Jean-Christophe Grangé

Het stenen concilie

Uit het Frans vertaald door Théo Buckinx

Uitgeverij De Geus

breda 2012

Oorspronkelijke titel Le concile de pierre, verschenen bij Albin Michel

Oorspronkelijke tekst © Éditions Albin Michel, S.A., 2000

Eerste Nederlandstalige uitgave © Théo Buckinx en De Geus bv, Breda 2002

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © F. George/Fotostock

isbn 978 90 445 2883 1

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de derde druk, 2005.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Diane Thiberge had alles bij elkaar achtenveertig uur de tijd.

Vanaf de luchthaven van Bangkok moest ze met een binnenlands lijntoestel naar Phuket vliegen en vervolgens pal naar het noorden, naar Takua Pa aan de Andamanse Zee rijden. Daar moest ze een nachtje in een hotel doorbrengen en de volgende ochtend om vijf uur weer op weg gaan, zonder van koers te veranderen. Tegen het middaguur zou ze in Ranong aan de Birmaanse grens zijn, waar ze het mangrovebos zou binnendringen om het object van haar reis in ontvangst te nemen. Daarna hoefde ze nog slechts dezelfde weg in tegengestelde richting af te leggen, om de volgende avond het vliegtuig naar Parijs te nemen. Het tijdsverschil zou in haar voordeel werken: ze zou vijf uur op de Parijse tijd winnen. Op maandag 6 september 1999 kon ze weer op haar werk verschijnen. Fris als een hoentje.

Maar de vlucht naar Phuket kwam niet.

Niets verliep als voorzien.

Diane haastte zich met een verkrampte maag naar de wc. Het is de jetlag, dacht ze. Het heeft niets te maken met mijn plan. Even later gaf ze over, tot de gal in haar keel brandde. Het bloed klopte in haar aderen, haar voorhoofd was ijskoud, haar hart bonkte in haar borst. Ze keek in de spiegel. Ze was lijkbleek. Haar lichte, gegolfde haar leek meer dan ooit uit de toon te vallen in dit land van kleine, bruine vrouwen met sluik haar. En haar lichaamslengte – haar enorme lichaamslengte, die haar al sinds haar tienerjaren een complex bezorgde – leek haar nog erger.

Diane bette haar gezicht met water, reinigde het gouden ringetje in haar rechterneusvleugel en zette haar hippiebrilletje recht. Ze keerde als een fantoom in haar te grote T-shirt terug naar de hal voor doorgaande reizigers. De airco leek haar ijskoud.

Ze bekeek nogmaals het scherm met de vertrektijden. Niet één vlucht naar Phuket. Ze deed een paar passen. Haar blik viel op de waarschuwingsborden, in het Thais en het Engels, die overal in de hal hingen: iedereen die op Thais grondgebied in het bezit van harddrugs werd gearresteerd, zou ter dood worden veroordeeld en geëxecuteerd. Op hetzelfde moment liepen er twee smerissen achter haar langs. Kaki uniformen. Geweren met quadrillé kolf. Ze beet op haar lippen: alles op dit verdomde vliegveld leek haar vijandig gezind.

Ze ging zitten en trachtte haar angstgevoelens te onderdrukken. Voor de duizendste keer die ochtend haalde ze zich de reis in alle bijzonderheden voor de geest. Het móést een succes worden. Het was háár keuze. Háár leven. Ze zou niet met lege handen naar Parijs terugkeren.

Eindelijk, om twee uur in de middag, steeg het pendelvliegtuig naar Phuket op. Met een vertraging van vijf en een half uur.

Daarginds bevond ze zich echt in de tropen. Een hele opluchting. In de verte strekten zich blauwachtige wolken uit, zilveren brandpunten verlichtten de hemel. Langs de landingsbaan stonden tengere bomen heen en weer te wiegen terwijl het stof in kommervolle spiralen werd opgejaagd. Er was vooral de geur. De geur van de moesson: brandend, verstikkend, verzadigd van vruchten, regen en verrotting. De bedwelming van het leven als dit buiten zijn eigen grenzen treedt en tot ontbinding overgaat. Diane sloot verzaligd haar ogen en viel bijna languit op de loopbrug naar het vliegtuig.

Vier uur.

Ze holde naar het autoverhuurbedrijf, griste de sleutels uit de handen van de gastvrouw en ging naar haar auto. Onderweg begon het te regenen. Eerst een paar druppels, daarna hoosde het werkelijk. De regen sloeg met een oorverdovend geraas op de motorkap. De ruitenwissers waren niet berekend op deze roodachtige modder. Diane reed met haar neus tegen de voorruit gedrukt en haar vingers om het stuur geklemd.

Zes uur. Even voor het invallen van de duisternis was de bui voorbij. In het schemerdonker werd het landschap glinsterend. Schitterende rijstvelden, bruine paalwoningen, gouden buffels met spitse horens. Soms ook een geciseleerde tempel met een dak met omgebogen randen … En nog altijd de zwart gemarmerde, met bliksemschichten doorkliefde hemel, die zich nu rechts in een kwijnend rood uitstrekte.

Om acht uur bereikte ze Takua Pa. Toen pas ontspande ze zich. Ze had het gehaald, ondanks de vertraging, ondanks de paniek.

Ze vond een hotel bij een waterbekken in het stadscentrum, waar ze onder het afdak at. Ze voelde zich een stuk beter. De regen, die weer was gaan vallen, omhulde haar hele wezen met een weldadige koelte.

En toen kwamen ze. Te zwaar opgemaakte meisjes in strakke skaileren minirokjes en piepkleine spencertjes. Diane keek naar hen. Tien, twaalf jaar, niet ouder. Een hooggehakte schending van de goede zeden. Aan de andere kant van het café stootten blonde kolossen elkaar reeds aan. Duitsers of Australiërs, dik als het achterste van een os. Eensklaps merkte Diane iets van vijandigheid jegens haar, alsof haar aanwezigheid storend werkte op de uitdaging die dit wereldje verbond.

Ze voelde de gal in haar keel branden. Nu nog, nu ze bijna dertig was, kon ze zelfs niet aan seks denken zonder te worden verstikt door een gevoel van onbehagen, een diepe walging. Ze vluchtte naar haar kamer, zonder zich om te draaien, zonder ook maar iets van medelijden voor die kinderen, die waren overgeleverd aan de begeerten van de mannen.

Gelegen onder haar klamboe dacht ze nogmaals aan haar einddoel. Vlak voordat ze in slaap viel zag ze weer de dreigende borden op de luchthaven voor zich, de uniformen van de smerissen, de kolven van hun wapens. Ze meende heel in de verte sloten te horen klikken en nog verder weg helikopters te horen ronken …

Om vijf uur, de volgende ochtend, stond ze op. Haar verwarring was voorbij. De zon scheen. Het raam was één grote weelde, als een patrijspoort geopend op een wirwar van planten. Diane voelde zich zelfs in staat de jungle om te spitten.

Ze ging opnieuw op weg en kwam tegen de middag in Ranong aan. Precies zoals ze het had voorzien. Ze ontdekte de zee: eerder een lange aarzeling van moerassen die het loofwerk van boven het water uitstekende bomen binnendrongen. Ergens in dit waterlabyrint lag de Birmaanse grens. Zonder een woord te zeggen stemde een visser ermee in haar erheen te brengen. Ze gleden meteen al over de zwarte golven. De hitte, het licht, de muren van groen die voorbijschoten: Diane onderging alles onbewogen, met een droge keel en een huid die brandde van de warmte.

Een uur later bereikten ze een landtong met betonnen gebouwen. Ze ging aan land en voelde zich triomfantelijk als een klein meisje: ze was aangekomen. Nergens op deze planeet was er een plek die ze niet zou hebben kunnen bereiken …

Voor het hospitaal ravotten kinderen, ongevoelig voor de hitte van het middaguur. Diane keek naar hun zwarte haardossen, hun donkere ogen onder de lichte palmen van hun wimpers. Ze ging het hoofdgebouw binnen en vroeg naar Teresa Maxwell. Ze baadde in het zweet. Ze had het gevoel dat ze door een spiegel heen liep. Een spiegel die er niet meer was omdat ze hem had gedroomd.

Er kwam een oude vrouw, gekleed in een marineblauwe trui waar een brede, witte kraag boven uitstak. Het model taartschep. Onder haar korte grijze haren leek haar brede, goedhartige gezicht tot een permanente uitdrukking van wantrouwen verstard. Diane stelde zich voor. Mevrouw Maxwell nam haar mee naar een kantoor aan het uiteinde van een open galerij dat op een gammele tafel en twee stoelen na leeg was.

Diane haalde haar tot het wezenlijke beperkte dossier te voorschijn.

‘Is uw man niet meegekomen?’ vroeg Teresa op argwanende toon.

‘Ik ben niet getrouwd.’

Het gezicht van de vrouw raakte gespannen. Ze keek naar de gouden ring in haar neusvleugel.

‘Hoe oud bent u?’

‘Bijna dertig.’

‘Bent u steriel?’

‘Ik denk het niet.’

Teresa bladerde het dossier door. ‘Ik weet niet wat ze in Parijs uitvoeren’, mopperde ze. Daarna vervolgde ze harder, haar ogen in die van Diane borend: ‘U beantwoordt werkelijk niet aan het profiel, mevrouw. U bent jong, mooi, ongetrouwd. Wat doet u hier eigenlijk?’

Diane kwam met een schok overeind. Haar stem was schor, ze had al twee dagen niet meer gesproken. ‘Het heeft me bijna twee jaar gekost om hier te komen, mevrouw. Ik heb een heleboel papieren moeten invullen en ondervragingen moeten ondergaan. Ze hebben mijn verleden, mijn inkomsten en mijn persoonlijke leven nagevlooid. Ik heb een uitgebreid medisch onderzoek en psychologische tests moeten ondergaan. Ik heb nieuwe verzekeringen moeten afsluiten, ik ben al twee keer naar Bangkok gekomen en heb een fortuin uitgegeven. Mijn dossier is nu volkomen in orde, volkomen legaal. Ik heb een reis van twaalfduizend kilometer gemaakt en moet overmorgen weer werken. Zouden we ons daarom misschien tot het wezenlijke kunnen beperken?’

De drukkende stilte duurde voort in het vertrek van ruw beton. Eensklaps verscheen er een glimlach op het rimpelige gezicht van de oude vrouw: ‘Komt u maar mee.’

Ze liepen door een zaal met ventilatoren in de muren. Voor de ramen bewogen dunne gordijnen heen en weer en er hing een als door koortsgolven aangevoerde fenollucht. In de paden tussen de ledikanten met opklapbare metalen zijkanten schreeuwden, speelden en holden kinderen van alle leeftijden, terwijl verpleegsters trachtten de zaak in de hand te houden. De energie van de kinderen leek te strijden met een zoetelijke sfeer van herstel. Algauw kwamen er schrikwekkende bijzonderheden aan het licht. Gebreken. Verschrompelingen. Littekens. Dianes blik viel op een baby zonder handen en voeten.

‘Hij komt uit het zuiden van India,’ zei Teresa Maxwell, ‘aan de overkant van de Andamanse Zee. Hindoeïstische fanatiekelingen hebben hem verminkt, na zijn ouders, moslims, te hebben gedood.’

Diane voelde zich weer misselijk worden. Tegelijkertijd kwam er een idiote gedachte bij haar op: hoe kon deze vrouw in deze hitte een trui aanhebben? Teresa liep verder. Ze kwamen in een tweede zaal. Nog steeds bedden. En gekleurde ballonnen die in de ruimte zweefden. De vrouw wees naar een aantal jonge meisjes die op één bed lagen: ‘Afkomstig uit Karen. Hun ouders zijn verleden jaar in een vluchtelingenkamp levend verbrand. Ze …’

Diane pakte haar zo stevig bij een arm dat haar knokkels wit werden. ‘Mevrouw,’ siste ze, ‘ik wil hem zien. Nu meteen.’

De directrice glimlachte vreugdeloos. ‘Daar is hij.’

Diane keek om en ontdekte in een hoekje van de zaal de strijd van haar hele leven: een jongetje alleen dat speelde met stroken crêpepapier. Ze herkende hem onmiddellijk, ze had polaroids van hem ontvangen. Zijn schoudertjes waren zo spichtig dat het leek alsof de wind hem hielp zijn T-shirt te dragen. Zijn gezichtje, veel bleker dan dat van de andere kinderen, sprak van een intense, gespannen, bijna te nerveuze concentratie.

Teresa Maxwell sloeg haar armen over elkaar. ‘Hij is waarschijnlijk zes of zeven jaar oud. Moeilijk te zeggen. We weten niets van hem: noch over zijn herkomst noch over zijn voorgeschiedenis. Ongetwijfeld de overlevende van een kamp. Of de spruit van een prostituee. Hij is in Ranong tussen de gewone bedelaars gevonden. Hij brabbelt een taaltje dat niemand hier verstaat. Ten slotte hebben we slechts twee lettergrepen opgevangen, steeds dezelfde: “Lu” en “Sian”. We hebben hem de bijnaam Lu-Sian gegeven.’

Diane trachtte te glimlachen, maar haar lippen bleven als versteend. Ze dacht niet meer aan de hitte, de ventilatoren, haar misselijkheid. Ze duwde de nog steeds rondzwevende ballonnen opzij, knielde bij het kind neer en bleef hem bewonderen. ‘Lu-Sian?’ fluisterde ze. ‘Dan noemen we je Lucien.’

2

Als kind was Diane Thiberge net als alle andere kinderen.

Enthousiast, toegewijd, geconcentreerd en ijverig in alles opgaand. Als ze met gebogen hoofd zat te spelen, leek ze zo serieus dat de volwassenen bang waren haar te storen. Als ze televisie zat te kijken, deed ze dat zo intens dat je de indruk had dat ze de beelden met haar ogen probeerde op te slokken. Zelfs haar slaap leek op een bewuste daad, een inzet van haar hele persoon, alsof ze bij zichzelf gezworen had ’s morgens levendiger en sprankelender dan ooit vanonder haar dekbed op te duiken.

Diane groeide vol vertrouwen op. Ze liet zich wiegen door de verhalen die de kinderen worden ingefluisterd als het avond is geworden. Ze zag haar toekomst door de getinte, bedrieglijke filters van tekenfilms, pastelkleurige boeken en poppentheaters. Haar hart was vederlicht en haar gedachten kristalliseerden zich als de sneeuw in april rond gelukkige zekerheden. Ze wist dat er altijd een sprookjesprins zou zijn die haar zou meenemen en een peettante die haar met licht zou omhullen als het uur van het bal gekomen was. Alles was ergens voorbeschikt. Ze hoefde maar te wachten.

En Diane wachtte.

Maar er waren andere krachten die haar in vervoering brachten.

Op haar twaalfde voelde ze merkwaardige verlangens in zich opkomen. Ze had de indruk dat haar lichaam uitzette en een en al verwarring werd. Ze had geen luchthartige aspiraties meer, maar slechts duistere, angstwekkende aandriften die in haar borst een geheimzinnige pijn veroorzaakten. Ze sprak er met haar vriendinnen over. De meisjes lachten haar uit en haalden hun schouders op, maar Diane begreep dat ze precies hetzelfde voelden. Zij hadden er echter voor gekozen zich te verbergen achter hun twijfelachtige pogingen hun gezicht op te maken of de rook van hun eerste sigaretten. Dergelijke middelen bevielen Diane niet. De tiener wilde de realiteit onder ogen zien, welke deze ook was.

Daarnaast maakte een onverbiddelijke scherpzinnigheid zich van haar meester. Ze voelde zich nu in staat de leugens en het geschipper van de mensen in haar omgeving ogenblikkelijk te ontmaskeren. De wereld van de volwassenen viel van zijn voetstuk. De mannen en vrouwen die haar altijd ten voorbeeld waren gesteld leken haar schipperaars, lafhartig, huichelaars, geniepig.

Om te beginnen haar moeder.

Op een ochtend besloot Diane dat de vrouw met wie ze sinds haar geboorte alleen leefde, niet van haar hield, nooit van haar gehouden had. Sybille Thiberge kon zeggen en doen wat ze wilde, de tiener geloofde niet meer in haar gedoe van een voorbeeldige moeder. Integendeel: ze wantrouwde haar steeds meer. Ze was te blond. Te mooi. Te sensueel. De kleine details die volgens haar op een gekunstelde aard wezen, haar volkomen op zichzelf gericht zijn en haar verleidingskunsten, liet Diane aan haar geestesoog voorbijtrekken. Haar manier van koketteren zodra een man haar van iets te nabij vleide. Haar overdreven lachen als er een man in de buurt was. Alles aan haar moeder was schijn, berekening, gekunsteldheid. Ze was één grote leugen, en hun gemeenschappelijke leven was bedrog.

Het bewijs kreeg ze bij gelegenheid van het ongeluk, in juni 1983, toen Diane na het huwelijksfeest van Isabelle Ybert, haar peettante, alleen naar huis ging. Sybille had er de voorkeur aan gegeven zonder haar aan de arm van een nieuwe minnaar weg te gaan. Het ‘ongeluk’. Dat woord was niet van toepassing, maar daarmee gaf Diane bij zichzelf aan wat haar was overkomen in de straatjes van Nogent-sur-Marne. Zelfs nu nog weigerde ze het zich te herinneren. Het was alleen maar een kort ogenblik waarin wilgenbladeren glansden, verre lichtjes schitterden en heel dichtbij de adem achter een bivakmuts te horen was … Toen ze ten slotte begon te twijfelen of het echt was gebeurd, hoefde ze slechts de fijne littekens te betasten waardoor de huid onder haar pubisbeharing was opgezet.

De tiener wist niet hoe een dergelijke nachtmerrie werkelijkheid had kunnen worden. Maar één ding wist ze wel: het kwam allemaal door haar moeder. Door haar egoïsme en totale onverschilligheid voor alles wat geen verband hield met haar eigen, gespierde billen en de felle begeerte van haar minnaars, die een onheilspellende kring om haar heen vormden. Had ze haar niet uitsluitend om die reden alleen naar huis laten gaan? Was ze haar niet gewoon vergeten? Die overval was haar bewijs. Haar afdoende bewijs.

Diane was bijna veertien jaar oud. Ze vertelde niets aan Sybille. Haar wraak leek haar vollediger, geslaagder als ze haar moeder in onwetendheid liet omtrent het drama. Ze behandelde zich in haar eentje en bezegelde haar geheim met haar verdriet. Maar na de eerstvolgende grote vakantie eiste ze dat ze naar een kostschool kon gaan. Sybille protesteerde even voor de vorm, maar ze ging in op haar verzoek, ongetwijfeld maar al te blij dat ze zich kon ontdoen van die lange, zwijgzame bonenstaak die haar op het gebied van de verleiding in de schaduw begon te stellen.

Het klopte, Diane was zwijgzaam. Omdat ze nadacht. Ze trok lering uit haar ervaring. De echte wereld bestond slechts uit geweld, verraad, hekserij. Het leven was gebaseerd op die niet te onderdrukken kracht, de harde kern van haat in ieder menselijk wezen die er slechts om vroeg bij de minste gelegenheid vlam te vatten. Diane besloot die macht te bestuderen, het structurele geweld van de wereld te doorgronden, te observeren, te analyseren.

Ze nam twee beslissingen.

De eerste: zich na haar middelbare school wijden aan biologie en ethologie, de leer van de dierlijke gedragingen. Haar specialisme had ze al gekozen: het roofdier. En meer in het bijzonder de jacht- en vechttechnieken die wilde dieren, reptielen en zelfs insecten in staat stellen over hun territorium te heersen en te overleven door te doden. Het was voor haar een manier om zich te verdiepen in het wezen van het geweld. Een natuurlijk geweld, vrij van elk geweten, van elke motivatie buiten de eenvoudige logica van het leven om. Het was misschien ook een manier om haar eigen ongeluk te rechtvaardigen, de verschrikking ervan te verzachten door het in te passen in een bredere, meer universele logica.

Tot zover het hoofd.

Voor het lichaam koos Diane voor wing-chun.

Letterlijk: de ‘eeuwige lente’. Wing-chun is de snelste en doeltreffendste boksschool van Shao. Een techniek die de voorkeur geeft aan het lijf-aan-lijfgevecht en die naar men zei door een boeddhistische non was bedacht. In het begin van het schooljaar 1983 liet Diane zich inschrijven bij een gespecialiseerde boksschool, vlak bij haar internaat, in de omgeving van Fontainebleau. Binnen een jaar gaf ze blijk van een buitengewone bekwaamheid. Op dat moment mat ze al meer dan één meter vijfenzeventig en woog ze nauwelijks vijftig kilo. Ondanks haar steltlopersgestalte was ze van een acrobatische lenigheid en beschikte ze over een uitzonderlijke spierkracht.

Haar leraren, die het fenomeen opmerkten, stelden haar een grondiger vorming voor die de inwijding in het ‘wu-te’, de deugd, de martiale discipline, inhield. Diane weigerde. Ze wilde niets weten van filosofie en kosmische energie. Alles wat ze wilde, was haar lichaam stalen als een wapen, om zo nooit meer het jonge meisje te zijn dat kon worden overvallen.

De leraren, wijze, rechtlijnige Aziaten, waren van hun stuk gebracht door haar agressieve antwoorden. Maar ze hadden te maken met een kampioene, dat wisten ze, en filosofie of niet, deze gelegenheid deed zich maar al te zelden voor.

De training werd geïntensiveerd. De competities volgden elkaar op. In 1986 won de leerlinge Thiberge het Franse kampioenschap in de categorie junioren. Op de Europese Kampioenschappen won ze in 1987 de zilveren en in 1988 de gouden band. Met het grootste gemak. De scheidsrechters stonden paf en het publiek was lichtelijk teleurgesteld. Diane, die altijd voorovergebogen dicht op haar tegenstanders stond, met haar blik aan hun handen geklonken, liet hen niet los. De meisjes zochten nog niet naar een opening of ze lagen al met hun schouders op de grond gedrukt.

Niets leek de jonge atlete op haar weg naar de top te kunnen stoppen. Toch gaf Diane in 1989 de competitie op. Ze was bijna twintig, als door een wonder waren haar gezicht en haar lichaam nooit ernstig geraakt. Vroeg of laat zouden uiteindelijk haar kansen keren, maar ze had haar doel bereikt.

Ze was wat ze besloten had te zullen worden.

Een in elk opzicht gevaarlijk meisje dat je beter kon mijden.

3

Diane Thiberge zat met een minuscule walkman met zware bassen op te luisteren naar Frankie Goes to Hollywood. Ze was dol op die groep. Omdat hij zich op het kruispunt van verscheidene, ogenschijnlijk tegengestelde richtingen bevond die toch in een unieke magie samenvielen.

Om te beginnen was Frankie een groep van harde straatjongens, rechtstreeks afkomstig uit Liverpool. Het was ook een postdiscogroep die een gevoel voor ritme en groove had ontwikkeld waarvan iedereen op de dansvloer in de ban was. Ten slotte was Frankie een homogroep. En het gekste: deze vloedgolf van kreten, van barbaarse ritmen, van heftige slogans werd voortgebracht door een groep nichten die rechtstreeks afkomstig leek van het hof van Lodewijk xiii. Deze karakteristieke eigenschap gaf de muzikanten een verbijsterende lichtvoetigheid, beweeglijkheid en levendigheid. Zo bespeelde het vijfde lid van de groep geen enkel instrument. Hij zong hooguit … Hij danste gewoon, hij was de ‘man in beweging’ op de achtergrond en rolde met zijn sleutelbeenderen in zijn leren jack. Diane huiverde: ja, inderdaad, Frankie was een betoverende groep.

De nachtelijke waanzin van de studente bleef beperkt tot haar walkman. Ze ging niet uit, danste niet en ontmoette niemand. Ze concentreerde zich op ethologische werken, bestudeerde elke avond de boeken van Lorenz en Von Uexküll en at in haar appartementje in de wijk Cardinal-Lemoine aan de lopende band fastfood van McDonald’s.

Toch had Diane die avond besloten zich in het volle leven te storten.

Nathalie, het kleine loeder van de werkcolleges biologie dat de hand wist te leggen op de lekkerste stukken van de vakgroep, organiseerde een feestje, en zij had besloten erheen te gaan.

Het was nu of nooit.

Ze moest zekerheid hebben.

Later dacht Diane vaak terug aan deze beslissende nacht. De aankomst in het natuurstenen huis aan de Boulevard Saint-Michel, de stilte op de brede, met velours beklede trap. Daarna de diepe golven, als voortgedreven door de bassen, afkomstig van de bovenverdieping. Ze probeerde het kloppen van haar hart, dat tegen het ritme in sloeg, te onderdrukken en omklemde de fles gekoelde champagne die ze voor de gelegenheid had gekocht. Achter de grote geverniste deur ging het slagwerk zo hard tekeer dat het de muur uit zijn voegen leek te drukken. Ze horen me beslist niet, zei ze bij zichzelf toen ze aanbelde.

Bijna onmiddellijk ging de deur open op de stromen muziek. Ze herkende meteen de stem van Holly Johnson, de zanger van Frankie, die schreeuwde: ‘Relax! Don’t do it!’ Een gunstig voorteken: haar lievelingsgroep vergezelde haar bij haar vuurproef. Een brunette met een benig uiterlijk en een overdreven glimmende make-up stond in de deuropening te heupwiegen. Nathalie de Gorgo ten voeten uit.

‘Diane?’ gilde ze. ‘Hartstikke goed dat je gekomen bent …’

Ze beantwoordde de leugen met een glimlach, terwijl het meisje haar van top tot teen opnam. Diane was gekleed in een zwart vest met paarlemoeren knopen en een lange, donkere legging van molton, een materiaal dat in die tijd voor een jong meisje een must was. Verder was ze gehuld in een enorm wijde, eveneens zwarte, gewatteerde mantel.

‘Ben je in je pyjama en met je dekbed gekomen?’ vroeg Nathalie grijnzend.

Diane nam de zwarte tafzijden jurk van het meisje tussen haar vingers. ‘Ik dacht dat ik vanavond verkleed moest zijn.’

Nathalie barstte in lachen uit. Ze nam de fles champagne in ontvangst en brulde: ‘Kom binnen. Leg je spullen in de achterste kamer.’

Binnen was het feest in volle gang. Na haar mantel te hebben weggelegd, ging Diane bij het buffet staan, de vaste plek voor mensen die niemand kennen. Om het hoofd koel te houden had ze bij zichzelf gezworen geen druppel alcohol te drinken, wat er ook zou gebeuren. Maar na een uur van verveling was ze al aan haar derde glas champagne toe. Ze dronk met kleine slokjes en keek schichtig naar de dansvloer.

Het late tijdstip begon te werken.

Al had Diane niet veel ervaring met feestavonden, ze wist hoe deze ritueel verliepen. Om middernacht begon het voorspel. De meisjes dansten, wervelden, stelden zich aan, lieten hun haren wapperen en benadrukten hun heupbewegingen, terwijl de jongens zich juist inhielden: heimelijke blikken, korte glimlachjes, toenaderingsgrappen …

Om twee uur brak het tijdstip aan dat het begon te bruisen. De muziek speelde op volle sterkte. De alcohol gooide alle remmen los. Je kon alles verwachten. De jongens gingen over tot de daad, ze schreeuwden boven de menigte uit, gingen op hun prooi af. Het was alweer Frankie die de aanwezigen in vervoering bracht. Two Tribes. Een song tegen de oorlog, ondersteund door een woest ritme, waarvan Diane elke noot, elk loopje kende.

Deze keer gaf ze zich over aan de muziek. Ze begaf zich tussen de anderen en plaatste haar sprinkhanenbenen zo goed ze kon. Ze merkte dat er een paar blikken op haar waren gevestigd. Diane kon het nauwelijks geloven. Al was ze uiterst timide, ze wist dat ze nog meer intimideerde. Meestal hielden haar schoonheid, haar golvende haardos en haar buitensporige lengte de vrijers op een behoorlijke afstand. Maar vanavond was elke twijfel uitgesloten: een paar stoutmoedigen spraken haar aan.

Ze voelde hoe haar lichaam nu in lichte windingen oploste, boven het ritme uit zweefde en tussen de anderen ronddraaide. Op dat moment greep een jongen haar hand om met haar te dansen. Op alle dansvloeren ter wereld is er altijd wel iemand die uit ongeacht welke impuls per se hebben wil wat hij niet krijgen kan. Diane deinsde onmiddellijk terug. De jongen drong aan. Ze hief dreigend haar handen op. Nee. Ze danste geen rock. Nee. Je kon niet zomaar haar hand vastpakken. Niemand pakte wat dan ook van haar vast. De jongeman barstte in lachen uit en verdween in de menigte.

Ze bleef even als versteend staan en keek naar haar hand alsof die zich in het contact had verbrand. Ze wankelde, liep achteruit en liet zich langs de muur op de grond zakken. Op de tast vond ze een halfleeg glas dat iemand daar had neergezet. Ze dronk het in één teug leeg en klampte zich eraan vast, zonder nog te bewegen. Ze werd overweldigd door een gevoel van droefheid. Het tafereel herinnerde haar aan de harde werkelijkheid: ze kon niet verdragen dat iemand haar huid ook maar even aanraakte. Niet de kleinste liefkozing of beroering. Ze leed aan een fobische angst voor lichamelijk contact.

Om drie uur nam de muziek een meer esoterische wending: O Superman van Laurie Anderson. Een vreemd wiegelied, onderbroken door bezwerende verzuchtingen. Het was het tijdstip van de laatste kans. In het schemerdonker bewogen nog slechts een paar eenzame fantomen die ronddraaiden op het ritme van de eentonige deun. Hardnekkige jagers. En arme meiden die weigerden zich gewonnen te geven.

Diane bekeek de ontdane gezichten, de wankelende gestalten. Ze had de indruk een slagveld te zien vol gewonden en stervenden. Ze ging haar mantel halen en liep onopvallend langs het buffet vol lege flessen. In gedachte was ze al buiten. Ze stelde zich de ijskoude lucht voor waardoor ze weer nuchter zou worden en in staat zou zijn haar echec ten volle onder ogen te zien.

Op dat moment voelde ze hoe twee handen zich om haar middel sloten.

Ze draaide zich om, steunend tegen het buffet, gespannen als een boog.

Drie jongens met een naar alcohol stinkende adem stonden om haar heen.

‘Hé, mannen, we hebben nog niet alles eruit gehaald wat erin zit!’

Een van de aanvallers stak opnieuw zijn handen uit. Diane maakte zich met een heupbeweging van hem af en draaide zich om naar het buffet. Ze liet haar mantel vallen, vond een nieuw glas en deed alsof ze dronk. Even dacht ze dat ze weg waren, maar ze voelde een alcoholadem in haar nek. Het glas brak tussen haar vingers. Op één scherf waren sporen van lippenstift te zien. Ze sloot haar handpalm eromheen en voelde hoe het glas in haar vlees sneed.

‘Sodemieter op’, fluisterde ze.

Achter haar rug begonnen de jongens te ginnegappen: ‘Hola! Gaan we moeilijk doen?’

Hete tranen stroomden langs de schildpadden randen van haar brilmontuur. Ze dacht duidelijk dat ze het niet moest doen. Maar een van de dronkelappen maakte nu vlak bij haar oor zuiggeluiden, hij prevelde verhaaltjes over lulletjes, haartjes, poesjes. Doe het niet, zei ze nogmaals bij zichzelf. Maar ze had haar bril al afgezet en bond haar haardos in een knot. Toen ze daarmee bijna klaar was, liet een van de jongens zijn handen onder haar vest glijden. Ze voelde hoe zijn warme vingers over haar borsten gleden terwijl de stem grinnikend fluisterde: ‘Breng me niet in verleiding, schat, je …’

De klap op zijn kaak overstemde de muziek van Art of Noise.

De jongen kwam tegen de open haard terecht en haalde zijn gezicht open aan de rand van het marmer. Diane had hem een oplawaai met haar elleboog gegeven: yang tow. Néé, dacht ze nogmaals, maar haar hand schoot uit als de kop van een stier, recht in de ribben van haar tweede tegenstander, die in één klap verbrijzeld werden. Hij sloeg tegen het buffet, dat rinkelend en met een verfomfaaid laken instortte.

Diane bewoog niet meer. Het wing-chun is gebaseerd op een volstrekte beheersing van gebaar en ademhaling. De derde smeerlap was verdwenen. Pas toen werd ze zich bewust van de ontstelde gezichten en het bedremmelde gefluister om haar heen. Ze zette haar bril weer op. Ze stond versteld, niet van het gewelddadige van het tafereel of het schandaal, maar van haar eigen kalmte.

Rechts van haar schoot Nathalies stem uit: ‘Ben je … ben je wel goed bij je hoofd?’

Diane draaide zich langzaam om naar de brunette en zei: ‘Het spijt me.’ Ze liep door het vertrek en riep over haar schouder nogmaals: ‘Het spijt me!’

De Boulevard Saint-Michel was precies zoals ze had gehoopt. Verlaten. Koud. Stralend.

Diane liep met tranen in de ogen verder, gekrenkt en tegelijkertijd bevrijd. Ze had het bewijs dat ze hebben wilde. Het bewijs dat haar leven altijd zo zou verlopen: buiten het kringetje, buiten de anderen om. Ze dacht nog eens aan hoe het allemaal was begonnen. Aan het afschuwelijke tafereel dat in haar de meest natuurlijke impuls had tenietgedaan en om haar lichaam een transparante, onbegrijpelijke en onneembare gevangenis had opgetrokken.

Ze zag de wilgen en lichtjes weer voor zich.

Ze voelde het gras in haar mond, de adem achter de bivakmuts.

In een oprisping van haat zag ze ook het gezicht van haar moeder opdoemen. Er verscheen een vermoeide glimlach om haar mond: vanavond had ze de kracht niet meer om wie ook te haten. Ze kwam aan op de Place Edmond-Rostand, waar de fontein baadde in de lichtjes, met links het vriendelijke groen van de Jardin du Luxembourg. In een opwelling ging ze erheen en beroerde ze met haar vingers de bladeren van de boomtakken die door de zwart-gouden hekken staken.

Ze voelde zich zo licht dat het leek alsof ze nooit meer zou vallen.

Dat alles vond plaats op zaterdag 18 november 1989. Diane Thiberge was net twintig geworden, maar ze wist het: haar leven als jong meisje zou ze voor altijd begraven.

4

‘Hebt u niets nodig?’

‘Nee, dank u wel.’

‘Weet u het zeker?’

Diane sloeg haar ogen op. De stewardess in haar blauwe pakje en met haar paarsrode glimlach keek haar meewarig aan. Met een blik waardoor ze helemaal de pest in kreeg. Ze deed haar best om de beignets uit het kindermenu dat ze haar bij het opstijgen in Bangkok voor het jongetje had voorgezet, in stukken te snijden. Ze voelde hoe het plastic bestek onder haar vingers doorboog en het eten door haar te ruwe gebaren werd platgedrukt. Ze had het gevoel dat iedereen naar haar keek, dat iedereen zag hoe onhandig en nerveus ze was.

De stewardess verdween. Diane hield het kind een nieuw hapje voor. Hij weigerde zijn mond open te doen. Ze kreeg een kop als een boei en was volkomen van streek. Ze dacht nogmaals aan de aanblik die ze bood met haar vuurrode gezicht, haar verwarde haardos en het jongetje met de zwarte ogen. Hoe vaak hadden de stewardessen ditzelfde tafereel al aanschouwd? Van hun stuk gebrachte westerse vrouwen die hun toekomst in hun bagage mee terugvoerden?

De blauwe gedaante ging opnieuw tot de aanval over. ‘Snoepjes misschien?’ Diane forceerde een glimlach. ‘Nee, echt niet. Het gaat zo wel.’ Ze probeerde nogmaals een of twee lepeltjes. Zonder resultaat. De ogen van het kind waren strak op het beeldscherm gericht waarop een tekenfilm te zien was. Ze overtuigde zich ervan dat een mislukte maaltijd geen halszaak was. Ze schoof het dienblad opzij, zette Lucien de koptelefoon op en aarzelde. Moest ze het geluid afstemmen op Engels? Op Frans? Of alleen maar op de muziek? Elk detail maakte haar onzeker. Ze koos voor de muziek en regelde behoedzaam de geluidssterkte.

De sfeer in het vliegtuig kwam tot rust. De maaltijden werden weggehaald en het licht werd gedempt. Lucien zat al te soezen. Diane legde hem op de twee vrije plaatsen rechts van haar en kroop op haar beurt onder de plaid van de luchtvaartmaatschappij. Op langeafstandsvluchten was gewoonlijk dit het tijdstip waaraan ze de voorkeur gaf: de ruimte in het duister gehuld, het lichtende scherm in de verte, onbeweeglijke passagiers, afgesloten van de buitenwereld met hun deken en hun koptelefoon … Alles leek ergens boven de wolken te hangen en tussen slaap en hoogte te zweven.

Diane steunde haar hoofd tegen de rugleuning en deed haar best om niet te bewegen. Beetje bij beetje ontspanden haar spieren zich en liet ze haar schouders zakken. Ze voelde opnieuw de rust door haar aderen stromen. Met gesloten ogen liet ze de diverse etappes die hiertoe, tot deze zeer belangrijke wending in haar leven hadden geleid, op het zwarte scherm van haar oogleden aan zich voorbijtrekken.

Haar successen op sportief gebied en haar krachttoeren in het mondaine leven lagen ver achter haar. Diane had in 1992 cum laude haar doctoraat ethologie gehaald: ‘De jachtstrategieën en de organisatie van de roofgebieden bij de grote carnivoren in het nationaal park Masai Mara in Kenia.’ Ze was onmiddellijk aan het werk gegaan voor verscheidene particuliere stichtingen die belangrijke fondsen ter beschikking stelden voor het bestuderen en beschermen van de natuur. Diane had reizen gemaakt in Afrika ten zuiden van de Sahara, in Zuidoost-Azië en in India, met name in het kader van een reddingsprogramma van de tijger in de Sundarbans, in Bengalen. Ze had zich eveneens onderscheiden door gedurende een jaar de gedragingen te bestuderen van de Canadese wolf, die ze in haar eentje al observerend had gevolgd tot de uiterste grenzen van de Northwest Territories, het noordelijkste deel van het land.

Diane leidde, zo dicht mogelijk bij de natuur, een tegelijk eenzaam en zwervend bestaan van studie dat in feite vrij goed beantwoordde aan de verwachtingen die ze als kind had gehad. Ze had zich, dwars tegen alles in, ondanks haar trauma’s en in weerwil van haar geheime afwijkingen, een soort eigen geluk gesmeed en zich met geweld onafhankelijk gemaakt.

Toch zag ze in 1997 een nieuwe beslissende dag opdoemen.

Ze zou binnenkort dertig jaar worden.

Op zichzelf betekende dat niets. Vooral niet voor iemand als Diane: door haar lichamelijke gesteldheid van een lange lat en haar leven in de openlucht was ze beter dan wie ook beschermd tegen de tand des tijds. Maar biologisch gezien betekende het cijfer 3 een mijlpaal. Als biologe wist ze dat op die leeftijd de baarmoeder onmerkbaar begint achteruit te gaan. Ondanks de zeden en gewoonten in de geïndustrialiseerde landen was het geslachtsorgaan van de vrouw in feite bestemd om heel jong te functioneren, net als bij de nauwelijks vijftien jaar oude Afrikaanse moedertjes die Diane zo vaak had gezien. Het bereiken van de dertigjarige leeftijd herinnerde haar symbolisch aan een van haar diepste waarheden: ze zou nooit een kind krijgen. Om de eenvoudige en vanzelfsprekende reden dat ze nooit een minnaar zou hebben.

Ze was niet bereid ook dít op te geven. Ze ging op zoek naar mogelijke oplossingen. Ze kocht gespecialiseerde boeken en dook met een dichtgesnoerde keel onder in de rode nacht van de kunstmatige voortplantingstechnieken. In haar geval zou ze moeten denken aan kid (kunstmatige inseminatie met sperma van een donor). Het sperma zou van een gespecialiseerde bank komen en in de voor de bevruchting gunstigste periode van de menstruatiecyclus worden geïnjecteerd, hetzij in de baarmoederhals hetzij in de baarmoederholte. De artsen zouden dus met hun puntige, haakvormige, koude instrumenten bij haar binnendringen. De substantie van een vreemde zou haar buik penetreren en worden opgenomen in haar fysiologische mechanismen. Ze stelde zich voor hoe haar organen – haar baarmoederholte, haar eileider, haar eierstokken – zouden reageren en werken in het contact met de ‘ander’. Nee. Nooit. In haar ogen zou dat een soort klinische verkrachting zijn.

Ze deed navraag naar de tweede techniek: de bevruchting in vitro. In dat geval ging het erom door een punctie eitjes bij de vrouw weg te nemen en deze kunstmatig in een laboratorium te bevruchten. Het idee van deze operatie op afstand, in de koude nevelen van een steriele zaal, trok haar wel aan. Ze las verder: langs vaginale weg zouden een of meer embryo’s in de baarmoeder worden teruggeplaatst. Diane stopte met lezen en begreep opnieuw hoe dom ze was. Wat had ze gedacht? Dat haar zwangerschap zich zou afspelen in een reageerbuisje of achter een berijpt glazen raam? Dat ze zou zien hoe het embryo zich beetje bij beetje in een mutatie buiten het lichaam zou ontwikkelen?

Haar hardnekkige fobieën wierpen een muur, een onverwoestbare scheidingswand op tussen haar en elk plan voor het ter wereld brengen van een kind. Haar lichaam en haar baarmoeder zouden voor altijd vreemd staan tegenover zo’n uitdaging, tegenover dergelijke heerlijke ontwikkelingen. Diane kwam in een diepe depressie terecht. Ze bracht enige tijd door in een rustkliniek en zocht vervolgens haar toevlucht in een villa van Charles Helikian, de man van haar moeder, op de hellingen van de Lubéron.

Daar, in die zachte broeikas van zon en krekels, nam ze een nieuw besluit. Als ze dan geen enkele organische poging wilde ondernemen, kon ze net zo goed een andere weg kiezen: die van adoptie. Uiteindelijk gaf Diane de voorkeur aan deze manier, die een waar moreel engagement inhield en geen kromme manier was om de natuur na te bootsen. In haar omstandigheden was het de meest coherente en eerlijke beslissing. Ten opzichte van zichzelf. Ten opzichte van het kind dat haar leven zou delen.

In de herfst van 1997 ondernam ze de eerste stappen. Aanvankelijk trachtte men er haar op alle mogelijke manieren van af te brengen. Theoretisch stond adoptie voor alleenstaanden open. In werkelijkheid was het in een situatie die aan homoseksuele zeden en gewoonten zou kunnen doen denken erg moeilijk medewerking te krijgen van de directie van de Departementale Maatschappelijke Gezondheidsdienst. Diane liet zich niet ontmoedigen en stelde haar aanvraag voor een officiële goedkeuring op. Daarna begonnen maanden van afspraken, verzoekschriften en onderzoeken die op niets leken uit te lopen en zonder resultaat zouden blijven.

Bijna anderhalf jaar na haar eerste verzoek was er nog steeds geen duidelijkheid. Haar stiefvader stelde voor ten gunste van haar te bemiddelen. Volgens hem kon hij de zaak bespoedigen. Diane wees dit vierkant af. Deze interventie zou een inmenging hebben betekend, zelfs onrechtstreeks, van haar moeder in haar leven. Daarna bedacht ze zich. Haar obsessies en woede mochten in zo’n belangrijke zaak niet meespelen. Ze kwam nooit te weten wat Charles Helikian had gedaan, maar een maand later kreeg ze de goedkeuring van de departementale dienst.

Nu moest ze nog het weeshuis vinden dat haar het kind zou aanbieden – Diane had altijd gedacht dat het een jongen zou zijn en dat hij uit een ver land zou komen. Ze raadpleegde talrijke organisaties die opvangcentra over de hele wereld steunden en voelde zich eens te meer verloren. Opnieuw kwam Charles tussenbeide. Hij trad wel eens op als mecenas en kende jaarlijks belangrijke bedragen toe aan de stichting Boria-Mundi, die verscheidene weeshuizen in Zuidoost-Azië financierde. Als Diane ermee instemde het bij deze stichting te zoeken, zouden de laatste stappen heel snel kunnen worden gezet.

Drie maanden later ging ze, na twee reizen naar Bangkok om de administratieve kant af te wikkelen, naar het weeshuis in Ranong. Charles had toegezien op de keuze van de pupil en rekening gehouden met het feit dat Diane, in tegenstelling tot de meeste adoptiemoeders, een kind wilde opvangen dat ouder was dan vijf jaar. Over het algemeen kozen de vrouwen voor een baby, omdat ze dachten dat die zich gemakkelijker zou aanpassen. Deze tendens stond Diane tegen, ze kwam er zelfs tegen in verzet: het idee dat bepaalde, van alles gespeende weeskinderen ook nog de pech hadden dat ze te oud waren of te laat in de steek waren gelaten, leidde er op natuurlijke wijze toe dat ze zich interesseerde voor deze verschoppelingen …

Plotseling sprong het jongetje naast haar overeind. Diane opende haar ogen en ontdekte dat het vliegtuig in het zonlicht baadde. Ze begreep dat ze bezig waren te landen. Ze drukte het kind in paniek tegen zich aan en voelde dat het landingsgestel in contact kwam met de taxibaan. Het waren niet de banden die de landingsbaan verhitten, het waren haar eigen dromen die zich nu aan de werkelijkheid brandden.