je over mij weet en over hoe mijn leven geworden is. Ik kan me echter voorstellen dat er thuis heel wat afgepraat is en ik heb er alle begrip voor als je geen contact met mij wilt. Ik heb helemaal geen contact met familie of met iemand anders uit mijn jeugd. Je begrijpt wel dat ik hier alle tijd heb voor overpeinzingen, en ik denk vaak aan onze jeugd en aan alles wat we in die jaren hebben meegekregen en hoezeer het ons in ons latere leven heeft beïnvloed. Daarom ben ik zo benieuwd te horen hoe het tegenwoordig met jou gaat! Ik hoop van harte dat het allemaal goed gekomen is met jou en dat je het goed maakt. Omdat ik niet weet waar je nu zit of welke naam je als getrouwde vrouw gebruikt (ik kan me met de beste wil van de wereld niet herinneren hoe Göran van zijn achternaam heet!), stuur ik deze brief naar je ouderlijk huis. Als het de bedoeling is dat hij je bereikt, dan gebeurt dat ook, dat weet ik zeker. En anders zal hij een tijdje circuleren en de posterijen aan het werk houden, wat kennelijk nodig kan zijn, want ik heb begrepen dat het daar zware tijden zijn.

Hoe dan ook...

Ik hoop van ganser harte dat je nu, ondanks je moeilijke jeugd, een goed leven hebt. Pas op volwassen leeftijd ben ik goed gaan beseffen hoe zwaar het voor je is geweest. Ik wens je het allerbeste!

Laat alsjeblieft wat van je horen.

Je oude beste vriendin

Vanja Tyrén

Ze kwam met een ruk uit de stoel omhoog. De plotselinge woede gaf haar een extra zetje. Wat was dit voor flauwekul?

Ondanks je moeilijke jeugd?

Zoiets brutaals had ze in geen tijden meegemaakt. Wat verbeeldde ze zich wel, dat ze het recht nam om zulke neerbuigende beweringen te sturen? Ze pakte de brief weer op en las het adres dat onder aan het blad stond en haar blik bleef hangen aan het middelste woord. Vireberginrichting.

Zelf had ze nauwelijks meer een herinnering aan haar, aan deze vrouw, die kennelijk gevangenzat in Vireberg, maar die toch het recht meende te hebben om een oordeel te vellen over haar jeugd en in het verlengde daarvan ook over haar ouders.

Ze ging naar de keuken en rukte de koelkast open. Het pak cacao stond al op het aanrecht en ze sneed snel een stukje boter af en doopte dat in het bruine poeder.

Toen de boter smolt in haar mond, deed ze haar ogen dicht en voelde de opluchting.

Haar ouders hadden alles voor haar gedaan. Ze hadden van haar gehouden! Wie wist dat beter dan zij?

Ze verkreukelde het blaadje. Het moest verboden zijn om brieven te sturen aan mensen die geen brieven wilden. Ze begreep niet waar dat mens op uit was, maar ze kon deze belediging niet over haar kant laten gaan. Ze was wel gedwongen te antwoorden en haar ouders eerherstel te geven. De gedachte alleen al dat ze zelf niet kon kiezen, maar dat ze werd geprest om met iemand buiten de flat te communiceren bracht haar ertoe nog een stukje boter af te snijden. De brief was een aanslag. Een open aanval. Na alle jaren van vrijwillig isolement was iemand opeens door haar moeizaam opgebouwde barrière heen gebroken.

Vanja.

Ze wist er nog zo weinig van.

Als ze goed haar best deed kwamen er enkele losgerukte beelden boven. Ze waren veel met elkaar omgegaan, maar details wilden zich niet prijsgeven. Ze kon zich vaag een drukke huishouding herinneren, waar de tuin bij tijd en wijle wel een schroothoop leek. Lang zo netjes niet als bij haarzelf thuis. Ze meende zich ook te kunnen herinneren dat haar ouders erop tegen waren geweest dat ze met elkaar omgingen en kijk, ze hadden weer eens gelijk gehad! Wat hadden ze een strijd moeten leveren! Ze kreeg een dikke brok in haar keel als ze aan hen dacht. Ze was geen gemakkelijk kind geweest, maar ze hadden het niet opgegeven, ze hadden hun uiterste best gedaan om haar te helpen het goede spoor te vinden in het leven, hoe lastig ze ook was en hoeveel verdriet ze hun ook had gedaan. En dan kwam meer dan dertig jaar later dat mens en vroeg zich af in hoeverre zij beiden beïnvloed waren door hun jeugd, alsof ze een medeplichtige zocht aan haar eigen mislukking, iemand die ze de schuld kon geven. Wie van hen zat nou in de gevangenis? Met bedekte aantijgingen en verwijten aankomen, terwijl zijzelf gevangenzat. Waarom? vroeg je je af.

Ze pakte zich aan de keukenbank vast toen de pijn in haar onderrug zich weer liet voelen. Een plotselinge scheut, waardoor het haar bijna zwart voor de ogen werd.

Maar ze wilde er liever niets van weten. Vanja mocht wat haar betreft begraven blijven in het verleden en het stof dat ze had doen opwaaien moest maar weer gaan liggen.

Ze keek op de keukenklok. Niet dat ze ooit het benul hadden zich aan een tijd te houden, maar ze zouden over een uur of twee wel moeten komen. Ze deed de koelkast weer open. Die drang werd altijd sterker wanneer iets waar ze niets van wilde weten zich probeerde op te dringen.

De drang om zich vol te stoppen en de schreeuw in haar binnenste het zwijgen op te leggen.

3

Hij beweerde dat hij van haar hield. Alles wat hij zei en deed wees daar ook op. Toch was dat zo moeilijk te accepteren. Dat hij nu juist van haar hield.

Hij trachtte haar te doen geloven dat hij haar uniek vond, dat van alle mensen op de hele wereld uitgerekend zij bij hem op de eerste plaats kwam, dat zij de belangrijkste voor hem was. Dat hij haar onder geen enkele omstandigheid in de steek zou laten en altijd voor haar klaar zou staan.

Het was zo moeilijk te accepteren.

Want waarom zou een man als Thomas nou van haar houden? Vrijgezellen werden schaars als je tegen de veertig liep en je hoefde maar een blik op hem te werpen om te constateren dat hij een felbegeerde prooi was. Toch was ze in de eerste plaats voor zijn intelligentie gevallen. Voor de zelfspot waarmee hij haar in de meest merkwaardige situaties aan het lachen kreeg. Alleen een zelfbewuste man, die overtuigd was van zijn eigen mannelijkheid, kon zo hartelijk om zichzelf lachen. En alleen een man die zelfkennis had durven opdoen wist waar hij de spot mee moest drijven. Ze had nog nooit eerder zo’n man ontmoet. Hij was weetgraag en leergierig; hij wilde altijd nieuwe dingen leren en meer begrijpen. Bereid als hij was om altijd zijn visie te verruilen voor een andere, als die plotseling logischer leek, probeerde hij continu zaken vanuit een nieuw perspectief te zien. Misschien was dat een van de redenen voor zijn succes als industrieel ontwerper, of een resultaat daarvan. Zijn ongewone eigenschappen en vrije gedachten stuwden hun gesprekken naar onverkende hoogten, ze moest zich soms zelfs inspannen om op zijn niveau te blijven. Ze vond het waanzinnig stimulerend.

Intellectueel was hij volledig haar gelijke. Zulke mannen had je niet veel.

Dus waarom zou hij nou net op haar verliefd worden?

Ergens moest een addertje onder het gras zitten. Maar hoe ze ook zocht, ze kon het niet vinden.

Natuurlijk waren er mannen geweest. Korte relaties genoeg in haar verleden, maar ze had nooit energie willen steken in een poging ze te verlengen. Andere ambities hadden haar keuzes bepaald. De lange artsenopleiding had haar volledig in beslag genomen. Een zes of een zeven voor een tentamen was een mislukking. Een acht was een voorwaarde voor tevredenheid en soms hielp dat niet eens. Het liefst moesten haar docenten van hun stoel vallen van bewondering voor haar resultaten en haar aanleg, maar ze had leren inzien dat je dat niet zomaar voor elkaar had. Er waren meer goede studenten. Daarom was ze continu bezig geweest met haar ontoereikendheid, met het idee dat ze niet goed genoeg was. En dan ging ze nog harder studeren.

Haar leeftijdgenoten waren een voor een het huwelijk en het gezinsleven in verdwenen, terwijl zij tot groot verdriet van haar moeder haar leven als alleenstaande had voortgezet. Het gebeurde tegenwoordig niet zo vaak meer, nu het toch binnenkort te laat zou zijn, maar jarenlang had haar moeder haar er zorgvuldig van op de hoogte gehouden hoe teleurgesteld ze was dat ze nooit kleinkinderen zou krijgen. En diep in haar binnenste, waartoe noch haar moeder noch iemand anders ooit toegang kreeg, had Monika die teleurstelling gedeeld.

Het leven als alleenstaande was niet altijd even gemakkelijk. Of het cultureel bepaald was of niet viel onmogelijk te zeggen, maar ergens in het menselijke mysterie leek er toch een principieel streven naar vereniging te zijn. Haar lichaam sprak klare taal. Na maanden van eenzaamheid smeekte het om een aanraking. En ze was aan niemand iets verplicht. Soms begon ze dan een korte romance om het bestaan even wat op te fleuren, maar ze liet de gevoelens nooit met haar op de loop gaan. Ze liet zich niet te veel meeslepen en de relatie kreeg nooit de kans om erg belangrijk te worden. Van haar kant in ieder geval niet. Er had wel eens een hart een dreun gekregen door haar botte manier van doen, maar niemand was ooit toegelaten tot de kern, waar de kleine Monika woonde, waar ze al haar angsten zorgvuldig had weggestopt.

En haar geheim.

Seks was simpel. Echt contact, dat was pas moeilijk.

Vroeg of laat trad er altijd een verschuiving op in het evenwicht. Ze belden te vaak, gingen te veel willen, onthulden hun verwachtingen en langetermijnplannen. En hoe meer belangstelling ze toonden, des te lauwer werd die van haar. Achterdochtig sloeg ze hun groeiende enthousiasme gade om vervolgens de relatie helemaal te beëindigen. Want liever alleen dan in de steek gelaten.

Iemand had haar ‘ijskoningin’genoemd en dat had ze als een compliment opgevat.

Maar toen ontmoette ze Thomas.

Dat was in een trein gebeurd, in de restauratiewagen. Ze was een weekendje bij vrienden geweest in hun familie-idylle op het platteland en ze was met de trein gegaan omdat ze dan de reistijd kon gebruiken om over de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van fibromyalgie te lezen. Nadat ze achtenveertig uur lang getuige was geweest van wat er aan haar leven ontbrak, werd ze op de terugreis door zwaarmoedigheid overvallen. Hoe futiel het allemaal was geworden. Zij was degene die leefde, maar die desalniettemin niet het vermogen had er iets van te maken. Maar aan de andere kant, hoeveel recht op geluk had zo iemand als zij eigenlijk?

Ze was naar de restauratiewagen gegaan voor een glas wijn en was aan een tafeltje blijven zitten, op het plaatsje bij het raam. Hij zat tegenover haar. Ze hadden geen woord gezegd, nauwelijks een blik gewisseld. Ze hadden allebei naar het voorbijschietende landschap gekeken. Toch was haar hele wezen zich bewust geweest van zijn aanwezigheid. Een eigenaardig gevoel van niet alleen zijn, dat ze elkaar in de gedeelde stilte toch gezelschap hielden. Ze kon zich niet herinneren dat ze ooit eerder iets dergelijks had meegemaakt.

Toen ze zag dat ze het station naderden waar zij moest uitstappen, stond ze op en wierp hem slechts een vluchtige blik toe, voordat ze terugliep naar haar plaats om haar koffer te halen. Op het perron kwam hij plotseling achter haar aan rennen.

‘Hallo! Hoi, je moet het me echt maar niet kwalijk nemen.’

Ze bleef verbaasd staan.

‘Je zult wel denken dat ik niet goed wijs ben, maar ik voelde gewoon dat ik dit moest doen.’

Hij keek gegeneerd, alsof hij de hele situatie feitelijk niet meer vertrouwde. Maar toen raapte hij al zijn moed bij elkaar en hij ging verder.

‘Ik wilde je nog even bedanken voor je gezelschap.’

Ze zei niets en hij leek steeds opgelatener.

‘Ja, we zaten tegenover elkaar in de restauratiewagen.’

‘Dat weet ik. Jij ook bedankt.’

Er verscheen een brede glimlach op zijn gezicht toen hij begreep dat ze hem had herkend. Hij klonk bijna enthousiast toen hij verderging.

‘Nogmaals, neem het me niet kwalijk, maar ik moet gewoon weten of jij het ook voelde.’

‘Wat?’

‘Ja, net alsof... Ik weet niet goed hoe ik het moet zeggen.’

Hij leek weer gegeneerd en ze aarzelde even, maar toen knikte ze voorzichtig en bij de glimlach die hij haar zond had ze de benen moeten nemen uit een pure drang tot zelfbehoud. Maar ze bleef staan, ze kon niet anders.

‘Wow!’

Hij keek haar aan alsof ze plotseling uit het perron omhooggeschoten was en begon toen in zijn zakken te graven. Snel haalde hij een verkreukeld bonnetje te voorschijn en keek om zich heen, hij klampte de eerste de beste voorbijganger aan.

‘Pardon mevrouw, hebt u een pen?’

De uitverkorene bleef staan en zette haar aktetas neer, deed haar handtas open en haalde er een ballpoint uit, het leek een dure. Hij krabbelde snel iets op het bonnetje en stak het haar toe.

‘Hier heb je mijn naam en telefoonnummer. Ik zou jou liever om het jouwe willen vragen, maar dat durf ik niet.’

De vrouw met de aktetas nam haar pen glimlachend weer in ontvangst en liep door.

Monika las het briefje.

Thomas. En een mobiel nummer.

‘En als je niets van je laat horen ga ik van mijn leven nooit meer naar een Hugh Grant-film.’

Ze moest wel lachen.

‘Dus vergeet niet dat zijn hele acteercarrière van jou afhangt.’

Ze had een paar dagen getwijfeld. Ze had haar gewone routine gevolgd en had niet te happig willen lijken, maar intussen was hij wel voortdurend in haar gedachten geweest. Ten slotte had ze zichzelf ervan weten te overtuigen dat het vast geen kwaad kon als ze iets van zich liet horen. Ze hoefden elkaar immers maar één keer te zien. Dat haar lichaam allang hongerde naar een aanraking had het ook gemakkelijker gemaakt om de tien cijfers in te toetsen.

De derde dag had ze een sms’je gestuurd.

‘De schuldgevoelens jegens Hugh worden ondraaglijk. Ik kan de verantwoordelijkheid niet meer aan.’

Hij belde een minuut nadat het sms’je was verstuurd.

Diezelfde avond aten ze voor het eerst samen.

‘Columba livia. Weet je wat dat is?’

Hij glimlachte en schonk haar bij.

‘Nee.’

‘Zo heet een postduif in het Latijn.’

‘Dieren zijn niet mijn sterkste kant, maar als je een lichaamsdeel hebt waar je niet zeker van bent, kan ik je vast wel helpen.’

Op het moment dat de woorden eruit kwamen, hoorde ze zelf hoe het klonk.

‘Ik bedoel hoe ze in het Latijn heten, dus.’

Ze voelde dat ze bloosde en dat overkwam haar echt niet vaak. Ze zag dat hij het ook zag en dat hij het grappig vond.

‘Toen ik klein was had mijn opa een duiventil met postduiven. ’s Zomers was ik vaak bij hem en mijn oma en dan mocht ik altijd helpen met de duiven. Ze eten geven, ze naar buiten laten als ze vliegoefeningen moesten doen, helpen met ringen, ja, van alles en nog wat, die duiventil was een hele wetenschap.’

Hij leek in dierbare herinneringen te verzinken en ze nam de gelegenheid te baat om goed naar hem te kijken. Hij was echt een mooie man.

‘Dus als ik zeg dat mijn opa een duiventil had, dan bedoel ik dat hij leefde voor die duiven. Oma vond het misschien niet altijd even leuk, maar ze liet hem maar begaan. Weet je hoe een postduif de weg naar huis vindt?’

Ze schudde haar hoofd.

‘Ze volgen verschillende magnetische velden.’

‘O ja? Ik dacht dat ze met behulp van de sterrenhemel navigeerden, dat heb ik ergens gelezen.’

‘Hoe kunnen ze dan overdag de weg vinden?’

‘Ja zeg... ik heb er verder niet nachtenlang over liggen piekeren.’

De ober ruimde de tafel af en ze verzekerden hem dat het goed had gesmaakt en dat ze geen nagerecht wilden, maar graag een kop koffie. Monika was de duivenles bijna vergeten toen hij plotseling weer werd hervat.

‘Weet je ook waarom ze altijd naar huis vliegen en niet stiekem ergens anders heen?’

Ze schudde haar hoofd.

‘Heimwee.’

Hij boog voorover.

‘Een duivenpaar blijft altijd bij elkaar. Ze blijven elkaar hun leven lang trouw, dus waar je de helft van een paartje ook loslaat, hij vliegt altijd weer terug naar huis. Een van mijn opa’s duiven was vermoedelijk een keer tegen een hoogspanningsleiding gevlogen, want hij was beide poten kwijt toen hij terugkwam, maar hij zette alles op alles om thuis te komen, bij zijn levensgezel.’

Ze dacht na over wat hij had verteld.

‘Je zou bijna wensen dat je een duif was, alleen niet die met die poten.’

Hij glimlachte.

‘Ik weet het. Zo dacht ik ook toen ik klein was, dat als ik later groot was in een vreselijk verre toekomst en mijn vrouw zou ontmoeten, dan moest het precies zo voelen, als zo’n magnetisch veld. Zo zou ik weten dat ik de ware had ontmoet.’

Ze veegde enkele onzichtbare kruimels van het tafelkleed, want ze voelde dat ze het wilde vragen, maar ze wilde ook absoluut niet te gretig lijken.

‘En was dat ook zo?’

‘Wat?’

Ze aarzelde even, want ze besefte dat ze eigenlijk geen antwoord wilde. Dus schoof ze haar servet een stukje op.

‘Toen je je vrouw ontmoette.’

Hij nam een slok van de wijn.

‘Dat weet ik niet.’

Ze voelde de teleurstelling in haar maag. Die trok zich samen toen ze begreep dat hij getrouwd was. Zo’n lafaard zonder trouwring. Ze begon nooit een relatie met een getrouwde man.

‘Dat magnetische veld heb ik gevoeld, dat wel. Maar of ze ook mijn vrouw wordt, valt zo vroeg nog niet te voorspellen.’

Een andere ober verstoorde het moment en vroeg of alles naar wens was. Ze knikten beiden zonder hun ogen van elkaar af te houden en de ober maakte zich snel uit de voeten.

‘Dus nu begrijp je mijn gedrag op het perron misschien wat beter. Aangezien het de eerste keer was dat ik dat magnetische veld überhaupt voelde, móést ik immers wel wat doen.’

Het was een bijzondere man die ze had ontmoet. Onderweg naar de afspraak had ze opengestaan voor de mogelijkheid dat ze de nacht samen zouden doorbrengen. Hoe later op de avond het werd, des te meer ze ging twijfelen. Niet omdat ze het niet meer wilde, maar omdat ze voelde dat ze het veel te graag wilde. Toen het echter uiteindelijk ter sprake kwam, nam hij het besluit.

‘Ik zal je niet vragen of je vanavond met me mee naar huis gaat.’

Ze bleef doodstil staan. Het regende en ze waren voor het restaurant onder de markies blijven staan.

‘Dit wil ik niet overhaasten. Daar voelt het veel te goed voor.’

Ze had nog nooit zo iemand als Thomas ontmoet. Ze waren uiteengegaan en hij had beloofd haar de volgende dag te bellen, maar zijn eerste sms’je kwam acht minuten later al. Die nacht spetterden de boodschappen van hun mobieltjes, hun formuleerkunst bereikte ongekende hoogten en ze betrapte zichzelf erop dat ze in het donker lag te glimlachen toen ze zijn originele berichten las. Gestimuleerd door de uitdaging moest ze zich inspannen om even vernuftige antwoorden te produceren. Om een uur of vijf moest ze erkennen dat hij had gewonnen.

‘Het leven en de nacht naderen haastig. Nooit waren dromen dichterbij dan nu.’

Ze wist er niets op te zeggen.

Hij was weer een paar treetjes hoger geklommen.

En ze hadden gewacht. In de tijd die volgde hadden ze elkaar verkend. Langzaam maar zeker, vanbinnen en vanbuiten. Twee eenzame mensen die behoedzaam datgene naderden waarop ze stiekem hadden gehoopt, wat ze altijd hadden gemist, waarvan ze altijd hadden gedroomd dat het ooit in hun leven zou komen. Ieder gesprek was een avontuur, iedere ontdekking een nieuwe mogelijkheid tot verdieping. Ze wist dat ze nooit eerder op de plaats was geweest waar haar gevoelens haar nu hadden gebracht. Ze hadden alleen het beste met elkaar voor. Stukje bij beetje leerde ze hem kennen en niets van wat hij vertelde of bekende maakte haar minder geïnteresseerd. Integendeel.

Stap voor stap naderden ze het moment en ze waren beiden moedig genoeg om toe te geven dat ze zo nerveus waren als pubers, hoe middelbaar ze ook waren. Maar zoals altijd met Thomas ging het allemaal vanzelf. Op een zondagmiddag hadden ze gewoon geen weerstand meer kunnen bieden.

En ze besefte dat ze eigenlijk nog maagd was geweest.

Gemeenschap had ze vaak genoeg gehad. Van liefde was daarbij echter nooit sprake geweest.

De ervaring was revolutionair, ingrijpend, zo ver van de gewone heerschappij van haar intellect. Om compleet op te mogen lossen en samen te smelten, niet alleen met een ander lichaam, maar met de hele wereld. Om een kort ogenblik gezegend te worden met inzicht, de eenvoud te vermoeden in het grandioze mysterie van de zin van alles. Om overweldigd te worden door de wens om iedere verdediging op te geven, je kwetsbaar op te stellen en je in volledig vertrouwen over te geven, de gebeurtenissen over je heen te laten komen. Zo dicht bij haar kern was ze nog nooit geweest. Waar geen ongerustheid was en geen eenzaamheid.

Maar op maandag had de angst haar alweer te pakken.

Ze liet de hele dag niets van zich horen. Toen de laatste patiënt was vertrokken en ze haar voicemail afluisterde via haar mobieltje, had hij drie boodschappen achtergelaten en vier sms’jes gestuurd. Ze had geïrriteerd moeten raken. Als alles net als anders was geweest, was zijn belangstelling de doodsteek geweest voor hun relatie. Nu werd ze alleen nog maar banger. ‘Je bent gewoon laf’hielp niet. Zelfs ‘beschouw het als een uitdaging’niet. Haar gewone, oude trucjes om zich over haar angst heen te zetten werkten niet, deze keer niet, deze uitdaging bracht al te grote risico’s mee. Ze kwam gewoon niet over de schrik heen. Ze zou het niet overleven als hij haar de bons gaf, als hij haar verliet terwijl ze hem zo dichtbij had laten komen. Het was gevaarlijk om afhankelijk te worden van iets wat je niet in de hand had. Zich zo bloot te geven als zijn innigheid eiste maakte haar kwetsbaarder dan ze kon verdragen.

Om halfeen ’s nachts, toen ze nog steeds niets van zich had laten horen, stond hij bij haar voor de deur.

‘Als je me niet meer wilt zien, zeg dat dan recht in mijn gezicht in plaats van je achter een uitgeschakeld mobieltje te verbergen.’

Voor het eerst zag ze hem kwaad. En ze zag hoe verdrietig hij was, hoe hij vocht met zijn eigen angst.

Ze zei niets, kroop gewoon in zijn armen en begon te huilen.

Ze lag op zijn arm. Achter het slaapkamerraam werd het al licht. Ze lag zo dicht mogelijk tegen hem aan, maar toch voelde het alsof het nog niet dichtbij genoeg was.

‘Weet je wat Monika betekent?’

Ze knikte.

‘De vermanende.’

‘Ja, in het Latijn. Maar in het Grieks betekent het de eenzame.’

Hij draaide zijn hoofd en streek met zijn wijsvinger over haar voorhoofd.

‘Ik geloof niet dat ik ooit iemand heb ontmoet die zo ten koste van alles probeert haar naam waar te maken.’

Ze deed haar ogen dicht. De eenzame. Dat was ze altijd geweest. Tot nu toe. En nu was ze niet moedig genoeg om zich te laten redden.

Hij ging rechtop zitten met zijn rug naar haar toe.

‘Ik ben toch ook bang, snap je dat niet?’

Ze was doorzien. Dat vermogen had hij, om dwars door haar heen te kijken. Het was een van vele eigenschappen die ze in hem waardeerde, maar waar ze ook bang voor was. Hij stond op en liep naar haar slaapkamerraam. Haar ogen dwaalden over zijn naakte huid. Wat was hij mooi.

‘Ik ben altijd in staat geweest voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen, te bedenken wat ik moest doen en ik heb me mee laten slepen in van die rotspelletjes die je speelt om niet te geïnteresseerd over te komen. Maar bij jou werkt dat niet. Ik wilde altijd al zo vreselijk graag dat zoiets als dit me zou overkomen, zulke sterke gevoelens hebben dat je als het ware geen keus hebt.’

Ze wilde iets zeggen, maar ze kon niet bedenken wat. Alle woorden die geschikt geweest waren lagen onbereikbaar ver weg in een verborgen hoekje, aangezien ze nooit eerder van pas gekomen waren.

‘Ik weet alleen dat ik dit gevoel nog nooit eerder heb gehad.’

Hij stond daar even naakt als zijn bekentenis. Ze stond op en liep naar hem toe, ging vlak achter zijn rug staan en stak haar armen onder de zijne door.

‘Dus laat me nooit meer alleen met een zwijgende telefoon. Ik weet niet of ik dat nog een keer aankan.’

Hij was de moedigste man die ze ooit had ontmoet.

‘Het spijt me.’

Een duizelingwekkend moment durfde ze volledig vertrouwen te voelen, te rusten in het gevoel door en door bemind te worden. Ze voelde de tranen weer opwellen, iets zwarts en hards in haar binnenste was bezig op te lossen.

Hij draaide zich om en nam haar gezicht tussen zijn handen.

‘Ik vraag maar één ding en dat is dat je eerlijk bent, dat je de waarheid zegt, zodat ik begrijp wat er aan de hand is. Als we gewoon eerlijk zijn hoeven we toch geen van beiden bang te zijn?’

Ze gaf geen antwoord.

‘Toch?’

Toen pas knikte ze.

‘Ik beloof het.’

En op dat moment meende ze het ook.

Ze zouden ’s avonds uit eten gaan. De volgende ochtend ging ze naar de cursus en ze miste hem nu al. Vier dagen. Vier dagen en vier nachten zonder zijn nabijheid.

Haar moeder was verontwaardigd geweest. Niet over de cursus als zodanig, maar over het feit dat het een aantal dagen donker zou zijn op het graf. Monika had beloofd dat ze zo snel mogelijk weer thuis zou komen. Ze zou haar zondag om drie uur halen, zodra ze terug was.

Ze stond lang te wikken en te wegen voor haar kleerkast. Eigenlijk had ze al besloten wat ze aan zou trekken, ze wist heel goed wat hij het leukst vond, maar ze wilde zich er nog een keer van overtuigen dat ze het goed deed. Toen ze langs het raam liep bleef ze bij een van de orchideeën staan en trok er een verdorde bloem uit. De andere stonden er nog steeds prachtig bij en ze bekeek de perfecte creatie. Zo waanzinnig mooi, zo volmaakt symmetrisch, zo volledig vrij van fouten en gebreken. Toch had hij haar ermee vergeleken toen hij ze in de pot voor het slaapkamerraam had zien staan, dus zo slim was hij nou ook weer niet. Een orchidee was perfect. Zij niet. Hij wist haar het gevoel te geven dat ze vanbinnen en vanbuiten uniek was. Maar alleen als hij in de buurt was en zijn blik haar die kalme overtuiging gaf. Anders werd dat andere de baas, datgene waarvan ze wist dat het in haar zat en dat geen liefde waard was. Snel en onbarmhartig nam het zijn verloren terrein weer in.

In de deuropening op weg naar buiten aarzelde ze. Als ze nu wegging zou ze precies op tijd komen. Wat zou er gebeuren als ze te laat kwam? Aardig wat te laat. Hoe geïrriteerd zou hij raken? Misschien zou hij dan inzien dat ze niet zo fantastisch was als hij dacht. Dan zou hij misschien eindelijk zijn verborgen kanten laten zien, het addertje onder het gras tonen waarvan ze zeker wist dat het er moest zitten. Laten zien dat hij alleen van haar hield zolang hij dacht dat ze perfect was. Ze schakelde haar mobieltje uit en ging op het halbankje zitten.

Ze liet hem drie kwartier wachten. Toen ze ten slotte aan kwam rennen, stond hij als een verzopen kat midden op het plein. Hij had het vertikt om de afgesproken plek te verlaten.

‘Eindelijk! Jezus wat was ik ongerust, ik dacht dat je iets was overkomen.’

Geen onvertogen woord. Geen spoor van ergernis. Hij trok haar naar zich toe en ze verborg haar gezicht tegen zijn natte jack en schaamde zich.

Maar echt overtuigd was ze niet. Diep vanbinnen niet.

Ze sliepen die nacht samen in haar huis. Toen het ochtend werd en ze bijna weg moest, bleef hij liggen en hij hield haar lang in zijn armen.

‘Ik heb uitgerekend dat je straks honderdacht uur weg bent, maar ik weet niet of ik het langer dan vijfentachtig uur red.’

Ze kroop tegen hem aan en rustte opnieuw een duizelingwekkend moment. Ditmaal wilde ze blijven. Het leven zelf voor één keer de keuze laten.

‘Je weet dat ik gauw weer thuiskom, gedreven door magnetisch heimwee.’

Hij glimlachte en drukte een kus op haar voorhoofd.

‘Maar wat je ook doet, kijk uit voor hoogspanningsleidingen.’

Ze lachte, keek op de klok en zag dat het hoog tijd was om te gaan. Ze had zo graag die vier woorden willen zeggen die zo moeilijk uit te spreken waren. In plaats daarvan raakte ze met haar lippen heel zacht zijn oor en fluisterde: ‘Ik ben zo blij dat uitgerekend ik jouw duifje ben geworden.’

En op dat moment konden ze zich beiden in hun wildste fantasie nog niet voorstellen dat de Monika die zo meteen zou vertrekken nooit meer terug zou komen.