Helene Tursten

Novemberval

Uit het Zweeds vertaald door Lia van Strien

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Den krossade tanghästen, verschenen bij Alfabeta Bokförlag AB

Published by agreement with Alfabeta Bokförlag, Stockholm, and Leonhardt & Høier Literary Agency aps, København

Oorspronkelijke tekst © Helene Tursten, 1998

Eerste Nederlandstalige uitgave © Lia van Strien en De Geus BV, Breda 2008

Deze editie © De Geus BV, Breda 2014

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Omslagillustratie © image100/Corbis

ISBN 978 90 445 2870 1

NUR 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2008.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

De pitauto was als eerste ter plaatse. De ambulance kwam een kleine vijf minuten later. De ambulancebroeders konden slechts constateren dat er voor hen niet veel te doen was. De twee agenten probeerden de sensatiebeluste toeschouwers, die opeens ongevoelig bleken voor zowel regen als storm, terug te dringen. Een van de agenten ging in de auto zitten om versterking op te roepen: ‘De OE naar de kruising Aschebergsgatan-Molinsgatan alsjeblieft. Er is er een van vier hoog gesprongen. Lijkt die beursbobo te zijn, Knäck ofzo. Zijn vrouw en zoon zijn ter plaatse, in shock. We hebben voor hen een tweede ambulance nodig. O … Von Knecht.’

Sven Andersson, inspecteur bij de recherche, stond bij zijn oude Volvo 240 en had net de sleutel in het slot gestoken toen hij een bekende vrouwenstem hoorde roepen: ‘Sven, wacht! Werk aan de winkel!’

Geërgerd draaide hij zich naar haar om en verzuchtte: ‘Wat nu weer?’

In de stem van de rechercheur klonk een zweem van sensatiebelustheid door toen ze zei: ‘Richard von Knecht is van het balkon gesprongen.’

‘Richard von Knecht? Dé Richard von Knecht?’

‘Ja. Niet te geloven. Misschien is de beurs aan het kelderen?’

‘Spring in de auto. Heb je een adres?’

De regen kwam met bakken naar beneden en Andersson moest de ruitenwissers in de hoogste stand zetten om de weg te kunnen zien. Göteborg deed zijn geuzennaam ‘Regenstad’ eer aan. Een week eerder had een halve meter sneeuw een enorme chaos veroorzaakt en de hele stad een paar dagen lam gelegd. De gevolgen zouden nog wel zichtbaar worden in hoge geboortecijfers volgend jaar augustus. Inmiddels was het een paar graden boven nul en was er geen sneeuwvlok meer te bekennen.

Rechercheur Irene Huss belde naar huis om haar twee tienerdochters te zeggen dat het laat zou worden. Na al haar jaren bij de recherche waren ze eraan gewend. Ze beloofden de hond uit te laten, hem eten te geven en de boodschap door te geven aan Krister. Die was er al net zo aan gewend. Net als elke andere dag zou hij goed voor zijn dochters koken. Binnen het gezin liep alles op rolletjes, ook zonder haar bijdrage.

Ze moest hoorbaar hebben gezucht, want inspecteur Sven Andersson keek haar vanuit zijn ooghoeken aan en vroeg: ‘Zit je iets dwars?’

‘Nee, niets. Het is triest weer. Zelfmoord is triest. Triest. Triest!’

Andersson knikte instemmend en tuurde somber door de zwarte regen, die door de rukwinden tegen de voorruit werd geslagen. Hij verbrak de stilte en vroeg: ‘Hoe wist de centrale meldkamer zo zeker dat het Richard von Knecht is die gesprongen is?’

‘Volgens de dienstdoende agent bevonden zijn vrouw en zijn zoon zich beneden op straat. Het schijnt dat zijn zoon telefonisch alarm geslagen heeft.’

‘Weet je van welke verdieping hij gevallen is?’

‘Nee, maar het was kennelijk hoog genoeg.’

Ze waren een paar minuten stil. Toen schraapte Andersson zijn keel en vroeg: ‘Weet je iets over Richard von Knecht?’

‘Niet meer dan anderen. Van adel, rijk. Gewiekst zakenman, beursspeculant en een van de bekendste vips van Göteborg. In de tv-uitzendingen van A-ekonomi wordt hij een zakengenie genoemd, maar volgens die vent van mij heeft hij gewoon enorme mazzel gehad.’

‘Is Krister tegenwoordig ook al zaken- en aandelenexpert dan?’

‘Nee. Al heeft hij wel twintig aandelen Trygg Hansa, voor niets gekregen bij hun reorganisatie van een paar jaar terug. Hij is nog steeds chef-kok bij Glady’s Corner.’

‘Dat is een goed restaurant, toch? Helemaal in, heb ik gehoord.’

‘Ach.’

Tussen de zwiepende ruitenwissers door konden ze inmiddels de blauwe zwaailichten van de uitgerukte wagens zien. De ondersteuningseenheid was gearriveerd en de mannen hadden had de plek ruim afgezet. De plaats waar het lichaam terecht was gekomen, werd belicht door het zwakke schijnsel dat door het glas van de entree van een exclusieve herenmodezaak naar buiten stroomde. Inspecteur Sven Andersson meende zich vaag te herinneren dat er in zijn jeugd een apotheek had gezeten. Al wist hij het niet helemaal zeker, want hij was in een andere wijk opgegroeid.

De deur sprong in in de hoek van het pand. Boven de deur zwol de hoek aan tot een erker. Elke verdieping had zo’n hoekerker met ramen in drie richtingen. Alleen de bovenste verdieping niet, die pronkte met een balkon dat getooid was met een torenvormig dak. Van dat balkon was Richard von Knecht naar beneden gesmakt. Andersson liet zijn blik langs de overblijfselen glijden, maar keek snel weg. Ook rechercheur Huss huiverde toen ze zag hoe Von Knecht eruitzag. Geen fraaie manier om dood te gaan, dacht ze.

Een van de mannen van de ondersteuningseenheid kwam naar hen toe gelopen. ‘De gerechtsarts kan elk moment komen.’

‘Weet je wie er komt?’ vroeg Andersson.

Hij kreeg een schouderophalen als antwoord. Met Irene Huss in zijn kielzog liep Andersson naar de geparkeerde surveillancewagen. Hij boog zich voorover naar de hoofdagent op de bestuurdersplaats.

‘Dag, inspecteur Sven Andersson, tactische recherche.’

‘Dag, Hans Stefansson van District 1. Zijn jullie nu al opgeroepen?’

‘Ja, ongewoon snel, ja. Als ik het goed begrepen heb, is er al na een kwartier contact met ons opgenomen, wat zou betekenen dat hij om zeventien uur vijfenveertig gesprongen is. Klopt dat?’

‘Nee, wij waren als eerste ter plaatse en waren hier om zeventien uur vijfendertig stipt. Hij moet hooguit vijf minuten eerder naar beneden zijn komen zeilen. Ik was samen met een collega op de Korsvägen toen de melding binnenkwam. Ik zou zeggen dat hij vrij exact om zeventien uur dertig tegen de grond is geslagen.’

Hun gesprek werd onderbroken door de aankomst van gerechtsarts Yvonne Stridner. Ze was professor forensische geneeskunde en ontegenzeggelijk een van de meest vakkundige pathologen van het land. Toch vond inspecteur Andersson het moeilijk om met haar samen te werken. Professor Stridner was namelijk een vrouw die zich terdege van haar competentie bewust was en geen enkele reden zag die onder stoelen of banken te steken. Irene Huss had meer dan eens meegemaakt dat de hypothesen van de recherche volledig overhoop waren gehaald door haar zorgvuldige pathologische uitspraken. En tot nu toe had ze altijd gelijk gehad. Maar het was niet zozeer daardoor, als wel vanwege het feit dat ze autoritair en academisch was dat Sven Andersson moeite had haar te accepteren. Irene Huss had het sterke vermoeden dat hij diep van binnen van mening was dat gerechtsarts geen passend beroep was voor een vrouw.

De witte Ford met de tekst ARTS op beide voorportieren stond langs de rand van het afgezette gebied geparkeerd. In volle glorie stapte daar de professor forensische geneeskunde uit. Ook wie geen idee had van haar beroep maakte plaats voor het vanzelfsprekende gezag dat ze uitstraalde. Haar vlammend rode haar kleurde bijzonder goed bij haar zachte, mosterdgele wollen mantel. Ze stevende op het lichaam af, deed haar mantel uit en verzocht een politieagent die vast te houden. Eronder droeg ze een schone, witte doktersjas. Ze opende de kleine tas die ze in haar hand hield, trok een paar latex handschoenen aan en ging naast de overblijfselen van Von Knecht door de knieën. De technisch rechercheurs hadden net een schijnwerper opgesteld waardoor ze beter kon zien. Ze had geen moment om zich heen gekeken. Over haar exclusieve leren schoenen had professor Stridner een paar plastic schoenbeschermers aangetrokken. Er lag al met al heel wat bloed rond het lichaam, vermengd met andere zaken en verdund met regenwater. Een brij.

Om zichzelf het idee te geven dat ze iets nuttigs deed, besloot Irene Huss een begin te maken met het ondervragen van de aanwezige dienders. De pelotoncommandant, Håkan Lund, kende ze goed. Vijftien jaar geleden waren ze samen begonnen in het toenmalige Standplaats 3, wat nu District 1 was. Lund was niet veel langer dan zij, hooguit één meter tachtig. Maar als hij niet uitkeek, zou het niet lang meer duren voor zijn omvang zijn lengte evenaarde.

De mannen van de ondersteuningseenheid hadden hun instructies gekregen. Håkan Lund wendde zich tot Irene Huss en zei opgewekt: ‘Há, die Huss! Is geweldsdelicten er nu al?’

‘Hoi! Ja, deze keer werden we al snel opgeroepen. Hoe laat waren jullie hier?’

‘We kregen net na half zes een oproep van de centrale meldkamer. “Topprioriteit! Richard von Knecht ligt dood op de hoek Molinsgatan-Aschebergsgatan!” We waren op het bureau maar zijn meteen uitgerukt.’

‘Hoe zag het er hier uit?’

‘Chaos! Stelletje aasgieren! We kwamen bijna niet door de menigte heen. Maar we hebben gebruld en gemaaid, we hebben ze kunnen terugdringen en de boel afgezet. En zoals je ziet hebben we het wat ruim genomen. Natuurlijk waren er een paar die onder de plastic stroken door wilden kruipen, maar ik heb ze recht in hun gezicht afgeblaft. Letterlijk!’

Irene Huss kon het zich levendig voorstellen. Ze vroeg snel verder: ‘Wie heeft Richard von Knecht geïdentificeerd?’

‘Zijn vrouw en zijn zoon. Toen we de menigte in liepen, stond daar een met bloed besmeurde dame met gierende uithalen te snikken. Een jongen probeerde haar te ondersteunen. Het bleken mevrouw Von Knecht en zoon Von Knecht te zijn. Voorzover ik begreep waren ze toevallig net hier op straat toen hij viel’, zei Håkan Lund meelevend.

‘Waar zijn ze nu?’

‘Ze zijn met de ambulance naar het Sahlgrenska-ziekenhuis gebracht. Maar met haar kun je de komende paar dagen niet praten en de jongen zag lijkbleek. Vlak voor ze in de ambulance stapten moest hij overgeven.’

Håkan Lund keek ernstig, maar een tel later klaarde zijn gezicht op en riep hij: ‘Weet je, ik heb een interessant persoon voor je, die zou je moeten spreken. Kom!’

Irene Huss liep achter hem aan naar de commandowagen. Met een overdreven theatrale armbeweging trok hij het ene zijportier open en zei: ‘Dit is mevrouw Eva Karlsson. Mevrouw Karlsson, dit is rechercheur Irene Huss.’

Hij richtte zich tot de kleine vrouw in een lichtgrijze trenchcoat, die als begroeting zwijgend knikte. Op haar schoot zat een bruine teckel. De hond was duidelijk een stuk minder zwijgzaam. Door het felle geblaf van de hond heen kon Irene Huss Håkan Lund horen zeggen: ‘Deze getuige was het dichtst in de buurt. Ze bevond zich ongeveer zeven meter van de plek waar Von Knecht neerkwam.’

Irene richtte zich tot de vrouw. Bevend werd haar een dunne, witte hand gereikt. Ze nam de broze en ijskoude hand voorzichtig aan. Op therapeutische toon begon ze: ‘Mevrouw Karlsson, ik zou u een paar vragen willen stellen over de tragische gebeurtenis waarvan u hier vanavond getuige bent geweest …’

‘Afschuwelijk! Ik ben bijna zevenenzeventig jaar oud en iets gruwelijkers heb ik van mijn leven niet meegemaakt! Iemand vlak voor je voeten te pletter moeten zien vallen! Hij viel bijna boven op Snoopy!’

Een dunne, witte vinger wees verwijtend naar de restanten van Richard von Knecht. Irene Huss gaf het meteen op. De oude dame kon beter naar huis worden gebracht en later nog eens ondervraagd.

Even verderop, bij het lichaam, was Yvonne Stridner haar spullen aan het pakken. In een geroutineerde beweging stroopte ze de latex handschoenen van haar vingers, trok haar doktersjas uit en stopte alles in haar tas. De plastic beschermers om haar voeten had ze al afgedaan. Zonder hem aan te kijken, strekte Stridner met een koninklijk gebaar een arm uit naar de jonge agent die meer dan een kwartier lang geduldig haar mantel had vastgehouden. Nu pas leek het tot haar door te dringen dat er mensen om haar heen stonden. Luid zei ze: ‘Is hier iemand van geweldsdelicten?’

Anderssons schouders zakten naar beneden, hij zuchtte en sjokte naar haar toe.

‘Aha, Andersson. Kom eens kijken. Stap niet in het bloed’, zei de patholoog.

Irene Huss sloop achter haar baas aan. Stridner had een pen uit het voorste vak van haar tas gepakt. Vlug trok ze aan het ene uiteinde en toverde een meterlange aanwijsstok tevoorschijn. Het was net iets voor Yvonne Stridner om met een aanwijsstok in haar tas rond te lopen. Op docerende toon zei ze: ‘Kijk daar, op de bovenkant van zijn rechterhand. Ik heb zijn hand wat gedraaid zodat het licht erop valt. Zien jullie het?’ Ze wees met haar dunne stok. De beide rechercheurs zagen het. Dwars over de rug van de hand liep een scherpe inkeping. Hij was niet zo dun als de snee van een mes, maar overduidelijk veroorzaakt door een relatief scherp voorwerp.

‘Kan hij die niet hebben opgelopen bij zijn val?’ waagde Andersson te vragen.

‘Nee. Te afgetekend. De verwonding is toegebracht met een instrument of een provisorisch wapen. Aangezien ik Von Knecht ken … heb gekend … raakt deze zaak me persoonlijk. Eigenlijk geef ik morgen de hele ochtend college, maar ik zal ervoor zorgen dat ik deze obductie zelf kan doen. Ik begin om uiterlijk acht uur en laat na elven van mij horen.’

‘Je kunt niet vanavond alvast een blik op hem werpen?’ Andersson keek haar zonder al te veel hoop aan.

Met haar vingertoppen schikte Stridner haar volle rode haardos. Tijdens haar primaire onderzoek was haar kapsel behoorlijk nat geworden. ‘Niet nodig, Andersson. Dit is naar alle waarschijnlijkheid moord’, antwoordde ze kortaf.

Irene Huss betrapte zichzelf erop dat ze de patholoog sceptisch aankeek. Ze voelde woede in zich opkomen, want bij de meeste mensen stimuleert een denigrerende houding de adrenalineaanmaak. Bits mengde ze zich in het gesprek: ‘Wacht eens even! Waar baseer je dat op? En waar kende je Von Knecht van?’

Stridner keek haar verrast aan, alsof ze pas nu merkte dat er nog iemand aanwezig was. Sven Andersson mompelde verklarend Irene Huss’ naam en functie. Voordat Stridner antwoord kon geven, kwamen er een paar ambulancebroeders op hen af om te vragen of ze het lichaam al naar pathologie konden brengen. De gerechtsarts knikte. Ze gebaarde naar het portiek.

‘Laten we daar gaan staan, dan staan we niet in de weg. En niet in de regen.’

Gedrieën liepen ze naar het portiek, een solide deur waarvan de bovenste helft uit mooi geslepen vensterglas bestond. Er hingen geen naambordjes van wie achter deze deur woonden, er was alleen maar een deurcodetelefoon. Je moest de code kennen om überhaupt met de bewoners contact te kunnen leggen.

Yvonne Stridner stak zonder omwegen van wal: ‘We kenden elkaar niet heel goed, Von Knecht en ik. Hij zeilde nog al eens met mijn man. Of beter gezegd: mijn ex-man. Mijn huidige man kent de hele familie Von Knecht niet eens.’

Stridner was getrouwd, twee keer zelfs. De woede van Irene Huss maakte plaats voor verwondering.

Onwetend van de verbazing van de rechercheur, vervolgde de professor: ‘Ik denk dat ik Richard en zijn vrouw zo’n vijftien jaar geleden voor het laatst gezien heb. Maar ik ben ervan overtuigd dat Richard nooit, maar dan ook nooit, van een vijfentwintig meter hoog balkon zou springen! Ook al zou hij zelfmoord willen plegen. Hij had namelijk hoogtevrees. Als er in de mast een schoot of iets van het lopend want in de knoop raakte, klom hij liever niet zelf omhoog om het te verhelpen.’

‘Waar kende je ex-man Richard von Knecht van?’ Opnieuw kwam de vraag van Irene Huss. Yvonne Stridner keek haar fel aan, maar knikte, alsof ze begreep waarom de vraag moest worden gesteld.

‘Ze zaten tijdens hun middelbareschooltijd in hetzelfde vriendengroepje. Dat is door de jaren heen door dik en dun bij elkaar gebleven. In de loop der jaren breidde de groep zich uit met verschillende vriendinnetjes en echtgenotes. We mochten elk jaar mee naar het lentebal en het oudejaarsfeest. Behalve dat stonden wij meiden er eerlijk gezegd nogal buiten. Het was net een herenclub, of een orde.’

‘Hoeveel jaar ben je met de Von Knechts omgegaan?’

‘Tore en ik zijn nog geen vier jaar getrouwd geweest. Ik heb ze misschien tien keer ontmoet. Maar dat is, zoals ik al zei, vijftien jaar geleden. Met de echtscheiding kwam ook een einde aan de contacten met de kring rond Von Knecht.’

Irene Huss zag dat de professor af en toe een blik op haar elegante horloge wierp en ze wist dat ze moest opschieten met haar laatste, belangrijke vraag. Snel vroeg ze: ‘Wie maakten er deel uit van die herenclub?’

Nu leek Yvonne Stridner geërgerd. Misschien vond ze dat ze te mededeelzaam was geweest. ‘Enkele inmiddels zeer vooraanstaande mannen’, zei ze stuurs. Ze dacht even na, toen klaarde haar gezicht op. ‘Weet je wat? Ik maak een lijst van wie er deel uitmaakte van de groep. Jullie krijgen hem morgen bij het voorlopige obductierapport.’ Toen snelde ze naar haar witte Ford Escort.

Irene Huss keek haar na en zei: ‘Eigenlijk is ze gewoon heel menselijk.’

Sven Andersson snoof: ‘Zij, menselijk! Ze heeft het gevoelsleven van een graafmachine!’

Rechercheur Huss grinnikte en constateerde voor de zoveelste keer dat inspecteur Andersson niet erg vergevingsgezind was. Ze draaide zich om en keek peinzend naar de deur.

‘De vraag is hoe we hier binnenkomen. Zonder code of sleutels is dit je reinste Fort Knox’, constateerde ze.

Andersson leek het niet te hebben gehoord, hij was in een gedachtevol zwijgen verzonken. Uiteindelijk haalde hij diep adem en zei: ‘Het duurt wel even voor de wachtcommandant de officier van justitie te pakken heeft en toestemming krijgt voor huiszoeking. En al die tijd kan ik hier fijn op die toestemming en een slotenmaker staan wachten. Wat mij betreft mag de wachtkamer aan het telefoonnummer proberen te komen van iemand die hier woont en ons binnen zou kunnen laten. Misschien kun jij naar het Sahlgrenska gaan om te zien hoe mevrouw en haar zoon het maken? Probeer vooral om de sleutel van mevrouw te leen te krijgen zodat we hun werkelijk prachtige buitendeur niet hoeven te bewerken.’ De vermoeide en verbitterde bijklank liet doorschemeren dat Sven Andersson waarschijnlijk meer was geraakt dan hij wilde toegeven.

‘Oké, ik ga langs de spoedeisende hulp. De autosleutels alsjeblieft.’ Irene stak haar hand uit en kreeg de warm aanvoelende sleutels. Ze liep weg naar de oude Volvo.

Zoals altijd was het een crime om te parkeren, ook al liep het bezoekuur van die avond ten einde. Huss liet haar politiekaart aan de bewaking zien en kreeg toestemming om het terrein op te rijden. Dat lukte niet altijd als je in burger kwam en niet iemand bij je had die moest worden opgelapt.

Omdat het een gewone dinsdagavond was en nog relatief vroeg, was het rustig op de grote afdeling spoedeisende hulp. Irene ging naar de teampost en zag een blonde verpleegkundige aan de telefoon zitten. Ze hadden elkaar tijdens hun diensten al een paar keer eerder ontmoet. Hij zwaaide vrolijk als teken van herkenning en gebaarde dat het gesprek bijna klaar was.

Irene Huss keek om zich heen. Om de hoek van de teampost lag een oudere man op een brancard. Zijn gelaatskleur was akelig grauw, zijn lippen waren nauwelijks zichtbaar in zijn bleke gezicht. Hij lag met gesloten ogen en leek zich niet bewust van zijn omgeving. Op een stoel ernaast zat een kleine, mollige vrouw die hem onophoudelijk over zijn arm streelde. Ze snikte zachtjes, maar zei niets tegen hem. Verderop bij de wachtkamer zat een jongeman met flink wat bebloed keukenpapier om zijn hand gewikkeld. Een ouder heerschap, dat Huss herkende van het dronkemansbankje in het Brunnspark, lag luidruchtig op een brancard te snurken. Heel erg was hij er niet aan toe, want het bloed rond de jaap in zijn voorhoofd was al aan het stollen. Een jonge vrouw zat verstijfd op haar stoel voor zich uit te staren. Afgezien van het gesnurk was het haast vredig op de afdeling.

Verpleegkundige Roland was klaar met zijn gesprek en wenkte Huss van de gang naar binnen met een vrolijk: ‘Há, Irene! Dat is lang geleden! Ik kan wel raden waarvoor je hier bent.’

‘Hoi! Heb je mevrouw Von Knecht en haar zoon gezien?’

‘Zeker, ik moest met die kerels van de ambulance mee naar buiten. Ze hadden zo’n vermoeden dat ze haar net zo goed meteen naar psychiatrie konden brengen. En gezien haar toestand was ik het helemaal met ze eens.’

‘Hoe leek haar zoon?’

‘Hij staarde alleen maar recht voor zich uit. Ook hij heeft natuurlijk een enorme klap gekregen. Zullen we snel een bakkie doen voordat je de hoek om gaat? Ja, vat me gerust verkeerd op.’

Roland maakte een uitnodigend gebaar naar de personeelsruimte. Irene Huss voelde hoe haar lijf om koffie schreeuwde, maar ze bedankte. De tijd tikte door. Ze was net op weg naar de uitgang toen een zonderlinge figuur naar binnen kwam lopen. Hij was lang en ongelofelijk mager. Zijn muiskleurige haar was dun en hing in slierten op de rug van zijn leren jas. Aan zijn voeten droeg hij een paar onbeschrijfelijk smerige, kapotte gympen en zijn spijkerbroek was mogelijk nog viezer. De dijbeenlange leren jas had een jarenzestigsnit en was vermoedelijk bij de kringloopwinkel gekocht of uit een container van een zolderopruiming geplukt. Maar het was niet om zijn aftandse en gedateerde kleding dat Irene Huss een noodstop maakte.

Zijn huid was zo geel dat er een zweem groen in doorschemerde. De jongen had zonder twijfel geelzucht in een vergevorderd stadium. Zonder een woord te zeggen liet hij zijn jas openvallen. De voorkant van zijn T-shirt was volkomen doordrenkt met bloed. De starre pupillen, omringd met zwavelgeel oogwit, keken de rechercheur strak aan. Hij pakte de onderkant van zijn T-shirt vast en trok het omhoog.

Toen schreeuwde Irene Huss: ‘Roland!! Snel! Roland!’

De verpleegkundige stak zijn hoofd om de hoek van de post. Na meer dan tien dienstjaren op de spoedeisende hulp kostte het hem geen enkele moeite om de situatie snel te beoordelen.

‘Dat is verdomme een stuk darm, wat daar uit die buik hangt!’ Hij dook als een haas de post weer in. Huss hoorde hem opgewonden in de intercom schreeuwen: ‘… messteek in de buik. Een wandelende hiv en hepatitis …!’

Als een pijl vloog hij weer naar buiten. In volle vaart trok hij een geel beschermingsschort en latex handschoenen aan en zette een veiligheidsbril op. Juist op het moment dat hij bij de met een mes bewerkte man aankwam, begon die met zijn ogen te rollen en zakte in elkaar.

Vanuit de gang klonken voetstappen die snel dichterbij kwamen. Het personeel van de spoedeisende hulp kwam in de hoogste versnelling aangerend en probeerde zich ondertussen in veiligheidskleding te wurmen.

Met een voorzichtig omtrekkende beweging glipte de rechercheur het natte novemberdonker in. Het was een verademing om de kou in te stappen. De wind was afgenomen en de regen hing als een ijsnevel in de lucht. Ze liep naar haar auto en reed dwars over het hele ziekenhuisterrein.

De crisisafdeling van psychiatrie was natuurlijk op slot. Irene Huss moest aanbellen. Een lange, gespierde verpleegkundige in wit uniform kwam opendoen. Hij torende in de deuropening die hij met zijn schouders bijna volledig opvulde. Zijn gelaatstrekken waren zuiver en krachtig en hij had een erg donkere huid. Een Indiër misschien? Hij was zeker tien jaar jonger dan zij, maar een van de mooiste mannen die ze ooit had gezien.

‘Hallo, zeg het maar.’

Hij had een diepe en prettige stem, geen accent.

‘Hallo, rechercheur Irene Huss, tactische recherche. Ik zou de zoon van Richard von Knecht graag even spreken. Nee, geen verhoor, zeker niet. Ik weet dat hij met zijn moeder is meegekomen hierheen, eerder vanavond. We hebben zijn hulp ergens bij nodig. De ambulance was al vertrokken toen we op de plaats van het ongeval aankwamen.’

Irene Huss liet haar politiekaart zien. De verpleegkundige, die volgens zijn naamplaatje Thomas heette, knikte glimlachend. Ze liep achter hem aan naar de kleine, krappe wachtkamer. Hij draaide zich naar haar om en zei zacht: ‘Ze zijn meteen naar een onderzoekskamer gebracht. Neem plaats als je wilt, dan zal ik tegen Henrik von Knecht zeggen dat je hem wilt spreken.’

Voor hij zich omdraaide zond hij haar opnieuw een fantastische glimlach toe. Irene zag zijn brede rug door de gang verdwijnen. Hij klopte op een deur en deed die open. Vanuit de kamer klonk gehuil en gesnotter. De verpleegkundige bleef nog geen minuut binnen. Toen hij weer naar buiten kwam, had hij een bleke man van in de dertig bij zich. Op de lichtbeige ulster van de man waren bloedvlekken te zien, vooral op de mouwen en ter hoogte van zijn borst.

Er klonk luid gejammer vanuit de onderzoekskamer.

‘Ga niet weg, Henrik. Laat me hier niet alleen!’

Henrik von Knecht sloot de deur en leunde er even met zijn voorhoofd tegenaan. Snel rechtte hij zijn rug, haalde diep adem en liep achter de verpleegkundige aan. Ze waren bijna even lang. Maar de donkere verpleegkundige had een krachtige en warme uitstraling terwijl die van Henrik von Knecht precies het tegenovergestelde was. Hij was weliswaar lang, maar hij had een ietwat kromme rug. De exclusieve ulster slobberde om zijn magere ledematen. Zijn blonde haar was dun op de kruin. Om dat te verbloemen, had hij zijn lange lokken achterover gekamd. Eigenlijk had hij een mooi gezicht, maar nu had het scherpe trekken en door zijn bleekheid en de lichte ulster zag hij er merkwaardig verlopen uit.

Hij liep op Irene af. Zijn stem klonk strak en rasperig, toen hij afwachtend zei: ‘Ja, zegt u het maar.’

‘Mijn naam is rechercheur Irene Huss. Wij zouden erg dankbaar zijn als jullie ons ergens mee zou willen helpen.’

‘Waarmee?’

‘We zouden graag de sleutel van het appartement van je ouders lenen.’

Hij reageerde alsof ze hem een fikse oorvijg had gegeven. ‘De sleutel? Hoezo?’

‘Om huiszoeking te kunnen doen zonder een slotenmaker te laten komen. Een verplicht nummer in dit soort gevallen. Het is natuurlijk prettig als we het slot niet hoeven te beschadigen. Of de deur.’

Hij leek te willen protesteren, maar vermande zich en draaide snel zich om. Over zijn schouder zei hij: ‘Mijn moeder heeft de huissleutel in haar handtas.’

Hij ging de onderzoekskamer in. Irene hoorde een geëmotioneerd gemompel van stemmen daarbinnen en luide snikken. Bijna vijf minuten later kwam Henrik von Knecht naar buiten. Zijn gezicht had van een verweerd marmeren beeld kunnen zijn. Vanuit de kamer klonk een dunne, gespannen vrouwenstem: ‘… de sleutels terug. Al zijn ze dan …’

De woordenstroom werd onderbroken toen Henrik von Knecht duidelijk hoorbaar de deur dichtdeed.

2

Tijdens de vijf minuten durende autorit zei Henrik von Knecht geen woord. Hij zat voorovergebogen, met zijn voorhoofd in zijn handen en leunde met zijn ellebogen zwaar op zijn knieën. Rechercheur Huss zei niet dat hij zijn gordel moest omdoen, maar liet hem in verdriet en stilte verzonken zitten.

Toen ze de Molinsgatan in reden, zag Irene Huss dat Andersson en de technisch rechercheurs niet de enigen waren die voor het huis van Von Knecht stonden te posten. Twee personen die haar bijzonder bekend voorkwamen, stonden weggedoken in het portiek van de herenkledingzaak. Ze reed hen voorbij en sloeg links af de Engelbrektsgatan in. Irene Huss raakte zachtjes Henrik von Knechts arm aan en hij schrok op alsof ze hem wakker maakte.

‘Waar gaan we naartoe?’ vroeg hij verward.

‘Ik wilde aan de andere kant van het blok op de Aschebergsgatan parkeren. Er staan twee persmuskieten op de hoek bij de kledingwinkel. Kunnen we via een achtertuin ofzo binnenkomen, dat we de deur voor de anderen van binnenuit opendoen? Dan bespaar je jezelf die hyena’s’, zei Irene Huss.

Zijn gezicht kreeg een gespannen uitdrukking en hij leek opeens klaarwakker. ‘Parkeer hier rechts, bij de Erik Dahlbergtrappen. Neem een van de twee buitenste plaatsen’, commandeerde hij.

Ze hadden geluk, een van de plaatsen was vrij. Irene Huss bekeek de met bloed besmeurde lichte ulster. Ze vroeg hem even te blijven zitten terwijl ze naar de kofferbak liep. Daar had ze een oude, blauwe Helly Hansen-trui met olievlekken liggen, en de zwarte baseballpet van haar dochter, bestikt met de letters NY. Ze gaf hem de kledingstukken en zei: ‘Doe je jas uit en trek dit aan.’

Zonder ook maar iets te laten merken van wat hij van zijn vermomming vond, verkleedde hij zich snel.

In stevig tempo liepen ze de zebra over. Dit was een cruciaal moment. Ze moest zichzelf ertoe dwingen om geen blik op de hoek vijftig meter verderop te werpen. Met geveinsde kalmte liepen ze nog twintig, dertig meter door. Henrik von Knecht bleef voor een massieve houten deur staan, haalde de sleutelbos uit zijn op maat gemaakte pantalon en opende de deur. Een van de fotografen keek om het hoekje, maar de contrasterende kleding van Von Knecht riep geen reactie op.

Ze glipten door de deur naar binnen en kwamen in een gecombineerde fietsenstalling-afvalhok terecht, die bestond uit een doorloop van ongeveer twintig meter lang, met aan beide uiteinden afgesloten deuren. Bij de deur naar de straat stonden vijf groene afvalbakken.

Snel liepen ze door de ruimte naar de achterdeur, draaiden die van het slot en stapten een kleine, vierkante binnenplaats op. Deze werd gedomineerd door een grote boom in het midden ervan, belicht door een ouderwetse straatlantaarn. Langs de huismuren lagen borders. In elke muur zat een kleine deur met glas en elke deur werd belicht door forse buitenlampen. Henrik von Knecht liep zonder enige aarzeling naar de linkerdeur, draaide die van het slot en hield hem open voor Irene Huss. Hij stak zijn hand uit naar de rood oplichtende schakelaar om de verlichting in het trappenhuis aan te doen.

‘Niet doen! Dan zien die krantenmannen dat er iets gaande is’, beet Irene Huss hem toe.

Ze haalde een kleine, sterke zaklamp uit de zak van haar glimmende jack. Met de lichtbundel omlaag gericht liep ze de vijf smalle traptreden op. Door een lage deuropening stapten ze een groot trappenhuis in. In de lichtkegel glansden de verschillende kleuren marmer van de vloer. Rechts van haar ontwaarde ze licht dat door een liftraam scheen. Ze deed haar zaklamp uit en liep naar de entreetrap, die naar de lagergelegen buitendeur leidde. Toen ze ter hoogte van de liftdeur stond, zag ze de bovenste helft van het mooi geslepen vensterglas in de deur. Ze deed een paar stappen naar voren en ving een glimp op van de hoofden van de inspecteur en de technici. Voorzichtig sloop ze naar de ene kant van de brede trap, pakte de bewerkte trapleuning vast en sloop stil de tien traptreden naar de deur af. Op haar tenen liep ze over de zachte deurmat, rukte de deur achter haar collega’s open en snauwde goed hoorbaar: ‘Snel! Naar binnen voor de paparazzi komen!’

‘Snel? Mag jij vertellen hoe; ik schrik me helemaal lam!’ zei technisch rechercheur Svante Malm.

Andersson beweerde later dat hij van zijn leven nog niet zo dicht bij een hartverlamming was geweest.

Ze glipten door de deur naar binnen voordat de krantenjongens op de hoek doorkregen wat er aan de hand was. Irene Huss deed het licht in het trappenhuis aan. De inspecteur knipperde woedend met zijn ogen en zei nors: ‘Wat heeft dit te betekenen?’

Irene Huss gaf geen antwoord, maar keek vol bewondering naar de muren van het trappenhuis. De muurschilderingen waren prachtig, met spelende kinderen tussen bosanemonen en de Lente die kwam aangevlogen in een wagen getrokken door exotische vlinders. Alles was uitgevoerd in lichte, voorjaarszachte pasteltinten. Op de tegenoverliggende muur werd volop midzomer gevierd in beduidend rijkere, weelderiger kleuren. Kinderen en volwassenen dansten in de zomerse avondschemering en de speelman fiedelde er vrolijk op los. Zijn gezicht glom van het zweet en in zijn ogen glinsterde het speelplezier.

‘Carl Larsson heeft de schilderingen gemaakt, rond 1890.’

Alle rechercheurs keken naar de trap, waar de droge stem vandaan was gekomen. Henrik von Knecht zag er bizar uit in zijn vermomming. Hij keek neer op de vier rechercheurs en knikte naar Irene voor hij vervolgde: ‘Rechercheur Huss was zo vriendelijk mij voorbij het journaille te sluizen. Zullen we naar boven gaan?’

Hij gebaarde naar de liftdeur. De rechercheurs liepen op een drafje de trappen op en persten zich de minimale lift in. MAXIMAAL VIJF PERSONEN liet een messingplaatje weten. Irene Huss hoopte van harte dat het vijf volgroeide volwassenen gold. Ze gebruikte het moment om Henrik von Knecht en haar collega’s, inspecteur Andersson en technisch rechercheurs Svante Malm en Per Svensson, aan elkaar voor te stellen. Laatstgenoemde droeg de zware lichtuitrusting en diverse camera’s.

De lift bracht hen zonder problemen naar de derde verdieping. Ze stapten uit en liepen naar een grote, bewerkte dubbele deur. Een sierlijk gesmeed traliewerk in de vorm van slingerende Franse lelies bedekte de gegraveerde ruiten. Het houtsnijwerk op de onderste helft van de deuren verbeeldde springende en spelende herten. Svante Malm tuitte stil fluitend zijn lippen toen zijn oog op de pompeuze deur viel.

Irene Huss had gedacht dat Henrik von Knecht weer wat moed had opgedaan toen ze verstoppertje speelden met de pers. Maar toen ze uit de lift stapten, kreeg zijn gezicht die strakke uitdrukking weer. Andersson zag het ook.

‘Je hoeft niet mee naar binnen te gaan’, zei hij vriendelijk.

‘Jawel, ik wil mee!’ Hij gaf antwoord alsof hij een prooi besprong.

Andersson humde overrompeld: ‘Aha, oké. Maar je blijft bij ons in de buurt. Je mag niets aanraken, nergens gaan zitten, geen lamp aandoen. We zijn natuurlijk dankbaar dat je ons in het appartement kunt rondleiden. Hoe groot is het?’

‘Driehonderdvijftig vierkante meter. Het is een appartement van meerdere verdiepingen. De overige drie appartementen in dit pand zijn etagewoningen. Mijn vader kocht dit pand aan het einde van de jaren zeventig en heeft het bijzonder zorgvuldig laten renoveren. Het is uiteraard een rijksmonument’, informeerde hij.

‘Er liggen dus maar drie andere appartementen aan het hele trappenhuis?’

‘Ja.’

Terwijl ze praatten, had Andersson een paar dunne latex handschoenen aangetrokken. Met een handgebaar vroeg hij Henrik von Knecht om de sleutel. Hij kreeg die en deed de deur van het slot. Hij drukte de deurklink voorzichtig omlaag en deed de voordeur van de woning open.

‘Handen af van de schakelaars hier in de hal. Doe je zaklamp aan’, vermaande Svante Malm hen. Hij zuchtte licht en vervolgde: ‘De laser is stuk, dus ik moet het doen met de goeie ouwe poedermethode.’

Terwijl de technicus dat zei, zocht hij met de lichtkegel van zijn zaklamp naar een lichtknopje. Toen hij het gevonden had, pal naast de deur, vroeg hij Irene Huss om de zaklamp goed op de schakelaar gericht te houden. Hij blies metaalpoeder over de hele plastic schijf rond de knop. Voorzichtig streek hij met een penseel het overtollige poeder weg, drukte een dun plastic folie over het oppervlak en trok het weer weg. Een verbaasde uitdrukking gleed over zijn langwerpige gezicht.

‘Helemaal blanco. Geen jota! Iemand heeft de schakelaar met een doekje afgenomen’, zei hij verbijsterd.

‘Dat is vast waarom het hier naar Ajax ruikt’, zei Irene Huss. Ze snoof de lucht op. Ze rook nog iets. Sigaren. Dat verklaarde de kerststemming die zich onbewust van haar meester had gemaakt toen ze de hal in was gestapt. Een vleug van de Kerst uit haar jeugd. De Ajax van haar moeder en de kerstsigaren van haar vader. Ze richtte zich tot Henrik von Knecht.

‘Rookte je vader sigaar?’

‘Ja, soms. Bij feestelijke gelegenheden …’ Zijn stem doofde uit tot een fluistering. Hij moest stevig slikken, want ook hij had de geur van sigaren opgevangen. Met strakke lippen fluisterde hij tegen Irene: ‘Waarom worden er vingerafdrukken genomen?’

Irene dacht aan wat de gerechtsarts had gezegd, maar besloot dat ze de waarheid gewoon niet uit het oog moest verliezen.

‘Routine. Dat doen we altijd als we naar de plek van een plotseling sterfgeval worden geroepen’, verklaarde ze.

Hij reageerde er niet op, maar beet zijn kiezen zo stevig op elkaar dat zijn kaakspieren als keiharde kussens uitpuilden.

Svante Malm deed de lamp in de hal aan. Het plafond was zeker vier meter hoog. De hal was indrukwekkend groot en ruim. De vloer was van lichtgrijs marmer. Rechts van de deur prijkten vijf ingebouwde garderobekasten met bewerkte deuren van een donkere houtsoort. De middelste was voorzien van een ovale spiegel, die bijna de hele deur in beslag nam. Desondanks verhief zich aan de tegenoverliggende wand een van de grootste en meest geornamenteerde spiegels die Irene Huss ooit had gezien. Eronder stond een even kunstzinnig geornamenteerde en vergulde consoletafel.

Andersson richtte zich tot Henrik von Knecht. ‘Kun je ons in grote lijnen het appartement schetsen?’

‘Uiteraard. De deur naast de spiegel is van een toilet. De deur daarnaast gaat naar de keuken.’

‘En de deur tegenover de keuken, naast de garderobekasten?’

‘Die leidt naar het gastenverblijf hieronder. Daar is ook een aparte badkamer met toilet. Recht voor ons hebben we de deur naar de grote salon. Vlak achter de deur, links, is de trap naar de bovenverdieping. Daar liggen de bibliotheek, een kleinere werkkamer, sauna, slaapkamers, tv-kamer en biljartkamer. En een badkamer met wc en jacuzzi.’

Svante Malm was blijven staan voor een glad gepolijste commode met verguld beslag, geronde vormen en een geruit fineerwerk in een lichte en donkere houtsoort. Met bewondering in zijn stem zei hij: ‘Als ik zo vrij mag zijn: is dit een Haupt-commode?’

Henrik von Knecht snoof zonder het zelf in de gaten te hebben. ‘Nee, de Haupt staat in de bibliotheek. Deze heeft mijn vader in Londen gekocht. Verzekeringswaarde vijfhonderdvijftigduizend. Ook een mooi ding’, zei hij.

Daar wist geen van de rechercheurs iets op te zeggen. Andersson richtte zich tot Irene. ‘Wil jij hier met Henrik blijven wachten terwijl wij rondkijken?’ vroeg hij.

‘Ik loop graag mee. Mogelijk dat iets er anders uitziet dan gewoonlijk’, bracht Henrik von Knecht daar snel tegenin. Hij stak zijn kin vooruit en er kwam een vastberaden trek om zijn mond. Andersson nam hem onderzoekend op en knikte instemmend. Hij wendde zich tot de technisch rechercheurs. ‘We nemen eerst een kijkje op het balkon’, besloot hij.

Met z’n allen richtten ze hun schreden op de brede deuropening van de salon. Voorzichtig zetten ze een stap op het grote zachte tapijt midden in de hal. Irene kon het niet nalaten even stil te staan om het goudglanzende patroon te bewonderen, dat een mooie boom voorstelde met vogels en andere gestileerde dieren, omgeven door een wijnrankachtige slingerplant tegen een donkerblauwe achtergrond. Ze voelde dat Henrik von Knecht naar haar keek.

‘Dat is een semi-antieke Motashemi-Keshan’, zei hij met verstand van zaken.

In een flits kwam haar laatste investering op het tapijtfront voorbij, een roestbruin vloerkleed met kleine naïeve streepjesfiguren in de hoeken. De IKEA-verkoper had haar verzekerd dat het een echte, handgeknoopte Gabbeh was, voor de schappelijke prijs van tweeduizend kronen. Ze was dol op haar kleed en vond dat het van onder de salontafel de hele kamer opfleurde.

Plotseling had ze de even felle als idiote neiging om haar vloerkleed te verdedigen. Ze beet hem, scherper dan haar bedoeling was, toe: ‘Ben je een of andere museumgast ofzo?’

‘Nee, ik handel in antiquiteiten’, antwoordde hij kort.

Ze stonden in de deuropening van wat Henrik de salon noemde. Irene Huss kreeg de indruk dat ze zich in een heel grote zaal bevonden. Het straatlicht sijpelde door de ragfijne, dichtgetrokken gordijnen naar binnen. Het leek of er over de gehele breedte van de buitenmuur van plafond tot aan de vloer ramen liepen. Waarom had ze het gevoel dat ze zich in een kerk bevond?

In het licht van de zaklamp herhaalde Svante Malm de vingerafdrukprocedure op het grote schakelpaneel, met hetzelfde negatieve resultaat. Aangezien er geen afdrukken op zaten, drukte hij de lichtschakelaars in. Zware, glanzende messing kroonluchters verlichtten een grote zaal. Ze waren allemaal verrast en een beetje beduusd, maar Andersson vermande zichzelf en zei: ‘Kom op. Heeft iedereen schoenbeschermers aangetrokken?’

De trap begon meteen onder het lichtpaneel en liep langs de muur omhoog. Met Andersson aan kop liepen de technici snel de brede marmeren treden op.

Henrik drukte op het laatste knopje op het schakelpaneel en met een licht gezoem werden de dunne, champagnekleurige zijden gordijnen opzij geschoven.

Ze had zich vergist. De hoge ramen waren geen ramen, maar glazen terrasdeuren. En ze strekten zich niet uit van vloer tot plafond. De plafondhoogte bij de buitenmuur bedroeg zeker acht meter. Boven hun hoofden zat het plafond op vier meter hoogte, maar het hield een paar meter verderop abrupt op. Irene liep de ruimte in en keek om zich heen. Wat hier beneden plafond was, was natuurlijk de vloer van de bovenverdieping. Waar de vloer van de bovenverdieping ophield, liep een mooie smeedijzeren balustrade die zich evenwijdig aan twee zijden van het vertrek uitstrekte. Hoog boven haar hoofd welfde een gestuukt plafond. Geen wonder dat ze het gevoel had gehad dat ze in een kerk was! Aan het plafond hingen drie kolossale kroonluchters. Het vertrek was langwerpig, maar oogde smaller dan het was door een rij marmeren pilaren die de vloer van de bovenverdieping ondersteunden. Haar collega’s liepen met doelbewuste passen langs de balustrade naar het balkon in de hoek van de grote, open bibliotheek. Irene ging terug naar Henrik en zwijgend liepen ze samen de brede trap op.

Op de bovenverdieping was de geur van sigaren duidelijk aanwezig. Ze liepen langs de balustrade naar de ruime bibliotheek. Aan haar linkerhand zag Irene een hal en een gang met meerdere deuren. Hier lagen de overige kamers en de sauna, begreep ze. De sauna … Ze hield haar pas in en bleef stilstaan. Nu rook ze ook wat de ondertoon van de sigarenlucht was.

Ze haalde diep adem en keek naar Henrik.

‘Ruik je het ook?’

Hij snoof de lucht op en knikte. ‘Eucalyptus. Mijn vader heeft in de sauna gezeten. Dat verklaart waarom hij zijn ochtendjas aanhad’, antwoordde hij met licht trillende stem.

Even flitste de aanblik voorbij: de te pletter geslagen Richard von Knecht in een dikke ochtendjas van bordeauxrode badstof, de blote benen in een verwrongen houding, wit in de straal van de schijnwerpers, en de bruine, leren pantoffels een paar meter van het lichaam. Ze huiverde en concentreerde zich op haar collega’s verderop bij de balkondeur. De drie mannen stonden zwijgend voor de gesloten deur. Langzaam draaide Andersson zich om en zei ernstig tegen Henrik von Knecht: ‘Ik moet je er helaas op voorbereiden dat een aantal dingen erop wijst dat je vader om het leven gebracht is. De balkondeur is van binnenuit op slot gedaan, de sleutel steekt in het slot en de knip zit omlaag. En aan de buitenkant zit geen deurklink.’

Dat was meer dan Henrik von Knecht kon hebben. Hij zakte voor de balkondeuren op zijn knieën en begon met zijn handen voor zijn ogen te snikken, stil en droog. Irene belde om een dienstauto die kon helpen om hem en zijn witte Mercedes naar huis te brengen.

Voordat de surveillanceauto kwam, vroeg Irene Huss of hij wilde proberen een paar vragen te beantwoorden. Hij knikte bevestigend. Ze begon neutraal: ‘Waar woon je?’

‘In Örgryte. Aan de Långåsliden.’

‘Is er iemand die vannacht bij je kan zijn of wil je dat we met iemand contact opnemen?’

‘Mijn vrouw is thuis.’

‘O.’

Irene hoorde zelf hoe dom dat klonk, maar ze was hoogst verbaasd dat Henrik von Knecht een vrouw had. Snel probeerde het te verdoezelen: ‘Weet je vrouw al wat hier vanavond gebeurd is?’

Hij schudde zijn hoofd, zonder zijn handen voor zijn gezicht weg te halen.

‘Als ik het goed begrepen heb, waren jij en je moeder je op straat op het moment dat je vader viel. Jullie stapten uit een auto, klopt dat?’ ging ze verder.

Hij bleef een tijdlang zitten zoals hij zat. Irene begon zich af te vragen of hij überhaupt besefte dat haar opmerking als vraag bedoeld was. Ze was net van plan om het nog eens in andere woorden te proberen, toen hij zijn handen weghaalde en haar recht aankeek. Opnieuw zag ze het stijve masker. Hoewel zijn ogen zichtbaar glansden, lag er onder het oppervlak van tranen een ijskorst. Met een vermoeid gebaar streek hij over zijn gezicht.

‘Sorry … Wat vroeg je?’

Irene herhaalde haar vraag. Hij haalde diep adem voordat hij antwoord gaf: ‘We parkeerden net om de hoek, op de Aschebergsgatan. Ik zag niet dat er iets gebeurd was, maar haastte me naar de andere kant van de auto om het portier voor mijn moeder open te houden. Toen hoorde ik een gil. Ik zag dat er … iets op … de grond lag en dat er mensen naartoe holden. Mijn moeder rende erheen. Ze begon te gillen. Ik belde de politie met mijn mobiel. Ja, de rest is bekend.’

‘Waar waren jij en je moeder geweest?’

‘We hadden afgesproken om elkaar op het vliegveld Landvetter te ontmoeten. Zij kwam met een vlucht uit Stockholm, die een kwartier voor de mijne, uit Londen, landde. Het was puur toeval dat onze vluchten samenvielen. We kwamen er afgelopen zaterdag achter, toen we hier een feest hadden. Mijn vader en moeder vierden hun dertigjarig huwelijk …’

Hij moest slikken en zweeg. Irene Huss realiseerde zich dat hij niet veel meer aankon.

‘Ik vrees dat we morgen nog even verder moeten praten. Wil je dat we bij je thuis langskomen of kom je naar het politiebureau?’

‘Ik kom wel naar het politiebureau.’

‘Wat denk je van elf uur? Neem je vrouw mee.’

‘We zullen proberen rond elf uur te komen.’

‘Het wordt tijd dat we naar beneden gaan. De mannen van de surveillanceauto kunnen niet naar binnen, zoals je weet’, zei ze vriendelijk.

Ze ging met hem mee in de lift naar beneden. Hij mompelde een bedankje en verdween in het donker tussen de beide surveillanten.

Irene Huss kon het niet laten om even te blijven staan om de knap gelegde marmeren vloer te bewonderen. Het motief stelde een zwarte zwaan voor, omgeven door witte en roze lelies. Het was de mooiste vloer die ze ooit had gezien. En het werd er natuurlijk niet minder op met de Carl Larssons als extraatje op de muren van het trappenhuis.

Tijdens al die jaren bij de politie was ze in honderden trappenhuizen geweest. De meeste daarvan waren deprimerend aftands, met een pisgeur en een etenswalm die als het traangas van de voorsteden de bezoekers in het gezicht sloegen. De muren waren kapot gerepareerd en de graffiti knalde je met ‘lul’, ‘negers opzouten’, ‘Kilroy was here’ en andere opbeurende teksten tegemoet. Smerige trappen en kapotgetrapte buitendeuren waren gebruikelijke ingrediënten. De politie heeft in dienstverband zelden iets te zoeken in trappenhuizen met ingelegd marmer op de vloer en muurschilderingen van Carl Larsson.

De balkondeur stond open en de technici waren bezig de sporen veilig te stellen. Een daarvan was, heel tastbaar, een vleesbijl. Niet een van slagersformaat, eerder een kleinere keukenvariant.

‘Die lag op de vloer van het balkon, helemaal tegen de muur. Hij lag overdekt, dus we zullen er zeker wat interessants op vinden’, zei Andersson.

De inspecteur was meer opgewonden dan hij wilde laten blijken. Op zijn wangen vlamde een stevige blos. Zachtjes zei Irene: ‘Gaat het? Ik bedoel … je bloeddruk?’

‘Hoe kom je dáár nou weer bij?’ Andersson was uit het lood geslagen en leek geïrriteerd. Niemand wordt graag herinnerd aan beginnende ouderdomskwaaltjes. Een te hoge bloeddruk was een van de zijne. De technici keken verbaasd op van hun werk. Met de nodige moeite riep Andersson zichzelf tot de orde en dwong zich zijn stemgeluid terug te schroeven.

‘De sauna is gebruikt. Ik kreeg het warm toen ik er een kijkje nam’, zei hij, maar hij kon er niet eens zichzelf mee overtuigen.

Irene besloot de gevoelige vraag over de bloeddruk van haar baas te laten voor wat hij was.

‘Stond het aggregaat nog steeds aan?’

‘Nee, het was uit. En hier hebben we de verklaring voor de sigarenlucht.’ Andersson wees naar de grauwe askegel van een sigaar in een blauwe kristallen asbak, die op een rooktafel met een rond koperen blad stond. Naast de asbak stond een laag whiskyglas met een kleine amberkleurige druppel op de bodem. De rooktafel functioneerde als bijzettafeltje tussen de twee in een hoek geplaatste banken. Het wijnrode zachte leer bood een uitnodigende aanblik. Een van de banken stond met de rug naar de smeedijzeren balustrade en met de korte kant naar de balkondeur. Voor het grote raam troonde een oorfauteuil van hetzelfde leer als de banken. De halogeenleeslamp ernaast deed nog het meest denken aan een vleesetende plant van messing. De tweede bank stond tegenover de balkondeur, met de rug naar de trap en de gang met de slaapkamers. De plaats van de asbak en het whiskyglas wees erop dat Richard von Knecht op de laatstgenoemde bank had gezeten.

Bedachtzaam bekeek Andersson het toneel. ‘Waarom zat hij op de bank en niet in de luie stoel?’ vroeg hij.

‘Kijk eens naar de boxen. De ene staat in de hoek en de andere aan de andere kant van de balkondeur. Waarschijnlijk is het geluid op deze bank het best’, antwoordde Irene Huss.

Ze liep naar de cd-speler, die in een van de boekenkasten achter rookkleurige glasdeuren verborgen was. Met een pen prikte ze voorzichtig op een knop en de cd gleed eruit. Zonder hem aan te raken, las ze hardop: ‘The Best of Glenn Miller. Dus hier zit Richard von Knecht, fris van de sauna, rookt een goede sigaar, drinkt een borrel en luistert naar Glenn Miller. En dan zou hij ineens opspringen, zich met de vleesbijl op zijn hand slaan en zich van het balkon storten! Dat klinkt niet erg aannemelijk. Stridner heeft gelijk, het was geen zelfmoord.’

‘Vergeet niet dat de balkondeur van binnen op slot was gedaan en dat de sleutel erin zat.’

‘De vraag is wat er gebeurd is.’

‘Daar krijgen we nou voor betaald, om daar achter te komen’, zei Andersson droog. Hij keerde zich naar de deuropening en vroeg met stemverheffing: ‘Svante, ligt er veel bloed op het balkon?’

Svante Malm stak zijn sproetige paardenhoofd naar binnen.

‘Nee, tot nu toe hebben we niets gezien. Mogelijk dat er wat spetters liggen, maar niets wat direct in het oog springt.’

‘Waarschijnlijk werd hij niet op het balkon met de vleesbijl neergeslagen, maar daadwerkelijk over de balustrade geduwd. Het zou toch raar zijn als hij niet schreeuwde? Heeft iemand gehoord of hij een kreet slaakte voordat hij die smak maakte?’ vroeg Andersson.

Irene dacht aan de kleine dame met het hondje.

‘Het lijkt er niet op. Ik heb de belangrijkste getuige gesproken, een oudere dame met een teckel. Ze was erg ontdaan omdat Von Knecht bijna op haar hondje terecht was gekomen, maar ze zei niets over een schreeuw. Dat zou ze toch genoemd moeten hebben als hij tijdens zijn val geschreeuwd had. Maar ze was natuurlijk geschrokken. Ik hoor haar morgen.’

‘Oké. Laten we verder kijken.’

In de bibliotheek domineerden hoge, in de muur verankerde boekenkasten. Ze liepen van vloer tot plafond en hadden glazen deuren. Midden in de grote kamer bevond zich een zithoek. Een kleiner leeszitje in een hoek bestond uit een glazen tafel en twee oorfauteuils, van hetzelfde leer en design als de zithoek. Rond het grote raam en tussen het raam en de balkondeuren stonden geen boekenkasten. In plaats daarvan hing aan die muren moderne kunst. Onder een olieverfschilderij waar de kleuren vanaf spatten en dat het groene hoofd van een geelogig monster voorstelde, troonde de commode die Haupt heette. Het mocht de naam commode nauwelijks dragen, het was eerder een secretaire op hoge, bewerkte poten. Onder het blad zaten drie lades op een rij en erboven welfde een geraffineerde rolklep. De Haupt was een teleurstelling, de commode in de hal was pompeuzer. Maar als Irene de reactie van Svante Malm goed begreep, was dat niet wat de waarde ervan bepaalde. Aan de andere kant van het raam hingen twee schilderijen die zelfs Andersson met zijn ongetrainde ogen kon herleiden tot Picasso. De handtekeningen waren namelijk duidelijk zichtbaar.

‘Kubistische stijl. Ik herken het van de opsporingsberichten over de schilderijen die uit het Moderna Museet gestolen waren. Niets zit waar het hoort te zitten. Hoe kun je nou twee ogen zien als je van opzij tegen de neus aankijkt?’ zei Andersson. Hij bekeek de twee schilderijen met een kritische blik. Ze waren beduidend kleiner dan het monsterschilderij, maar vast aanmerkelijk duurder.

‘We doen een rondje. En we beloven niets aan te raken en alleen onze zaklampen te gebruiken.’ Dat laatste zei hij tegen Svante Malm, wiens tronie weer in de deuropening was verschenen.

Ze liepen naar de gang van de bovenverdieping, waaraan de overige kamers lagen. De eerste kamer bleek de studeerkamer te zijn, nauwelijks kleiner dan een normale woonkamer. In de lichtkegel werden boekenplanken met boeken en ordners zichtbaar, een kleine zithoek, een groot bureau en een aparte computertafel.

Het zag er allemaal keurig uit. Andersson hield zijn zaklamp stil op een ingelijst affiche boven het bureau. Er stond een balletdanseres op in een kuitlange jurk van tule. Ze had een pose ingenomen waarbij ze haar ene been schuin naar voren had opgetild en haar armen en bovenlichaam eroverheen strekte. Grote letters kondigden aan: DE NOTENKRAKER. OP MUZIEK VAN TSJAIKOVSKI IN DE ORIGINELE CHOREOGRAFIE VAN L. IVANOV. Verbaasd zei Andersson: ‘Was Von Knecht een liefhebber van ballet?’

Irene liep nieuwsgierig naar voren en las in het schijnsel van de lichtbundel: ‘“Het Stora Teatern in Göteborg viert het 75-jarig jubileum van De Notenkraker 1892-1967. Welkom.” Nou, kennelijk’, constateerde ze.

‘Laten we vanavond voor een globale indruk van de woning gaan. De technici hebben de nacht om sporen veilig te stellen. Ik neem morgenochtend contact met ze op om te horen of ze iets van waarde gevonden hebben … tja, dat klinkt wel erg idioot in deze omgeving!’ Andersson snoof eventjes en Irene werd helemaal warm van binnen. Ook hij was onder de indruk van de spullen die hen omringden.

Ze liepen de studeerkamer uit, de volgende kamer in. Dat bleek de genoemde saunaruimte te zijn, van boven tot onder betegeld. Achter in de ruimte was een complete plexiglaswand, met een deur die ook van plexiglas was. Daarachter schemerden de houten banken en, tegen een van de korte wanden, een groot sauna-aggregaat. Buiten de eigenlijke sauna bevond zich een douche met glazen wanden en klapdeuren. Twee teakhouten dekstoelen met dikke kussens en een kleine tafel vormden het ameublement. Het rook sterk naar eucalyptus. Irene scheen in de douche en kon zien dat de muren en de vloer vochtig waren.

‘Verder niets bijzonders te zien. Op naar de volgende deur’, zei Andersson.

Daarachter bevond zich een apart toilet met een grote marmeren wasbak. De laatste deur aan de rechterzijde van de gang gaf toegang tot de biljartkamer. Een groot biljart troonde in het midden van de kamer. Aan de muur hingen kunst en biljartkeus harmonieus naast elkaar.

Ze staken recht de gang over en kwamen in een slaapkamer die groter was dan ze beiden ooit hadden betreden. Een kingsize tweepersoonsbed met een gele zijden sprei en een enorme hoeveelheid kussens domineerde de kamer. Om het bed stonden glanzende houten kasten en commodes en aan de muren hingen de schilderijen zij aan zij. En hier was zelfs te zien wat de kunstwerken uitbeeldden. Naakte lichamen, voornamelijk van vrouwen. Er poseerde ook een enkele man. Een aantal schilderijen bij het bed was ronduit pornografisch, of moest je ze toch erotisch noemen: de copulerende paren waren gedeeltelijk gekleed. De kleding die ze nog droegen, was ouderwets: korsetten bijvoorbeeld, crinolines en kappen. Geïnteresseerd bezag Irene Huss geavanceerde standjes op een paar kleine Japanse prenten. Achter een deur in de muur tegenover de garderobekasten bleek een grote badkamer met toilet schuil te gaan. De badkuip was een hoekmodel, kennelijk de jacuzzi.

Andersson hield met de rug van zijn hand een geeuw tegen en zei: ‘Het is half elf. De rest moet het doen met een vluchtige beschouwing. Trouwens, is het jou ook al opgevallen? Waar zijn alle nieuwsgierige buren die hier rond zouden moeten rennen om te vragen wat er gebeurd is? Er zijn toch nog drie appartementen in dit trappenhuis.’

‘Ik zal een snel eerste buurtonderzoek doen.’ Irene Huss liep Von Knechts slaapvertrek uit.

Ze was sneller terug dan ze had verwacht. Ze verraste Sven Andersson toen ze hem beneden in de hal weer tegen het lijf liep. ‘Geen van de buren is thuis. Alle drie de appartementen zijn stil en donker. En ik heb overal zowel aangebeld als op de deur geklopt’, verzekerde ze.

Andersson keek peinzend. ‘Dat verklaart in elk geval waarom er geen nieuwsgierige buren zijn. En het speelde de moordenaar in de kaart. De wachtkamer kreeg de buren telefonisch ook niet te pakken. Trouwens, ik heb even in de laatste kamer boven gekeken. Een tv-kamer. Geen bijzonderheden. Alleen maar nog meer schilderijen en een reusachtige tv.’

Hij knikte naar de keukendeur. ‘We gaan naar de keuken’, zei hij.

Die bleek ultramodern te zijn, naar schatting zo’n vijftig vierkante meter groot. In het midden troonde een groot kookeiland met een enorme koperen afzuigkap. Boven- en onderkastjes hadden bewerkte deurtjes van een roodgetint kersenhout. Op de vloer glom een donkerrood, zijdeglanzend gebeitst parket. Voor de oven en rondom het kookeiland lagen roodbruine bakstenen. De muren waren licht, wit bijna. Langs het plafond liepen balken, gebeitst in dezelfde kleur als de vloer. Alles was keurig schoon. De klep van de afwasmachine stond op een kier. Voorzichtig trok Andersson hem met de achterkant van zijn zaklamp omlaag en scheen naar binnen. ‘Schoon. Geen afwas op het aanrecht’, constateerde hij.

‘Sven, kijk eens boven het werkblad,’ zei Irene, ‘er hangt keukengerei onder de afzuigkap.’

Vijf centimeter onder de rand van de kap liep een vastgeklonken stang. Er zaten kleine haken aan waaraan verschillend keukengerei hing. Een vleesbijl was niet te bekennen. Andersson keek bedachtzaam en vroeg: ‘Waar gebruik je een vleesbijl voor?’

Het verbaasde Irene dat hij dat niet wist, maar ze liet dat niet merken. ‘De ene kant heeft een scherp snijvlak waarmee je pezen en kraakbeen loshakt. Met het brede, platte deel sla je op het vlees zodat het dunner en malser wordt. Volgens mij wordt er tegenwoordig niet meer zo veel gebruik van gemaakt. Het vlees dat je koopt is vaak al uitgebeend en mals gemaakt.’

‘We zullen het houten heft van de bijl moeten vergelijken met het heft van het spul dat hier hangt. Het lijkt van dezelfde serie te zijn. En hier hangt een lege haak’, zei Andersson.

‘Ik krijg het gevoel dat het er alleen maar voor de show hangt. Het lijkt nog nooit gebruikt. Zo’n maagdelijke garde heb ik geloof ik nog nooit gezien! En kijk eens hoe goed het houten heft kleurt bij de kastdeurtjes’, snoof Irene.

Ze wees naar een deur in de verste muur.

‘Waar zou die naartoe leiden?’

‘Ziet eruit als een doodnormale deur naar een achteringang. Daar mogen de technici morgen naar kijken’, besloot Andersson. Hij onderdrukte opnieuw een geeuw voordat hij verderging: ‘Volgens mij zijn we grondig te werk gegaan, ook al is dit maar een eerste huiszoeking. Niets vergeten, toch?’

Irene begreep dat de vraag van de inspecteur retorisch bedoeld was, maar die deur stoorde haar. Een herinnering die tikkend in haar achterhoofd om aandacht had liggen vragen, dook nu op. Ze zag de vier deuren beneden in de kleine, vierkante achtertuin voor zich. De vijf traptreden in elk van de hoofdentrees kwamen daarop uit, als ze het goed begrepen had. Iets als achteringangen had ze niet gezien. Er was alle reden voor om een blik achter die deur te werpen voor ze weggingen, vond ze.

Andersson zuchtte, maar sjokte achter haar aan. Met een voorzichtig duwtje kreeg ze de deur open. Hij gaf geen toegang tot een achteruitgang maar tot een grote bijkeuken. De lichtkegels van hun zaklampen speelden over schoonmaakkasten, droogtrommel, droogkast en wasmachine. Op die laatste knipperde een rood lampje om aan te geven dat de was klaar was. Opnieuw gebruikte Irene haar pen om de deur van de wasmachine open te doen, zodat ze geen vingerafdruk zou achterlaten of reeds aanwezige afdrukken uitveegde.

‘Lakens. Hij stopte lakens en handdoeken in de wasmachine voordat hij zijn moordenaar trof’, zei ze met gevoel voor dramatiek tegen Andersson.

Ze gingen terug door de keuken, liepen over het tapijt in de hal en inspecteerden de gastensuite. Achter de deur lag een ruime slaapkamer met een groot tweepersoonsbed. Ze wierpen een snelle blik in de gastenbadkamer, zonder iets bijzonders te zien.

3

Irene Huss reed door een middernachtelijk stil Göteborg naar huis. Her en der was al een adventstrappetje in het raamkozijn opgedoken, al was het over anderhalve week pas eerste adventszondag. Kwam dat doordat de winkels steeds vroeger hun kerstetalages opmaakten, of wees het gewoon op ons verlangen naar licht in de diepduistere winter? Trouwens, kerstverlichting … Jenny had een nieuw adventstrappetje nodig voor op haar kamer. Het oude had vorig jaar voor kortsluiting gezorgd. En wie had ook alweer gezegd dat ze liever een ster van berkenbast wilde, Jenny of Katarina? Het was weleens lastig om te onthouden wie wat gezegd had.

Hoewel Jenny en Katarina tweelingen waren, waren ze toch op alle fronten zo verschillend dat anderen al moeite hadden om te geloven dat ze überhaupt zussen waren. Jenny leek het meest op Krister, een beetje stil en net zo blond. Maar haar vaders interesse in eten had ze niet geërfd, ze wijdde zich vooral aan muziek. Katarina had net als Irene donker haar, was extravert en sportief. Op haar tiende was ze voor het eerst meegegaan naar de dojo. Nu was ze dertien en bezig voor haar groene band, ukemi-waza.

Irene was zelf zeventien geweest toen ze die kreeg. Op haar negentiende was ze Scandinavisch kampioen in jiu-jitsu geworden, twee jaar later Europees kampioen. Er was op het Europese vasteland weliswaar voor wat de vrouwen betrof geen overweldigende concurrentie geweest zeventien jaar geleden, maar het had haar op de politieacademie niettemin een zekere status gegeven.

Haar medestudenten hadden het nog steeds over die keer dat er een instructeur op de academie was langsgekomen om hun te vertellen over ‘het nut voor politieagenten enkele grondbeginselen van de zelfverdedigingstechnieken te beheersen’. Hij was een stoere bink uit Stockholm die al die politiekuikens weleens zou laten zien hoe een echte ninjaheld zich verdedigde!

Hij riep de tengerste knul van de groep naar voren, een pezige jongen uit Småland, die van zijn leven nog nooit een vechtsport had beoefend. Maar hij zat wel bij het nationale tafeltennisteam. Deze jongen werd opgedragen de instructeur van achteren in een wurggreep te nemen, wat hij gehoorzaam deed. Snel pakte de instructeur de linkerhand van de pingpongspeler vast, draaide zich negentig graden naar hem toe, drukte de hand stevig tegen zijn schouder en legde hem met een o-soto-otoshi tegen de mat. Hij maakte slechts één fout: pezige jongens uit Småland leg je niet zomaar tegen de mat. Zeker niet als ze deel uitmaken van het nationale pingpongteam. De jongen liet het niet over zijn kant gaan en bood tegenstand, waarbij zijn schouder uit de kom ging. Het deed verschrikkelijk pijn en de stakker lag te kronkelen op de mat. De instructie werd onderbroken en de klasgenoot werd naar de eerstehulp gebracht om zijn schouder terug te laten zetten.

Irene was woest. Tijdens de lunch nam ze een besluit. Het druiste in tegen een van de basisregels van de sport, maar deze instructeur moest op zijn plaats worden gezet. Hij had een greep gebruikt die bij de blauwe band hoorde, een veel te hoge moeilijkheidsgraad voor een beginner.

Na de lunch kwam de instructeur terug naar de gymzaal. Met een scheef lachje hoopte hij ‘dat dit kleine incident hen niet had afgeschrikt voor volgende oefeningen’. Niemand gaf antwoord en de stemming was bedrukt. Opgewekt zei de instructeur tegen zijn leerlingen: ‘Iemand die de greep doorheeft en een poging wil wagen?’

Ha, recht in de val! Irene stond op voordat een ander dat kon doen. Met gespeelde verlegenheid sloeg ze haar ogen neer en zei in haar platste Göteborgs: ‘Ik wil ’t wel proberen.’

De spanning onder haar klasgenoten steeg, maar de instructeur had het niet door. Hij was duidelijk geërgerd toen hij zag dat ze bijna tien centimeter groter was dan hij. Met zijn kiezen stijf op elkaar deed hij zijn armen omhoog om haar van achteren in een wurggreep te kunnen nemen. In een fractie van een seconde spande ze haar nekspieren aan, zette haar linkerbeen met een stap achter hem en pakte zijn benen vast. Ze trok ze met een snelle haal onder hem vandaan, liet hem vallen en deed zelf een stap terug.

Het gejoel en het applaus was niet van de lucht.

Terwijl de gevloerde instructeur op zijn rug op de mat lag, deed hij een poging om het initiatief terug te pakken: ‘Goed zo, heel goed! Nog iemand die het wil proberen?’

Het boegeroep na die opmerking was niet meer te overstemmen. Hij droop af. Het was de eerste en laatste keer dat ze met hem te maken kregen.

Irene zat te grinniken om de herinnering. Bijna vergat ze bij het knooppunt Järnbrott de afslag naar de Västerleden te nemen en was ze in plaats daarvan doorgereden naar Särö. Haar oogleden voelden zwaar en ze verlangde naar haar bed.

Sammie stond achter de deur vrolijk met zijn staart te kwispelen. Hij sprong tegen haar op, rende weg en kwam terug en kronkelde zijn lijf in allerlei bochten om te laten weten dat hij grenzeloos blij was dat ze weer thuis was. Plotseling werd hij stil en drukte zijn snuit tegen de deur. Hij wierp haar een smachtende blik toe. Naar buiten. Moet pissen. Nu!

Met een zucht deed ze hem zijn riem om en liep de nacht in. Na een paar meter bedacht ze dat ze geen poepzakjes meer in haar jas had. Als hij nu poepte, moest ze maar vertrouwen op het donker en het late tijdstip en maken dat ze van de plaats van het misdrijf wegkwamen.

‘Is dit waarom je vannacht zo laat thuis was?’ Krister hield de Göteborgs-Posten voor Irenes lodderige ogen. Ze zat aan de ontbijttafel en probeerde wakker te worden. Het was bijna zeven uur. Haar dochters ploften neer aan tafel. De strijd om de douche was deze ochtend als volgt uitgevallen: Katarina eerst, Krister als tweede, Jenny nummer drie en zijzelf als laatste. Krister was van plan een nieuwe thermostaat voor de douche in het souterrain te kopen. Het was hopeloos om maar één douche te hebben als iedereen ’s ochtends op hetzelfde moment de deur uit moest. Nu was zij aan de beurt om te douchen. Maar stelde haar man nou net een vraag? Ze zag de vette koppen over de halve voorpagina schreeuwen: RICHARD VON KNECHT DOOD NA VAL VAN BALKON! Iets lager op de pagina stond in kleinere letters: ‘Politie terughoudend. Ongeluk of zelfmoord?’

Meer dan een knik kon er niet af. Voordat ze de keuken uit liep, zei ze over haar schouder: ‘Eerst douchen. Wil je alsjeblieft sterke koffie zetten, schat?’

Ze stond verrukkelijk lang onder de douche. Aanmerkelijk fitter liep ze de slaapkamer in en schoot snel in haar kleren: zwarte Levi’s, zwart poloshirt en een knalrode Pringle-trui met V-hals. Nou ja, een namaak-Pringle, maar toch. Een dun lijntje blauwe eyeliner, ton sur ton met haar ogen, een beetje zwarte mascara en een vleugje Red Door. Klaar om bergen te verzetten!

Toen ze beneden kwam, hadden de meiden hun ontbijt op. Over een kwartier zou hun bus vertrekken. Katarina liep als een kip zonder kop naar haar schooltas te zoeken terwijl Jenny nog aan tafel zat. Ze zat ongemakkelijk te draaien. Uiteindelijk perste ze eruit: ‘Eh, mag ik geld voor een elektrische gitaar? Of kan ik er misschien een voor Kerst krijgen?’

‘Een elektrische gitaar?’ kaatsten haar ouders in koor terug.

‘Ja. Een band op school zoekt iemand die gitaar kan spelen en kan zingen … en ze hebben mij gevraagd. Een van de jongens heeft dezelfde gitaarleraar als ik.’

‘Is dat een band van jongens uit jouw klas?’ vroeg Krister.

‘Nee, drie jongens en een meisje uit de negende.’

‘De negende? Maar lieve kind, jij zit pas in de zevende.’

‘Ik ben geen kind meer!’

Ze schoot met tranen in haar ogen van haar stoel en stoof de keuken uit. Katarina stak haar hoofd om de hoek van de keuken en vroeg verbaasd: ‘Wat is er aan de hand?’

‘Ze wil een elektrische gitaar om in een schoolband te spelen’, zuchtte Krister.

‘O, dat. White killers. Best gaaf. Ze spelen weleens in het jongerencentrum’, lichtte Katarina toe.

‘White killers? Dat is toch geen naam voor een band! Zijn dat satanisten ofzo?’ Krister was normaal gesproken niet snel van zijn stuk gebracht, maar nu schoot hij bijna uit zijn slof.

‘Nou … eerder een soort van punkrock, zeg maar … geloof ik … Punx not dead, pap!’ Met een vrolijke grijns stuiterde Katarina de gang in en op een holletje vertrokken de meiden naar de bushalte.

Irene hoorde zelf hoe mat haar stem klonk toen ze zei: ‘Sta me bij! White killers! Ben jij thuis vanavond? Ik weet niet hoe laat ik er ben. Dat van Von Knecht wordt echt een grote zaak. Er is veel voor te zeggen dat hij vermoord is, maar we houden ons op de vlakte tot de obductie klaar is. Zo te zien is er nog niets naar de pers uitgelekt. Ze zullen het politiebureau bestormen.’

‘Hoe laat ik thuis ben? Vast niet voor zessen. Maar Katarina heeft jiu-jitsutraining vanavond, dat komt goed uit, dan kan ik proberen met Jenny te praten. En nu opschieten, we moeten weg!’

Sammie werd nog snel uitgelaten voordat hij bij zijn oppasbaasje werd afgezet, een gepensioneerde weduwe die haar pensioen aanvulde door zwart voor vier honden te zorgen. Jenny en Katarina haalden hem altijd op als ze uit school kwamen.

De activiteiten ten burele van de recherche waren al in volle gang toen Irene Huss even voor achten aankwam. De jaarlijkse griepgolf was in aantocht, maar tot nog toe gingen vooral de gebruikelijke herfstverkoudheden rond. Het team geweldsdelicten miste drie rechercheurs die ziek waren. Sven Andersson maakte een ronde langs andere afdelingen om te proberen om daar mensen los te krijgen, wat niet meeviel.

Andersson sprak met de inspecteur algemene recherche, Birger Nilsson, die met tegenzin een rechercheur liet gaan toen hij begreep dat de dood van Von Knecht weldra voor nog grotere koppen zou zorgen. Een ongeluk of zelfmoord is één ding, moord iets heel anders. Birger Nilsson vroeg geïnteresseerd naar details, maar Andersson was gespannen en gaf kortaf antwoord. Hij wist dat zijn nieuwe onderzoeksteam al op hem zat te wachten voor de eerste briefing.

‘Wij, hier in deze kamer, richten ons uitsluitend op de zaak-Von Knecht. Ander lopend onderzoek wordt opzij geschoven of aan een ander overgedragen. Heeft iedereen de nieuwsaffiches en de koppen van de ochtendkranten over het “ongeluk” van Von Knecht gezien?’

De zeven die om de tafel zaten, knikten. Sven Andersson zoog zijn longen vol lucht en ging zonder het door te hebben een beetje op zijn tenen staan, voor hij vervolgde: ‘Het is geen ongeluk of zelfmoord, Von Knecht is vermoord!’

Het effect was uiteraard een opgewonden en verbaasd gemompel. De inspecteur maande hen tot stilte en deed verslag van wat hij en Irene de voorgaande avond hadden gezien. Terwijl hij zijn verhaal deed, was het doodstil. Hij besloot met een samenvatting van wat de technici een paar uur eerder hadden laten weten. Dat was ook voor Irene nieuws.

‘Jullie kennen allemaal technisch rechercheur Svante Malm wel, toch? Jij ook, Hannu?’ Dat laatste richtte hij tot Hannu Rauhala, de geleende rechercheur van algemene recherche. Niemand van geweldsdelicten had hem eerder ontmoet. Hannu Rauhala knikte.

‘Hij liet me zojuist weten dat er bloed en een paar haren, waarschijnlijk van Von Knecht, op het platte vlak van de vleesbijl zaten. Op het scherpe snijvlak zijn bloed en huidschilfers gevonden, vermoedelijk ook afkomstig van het slachtoffer. De lengte van de snee over de rug van de hand van het slachtoffer komt overeen met de lengte van het snijvlak van de bijl. De vergelijkende testen zijn om zeven uur vanochtend afgerond. Svante en Per hebben vannacht op volle toeren gedraaid. Op het heft is geen enkele afdruk te bekennen. Het is zorgvuldig afgenomen en door de geur kunnen we zonder verdere testen vaststellen dat er sprake is van een fikse scheut Ajax!’

Hij zweeg en keek de tafel rond. Naast zich, aan zijn rechterkant, zat Irene Huss, die bij de laatste mededeling alleen haar wenkbrauwen even had opgetrokken. Naast haar zat Tommy Persson, haar studiegenoot en een van haar beste vrienden. Daarna volgde Hans Borg, die er nog steeds afgepeigerd uitzag na het feestje voor de vijftigste verjaardag van zijn vrouw. Van Birgitta Moberg, naast hem, kon je niet zeggen dat ze er moe uitzag. Haar bruine bambi-ogen hadden zich gefascineerd aan Andersson gehecht. Ze had een mooi figuur, was blond en knap. Heel wat mannen op de afdeling hadden wel zin in een avontuurtje met deze stoot, die eruitzag alsof ze net van de academie kwam. Maar ze was de dertig al gepasseerd en had zowel een goed stel hersenen als een scherpe tong. De meesten deden een poging en lieten het daarbij. Onder hen die het geprobeerd hadden, viel Jonny Blom, de volgende in het rijtje. Tijdens het onvergetelijke kerstfeest van het jaar daarvoor had Birgitta hem zijn vrouw en vier kinderen onder de neus gewreven. De nieuwste aanwinst van de afdeling was Fredrik Stridh. Hij werkte sinds een jaar bij hen en had een erg goede indruk gemaakt. De laatste man, links van Andersson, was Hannu Rauhala. Hij maakte een ondoorgrondelijke indruk en met zijn scheefstaande, ijsblauwe ogen, zijn hoogblonde haar en geprononceerde jukbeenderen oogde hij licht exotisch. Zijn leeftijd was moeilijk te schatten, waarschijnlijk was hij ergens rond de dertig. Andersson sloeg zijn handen ineen en zei energiek: ‘We moeten flink aanpoten, want de massamedia weten nog niet dat het om moord gaat. De persconferentie staat gepland om één uur. Om elf uur is ons een voorlopig obductierapport beloofd.’ Andersson was even stil en keek zijn rechercheurs nadenkend aan.

‘Von Knecht was zoals jullie weten een echte landelijke bekendheid. Het enige wat ik me nu zo een, twee, drie weet te herinneren is het feest ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag, een paar maanden geleden’, zei hij aarzelend.

Iedereen om de tafel knikte. Dat feest had zelfs de Stockholmse roddelpers gehaald. Iedereen die er in de financiële en jetsetwereld toe deed, had zich op het indrukwekkende buiten van Von Knecht verzameld. Andersson vervolgde: ‘Irene en ik waren onder de indruk van zijn appartement, maar zijn optrekje bij Marstrand is minstens drie keer zo groot. Het ligt op een schiereiland en dat is compleet in handen van Von Knecht. Inclusief privéjachthaven. Het grondoppervlak moet een paar hectare beslaan. Mijn zus heeft een zomerhuisje op Åstol. Ik heb zijn huis weleens vanaf het meer zien liggen toen ik met mijn zwager aan het vissen was. Weten we nog meer? Irene?’

‘Zijn vrouw heet Sylvia. Zijn zoon heet Henrik en is getrouwd. Ik weet alleen hun namen, ik heb nog geen verdere persoonsgegevens. Of wacht, Henrik zei dat zijn ouders afgelopen zaterdag hun dertigjarig huwelijk vierden. Verder is het natuurlijk algemeen bekend dat het een van de vermogendste Zweedse families is. Richard von Knecht boekte enorm succes op de beurs tijdens de jaren tachtig, toen het allemaal niet op kon. Veel meer dan dat weet ik niet. Is het een idee om de hulp in te roepen van een van mijn oude vriendinnen, die journalist is bij Svensk Damtidning? Zij kan ons vast en zeker helpen door wat in oude roddels te graven.’

Andersson leek niet erg gecharmeerd van de gedachte, maar haalde ten slotte zijn schouders op en zei: ‘Ja, we moeten nu vooral aanpakken. Misschien levert het iets op. Doe jij vanochtend het verhoor met Henrik von Knecht en zijn vrouw en probeer de vrouw met het hondje te pakken te krijgen. Wie kan, zie ik hier tien minuten voor de persconferentie weer. Tommy, Hans en Fredrik kunnen de overige bewoners van het huizenblok ondervragen, misschien hebben ze iets gezien of gehoord. Birgitta, jij blijft voorlopig hier, dan kunnen jij en Irene straks meer over de bewoners aan het trappenhuis van Von Knechts proberen uit te zoeken. Henrik von Knecht zou redelijkerwijs moeten weten wie dat zijn. Daarna ga je erheen om te proberen ze te pakken te krijgen. Of op hun werk, of waar die mensen hun dagen ook maar doorbrengen. Ergens moeten ze toch zijn?’

Hij haalde adem en probeerde te bedenken wie er nog geen opdracht had. Zijn blik viel op Hannu: ‘Jij verzamelt alle statistische gegevens die in de diverse registers te vinden zijn, daar zijn jullie van algemene recherche goed in. Uitgebreide persoonsgegevens van alle gezinsleden. Wanneer we de namen van de overige huurders hebben, wil ik ook van hen gegevens hebben. Jonny, jij neemt contact op met de financiële recherche om te horen wat zij over Von Knecht weten. En over journalisten gesproken: misschien moeten we contact opnemen met Göteborgs-Posten. Zij moeten toch ook het nodige materiaal hebben. Iemand met contacten bij GP? Hannu, kijk eens aan. Goed, dan doe je dat erbij. Ben ik iets vergeten?’

‘Wat ga jij zelf doen?’ Die vraag kwam natuurlijk van Jonny, op zijn zelfgenoegzame wijze. Eigenlijk was hij best tevreden met zijn relatief eenvoudige opdracht. Andersson liet zijn schouders hangen en zuchtte, vermoedelijk zonder zich dat bewust te zijn.

‘Ik ben bij de commissaris geroepen. Hij wil informatie hebben. Daarna ga ik naar pathologie om die professorsvrouw te spreken.’

Irene kon het niet helpen dat ze zich namens Yvonne Stridner ergerde. ‘Ze is zelf professor hoor, ze is er niet mee getrouwd’, zei ze bits.

Als Andersson haar al hoorde, deed hij of zijn neus bloedde. Demonstratief keek hij op de klok boven de deur. Iedereen kon zien dat het tegen tienen liep, hoog tijd om aan het werk te gaan.

Irene Huss begon met een telefoontje naar Svensk Damtidning in Stockholm. Na een tijdje klonk Sofies doorrookte stem: ‘Jaa, met Sofie Ahl.’

Ze reageerde blij verrast toen ze hoorde dat Irene aan de lijn was. Na wat koetjes en kalfjes en de laatste nieuwtjes, kwam Irene met haar verzoek om oude knipsels over de familie Von Knecht. De sensationele doodssmak was ook voor de hoofdsteedse pers voorpaginanieuws geweest. Sofie werd uit beroepsdeformatie nieuwsgierig, maar Irene probeerde eronderuit te komen met antwoorden als ‘… de obductie is nog niet afgerond, maar we proberen de achtergronden van het sterfgeval te achterhalen … zijn op zoek naar een eventuele verklaring voor zelfmoord … Weet je,’ zei ze toen, ‘ga zo ver mogelijk terug in de tijd. Hoewel, vanaf midden jaren vijftig is waarschijnlijk voldoende. Zal ik je vanmiddag weer bellen voor een samenvatting?’

‘Nee, dat kan niet. Ik heb een opdracht buiten de deur. Maar weet je wat: geef me je faxnummer, dan zet ik er een van onze stagiaires op. We noemen het een “researchoefening”. Wat ze vindt, kan ze je faxen, dan kun je er zelf doorheen gaan. Het is vast niet nodig om alles op te sturen, maar wat naar informatie ruikt, kan ze er vast wel tussenuit vissen.’

‘Je bent een engel, Sofie.’

De volgende op de lijst was het teckelvrouwtje, mevrouw Eva Karlsson van de Kapellgatan 3. Irene haalde diep adem voor ze het nummer draaide. De telefoon ging tien keer over voordat er werd opgenomen. Er klonk een krakerig gemompel, maar Irene gokte erop dat ze de juiste persoon te pakken had.

‘Spreek ik met mevrouw Eva Karlsson?’

‘Ja, met wie spreek ik?’

‘Rechercheur Irene Huss. We hebben elkaar gisteravond na … na dat vreselijke ongeluk gesproken.’

‘O, praat me d’r niet van! Ik lag te slapen, u belt me wakker. Ik heb een slaappil moeten nemen om in slaap te komen.’

Daarop volgde een lang relaas over mevrouw Karlssons jarenlange slaapproblemen en alle soorten pillen die ze in de loop der jaren had uitgeprobeerd. Irene had het idee dat het geen kwaad kon om een luisterend oor te bieden. Al was het maar omdat de vrouw misschien wakkerder zou worden. Ten slotte onderbrak ze haar: ‘En hoe gaat het met uw hond?’

‘Dank je, Snoopy ligt lekker naast me, ja, o, lekker hè, ja … ja …’

Irene besloot resoluut de volgende vraag te stellen, voordat mevrouw Karlsson zich helemaal in de hondenwereld zou verliezen.

‘U bent onze belangrijkste getuige. Bent u er nog steeds van overtuigd dat u hem niet hoorde schreeuwen, voor of tijdens zijn val?’

Het bleef hele tijd stil.

‘Ja, ik weet zeker dat ik geen schreeuw gehoord heb. Hij plofte gewoon neer. Bah, ik zie het weer helemaal voor me!’

‘Mevrouw Karlsson, kan ik vanmiddag even langskomen voor een praatje?’

‘Och ja, lieve kind, dat kan wel. Maar bel even van tevoren.’

‘Dat doe ik, alvast bedankt.’

Een snelle kop koffie moest nog kunnen voor elf uur. Ze had de vaart er goed in zitten toen ze de hoek om liep. De botsing tussen haar en Andersson was niet onzacht, maar zou hopelijk geen vervelende blauwe plekken opleveren. En de hoogrode kleur in zijn gezicht zou vanzelf wel weer wegtrekken. Woedend bulderde hij: ‘Kijk uit waar je loopt! O, jij bent het! Mooi zo! Dan kunnen we de zaak tot op de bodem uitzoeken!’

Ze had hem vaak boos gezien, maar nooit zoals nu. Met alle uiterlijke kenmerken van een beginnende hersenbloeding stoomde hij door: ‘Zojuist ging de telefoon. Neem ik op, blijkt het een reporter van Göteborgs-Tidningen te zijn die belt, die Kurt Höök. Weet je wat die klootzak me vraagt? “Op welke manier kunnen jullie er zeker van zijn dat Von Knecht vermoord is?” Eerst wist ik niet wat ik hoorde, maar toen zei ik: “Wie beweert er dat hij vermoord is?” Weet je wat-ie antwoordde? “Een welingelichte bron.” Wat zeg je daarvan? Ik zal er persoonlijk voor zorgen dat die bron voor eens en altijd droog komt te staan!’

‘Weet je wie het is dan?’

‘Ik heb zo mijn vermoedens! Wie zei er vriendjes te hebben bij GP? Heb je één vriendje binnen de krantenwereld, waarom dan niet meer dan één?’ brieste Andersson.’

‘Sven, kom, dan nemen we een kop koffie. Wat als het Hannu niet is? Omdat hij een journalist van GP kent, hoeft hij toch niet iemand van GT te kennen?’

Andersson protesteerde vurig, maar zag ten slotte in dat Irene gelijk kon hebben. Mompelend en binnensmonds vloekend liep hij met tegenzin mee naar de koffiekamer. Ze begroetten twee andere rechercheurs die niet aan de zaak-Von Knecht werkten. Verder was er niemand in de kamer. Ze gingen een eindje van hun twee collega’s aan een tafel zitten. Irene had net een hap van haar biscuitje genomen, toen de baas van algemene recherche, inspecteur Birger Nilsson, de kamer binnenkwam. Zijn oog viel op Irene Huss en Sven Andersson, er verscheen een hartelijke glimlach op zijn gezicht en hij liep naar hun tafeltje aan het raam. Opgewekt zei hij: ‘Há, zitten jullie hier aan de koffie. Ik kan me voorstellen dat jullie even moeten bijkomen. Me dunkt dat dat onderzoek naar Von Knecht pittig wordt. Hou Rauhala maar zolang je hem nodig hebt. Trouwens, Sven, volgens mij heb ik je daar nog niet over gehoord … Op welke manier kunnen jullie er zeker van zijn dat Von Knecht vermoord is?’

Woord voor woord diezelfde ongebruikelijke zinsbouw als Kurt Höök van GT had gebruikt. Nilsson leunde met zijn ene hand in zijn broekzak nonchalant tegen de tafel, en straalde oprechte interesse uit. Irene durfde niet opzij te kijken naar Andersson, maar ze had een vermoeden van de bonzende trilling van zijn ingehouden woede. De neutrale toon aan het begin van zijn zin kwam dan ook als een verrassing, het vervolg echter niet.

‘Ja, weet je, m’n beste collega: ik heb ’m een bron in z’n hol gestoken. Ze zijn allebei doodgebloed. Dus die bron geeft in het vervolg ook niets meer.’

Het was een gewaagd schot voor de boeg, afgevuurd op intuïtie, maar het was midden in de roos. Nilssons gezicht werd helemaal blanco, zijn schuldbewuste blik sprak boekdelen en al zijn losse zekerheid verdween. Zonder een woord te zeggen lichtte hij zijn hielen.

De twee rechercheurs aan het andere tafeltje zagen eruit alsof de bliksem in hun koffiekop was geslagen. Andersson gebaarde vergoelijkend en probeerde zijn optreden te verklaren: ‘Oké, het zit zo. Snelle tips zijn goud voor de sensatiebeluste avondkranten. Ze betalen bakken met geld om als eerste met een nieuwtje te kunnen komen. Jullie weten vast net zo goed als ik dat sommige collega’s graag een centje bijverdienen door de pers te tippen. De persconferentie over de zaak-Von Knecht staat gepland voor één uur vanmiddag, net te laat dus voor de avondkranten. Ik was vanochtend bij algemene recherche om daar een mannetje te lenen. Toen kon Birger Nilsson niet eens op mijn naam komen.’

Het zou de waarheid geweld aandoen om te zeggen dat de twee rechercheurs er bijzonder veel wijzer uitzagen, maar ze deden hun best. Anderssons gelaatskleur normaliseerde langzaamaan weer.

‘Aangezien jullie allebei konden horen hoe de vraag van Nilsson luidde, hoop ik dat jullie je kaken nog twee uur stijf op elkaar willen houden’, zei hij bars.

Ze mompelden ‘Spreekt voor zich’, ‘Tuurlijk! Absoluut’, maar zagen er nog steeds bijzonder verward uit. Irene Huss wist niet zeker of ze doorhadden waarover ze hun kaken op elkaar moesten houden. Snel goot ze haar koffie naar binnen en haastte zich terug naar haar kamer.

Henrik von Knecht en zijn vrouw zaten in Irenes kamer. Henrik zag er verschrikkelijk en hologig uit. Hij had andere kleren aangetrokken: een zwarte broek en een donkerblauwe cardigan. Ook al was zijn overhemd wit en schoon, toch leek hij op een zojuist herrezen vampier. De vrouw op de stoel naast hem was adembenemend mooi. Irene meende haar te kennen, maar kon niet bedenken waarvan. Ook zij was in het donkerblauw gekleed: een pakje van zacht nappaleer, met een rechte rok en grote gouden knopen. Alleen al de zwarte laarzen met stilettohakken zouden een agent een maandsalaris kosten. Haar haren waren schouderlang en diep mahoniekleurig, haar ogen schitterden als de zee in een ongelofelijke turkooizen schakering. Die schittering werd veroorzaakt door de tranen in haar ogen, maar behalve die tranen was er niets wat verklapte dat er iets niet was zoals het zijn moest. Ze had zichzelf onder controle en haar handen rustten kalm in haar schoot. De discrete make-up onderstreepte haar schoonheid. Misschien was het een goed aangebrachte gezichtscrème die haar huid een matzijden glans gaf. Een vleugje rouge versterkte de gloed boven aan de gebeeldhouwde jukbeenderen.

Plotseling kwam de midlifecrisis in sneltreinvaart over Irene heen gedenderd. Wat ze ook zou doen, nooit zou ze er na een doorwaakte nacht zo aantrekkelijk kunnen uitzien. Het deed er niet toe of het een nacht was vol vurige passie die haar wakker had gehouden; ze zou eruitzien als een wrak. Het was zoals Sofie Ahl eens had gezegd: ‘Je merkt dat je tegen de veertig loopt als je op reis gaat: als twintiger propte je een kleine toilettas in een van de zijvakken van je rugzak, ben je veertig dan is je rugzak één grote toilettas.’

Henrik zag hoe de rechercheur naar zijn vrouw staarde en zei met een zucht: ‘Goedemorgen, rechercheur. Ja, u hebt haar eerder gezien. Ze is het meisje van Sun-shampoo, al is dat al een aantal jaren geleden.’

‘Goedemorgen, welkom. Mijn excuses voor mijn gestaar, maar ik herkende je inderdaad. Het wilde me alleen niet te binnen schieten waarvan’, zei Irene Huss snel.

Dankbaar greep ze de strohalm die Henrik haar had aangereikt zonder zich daarvan bewust te zijn. Ze liep op de jonge vrouw af en schudde haar de hand. Die voelde klam en slap.

‘Rechercheur Irene Huss.’

‘Charlotte von Knecht.’ Haar stem was diep en sensueel en paste niet bij haar handdruk.

‘Laat ik vooropstellen dat dit niet bedoeld is als verhoor. Ik wil proberen een beeld te krijgen van de gang van zaken rond dit tragische overlijden en ik heb jullie hulp nodig voor wat achtergrondinformatie’, begon Irene.

De turkooizen ogen keken haar onafgebroken aan. De ogen van Henrik waren net twee ingedroogde ballen klei die in de grond waren gedrukt. Beiden knikten echter. Irene volgde een impuls en vroeg: ‘Hoe oud zijn jullie?’

Henrik antwoordde aarzelend: ‘Ik ben negenentwintig en Charlotte vijfentwintig. Wat heeft dat met mijn vaders dood te maken?’

‘Achtergrondinformatie. Wanneer word je dertig?’

‘Vijftien april’, antwoordde hij kort.

Dat zou betekenen dat Sylvia von Knecht op haar bruiloft dertig jaar geleden zwanger was geweest.

Het leeftijdsverschil tussen Henrik en Charlotte was maar vier jaar, maar wie ernaar had moeten raden, had waarschijnlijk op tien jaar gegokt. Charlotte iets jonger en Henrik behoorlijk ouder, eerder vijfendertig. Irene keek naar Henrik en vervolgde: ‘Wanneer heb je je vader voor het laatst gezien?’

‘Op het feest afgelopen zaterdag.’

‘Was dat de laatste keer dat je hem sprak?’

‘Nee. Hij belde me zondag tussen de middag. Ik had een paar catalogi meegenomen van veilingen waar ik aan het eind van de maand naartoe ga. In Stockholm. Van 27 november tot 3 december is er elke dag een veiling, in verschillende veilinghuizen. Om een of andere reden had ik de catalogus van Nordéns niet bij me. Hun internationale topstukken gaan 30 november onder de hamer. Mijn vader wilde die catalogus graag hebben. Hij was geïnteresseerd in een kleine Vlaamse barokcommode. Tijdens die veiling zal ik overigens zelf bieden op een Tang-paard.’

Het laatste wat Richard von Knecht nodig had gehad, waren meer commodes, maar het begon haar te dagen dat het hier niet om praktisch nut ging. En wat was in vredesnaam een ‘tangpaard’? Het stond haar tegen om haar onwetendheid te etaleren, daarom haastte ze zich te vragen: ‘En jij, Charlotte, wanneer zag jij je schoonvader voor het laatst?’

Charlotte haalde diep adem door trillende neusvleugels, keek Irene strak en turkoois aan en antwoordde met een lichte bibber in haar stem: ‘Maandagmiddag. Rond lunchtijd. Ik ging bij Richard langs met de catalogus waar Henrik het net over had.’

‘Ben je lang gebleven?’

‘Nee, ik ben niet eens binnen geweest! Ten eerste was hij verkouden en ten tweede was de werkster er om op te ruimen na het feest. Ik heb alleen maar iets gezegd als “bedankt voor het feest” en “beterschap”.’

‘Hoe leek hij? Wat humeur en gedrag betreft, bedoel ik.’

Een mahonie haarlok gleed snel tussen haar vingers door terwijl ze nadacht. De bureauverlichting weerkaatste in de donkerblauwe parelmoerlak op de onwaarschijnlijk lange en keurig gevijlde nagels. Ze haalde haar schouders op en zei: ‘Net als anders. Een beetje moe van het feest en misschien van de verkoudheid.’

‘Hij kwam niet nerveus over?’

‘Nee, niet dat het me opviel.’

‘Hoe laat was het precies toen je bij de Molinsgatan aankwam?’

‘Ongeveer half een, misschien een kwartier eerder of later.’

‘Hoe ben je binnengekomen? Ken je de deurcode?’

Charlotte hield abrupt op met haar haren te spelen.

‘Ja, natuurlijk kennen we de code. Hoe moeten we anders binnenkomen?’

‘Jullie hebben geen van beiden een sleutel?’

Henrik schraapte zijn keel en antwoordde: ‘Nee. Vader en moeder hebben maar één extra sleutelbos. Die krijgen we alleen wanneer ze langere perioden weg zijn. Anders niet.’

Irene richtte zich weer tot Charlotte. ‘Waar werk je precies? Voor het geval we overdag contact met je moeten opnemen.’

‘Ik ben meestal thuis. Ik ben fotomodel.’

Henrik snoof hoorbaar. Ze deed of ze het niet hoorde en vervolgde: ‘De modellenwereld is hard. Ik was op de toneelschool begonnen toen ik Henrik leerde kennen.’

‘Hebben jullie kinderen?’

Charlotte hapte naar adem.

‘Ik heb vrijdag te horen gekregen dat ik zwanger ben’, zei ze met enige aarzeling.

‘O, gefeliciteerd!’ Irene keek glimlachend van Charlotte naar Henrik, maar begreep al snel dat ze haar gelukwensen voor zich had kunnen houden. Beiden zaten stijf rechtop, zonder elkaar aan te kijken. Was het misschien te veel geweest, die twee zo emotionele gebeurtenissen zo vlak achter elkaar? Eerst het bericht van de zwangerschap en dan een paar dagen later de moord?

Alsof ze gedachten kon lezen, sprong Charlotte op terwijl ze met samengeknepen stem zei: ‘Pardon, waar is het toilet? Ik voel me niet lekker!’

Nadat ze Charlotte snel naar de dichtstbijzijnde wc had gebracht, liep Irene in gedachten terug naar haar kamer. Er klopte iets niet. Er hing een spanning tussen deze echtelieden. Het verbaasde haar dan ook nauwelijks dat ze Henrik onderuitgezakt in zijn stoel terugvond, met zijn handen voor zijn gezicht. Zwijgend ging ze op haar plek zitten en wachtte af. Na een minuut liet hij zijn handen zakken en keek haar met zijn kleiogen aan. Ze waren gortdroog en dood, geen traan te bekennen. Toonloos zei hij: ‘We gedragen ons wellicht wat wonderlijk, maar we leven onder ongelofelijke druk. Gisteren was een regelrechte ramp!’

Hij haalde diep adem voor hij vervolgde: ‘Charlotte en ik hebben wat problemen gehad. Ze voelde zich alleen omdat ik zo veel op reis ben. We hebben een moeilijke herfst achter de rug vol discussies en ruzies. Afgelopen donderdag spraken we af om een tijdje uit elkaar te gaan, maar we besloten om tijdens het feest van mijn ouders op zaterdag de schijn op te houden. Toen ik vrijdagavond thuiskwam, liet Charlotte me weten dat ze bij de gynaecoloog was geweest en dat ze twaalf weken zwanger was! We hebben ons dit weekend suf gepraat. Zaterdagavond vierden we het dertigjarig huwelijksfeest van mijn ouders en zondag ging om drie uur ’s middags mijn vlucht naar Londen. En dan kom ik op dinsdagmiddag terug en dan overkomt mijn vader dít! Ik ben óp!’

Irene had medelijden met die slungelige man aan de andere kant van haar bureau. Maar tegelijkertijd was het belangrijk om in een vroeg stadium van het onderzoek zo veel mogelijk informatie op tafel te krijgen. Henrik leek behoefte te hebben om te praten en had kennelijk vertrouwen in haar. Elke goede verhoorder neemt zo’n kans te baat. Voorzichtig vroeg ze: ‘Hebben Charlotte en jij een besluit genomen?’

Hij knikte.

‘Ja, we willen proberen door te gaan. Omwille van het kind en de familie. En Charlotte zal aan een kind haar handen vol hebben en zich thuis niet zo hoeven te vervelen.’

Irene herinnerde zich hoe ze zelf bijna op haar knieën was gevallen om de vloer van de kleedkamer te kussen toen ze na negen maanden met de tweeling thuis te zijn geweest weer aan het werk mocht. De vier daaropvolgende maanden was Krister thuis geweest en daarna waren de meisjes naar de crèche gegaan.

Vanuit haar ooghoeken zag ze Charlotte de kamer in komen en ze besloot een ander onderwerp aan te snijden.

‘Wie zijn de overige huurders rond het trappenhuis aan de Molinsgatan?’ vroeg ze.

‘Op de bel-etage woont commissionair Valle Reuter. Hij heet Waldemar, roepnaam Valle. Op de eerste verdieping woont een oud-klasgenoot van mijn vader, Peder Wahl, met zijn vrouw Ulla. Ze hebben een huis in de Provence, waar ze het grootste deel van het jaar wonen en van hun leven als gepensioneerden genieten.’

‘Maar hij zal toch niet ouder dan zestig zijn als hij een klasgenoot van je vader was?’

Voor het eerst tijdens hun gesprek leek er iets van een glimlach op Henriks gezicht te verschijnen. ‘Peder en mijn vader verkochten een van de grootste bouw- en onroerendgoedimperia toen de markt op zijn top was. Met meer dan honderd miljoen in handen vond hij het tijd om het iets rustiger aan te gaan doen. Hij heeft drie dochters en geen van hen had ook maar een greintje interesse om zich in de onroerendgoedbranche te begeven.’

‘Net zomin als jij’, mengde Charlotte zich in het gesprek. Henrik kneep zijn lippen op elkaar, maar ging toen verder alsof hij de opmerking van zijn vrouw niet had gehoord.

‘De verdieping direct onder die van mijn ouders staat leeg. Daar woonde de advocaat Tore Eiderstam.’

Tore … Tore, de advocaat … Opeens schoot Irene de ex-man van Yvonne Stridner te binnen. Met geveinsde nonchalance zei ze: ‘Was hij niet getrouwd met Yvonne Stridner, de professor in pathologie?’

‘Ha, Tore! Die is vier keer getrouwd geweest! Maar nu je het zegt, je hebt gelijk. Ik herinner me een discussie van mijn ouders. Mijn moeder zei iets over hoe akelig ze het vond dat iemand uit hun kennissenkring de hele dag in lijken zat te wroeten. Toen hoorde ik de term “necrofiel” voor het eerst.’

Irene begreep met een vlaag van sympathie dat Yvonne Stridner het in deze kringen pittig had gehad.

Pas nu werd ze zich ervan bewust dat Birgitta Moberg naar binnen was geglipt. Irene draaide zich naar haar om en stelde haar voor aan Charlotte en Henrik. Snel vatte ze voor Birgitta samen wat Henrik had verteld over de huurders op de bel-etage en de eerste verdieping.

‘We waren op de tweede verdieping beland. Daar woonde advocaat Tore Eiderstam, die een oude vriend is van Richard von Knecht. “Woonde”, zei je, waar is hij naartoe verhuisd?’

‘De Oosterbegraafplaats, het Eiderstamse familiegraf.’

Irene noch Birgitta wist hier iets op te zeggen. Na een korte stilte ging Henrik verder: ‘Hij stierf pats-boem aan een hartaanval afgelopen september. De echtscheiding van zijn laatste vrouw was er net door. Hij had twee kinderen uit een eerder huwelijk en hij schijnt alles aan hen nagelaten te hebben. Het heeft even geduurd, maar nu is de woning leeggehaald. Per 1 december komt er een nieuwe huurder.’

‘Weet je wie?’

‘Jazeker, de operazanger Ivan Viktors. Ook hij is een oude vriend van mijn ouders.’

‘Heb je geïnformeerd hoe het met je moeder is?’

‘Het gaat de goede kant op. Ik heb beloofd haar vanmiddag naar huis te brengen.’

Irene knikte en nam even de tijd om na te denken. Vanmiddag zouden de technici zo goed als klaar zijn in het appartement. Dat beetje dat ze over Sylvia von Knecht had gehoord zei haar dat mevrouw vast en zeker ontdaan zou zijn over de ‘inbreuk’ van de politie. Niet echt een gepaste sfeer als je wilde proberen informatie in te winnen. Om uit te zoeken wat de mogelijkheden waren, vroeg ze: ‘Hoe laat haal je haar op en op welke afdeling ligt ze?’

‘Ze wil om half vier opgehaald worden zodat ze het kopje koffie ’s middags nog meekrijgt. Afdeling 5.’

‘Als ik nou eens om drie uur met haar zou gaan praten, is dat wat, denk je?’

Henrik haalde zijn schouders op. Irene krabbelde een geheugensteuntje op de blocnote dat voor haar lag: ‘Psych. afd. 5 bellen. Sylvia v.K. 15.00?’ Misschien dat ze daarvoor nog bij het vrouwtje van de teckel, Eva Karlsson, kon langsgaan, dat lag toch op de route naar het Sahlgrenska. Een tweede aantekening: ‘Eva K. bellen. 14.00?’

Ze keek op van haar papier en richtte zich tot Charlotte. ‘Heb je later op de maandag nog van je schoonvader gehoord?’

‘Nee.’

‘Heb je hem dinsdag gezien of gesproken?’

‘Nee.’

‘Weten jullie hoe de werkster heet? De vrouw die in de woning aan het schoonmaken was toen jij langskwam, Charlotte?’

Ze schudden allebei hun hoofd. Dat was in ieder geval íéts waar ze het over eens waren.

‘Bedankt dat jullie de moeite hebben genomen om hierheen te komen. We zullen elkaar in de loop van het onderzoek nog wel vaker zien. Mocht jullie iets te binnen schieten, geef dan even een belletje naar mij of een van de andere rechercheurs. We zitten met z’n achten op deze zaak. Er is altijd wel iemand te bereiken’, zei Irene ter afsluiting vriendelijk.

Ze stond op en gaf Henrik een hand. Die was ijskoud. Hij omsloot Irenes vingers alleen even met een lichte druk, voordat hij haar snel losliet. Charlotte strekte innemend haar keurig gemanicuurde hand uit, maar haar handdruk was als een natte vaatdoek.

Toen ze weer alleen op haar kamer was, belde Irene naar psychiatrie en kreeg toestemming om Sylvia von Knecht op haar patiëntentelefoon te bellen. Haar stem klonk lodderig en mat toen ze opnam. Er klonk een nauwelijks waarneembaar Fins accent in door.

‘Ja, ik kan het maar net zo goed achter de rug hebben. Maar als u me vraagt waarom hij gesprongen is, daarop heb ik geen antwoord. Hij was de laatste tijd net als anders. En hij was in zo’n goede bui tijdens het feest zaterdag … o!’ onderbrak ze zichzelf met een snik.

Het was niet gepast om Sylvia von Knecht per telefoon te laten weten dat de politie aan moord dacht. Maar de persconferentie waarop hun vermoeden openbaar zou worden gemaakt, zou over een uur plaatsvinden. De kans bestond dat Sylvia het nieuws per ongeluk voor drieën op de radio zou horen. Irene kon de massamedia maar beter voor zijn. Ze kende hun gebruikelijk reactie en ze wilde dat Sylvia wist dat ze het risico liep met vragen van sensatiebeluste journalisten te worden bestookt. Op het moment dat ze de deur van de afdeling psychiatrie achter zich dicht trok zouden ze haar overvallen. Een moord in dergelijke kringen heeft een nieuwswaarde die het honderdvoudige is van een simpele zelfmoord. Irene schraapte voorzichtig haar keel en zei: ‘Mevrouw Von Knecht. Wat ik u nu ga zeggen, zal zeker opnieuw een schok voor u zijn. We hebben enkele sporen gevonden die erop wijzen dat uw man om het leven gebracht is.’

Doodse stilte aan de andere kant van de lijn. Uiteindelijk klonk er onverwacht scherp: ‘U bedoelt vermoord? Is hij vermoord?’

‘Ja, er is veel wat daarop wijst.’

‘Godzijdank! Wat een opluchting!’

Wat Irene ook had verwacht, niet deze reactie. Ze probeerde haar verbazing niet te laten merken en ging neutraal verder: ‘Om één uur is er een persconferentie op het politiebureau. Inspecteur Sven Andersson zal de pers moeten melden dat we aan een moordzaak werken en niet aan een zelfmoord. U moet zich erop voorbereiden dat de journalisten u op de huid zullen zitten.’

‘Dat doen ze toch altijd al. Stel je voor wat een rotzooi ze geschreven zouden hebben als Richard zelfmoord had gepleegd. En zijn verzekering … Nu ja, dat zal nu geen problemen opleveren. Een moord is natuurlijk verschrikkelijk, maar niet iets wat de familie zal belasten. Tegen gekken kan niemand zich beschermen. U kwam om drie uur?’

Onthutst bevestigde Irene het tijdstip. Pas nadat ze de hoorn op de haak had gelegd, drong het tot haar door dat Sylvia von Knecht niet had gevraagd waarom de politie er zo zeker van was dat het om moord ging. Haar merkwaardige optreden was vast en zeker deels het gevolg van verschillende medicijnen die ze bij psychiatrie had gekregen. Maar desalniettemin was haar reactie uitermate opmerkelijk.

De stem van het teckelvrouwtje Eva Karlsson klonk beduidend helderder dan tijdens het eerste telefoongesprek ’s ochtends.

‘Maar natuurlijk, wat gezellig dat u even langs wilt komen. Twee uur is goed, ik zorg dat de koffie klaarstaat’, kwetterde ze opgewekt.

De protesten die Irene aanvoerde werden vriendelijk doch beslist van de hand gewezen. Met een zucht hing ze op. Het zou nog een hele klus worden om om drie uur bij het ziekenhuis te zijn, ze zou onvermurwbaar moeten zijn. Oudere alleenstaande dames hadden de ongelukkige neiging de politie als hun beste vriend te beschouwen. Helaas was de politie bovendien vaak hun enige vriend.

Het was tien voor één. Hoog tijd om te proberen haar baas te pakken te krijgen. Andersson was niet op zijn kamer. Zijn secretaresse vertelde haar dat Sven vertrokken was naar pathologie om een professor te spreken. Hij had beloofd om kwart voor één terug te zijn, maar was nog niet opgedoken.

Om twee minuten over één stormde hij binnen.